I FSK 1340/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-04-02
Skład orzekający: Sylwester Marciniak, Mariusz Golecki, Elżbieta Olechniewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego, mające na celu zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może być uznane za instrumentalne i tym samym nieskuteczne dla zawieszenia biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny, czy w niniejszej sprawie doszło do instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego, co jest niezbędne do prawidłowego zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że samo poinformowanie podatnika o wszczęciu postępowania karnego skarbowego jest wystarczające do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność zbadania braku instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego zgodnie z uchwałą NSA z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r. Spółka I. sp. z o.o. wniosła wkład niepieniężny w postaci znaku towarowego do innej spółki, określając podstawę opodatkowania na fakturze na wartość rynkową aportu. Organ podatkowy uznał, że podstawą opodatkowania powinna być wartość nominalna akcji objętych w zamian za wkład. Dodatkowo, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został zawieszony z powodu wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki, uznając stanowisko organów za prawidłowe. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez brak kontroli zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz naruszenie prawa materialnego dotyczące przedawnienia i podstawy opodatkowania VAT.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Zasądził od Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego na rzecz I. sp. z o.o. kwotę 32 640 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Protokolant Łukasz Biernacki, po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. sp. z o.o. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1081/20 w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia 26 czerwca 2020 r. nr [...] UNP: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądza od Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] na rzecz I. sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 32 640 (słownie: trzydzieści dwa tysiące sześćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1081/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi I. sp. z o.o. w B. (dalej: Skarżąca, Spółka lub Strona) na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w [...] (dalej: NUCS lub organ odwoławczy) z dnia 26 czerwca 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej p.p.s.a.), oddalił skargę (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
1.2. Przedstawiając stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że zdaniem organów podatkowych Skarżąca zawyżyła podatek naliczony do odliczenia w związku z zawyżeniem podstawy opodatkowania transakcji wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci słowno-graficznego znaku towarowego "I.". Jako podstawę opodatkowania przyjęto wartość rynkową przedmiotu aportu, zaś organ pierwszej instancji stwierdził, że podstawę opodatkowania w przypadku wniesienia wkładu niepieniężnego do spółki stanowi wartość nominalna akcji objętych w zamian za ten wkład.
Organ drugiej instancji wskazał także, że w niniejszej sprawie na skutek wszczęcia z dniem 7 listopada 2019 r. wobec Strony postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zdaniem DIAS art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) nie daje podstaw prawnych do weryfikacji czy to zasadności czy momentu wszczęcia postępowania dotyczącego podejrzenia popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego. Zgodnie z tym przepisem oceniane są jedynie skutki prawnopodatkowe czynności podjętych w takim postępowaniu.
1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga Strony nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji zgodził się ze stanowiskiem organów podatkowych, że w oparciu o obowiązujący w dacie wniesienia aportu (lipiec 2014 r.) stan prawny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, odnoszące się do doprecyzowującej nowelizacji ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 177 poz. 1054 ze zm., dalej: ustawa o VAT), polegającej na zastąpieniu art. 29 - art. 29a tej ustawy należało przyjąć, że podstawą opodatkowania z tytułu wniesienia wkładu niepieniężnego powinna być - w analizowanym przypadku - określona kwotowo suma wartości nominalnej udziałów stanowiąca odzwierciedlenie wartości wkładów wnoszonych do Spółki.
Zdaniem WSA, konsekwencją przyjęcia, iż prawidłowym było ustalenie podstawy opodatkowania adekwatnie do wartości nominalnej akcji wydanych w zamian za wkład niepieniężny było zastosowanie przez organ regulacji art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Słusznie bowiem w tym kontekście organ wywiódł, że faktura stanowiąca podstawę uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego winna być poprawna nie tylko z formalnego punktu widzenia, ale także odzwierciedlać musi rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych. W przypadku natomiast, gdy spółka wnosząca aport w postaci znaku towarowego obejmuje akcje Spółki o wartości nominalnej niższej niż wartość rynkowa aportu i na fakturze podaje jako podstawę opodatkowania kwotę wartości rynkowej aportu stwierdzić należy, że wystawiona faktura podaje kwoty niezgodne z rzeczywistością. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organ prawidłowo zakwalifikował sporne faktury jako "nie stanowiące podstawy do obniżenia podatku należnego" (w części ponad kwotę [...] zł) w konsekwencji podania w nich "kwoty niezgodnej z rzeczywistością" w rozumieniu art. art. 88 ust. 3a pkt 4 b ustawy o VAT.
W tym kontekście WSA za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego, Sąd pierwszej instancji odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2018 r. o sygn. akt I FPS 1/18, w której stwierdzono, że zawiadomienie podatnika dokonane na podstawie art. 70c Ordynacji podatkowej informujące, że z określonym co do daty dniem, na skutek przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika za wskazany okres rozliczeniowy, jest wystarczające do stwierdzenia, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy.
