II SA/Rz 800/24

20 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu 20 sierpnia 2024 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Leżajsk na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 21 maja 2024 r. nr SKO.415/92/2024 w przedmiocie zawieszenia postępowania – p o s t a n a w i a – I. odrzucić skargę; II. zwrócić Gminie Leżajsk kwotę 100 zł (słownie: stu złotych) tytułem wpisu od odrzuconej skargi. Opisanym w sentencji postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie uchyliło postanowienie Wójta Gminy Leżajsk z 5 lutego 2024 r., wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. W skardze na w/w postanowienie Gmina Leżajsk wniosła o uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wniosło o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi, ponieważ zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – dalej: "Ppsa", skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 1 pkt 1 Ppsa). Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest jej wniesienie przez uprawniony (legitymowany) podmiot. Stosownie do art. 50 § 1 i 2 Ppsa może tego dokonać każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała ona udział w postępowaniu administracyjnym, a inny podmiot, jeżeli ustawy przyznają mu takie prawo. W postępowaniu sądowoadministracyjnym stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32). Uchwałą z 16 lutego 2016 r. I OPS 2/15, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że "Powiat nie ma legitymacji procesowej strony w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta na podstawie art. 12 ust. 4a w zw. z art. 11a ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym" (dostępna na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale NSA podkreślił, że ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidualnej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze postępowania sądowego. Ustawodawca obowiązkiem wykonywania zadań publicznych obciążył bowiem jednostki samorządu terytorialnego, a nie ich organy. Wykonując zaś te zadania poprzez wydawanie decyzji administracyjnych, organy samorządu terytorialnego muszą bezwzględnie przestrzegać prawa i kierować się dobrem wspólnym. Nie mogą natomiast one wykorzystywać swoich kompetencji decyzyjnych dla realizacji własnych interesów lub interesów jednostki samorządu terytorialnego, którą reprezentują, ukrywanych najczęściej pod nazwą "interesu publicznego". Wydawanie decyzji administracyjnych przez organy samorządu terytorialnego ma bowiem służyć realizacji interesu prawnego stron postępowania, a nie realizacji samodzielności jednostki samorządu terytorialnego. Jeżeli zatem kompetencja w sprawach z zakresu administracji publicznej, która należy do właściwości powiatu, została powierzona staroście wykonującemu zadanie powiatu, to zarząd powiatu, którego przewodniczącym jest starosta, nie może w tej samej sprawie kwestionować rozstrzygnięcia starosty. NSA podniósł również, że stworzenie jednostkom samorządu terytorialnego prawnej możliwości dochodzenia swego interesu przed sądem administracyjnym przeciwko interesowi prawnemu obywatela, który był przedmiotem decyzji organu tej jednostki wydanej w pierwszej instancji naruszałoby standardy demokratycznego państwa prawnego. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez NSA w cytowanej powyżej uchwale i nie znajduje jakichkolwiek podstaw do zastosowania art. 269 § 1 Ppsa. Uchwała ta wprawdzie odnosi się do sytuacji procesowej powiatu oraz jego organu wykonawczego, jednakże brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych, aby w opisanej konfiguracji różnicować pozycję procesową gminy od sytuacji procesowej powiatu, a w konsekwencji przyznać legitymację do zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego zasadniczej jednostce podziału terytorialnego, jaką jest gmina, w sytuacji, gdy jej organ wykonawczy wydał decyzję jako organ administracji I instancji (zob. prawomocne postanowienia WSA w Rzeszowie z 15 lipca 2016 r. II SA/Rz 840/16 i II SA/Rz 841/16, z 29 lipca 2016 r. II SA/Rz 906/16 i II SA/Rz 979/16; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach opisywanej sprawy oznacza to, że Gmina Leżajsk, występująca jako strona postępowania administracyjnego, w którym jako organ I instancji orzekał jej organ wykonawczy – Wójt Gminy Leżajsk, nie ma legitymacji do skutecznego wniesienia skargi na postanowienie organu odwoławczego, który przedmiotem rozstrzygnięcia uczynił postanowienie organu gminy. To zaś obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 Ppsa. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.