II SAB/Wa 19/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K. J. na bezczynność Komendanta Głównego Policji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. o wydanie zaświadczenia 1. zobowiązuje Komendanta Głównego Policji do rozpatrzenia wniosku K. J. z dnia [...] stycznia 2023 r., w terminie 7 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. odmawia zasądzenia kosztów postępowania. K. J. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") w piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r. kierowanym do Komendanta Głównego Policji (dalej także: "KGP"), na podstawie art. 217 § 1 i 2 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, złożył wniosek o wydanie zaświadczenia stwierdzającego m.in., że wskutek choroby związanej ze służbą czynną w Policji utracił zdolność psychofizyczną do jej dalszego pełnienia czynnie w Policji i stał się inwalidą. Wskutek naruszonej sprawności organizmu w związku ze służbą czynną w Policji (...), jest uprawniony do ubiegania się (...) o uznanie prawa podmiotowego przyznanego art. 22 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) i ich rodzin. Wnioskodawca podał, że przedmiotowe zaświadczenie jest mu niezbędne do przedłożenia Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, celem dochodzenia uznania prawa do świadczeń określonych art. 22 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) i ich rodzin. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] lutego 2023 r. Komendant Główny Policji (dalej: "organ" lub "KGP"), działając na podstawie art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") przekazał ww. wniosek według właściwości Komendantowi Powiatowemu Policji w [...]. Przekazując wniosek organ podał, że z uwagi na fakt, iż żądana treść zaświadczenia odnosi się do pełnienia służby w Policji, a ostatnim miejscem pełnienia służby przez K. J. była Komenda Powiatowa Policji w [...] , właściwy do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. jest Komendant Powiatowy Policji w [...] . Pismem z dnia [...] grudnia 2023 r. skarżący skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Komendanta Głównego Policji w zakresie załatwienia jego wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. Uzasadniając skargę skarżący podniósł, powołując się na piśmiennictwo i judykaturę, iż przekazanie wniosku o wydanie zaświadczenia według właściwości jest niedopuszczalne, bowiem art. 65 k.p.a. nie posiada zastosowania dla załatwiania wniosków o wydawanie zaświadczeń. Wskazał, iż stwierdzenie niewłaściwości organu do wydania zaświadczenia skutkować powinno odmową wydania zaświadczenia na podstawie art. 219 k.p.a. Organ, uznając się za niewłaściwy w sprawie o wydanie zaświadczenia, jest zobowiązanym wydać akt administracyjny - postanowienie, na które przysługuje zażalenie o odmowie wydania zaświadczenia z podstawy art. 219 zdanie pierwsze, w związku z art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, wskazując w tym zakresie organ właściwy - ustalony przez organ będący adresatem wniosku o wydanie zaświadczenia dla jego wydania. Skarżący stwierdził, że pomimo odległej daty złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia, do dnia dzisiejszego jego wniosek nie został załatwiony przez Komendanta Głównego Policji zgodnie z wiążącymi normami prawa. W takich okolicznościach zasadnym jest stanowisko, iż w zakresie jego wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r., doszło do nieuzasadnionego przekroczenia terminu do jego załatwienia. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, wraz ze stwierdzeniem, czy w zakresie wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. bezczynność, albo przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od Komendanta Głównego Policji sumy pieniężnej oraz zasądzenie kwoty 120 zł, tytułem pokrycia kosztów użytkowania prywatnego sprzętu, zużytego prądu, oraz za nakład pracy posiadający wymierny finansowo zakres za pracę dla doprowadzenia do załatwienia wniosku przez organ zgodnie z nakazami prawa i stracony dla takiej pracy czas prywatny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że skargą z dnia [...] grudnia 2023 r. K. J. zaskarżył pismo Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r. zawiadamiające ww. o przekazaniu jego wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. Komendantowi Powiatowemu Policji w [...]. Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ w sprawie skargi na pismo Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r. WSA w Warszawie już orzekł (postanowienie o odrzuceniu skargi z dnia 31 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 517/23 i powtórnie w dniu 7 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1689/23), to zachodzi przesłanka do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., niezależnie od faktu, iż strona ponowiła skargę wniesioną do WSA w Krakowie. Skarżący doprowadził do sytuacji, że mimo istnienia w obrocie prawnym postanowienia odrzucającego skargę z dnia 31 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 517/23 złożył ponowne skargi dotyczące tego samego dokumentu. Natomiast wniosek o przyznanie sumy pieniężnej w sytuacji, gdy skarga podlega odrzuceniu należy uznać za nieporozumienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność organu - Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ww. ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub też nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zatem zwalczanie braku działania w załatwianiu sprawy administracyjnej i bez znaczenia pozostają tu okoliczności, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem wyłącznie ustalenie, że organ był zobowiązany na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji, innego aktu lub podjęcia czynności i tego zaniechał. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, skarżący uczynił bezczynność Komendanta Głównego Policji w sprawie wydania zaświadczenia z wniosku zawartego w piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r. Skarga jest dopuszczalna, bowiem skarżący jej wniesienie poprzedził - zgodnie z art. 37 k.p.a. - ponagleniem kierowanym do organu pismem z dnia [...] grudnia 2023 r. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 217 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2). Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni (§ 3). W przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). Z kolei w myśl art. 219 k.p.a., odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Podstawą odmowy wydania zaświadczenia może być brak właściwości organu. Organ administracji jest zobowiązany do badania swej właściwości z urzędu (art. 19) i odmawia wydania zaświadczenia, jeżeli wnioskodawca żąda potwierdzenia zaświadczeniem takich faktów lub stanu prawnego, które nie mieszczą się w zakresie właściwości danego organu (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 219 opublikowany: LEX/el. 2024; Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 219 opublikowany: LEX/el. 2024). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, prezentowane również w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych, jak też w orzeczeniach NSA, stanowisko, że stwierdzenie niewłaściwości organu do wydania zaświadczenia skutkować powinno odmową wydania zaświadczenia na podstawie art. 219 k.p.a. (przykładowo: wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 101/08, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 645/06; z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 162/08; z dnia 21 sierpnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wr 277/08; z dnia 16 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 98/08; czy też wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2005 r. sygn. akt II SAB/Wa 337/04). Zatem w sytuacji, gdy organ administracji publicznej, do którego skierowano wniosek, nie jest właściwy do wydania wnioskowanego zaświadczenia żądanej treści, winien podjąć postanowienie odmowne. Tak więc, Komendant Główny Policji, skoro uznał się za niewłaściwy w sprawie zgłoszonego przez skarżącego żądania wydania zaświadczenia, powinien wydać na podstawie art. 219 k.p.a. postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, a nie jak to uczynił pismem z dnia [...] lutego 2023 r. przekazać sprawę według właściwości innemu organowi. Tym samym, powyższy sposób załatwienia sprawy objętej wnioskiem skarżącego nie można uznać za odpowiadający prawu. Stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przedstawione okoliczności faktyczne i przepisy prawne uzasadniają zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Komendant Główny Policji pismem z dnia [...] lutego 2020 r. przekazał bowiem wniosek skarżącego o wydanie zaświadczenia, pozostając w błędnym przekonaniu, że do jego rozpatrzenia właściwy jest inny organ. Działanie takie nie świadczy zatem o złej woli organu ani nie przesądza o lekceważącym traktowaniu skarżącego i ciążących na organie obowiązkach. Jeśli chodzi o kwestię przyznania sumy pieniężnej, to należy zwrócić uwagę, że stosowanie środków, określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a., wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ nie dopuszczał do powstania stanu bezczynności, czy przewlekłości w postępowaniu. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, skoro organ nie dopuścił się bezczynności o charakterze rażącego naruszenia prawa, a skarżący nie wykazał jakie negatywne skutki miała bezczynność organu w udostępnieniu żądanych dokumentów, to nie było zasadne uwzględnienie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej – jako taki został więc oddalony w oparciu o dyspozycję art. 151 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku). Ponadto Sąd odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanych kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Postępowanie w sprawie skarżącego przed sądem administracyjnym było bowiem wolne od opłat (art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a.), nie był on też reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata czy też radcę prawnego. Zaś, stosownie do art. 205 § 1 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W niniejszej sprawie nie zaistniała sytuacja, w której skarżący poniósłby koszty, o których mowa w art. 205 § 1, stanowiące wydatek konieczny do realizacji jego praw. Strona skarżąca nie wykazała bowiem aby czynności, które spowodowały koszty, były w ujęciu obiektywnym potrzebne do realizacji jej praw oraz czy i do jakiego poziomu poniesione koszty stanowiły także z obiektywnego punktu widzenia wydatek konieczny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, art. 149 § 1a i art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.