Jak wskazał WSA, w związku z tym, że Skarżąca (jako następca prawny A. SKA) została poinformowana o wszczętym postępowaniu karnym skarbowym (pismem z dnia 18 listopada 2019 r., uzupełnionym pismem z dnia 5 grudnia 2019 r., doręczonym pełnomocnikowi Strony w dniu 2 grudnia 2019 r. i w dniu 20 grudnia 2019 r.), to działanie to odpowiadało standardom wynikającym z ww. uchwały.
Sąd pierwszej instancji wskazał także, że co do zasady art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie daje podstaw prawnych do weryfikacji zasadności i momentu wszczęcia postępowania dotyczącego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia skarbowego. Zgodnie bowiem z tym przepisem oceniane są jedynie skutki prawnopodatkowe czynności podjętych w takim postępowaniu, a nie ich zasadność czy prawidłowość. WSA zauważył, że takie stanowisko utrwalone jest w orzecznictwie NSA, dostrzegając także, że kwestia dopuszczalności weryfikowania wszczęcia i przebiegu postępowania karnoskarbowego przez sądy administracyjne staje się zagadnieniem kontrowersyjnym, co znalazło wyraz m.in. w skardze do TK z grudnia 2019 r., zarejestrowanej pod sygn. SK 100/19.
WSA, analizując okoliczności niniejszej sprawy pod kątem ewentualnego naruszenia zasady zaufania wyrażonej w art. 121 Ordynacji podatkowej stwierdził, że sporna transakcja została zawarta w lipcu 2014 r., a więc ponad pół roku po wejściu w życie art. 29a ustawy o VAT, jednoznacznie określającego zasady ustalania podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług. Planując tę transakcję Strona dysponowała także stanowiskiem NSA wyrażonym w postanowieniu 7 sędziów z dnia 31 marca 2014 r., sygn. akt I FPS. Jeżeli pomimo to powzięła jakiekolwiek wątpliwości w omawianej kwestii, które mogły ewentualnie wynikać z treści indywidualnych interpretacji podatkowych wydanych na rzecz innych podmiotów w 2014 r. (dwie z nich wydano jeszcze w lipcu 2014 r.) miała możliwość uzyskania własnej indywidualnej interpretacji, czego zaniechała.
W konsekwencji powyższego oddalił skargę.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Strona, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono:
I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. tj.:
1) art.1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 70 § 1 oraz art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez brak dokonania kontroli działań organu w zakresie zasadności i prawidłowości wszczęcia postępowania karnego skarbowego, a także poprzez uznanie, że zasadność i prawidłowość wszczęcia postępowania karnego skarbowego nie podlega ocenie Sądu w sytuacji, w której wszczęcie postępowania karnego skarbowego zostało dokonane instrumentalnie i z naruszeniem zasady zaufania podatnika do państwa i jego organów;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 3 i art. 135 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 14n § 4 pkt 2 i § 5, art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez nieuchylenie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i poprzez nieumorzenie postępowania podatkowego w sprawie, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych w wyniku bezpodstawnego pominięcia istniejącej na moment dokonania transakcji aportu, utrwalonej praktyki interpretacyjnej organów podatkowych w odniesieniu do sposobu ustalania wysokości podstawy opodatkowania w podatku VAT dla transakcji wniesienia aportu, a także bezpodstawnie nie uwzględnia utrwalonej praktyki interpretacyjnej organów podatkowych, zgodnie z którą – w sytuacji analogicznej jak sytuacja Spółki – prawidłowym działaniem jest uwzględnienie w okresie bieżącym faktury korygującej do faktury dokumentującej transakcję aportu i obniżenie kwoty podatku VAT naliczonego o kwotę wynikająca z tej faktury korygującej w okresie bieżącym;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 3 i art. 135 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 193 § 1, 2 i 4 Ordynacji podatkowej poprzez nieuchylenie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i poprzez nieumorzenie postępowania podatkowego w sprawie, wynikające z bezpodstawnego uznania ksiąg podatkowych za nierzetelne z uwagi na ujęcie w nich faktury VAT dokumentującej aport, w której podstawa opodatkowania VAT została określona w wysokości wartości emisyjnej akcji wydanych w zamian za aport.
