II SA/Łd 18/25

Dnia 16 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.), , Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi K.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 9 października 2024 r. nr SKO.4142.9.24 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. dc Decyzją z 9 października 2024 r., nr SKO.4142.9.24, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 ze zm.) – powoływanej jako: "p.o.u.a." – utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Wójta Gminy S. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z 28 maja 2024 r., znak: GOPS.531.47.1.2023, w sprawie odmowy umorzenia K. W. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium wyjaśniło, że wnioskiem z 10 czerwca 2023 r. K. W. wystąpił o umorzenie wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wskazując, że sytuacja dochodowa zobowiązanego nie pozwala mu na wywiązywanie się z obciążającego go obowiązku. We wniosku zaznaczono także, że dłużnik miesięcznie przekazuje na rzecz Komornika Sądowego kwotę 200,00 zł tytułem spłaty zadłużenia. Nie posiada oszczędności, ani nie jest też w stanie w większym stopniu wywiązywać się ze spłaty zadłużenia. Po rozparzeniu ww. wniosku decyzją z 4 lipca 2023 r., znak: GOPS.531.47.2023, działającego z upoważnienia Wójta Gminy S. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., odmówiono K. W. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania strony od tej decyzji sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 28 grudnia 2023 r., znak 4142.10.23). Opisaną na wstępie decyzją z 28 maja 2024 r., znak: GOPS.531.47.1.2023, organ pierwszej instancji ponownie odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w związku z tym iż K. W. nie zamieszkiwał na terenie gminy S., a obecnie przebywa poza granicami kraju, tutejszy organ nie jest organem właściwym dłużnika, a jedynie organem właściwym wierzyciela, w związku z czym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie ma art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że nie ma podstaw aby zakwalifikować sytuację strony jako szczególnie trudną, w której zachodziłyby uzasadnione okoliczności dające podstawę do umorzenia w całości lub części odsetek jak i należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zarówno wiek jak i stan zdrowia (zobowiązany jest osobą młodą, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności) nie wskazują na niemożność spłaty zadłużenia w przyszłości. Obecnie K. W. nie pracuje i jest na zasiłku dla bezrobotnych, jednakże nie wyklucza to, iż wkrótce podejmie pracę zarobkową, która będzie pozwalała na spłatę powstałego zadłużenia. Samo uzyskiwanie niskich dochodów bądź nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle innych, zaś umorzenie tak dużego zadłużenia spowodowałoby niemożność egzekucji, gdyby sytuacja materialna uległa poprawie. W decyzji oceniono, że istnieje szansa na poprawę sytuacji materialnej skarżącego. Organ pierwszej instancji podkreślił także, iż zasadnie przyjmuje się w orzecznictwie, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego może być odebrane jako forma zachęcenia innych osób do unikania partycypowania w kosztach utrzymania własnych dzieci, w przypadku gdy sytuacja materialna i osobista dłużnika nie jest następstwem pojawienia się zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, lecz wynika ona - tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - z wieloletnich zaniedbań dłużnika, który obecnie ponosi tego negatywne konsekwencje. W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji K. W. zarzucił: 1) obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie w niezbędnym zakresie stanu faktycznego, jak też nieodniesienie się do okoliczności regulowania przez odwołującego zadłużenia i wysokości spłaty powstałego zadłużenia z tytułu wypłaty świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego; 2) obrazy art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. poprzez złamanie zasady prawdy materialnej i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, co doprowadziło do niewłaściwej subsumcji wyżej opisanych przepisów prawa materialnego; 3) obrazy art. 80 k.p.a., art. 107§ 1 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, błędne uznanie że nie zachodzą okoliczności dające podstawę do umorzenia w całości bądź w części należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ustalenie w uzasadnieniu decyzji - w odniesieniu do przedstawionych przez odwołującego dowodów i faktów, które były podstawą wydanego rozstrzygnięcia - że odwołujący ma możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. W związku z powyższym odwołujący wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie w całości długu K. W. wobec Fundusz Alimentacyjnego, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie częściowe zobowiązań dłużnika K. W. względem Funduszu Alimentacyjnego, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Następnie Kolegium, w oparciu o przepisy art. 30 ust. 1 i 2 p.o.u.a. wyjaśniło zasady dotyczące umarzania należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i wskazało, że decyzja organu administracji wydawana w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy ma charakter uznaniowy. Organ może umorzyć w całości bądź w części należność, jednak przy uwzględnieniu szczególnych okoliczności zachodzących w danej sprawie, uzasadniających owo umorzenie. Ustawodawca dopuścił możliwość zaniechania obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu w przypadkach uzasadnionych warunkami materialnymi i rodzinnymi osoby zobowiązanej. W powyższym zakresie organ winien więc podjąć rozstrzygnięcie z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Podkreślić przy tym należy, że wszelkiego rodzaju zwolnienia ze świadczeń wynikających z obowiązku alimentacyjnego mają charakter wyjątkowy, w związku z czym podlegają interpretacji ścisłej, nie zaś rozszerzającej. Wynika to ze szczególnego charakteru zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z art. 133 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 2809), w przypadku obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dzieci - stanowią świadczenia obligatoryjne. W związku z powyższym, również umorzenie należności w oparciu o art. 30 ust. 2 p.o.u.a. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego nie pozwala na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Wskazana niemożność zadośćuczynienia obowiązkowi alimentacyjnemu, uzasadniająca zwolnienie z obowiązku, musi być efektem czynników obiektywnych, niezależnych od działań osoby zobowiązanej. Uwzględniając charakter decyzji z art. 30 ust. 2 p.o.u.a., jako opartej na uznaniu administracyjnym, organ odwoławczy podkreślił, że wymaga ona od organu szczególnej precyzji w zakresie dokonanych ustaleń, mających mieć oparcie w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zanalizowanego w sposób wyczerpujący zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Kolegium wyjaśniło dalej, że umorzenie jest formą najdalej idącej ulgi w spłacie należności, dlatego stanowi instytucję o charakterze wyjątkowym i powinno mieć miejsce wówczas, gdy sytuacja dochodowa dłużnika nie pozwala na wywiązywanie się w najmniejszym nawet stopniu z ciążącego na nim obowiązku. Ustawodawca nie wskazał, jakiego okresu ma dotyczyć analiza sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Oznacza to, że kierując się ogólnymi zasadami postępowania, organ obowiązany jest uwzględnić i przeanalizować stan bieżący, aktualny. Czynnikiem mającym wpływ na wydanie decyzji z art. 30 ust. 2 ustawy jest sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika. Umorzenie w trybie powyższego przepisu może nastąpić jedynie za uprzednim wnioskiem dłużnika alimentacyjnego do organu właściwego wierzyciela. Rozpoznając wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (wraz z odsetkami), organ wydaje decyzję, która zapada jak już powyżej wspomniano w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie: "organ może umorzyć". Oznacza to sytuację, w której właściwy organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, z jednej strony może bowiem umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych (lub odsetki od tych należności, jeżeli zostały także objęte przez wnioskodawcę przedmiotem żądania) w całości lub w części, z drugiej zaś może odmówić zastosowania tego rodzaju ulgi. Umorzenie należności może obejmować całą powstałą sumę wraz z odsetkami lub może nastąpić w stosunku do części zobowiązania. Ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności. Ponadto, obowiązkiem organu jest szczegółowa analiza sytuacji ubiegającego się o umorzenie i uwzględnienie wszystkich okoliczności, które składają się na sytuację dochodową i rodzinną, o której mowa w art. 30 ust. 2 ustawy. Nie może być wątpliwości, że pojęcie to obejmuje całokształt sytuacji osobistej, w tym także uzyskiwane dochody, status materialny, stan zdrowia i sytuację życiową. Odwołując się do orzecznictwa Kolegium podkreśliło następnie, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy aktualnie może on wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości będzie mógł spłacać zadłużenie. W świetle doświadczenia życiowego można przyjąć, że każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zła sytuacja w tym zakresie jest bowiem cechą większości zobowiązanych, za których Fundusz Alimentacyjny wypłacał należności i umarzanie należności z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą regulację dotyczącą obowiązku zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń. Dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi, sytuacja rodzinna i dochodowa ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Może mieć to miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Przy czym, taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych. Sytuacja dochodowa, o której jest mowa w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest pojęciem szerszym, niż pojęcie dochodu, o którym jest mowa w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy ocenie sytuacji dochodowej należy mieć na uwadze nie tylko sam dochód aktualnie uzyskiwany, lecz również dochód możliwy do uzyskania w bliżej określonej przyszłości. Zdaniem organu odwoławczego, z punktu widzenia wskazanych uwarunkowań, oceny formułowane przez organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie uznać należy co do istoty za trafne. Z akt sprawy wynika, że K. W. nie posiada wydanego przez właściwy organ orzeczenia poświadczającego jego niezdolność do pracy. Wskazuje natomiast, że pozostaje pod opieką kardiologiczną, przyjmuje między innymi leki na niedoczynność serca, która jest u niego wadą wrodzoną. Z jego wyjaśnień wynika, że jest osobą aktywną zawodowo. Z dniem 1 lutego 2024 r. otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę, o od 1 kwietnia otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych. Skarżący podaje, że na jego miesięczne koszty utrzymania składają się: opłata za mieszkanie w Holandii w kwocie 2400,00 zł, ubezpieczenie w kwocie 900,00 zł, leki w kwocie 450,00 zł, rehabilitacja (problemy z kręgosłupem) w kwocie 1300,00 zł, dojazdy do Polski (dwa razy w roku do rodziny) w kwocie 2000,00 zł rocznie, dojazdy do pracy w kwocie 450,00 zł, abonament za telefon i Internet w kwocie 200,00 zł, wyżywienie w kwocie ok 1000,00 zł, zakup odzieży, obuwia w kwocie ok 200,00 zł, zakup środków higienicznych i pielęgnacyjnych w kwocie ok 350,00 zł, spłata zadłużenia alimentacyjnego w kwocie 200,00 zł. Jak wynika z przesłanego oświadczenia majątkowego nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości ani zasobów pieniężnych. W ocenie Kolegium, w świetle dokonanych ustaleń nie można obecnie uznać, że sytuacja skarżącego jest wyjątkowa i szczególna na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Jednocześnie nie ma podstaw do przyjęcia, że trwale utracił on zdolność zarobkowania. Skarżący ma 48 lat, nie jest osobą niezdolną do pracy, nie można wykluczyć podjęcia przez niego w przyszłości zatrudnienia (jego aktywność w tym zakresie wskazuje, że jest jego wykonywaniem zainteresowany). Wciąż możliwe zatem jest, że w przyszłości uzyska dodatkowe źródła dochodu. Zauważyć także trzeba, że organ ten należycie wywiązał się z zaleceń zawartych decyzji kasacyjnej tut. Kolegium z 28 grudnia 2024 r., znak: SKO.4142.10.23. Dokonano niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń, a przyjęte w sprawie stanowisko znajduje oparcie w przedstawionych powyżej zapatrywaniach odnoszących się do warunków udzielania tego rodzaju ulg. W istniejącym obecnie stanie faktycznym nie ma zatem podstaw do umorzenia przedmiotowych należności. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył K. W., zarzucając: 1) obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie w niezbędnym zakresie stanu faktycznego, jak też nie odniesienie się do okoliczności regulowania przez odwołującego zadłużenia i wysokości spłaty powstałego zadłużenia z tytułu wypłaty świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego; 2) obrazę art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. poprzez złamanie zasady prawdy materialnej i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, co doprowadziło do niewłaściwej subsumcji wyżej opisanych przepisów prawa materialnego; 3) obrazy art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, błędne uznanie że nie zachodzą okoliczności dające podstawę do umorzenia w całości bądź w części należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ustalenie w uzasadnieniu decyzji - w odniesieniu do przedstawionych przez odwołującego dowodów i faktów, które były podstawą wydanego rozstrzygnięcia - że odwołujący ma możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości; 4) sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią materiału dowodowego zebranego w sprawie, polegającą w szczególności na błędnym przyjęciu, iż K. W. posiada możliwości zarobkowe i finansowe umożliwiające mu spłatę pełnej kwoty należności wypłaconych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w sytuacji kiedy to pozostaje bez zatrudnienia, korzysta z zasiłku dla osób bezrobotnych a także zmaga się z poważnymi problemami zdrowotnymi Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie w całości długu K. W. wobec Fundusz Alimentacyjnego, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie częściowe zobowiązań dłużnika K. W. względem Funduszu Alimentacyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska skarżącego. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że pełnomocnik skarżącego domaga się odmiennej oceny dokonanych w sprawie ustaleń nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracji stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jak słusznie bowiem ustalił organ I instancji nie jest on organem właściwym dłużnika władnym do zastosowania art. 30 ust. 1 p.o.u.a. w związku z faktem, że skarżący mieszka w Holandii. Stosownie zatem do art. 30 ust. 2 p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W orzecznictwie sądów administracyjnych od dawna ugruntowany jest pogląd, że fakt uzyskiwania niskich dochodów, bądź też ich nieuzyskiwania nie jest jeszcze wystarczającą przesłanką do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czy to w całości czy w części. Zła sytuacja majątkowa jest bowiem immanentną cechą zobowiązanych, za których fundusz alimentacyjny wypłaca należności, gdyż wiąże się z bezskutecznością egzekucji alimentów, co wprost wynika z art. 2 pkt 2 i pkt 3 p.o.u.a. W związku z tym umarzanie należności z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą normę prawną statuującą obowiązek zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń. Wobec tego, sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Dlatego dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, że dłużnik aktualnie nie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale również to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny. Innymi słowy sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych, przy czym stan taki powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych, a wykazanie ich istnienia ciąży na stronie wnioskującej o udzielenie ulgi. Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie może być odbierane jako forma zachęcenia innych osób do unikania partycypowania w kosztach utrzymania własnych dzieci, w sytuacji gdy sytuacja materialna i osobista dłużnika nie jest następstwem pojawienia się zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, lecz wynika ona z zaniedbań, które miały miejsce przed kilku laty i obecnie dłużnik ponosi tego negatywne konsekwencje. Należy też podkreślić, że przy rozpoznawaniu tego typu spraw trzeba również mieć na względzie, że zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest się w stanie utrzymać samodzielnie. Trudna sytuacja materialna i życiowa rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Rodzice są obowiązani dzielić się z dziećmi nawet bardzo niskimi dochodami. Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym mają zatem charakter obligatoryjny. Wobec tego art. 30 ust. 2 p.o.u.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Dodać również należy, że umorzenie świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zapada w ramach uznania administracyjnego. To oznacza, że nawet w przypadku spełnienia przesłanek do zastosowania ulgi, organ może, ale nie musi ulgę taką przyznać. Kontrola sądu w odniesieniu do elementu uznania administracyjnego nie obejmuje kryterium celowości, zasadniczego w przypadku uznania, lecz koncentruje się na badaniu, czy uznanie organu nie ma charakteru arbitralnego, czy zostało należycie uzasadnione rzeczowymi argumentami. W rozpoznawanej sprawie zasadniczym przedmiotem sporu jest zatem to, czy organy prawidłowo uznały, że sytuacja rodzinna i dochodowa skarżącego nie wyróżnia go spośród innych dłużników alimentacyjnych. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Orzekające organy administracji oceniły bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy z zachowaniem właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznym interesem jednostki. Jak wynika natomiast z akt sprawy skarżący wiąże swoje prawo do umorzenia ciążących na nim zaległości względem funduszu alimentacyjnego z utratą pracy i utrzymywaniem się wyłącznie z przyznanego mu zasiłku dla bezrobotnych, którego wysokość wystarcza mu jedynie na bieżące koszty utrzymania. Słusznie jednak organy przyjęły, że sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa i szczególna na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący trwale utracił zdolność zarobkowania. Stan ten ma wyłącznie przejściowy charakter. Skarżący ma bowiem 48 lat, a więc jest w wieku produkcyjnym, czyli takim, w którym osoby są uważane za zdolne do pracy i aktywności zawodowej. Skarżący nie jest przy tym osobą niezdolną do pracy. Pomimo tego, że zmaga się z problemami zdrowotnymi (zdiagnozowano u niego chorobę serca, choruje na tarczycę, przebył operację w listopadzie 2024 r), to jego schorzenia nie wykluczają go z możliwości zarobkowania. Podkreślenia także wymaga, że odmowa umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego nie przekreśla prawa skarżącego do ubiegania się o umorzenie tych należności w przyszłości. Nadto, na wniosek skarżącego organ może odroczyć termin spłaty zobowiązania lub ustanowić spłatę zobowiązania w ratach uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. ds