II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego Skarżącej w VAT za lipiec 2014 r. został skutecznie zawieszony z dniem wszczęcia postępowania karnego skarbowego, w sytuacji w której wszczęcie tego postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem zasady zaufania podatnika do państwa i jego organów oraz instrumentalnie, tj. wyłącznie w celu wywołania skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a nie w celu realizacji celów postepowania karnego skarbowego;
2) art. 29 ust. 1 ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że to wartość nominalna akcji objęta w zamian za wkład niepieniężny wyznacza podstawę opodatkowania VAT aportu, a nie wartość emisyjna tych akcji;
3) art.88 ust. 3a pkt 4 lit. b ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że faktura VAT dokumentująca aport, w której jako podstawa opodatkowania została wskazana wartość emisyjna wyemitowanych akcji, odpowiadając ich wartości rynkowej, podaje kwoty niezgodne z rzeczywistością i w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie prowadzące do uznania, że ta faktura nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego przez nabywcę aportu;
4) art. 86 ust. 19a w zw. art. 29a ust.13 i ust.14 ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązującym w roku 2019) poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wynikające z przyjęcia, że Skarżąca nie była uprawniona do wystawienia faktury korygującej oraz ujęcia jej w bieżącym okresie rozliczeniowym w sytuacji, gdy spełnione zostały warunki wynikające z ww. przepisów.
Powołując się na powyższe podstawy kasacyjne, Skarżąca na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie w całości decyzji DIAS oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania podatkowego w sprawie oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
2.2. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
3.2. Zasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do kwestii związanej z przedawnieniem zobowiązania podatkowego Skarżącej. Autor kasacji podniósł zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 70 § 1 oraz art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez brak dokonania przez Sąd pierwszej instancji kontroli działań organu w zakresie zasadności i prawidłowości wszczęcia postępowania karnego skarbowego, a także poprzez uznanie, że zasadność i prawidłowość wszczęcia tego postępowania nie podlega ocenie Sądu. Zdaniem kasatora wszczęcie postępowania karnego skarbowego w niniejszej sprawie zostało dokonane instrumentalnie i z naruszeniem zasady zaufania podatnika do państwa i jego organów.
3.3. W odniesieniu do tej kwestii należy odwołać się do wytycznych zawartych w uchwale NSA z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21. Zaznaczyć także należy, że będąca przedmiotem skargi do Sądu pierwszej instancji decyzja DIAS, a także wyrok Sądu pierwszej instancji, wydane zostały przed dniem ogłoszenia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oczywistym wobec tego jest, że ani organ odwoławczy ani Sąd pierwszej instancji w swoim stanowisku nie uwzględniali wytycznych zawartych w ww. uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego.
3.4. Ze wspomnianej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika natomiast, że ocena przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji, natomiast w jej uzasadnieniu NSA wskazał, że do przesłanek statuujących prawidłowość zastosowania instytucji określonej w art. 70 § 6 pkt 1 tej ustawy należą nie tylko te wymienione wprost w tym przepisie, ale także należy do nich brak instrumentalności wszczęcia takiego postępowania. Organ podatkowy powołując się na zaistnienie przesłanek z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej musi każdorazowo wskazać podatnikowi, że postępowanie karne zostało wszczęte w celu jego przeprowadzenia i nakierowania na osoby odpowiedzialne, reakcji karnej na popełnione przez nie czyny.
Ponadto w uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że analiza sprawy podatkowej nie może ograniczać się jedynie do zbadania kwestii formalnych związanych z wydaniem we właściwym czasie przez odpowiedni organ postępowania przygotowawczego postanowienia na podstawie art. 303 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 113 § 1 Kodeksu karnego skarbowego o treści, z której wynika związek podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, ale powinna również obejmować zbadanie czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z uzasadnienia uchwały wynika także, iż przeprowadzenie takiego badania jest w istocie możliwe na gruncie sprawy podatkowej. Dopiero bowiem w świetle wszechstronnej analizy okoliczności konkretnej sprawy podatkowej, związanych najczęściej ze zbliżającym się upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, podejmowanymi wcześniej w postępowaniu podatkowym czynnościami dowodowymi i aktywnością prowadzącego je organu podatkowego, można ustalić, czy instytucji wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie wykorzystano jedynie do instrumentalnego wywołania skutku w postaci nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taki wniosek może potwierdzić fakt wszczęcia tego postępowania w sytuacji, gdy z oczywistego braku przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por. art. 1 Kodeksu karnego skarbowego) lub istnienia negatywnych przesłanek procesowych, wymienionych w art. 17 § 1 Kodeksu postępowania karnego, jasne jest już w momencie wydania postanowienia, że cele postępowania karnego skarbowego nie będą mogły być zrealizowane. O braku woli realizowania celów postępowania karnego skarbowego, a tym samym sztucznym wykorzystaniu instrumentu z tego postępowania do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może świadczyć również brak realnej aktywności organów postępowania przygotowawczego po wszczęciu takiego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, iż w przypadkach wątpliwych, w szczególności wówczas gdy moment wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe jest bliski dacie przedawnienia zobowiązania podatkowego, wyjaśnienie tej kwestii powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji podatkowej, stosownie do art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Taka informacja jest konieczna, aby z jednej strony zagwarantować podatnikowi, że postępowanie podatkowe jest prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, zgodnie z art. 121 § 1 tej ustawy. Z drugiej zaś jej zamieszczenie umożliwi następnie dokonanie oceny prawidłowości zastosowania tej instytucji przez sąd administracyjny kontrolujący akt wydany przez organ podatkowy.
3.5. Sąd pierwszej instancji w wydanym rozstrzygnięciu nie dokonał oceny czy w niniejszej sprawie doszło do instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego. WSA stanął bowiem na stanowisku, że skuteczne poinformowanie Skarżącej o wszczętym postępowaniu karnym skarbowym i zawieszeniem w związku z tym biegu terminu przedawnienia, było wystarczające do uznania, że w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania objętego wydanymi w niniejszej sprawie rozstrzygnięciami organów podatkowych.
Ponadto Sąd ten uznał, że co do zasady art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie daje podstaw prawnych do weryfikacji zasadności i momentu wszczęcia postępowania dotyczącego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia skarbowego. Zgodnie bowiem z tym przepisem oceniane są jedynie skutki prawnopodatkowe czynności podjętych w takim postępowaniu, a nie ich zasadność czy prawidłowość.
Zgodnie zaś z wykładnią prawa zawartą w uchwale NSA z dnia 24 maja 2021r., sygn. akt I FPS 1/21 ocena tego czy w niniejszej sprawie doszło do instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego wymaga od Sądu pierwszej instancji rozważenia tej kwestii, a więc oceny zagadnienia przedawnienia zobowiązania podatkowego w szerszym aspekcie niż to uczyniono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Z tego względu na uwzględnienie zasługiwały zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez WSA art.1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 70 § 1 oraz art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
3.6. Zauważenia wymaga, że z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nastąpiło na podstawie postanowienia z dnia 7 listopada 2019 r., a więc na niespełna 2 miesiące przed upływem terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Ten sam organ prowadził postępowanie podatkowe i postępowanie karne skarbowe. Jak wskazuje autor skargi kasacyjnej w postępowaniu karnym skarbowym nie podejmowano żadnych czynności, a po jego wszczęciu, już na przełomie listopada i grudnia 2019 r., postępowanie to zostało zawieszone.
Z okoliczności sprawy wynika także, że spór dotyczył jednej transakcji, a właściwie jej skutków podatkowych na gruncie podatku od towarów i usług. Skarżąca na potwierdzenie prawidłowości przejętej podstawy opodatkowania tej transakcji powoływała się na istniejące w obrocie interpretacje indywidualne, wskazując, że opodatkowanie wniesienia aportu było dokonane w zgodzie z utrwaloną praktyką interpretacyjną.
W związku z uchyleniem zaskarżonego wyroku ocenę tych oraz pozostałych, mających miejsce w niniejszej sprawie okoliczności, istotnych z punktu widzenia zarzutu wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sposób instrumentalny, Naczelny Sąd Administracyjny pozostawia Sądowi pierwszej instancji.
3.7. W związku z tym za przedwczesne należało uznać odnoszenie się do zarzutów skargi kasacyjnej koncentrujących się na wykazaniu, że w niniejszej sprawie wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało charakter pozorowany, w związku z czym nie mogło wywrzeć skutku w postaci zawieszenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego Skarżącej za lipiec 2014 r.
Za przedwczesne należało także uznać odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, w tym dotyczących kwestii prawidłowości ustalenia podstawy opodatkowania spornej transakcji wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci znaku towarowego. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje jedynie, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 8 maja 2024r., C-241/23 stwierdził, że: "Artykuł 73 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej Aktem dotyczącym warunków przystąpienia Republiki Chorwacji oraz dostosowań w Traktacie o Unii Europejskiej, Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i Traktacie ustanawiającym Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, należy interpretować w ten sposób, że: podstawę opodatkowania wniesienia aportem nieruchomości przez pierwszą spółkę do kapitału drugiej spółki w zamian za akcje tej ostatniej należy ustalić na podstawie wartości emisyjnej tych akcji, jeżeli spółki te uzgodniły, że zapłatę za ten wkład kapitałowy będzie stanowić ta wartość emisyjna".
3.8. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
3.9. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji, będąc związany przedstawioną powyżej oceną prawną, w pierwszej kolejności dokona kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod kątem instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego w kontekście zastosowania przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uchwale NSA z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21 oraz wszystkich okoliczności ujawnionych w niniejszej sprawie, a znajdujących się w aktach tej sprawy, a także – w razie takiej potrzeby - pozyskanych w toku postępowania sądowoadministracyjnego.
W zależności od wyników tej kontroli WSA odniesienie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.
Elżbieta Olechniewicz Sylwester Marciniak Mariusz Golecki sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło