I SA/Bd 152/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 maja 2025r. sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 9 stycznia 2025r. nr 0206-PU/L.411.1,2.2025 w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek oddala skargę W dniu [...] czerwca 2023 r. W. Ś. (dalej także jako: "Skarżący", "Wnioskodawca") złożył wniosek o umorzenie odsetek od całości należności. W złożonym wniosku powołał się na trudną sytuację rodzinną, która nastąpiła w 1998 r. Do wniosku dołączono m.in.: zaświadczenia z Urzędu Gminy L. o wielkości gospodarstwa rolnego, nakaz płatniczy podatku rolnego z 2023 r., wyrok sądowy z dnia [...] września 2019 r. dotyczący uchylenia obowiązku alimentacyjnego, postanowienie Komornika Sądowego w sprawie egzekucyjnej, rachunki za wodę, prąd i wywóz nieczystości, faktury dotyczące sprzedaży mleka, faktury dotyczące nawozów, wydruk kalkulacji szkód w wyniku suszy, oświadczenie sołtysa wsi O., oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy z tytułu suszy, informację o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej z dnia [...] marca 2024 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej także jako: "KRUS"), po rozpoznaniu wniosku Skarżącego z dnia [...] czerwca 2023 r., decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. odmówił mu umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie [...]zł za okres od 2005.1. do 2023.2/06, w tym na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie [...]zł oraz na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwocie [...]zł. Wyrokiem z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 394/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, uchylił decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] czerwca 2023 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej także jako: "k.p.a.") w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu na podstawie uzasadnienia decyzji organu nie można było w żaden sposób prześledzić procesu myślowego, jaki doprowadził organ do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ww. wyroku Sąd zawarł wskazania do co dalszego procedowania organu w sprawie wniosku złożonego przez Skarżącego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił Skarżącemu przyznania ulgi postaci umorzenia należności objętych wnioskiem z dnia [...] czerwca 2023 r. W. Ś. wniósł skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 370/24, uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie zawierała rozważań organu, których Prezes KRUS był zobowiązany dokonać stosownie do art. 153 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe rozważania Sądu Placówka Terenowa KRUS w L. w celu ustalenia aktualnego stanu sprawy zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o udzielenie informacji. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w L. poinformował, iż W. Ś. w okresie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] lutego 2018 r. pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką H. Ś. oraz że pobierał następujące dodatki: dodatek osłonowy w kwocie [...]zł jednorazowo w 2022 r., dodatek węglowy w kwocie [...]zł jednorazowo w 2022 r. oraz bon energetyczny w kwocie [...]zł jednorazowo w 2024 r. Ponadto organ zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. R. D. o udzielenie informacji. W odpowiedzi uzyskano informację, iż W. Ś. złożył skargę na czynności komornicze, co uniemożliwia prowadzenie dalszych czynności. Po ponownym rozpoznaniu wniosku, Prezes KRUS wydał w dniu [...] stycznia 2025 r. decyzję w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, na mocy której odmówił Skarżącemu umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie [...]zł za okres od 2005.1. do 2023.2/06, w tym na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie [...]zł oraz na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwocie [...]zł. Organ podał, że w złożonym wniosku Skarżący podał, iż oprócz narastających zobowiązań wobec KRUS wynikających z nieopłacania składek na ubezpieczanie społeczne rolników Skarżący posiada również zobowiązania komornicze powstałe w wyniku zasądzonych przez sąd alimentów, które spowodowane zostały powstałą w roku 1998 r. trudną sytuacją rodzinną. Organ wskazał, iż Wnioskodawca również nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego, wobec czego okoliczność regulowania zobowiązań alimentacyjnych nie może być przesłanką przemawiającą za umorzeniem odsetek od należności wobec KRUS. Ponadto w dniu [...] września 2019 r. Sąd Rejonowy we [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich uchylił obowiązek alimentacyjny Skarżącego wobec N. L. i S. L., wobec czego organ uznał, iż jest to okoliczność mająca wpływ na poprawę możliwości spłaty należności wobec KRUS. W kwestii dołączonych do sprawy zaświadczeń o korzystaniu przez Wnioskodawcę z zabiegów rehabilitacyjnych w roku 2014 i 2015, organ uznał, iż okoliczność ta nie odnosi się do obecnego stanu zdrowia Wnioskodawcy, wobec czego nie wnosi nic do przedmiotowej sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ponownie wskazał, iż Wnioskodawca przez wiele lat konsekwentnie nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, pomimo regularnego informowania przez organ o narastającym zadłużeniu. W przeszłości wobec Skarżącego Prezes KRUS dwukrotnie stosował ulgi w spłacie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w formie rozłożenia spłaty na dogodne raty, które nie były przez Wnioskodawcę realizowane, w związku z czym zawarte układy ratalne były zerwane. Pomimo tego Prezes KRUS na mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2023 r. udzielił ulgi w spłacie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w formie rozłożenia spłaty na 257 rat. Rozpoznając przedmiotowy wniosek o umorzenie odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, organ dwukrotnie przeprowadzał wizytacje w gospodarstwie Skarżącego, w trakcie których ustalono, iż powierzchnia gospodarstwa wynosi 6,5900 ha fizycznych, co stanowi 1,8460 ha przeliczeniowych. W gospodarstwie prowadzona jest produkcja roślinna (uprawa kukurydzy, mieszanki zbożowej, pszenżyta oraz żyta ozimego). Prowadzona jest również hodowla zwierząt (bydło i trzoda chlewna). Na terenie gospodarstwa znajduje się budynek mieszkalny (stan określony jako słaby), budynek inwentarsko-garażowy oraz budynek inwentarsko-składowy, które są w dobrym stanie. Wnioskodawca posiada ciągnik, samochód osobowy, narzędzia rolnicze (rozrzutnik obornika, pług 2-skibowy, kultywator, brony, sadzarkę do ziemniaków, opryskiwacz i kosiarkę rotacyjną). W gospodarstwie są też nowe maszyny i narzędzia rolnicze – pług 4 skibowy obrotowy, siewnik, agregat uprawowy oraz zbiornik na paliwo i 2 silosy na zboże. W trakcie wizytacji gospodarstwa Skarżący nie chciał w sposób konkretny odpowiadać na zadawane pytania oraz podać faktycznych ilości posiadanych zwierząt. Oświadczył, iż trzodę chlewną sprzedał lokalnemu rzeźnikowi, jednak nie przedstawił na tę okoliczność żadnych faktur, co w ocenie organu świadczy o tym, iż nie chciał przedstawiać wszystkich faktycznych źródeł utrzymania (i ich wysokości). Nie okazał też wszystkich pomieszczeń inwentarskich bowiem zabronił do nich wejścia. Wnioskodawca wskazywał, że zamiast kupna nowego samochodu zainwestował w zakup sprzętu rolniczego, wspominał również, iż planuje zakup nowego ciągnika. Skarżący w trakcie rozmowy wskazywał również na planowane inwestycje związane z ogrzewaniem, które wymagają dużego wkładu finansowego, wobec czego organ domniemywa, iż rolnik posiada środki na ich realizację, a tym samym posiada możliwości spłaty zobowiązań wobec KRUS. Podczas wizytacji gospodarstwa Skarżący złożył również oświadczenie o zalaniu upraw rolnych w 2021 r., dołączając do sprawy oświadczenie sołtysa wsi O. o wysokości poniesionych strat. Zdaniem organu nie osłabiło to znacząco sytuacji finansowej gospodarstwa, co wynika ze złożonego przez ubezpieczonego wydruku kalkulacji szkód w związku z wystąpieniem suszy. Wobec powyższego organ nie stwierdził żadnych zdarzeń losowych (np. wypadek, choroba wymagająca hospitalizacji), które uniemożliwiałyby Skarżącemu pracę w gospodarstwie rolnym i osiąganie dochodu. W wyniku przeprowadzonego w sprawie postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji materialnej Wnioskodawcy ustalono, iż złożone przez rolnika oświadczenia odbiegają od informacji pozyskanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także jako: "ARMIR"). Z informacji ARMIR wynika, iż Skarżący w 2022 r. otrzymał płatności bezpośrednie i ONW w wysokości [...] zł, dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych w wysokości [...] zł oraz nadzwyczajną pomoc dostosowawczą do producentów świń w kwocie [...]zł, co łącznie stanowiło kwotę [...]zł. W roku 2023 r. ARMIR nie wydawała dla Skarżącego decyzji o przyznanych płatnościach OB i ONW, gdyż sprawa jest w trakcie rozpatrywania, natomiast płatności na prosięta (lochy) utrata płynności i kryzys wojenny pomoc publiczna wynosiły [...] zł. Skarżący w 2023 r. otrzymał również płatność z tytułu "nawozy kryzys wojenny dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych 2023" w kwocie [...]zł, co łącznie za rok 2023 r. stanowi kwotę [...]zł. Ponadto ustalono, iż wielkość produkcji zwierzęcej w gospodarstwie Skarżącego jest większa niż zadeklarowana do protokołu podczas wizytacji gospodarstwa. Ustalono również, że rolnik otrzymuje zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (w roku 2022 – [...] zł, w roku 2023 – [...] zł, za I półrocze 2024 roku – [...] zł). Ponadto odnośnie otrzymywania pomocy z GOPS ustalono, iż W. Ś. korzystał w 2022 r. z jednorazowego dodatku osłonowego w kwocie [...]zł oraz z jednorazowego dodatku węglowego w kwocie [...]zł. Natomiast w 2024 r. Wnioskodawca korzystał z jednorazowego bonu energetycznego w kwocie [...]zł. W związku z powyższym zdaniem organu sytuacja materialna Wnioskodawcy pozwala na utrzymywanie się bez konieczności korzystania z cyklicznych pomocy. Organ uznał, iż oświadczenia Skarżącego odbiegające od stanu faktycznego to celowe działania w celu zatajenia faktycznej wysokości uzyskiwanych dochodów. Wydatki Wnioskodawcy związane z prowadzeniem gospodarstwa mogą być pokrywane z otrzymywanych pomocy z ARMIR, nie osłabiając możliwości płatniczych dotyczących zobowiązań wobec KRUS. Wskazując na powyższe Prezes KRUS stwierdził, że sytuacja materialno-bytowa oraz zdrowotna Skarżącego rokuje spłatę całego zadłużenia, o czym świadczą poczynione przez ubezpieczonego inwestycje (zakup nowych maszyn i narzędzi rolniczych) oraz plany rozwoju prowadzonego gospodarstwa, co wskazuje na to, że jest ono dochodowe i pozwala na wywiązywanie się z zobowiązań wobec KRUS. Zdaniem organu zadłużenie powstałe na koncie Skarżącego jest wynikiem wieloletnich zaniedbań w opłacaniu należności, uchylania się od regulowania tych zobowiązań pomimo udzielania przez KRUS ulg w postaci układów ratalnych, odroczeń i umorzeń. W skardze do tut. Sądu Skarżący stwierdził, że bardzo precyzyjnie określił swoje warunki rodzinne, materialne i społeczne. Dodał, że KRUS nie jest na bieżąco z sytuacją na rynku skupu trzody chlewnej oraz że organ ignoruje orzeczenia sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na rozprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek w kwocie [...]zł za okres od 2005.1 do 2023.2/06 w tym: - na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie [...]zł, - na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwocie [...]zł. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2024 r. poz. 90; dalej także jako: "u.u.s.r."). Przepis ten stanowi: 1. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: 1) odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja stosownie do art. 153 p.p.s.a. została wydana w warunkach związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 394/23 oraz z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 370/24. Podać należy, że wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego zapadły w danej sprawie objęty jest zakresem przepisu art. 153 p.p.s.a., w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Stosownie do tego rozwiązania legislacyjnego wprowadzono zatem związanie zarówno dla organów, jak i sądów, w zakresie oceny prawnej, a także wskazań co do dalszego postępowania, które zostały wyrażone w orzeczeniu. Wyjątek od tak określonego ustawowo związania dotyczy sytuacji, gdy przepisy prawa uległy zmianie. Wiążąca jest zatem: po pierwsze ocena prawna, a po drugie, wskazania co do dalszego postępowania, które zostały wyrażone w orzeczeniu sądu. W pojęciu "oceny prawnej" zawiera się nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie: stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje więc m.in. zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania", stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej, dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości, w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2021, uw. 2–5 i 9 do art. 153). Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 października 2023r., sygn. akt I SA/Bd 394/23 uchylił decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] czerwca 2023 r. i wskazał, że: "Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy ponownie dokonać oceny złożonego wniosku w świetle zebranego dotychczas w sprawie materiału dowodowego. Ponownie rozpoznanie sprawy otwiera możliwość Skarżącemu, jak i organowi na ewentualne uzupełnienie materiału dowodowego sprawy. Dopiero przeprowadzona kompleksowa ocena sytuacji życiowej Skarżącego, jego możliwości płatniczych, stanu zdrowia, istnienia po jego stronie ważnego interesu, pozwoli na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy i stworzy podstawy do wydania stosownej decyzji merytorycznej. Wydana decyzja powinna spełniać wymogi art. 107 § 3 k.p.a., aby z jednej strony realizowała zasadę przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. oraz aby przy ewentualnym jej zaskarżeniu, poddawała się kontroli sądowej." We wcześniejszej części uzasadnienia wyroku z dnia 24 października 2023r., sygn. akt I SA/Bd 394/23, Sąd wskazał ponadto, że: "W realiach niniejszej sprawy na podstawie uzasadnienia decyzji organu nie można w żaden sposób prześledzić procesu myślowego, jaki doprowadził organ do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W sprawie brak jest bowiem w tym zakresie jakiejkolwiek analizy i rozważań organu co do przedłożonych przez Skarżącego oświadczeń i dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, uzyskiwaną pomoc z GOPS (k. 637, 641 - 646 akt administracyjnych)." Po ponownym rozpoznaniu wniosku Skarżącego przez organ została wydana decyzja z dnia [...] kwietnia 2024 r., która została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 370/24. W wyroku tym Sąd wskazał, że organ w kolejnej decyzji zaniechał rozważenia i dokonania oceny przedłożonych przez Skarżącego oświadczeń i dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki i uzyskiwaną pomoc z GOPS a także innych zgromadzonych w aktach sprawy informacji pod kątem zrealizowania przez Skarżącego przesłanek umorzenia należności. Sąd wskazał, iż organ rozpoznając ponownie sprawę winien uwzględnić ocenę prawną wynikającą z tego wyroku i wydać stosowne rozstrzygnięcie, dokonując oceny złożonego wniosku w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym oświadczeń i dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, a także uzyskiwaną przez Skarżącego pomoc z GOPS. Sąd polecił dokonać ustalenia stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonać kompleksowej oceny sytuacji życiowej Skarżącego, jego możliwości płatniczych, stanu zdrowia, istnienia po jego stronie ważnego interesu, wskazując jednocześnie, iż decyzja ta powinna spełniać wymogi art. 107 § 3 k.p.a., tak aby realizowała zasadę przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. oraz aby przy jej ewentualnym zaskarżeniu poddawała się kontroli sądowej. Mając powyższe na uwadze - rozpatrując ponownie wniosek Skarżącego o umorzenie należności - Prezes KRUS zobowiązany był uwzględnić rozważania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 394/23 oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 370/24, w tym przeprowadzić analizę i rozważania co do przedłożonych przez Skarżącego oświadczeń i dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, uzyskiwaną pomoc z GOPS, a także odnośnie do innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz dołączonych do tych akt w dalszym toku postępowania. Następnie Prezes KRUS zobowiązany był sporządzić uzasadnienie decyzji w taki sposób, aby została zrealizowana zasada przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy doszedł do przekonania, że Prezes KRUS rozpoznając ponownie wniosek Skarżącego wypełnił obowiązki z art. 153 p.p.s.a. Organ dokonał analizy informacji o sytuacji majątkowej i życiowej Skarżącego zgromadzonych w aktach sprawy i stwierdził brak podstaw do umorzenia odsetek od należności z tytułu składek. Wskazany w treści zaskarżonej decyzji art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. - jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych - wskazuje na konieczność rozważenia między innymi możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz jego sytuacji materialno-bytowej, która ma w tym wypadku doniosłe znaczenie (podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 284/21). Treść przytoczonego przepisu wskazuje, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy co oznacza, że nawet zaistnienie przewidzianych w przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi, bowiem wybór sposobu załatwienia wniosku został pozostawiony woli organu. W ślad za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 29 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1460/17, przypomnieć należy, że wydanie decyzji w oparciu o tzw. "uznanie administracyjne", nie oznacza, że ustawodawca pozostawił organom zupełną swobodę w jego stosowaniu, a zakres uznania administracyjnego nie jest uprawnieniem nieograniczonym. W przeciwnym bowiem wypadku mogłoby to oznaczać dowolność, a nawet samowolność organu przy rozstrzyganiu określonych spraw. Ponadto należy dodać, iż zadaniem organu jest takie zebranie materiału dowodowego, a następnie dokonanie na jego podstawie ustaleń i wyciągnięcie z nich wniosków, by z jednej strony zobowiązany miał pewność przeanalizowania całokształtu jego sytuacji, z drugiej zaś by decyzja ta poddawała się kontroli sądu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 63/18). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazanie w treści art. 41a ust. 1 u.u.s.r. "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, że decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, ale nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Jak już podkreślono powyżej wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2013r., sygn. akt III GSK 2227/11). O istnieniu przesłanki ważnego interesu może natomiast świadczyć trudna sytuacja materialna wnioskodawcy i wynikająca z niej niemożność zapłaty należnych na rzecz organu świadczeń. Ważny interes w umorzeniu należności ze względu na trudną sytuację zobowiązanego zachodzi bowiem wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zwrotu należności i jego sytuacją materialną istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego podstawowych potrzeb życiowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 83/18). Należy przy tym zdaniem Sądu podkreślić, iż obowiązkiem organu wydającego orzeczenie na podstawie art. 41a ust. 1 u.u.s.r. jest wyjaśnienie, czy w sytuacji osoby, która złożyła wniosek o umorzenie należności, nie występuje ważny interes pozwalający na umorzenie tych należności, który powinien być wyjaśniony przy uwzględnieniu możliwości płatniczych wnioskodawcy i stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Niezbędne jest wyjaśnienie oraz odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji osobistej oraz majątkowej wnioskodawcy ze szczególnym uwzględnieniem jego możliwości płatniczych. W przeciwnym razie decyzja negatywna dla wnioskodawcy staje się nieuzasadnioną i dowolną, a powody odmowy organu orzekającego w istocie nieznane dla strony, co jest sytuacją niedopuszczalną (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 305/19). Mając na uwadze przedstawione powyżej uwagi odnoszące się wprost do charakteru zaskarżonej decyzji należy zaznaczyć, iż kontrola zgodności z prawem decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd administracyjny ogranicza się do zbadania, czy organ administracji orzekający w sprawie nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Tym samym wobec decyzji wydanych w tym trybie sąd administracyjny zobowiązany jest zbadać, czy decyzja taka podjęta została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia określonej treści. Sąd administracyjny kontroluje prawidłowość przeprowadzonego postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Postępowanie wyjaśniające winno być prowadzone zgodnie z wymogami, wynikającymi z przepisów k.p.a. W szczególności należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W sprawach, w których decyzja oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym, istotne znaczenie ma również art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Stosownie do tych przepisów, decyzja powinna zawierać m. in.: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że składniki struktury decyzji uznaniowej są takie same, jak w decyzji związanej, natomiast różnice sprowadzają się do uzasadnienia w ramach przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie może bowiem nosić cech "dowolności". Nie zmienia to jednak faktu swobody decyzyjnej organu przy podejmowaniu decyzji (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2010r., sygn. akt II GSK 491/09). Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011r., sygn. akt I OSK 2006/10). Analiza zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS wskazuje, że zawiera ona niezbędne elementy wymagane przepisami art. 107 § 3 k.p.a. Organ powołał przepis prawa materialnego, mający zastosowanie w przedmiotowej sprawie, wskazał wysokość kwot będących przedmiotem rozpoznania wniosku o umorzenie, wskazał na zabezpieczenie należności na hipotece a następnie przeprowadził – w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy analizę sytuacji materialno-bytowej oraz zdrowotnej Skarżącego i ocenił, że rokuje ona spłatę całego zadłużenia przez Wnioskodawcę, co uzasadnia odmowę umorzenia odsetek od należności z tytułu składek. Organ wskazał w szczególności, że otrzymywana przez Wnioskodawcę z GOPS pomoc nie ma charakteru stałego, cyklicznego. Analizując wysokość kwot jakimi Wnioskodawca dysponuje organ zwrócił uwagę na otrzymywane z ARiMR płatności bezpośrednie i dofinansowania, które zdaniem organu pozwalają na pokrycie wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego Skarżącego, nie osłabiając w ten sposób możliwości płatniczych dotyczących zobowiązań wobec KRUS. Wskazano również na otrzymywany przez Skarżącego zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Organ poddał również analizie stan majątkowy Skarżącego w zakresie posiadanych nieruchomości i ruchomości oraz oświadczenia Skarżącego dotyczące inwestycji w park maszynowy gospodarstwa rolnego. Organ poddał także informacje na temat posiadanego przez Skarżącego inwentarza wskazując na rozbieżności pomiędzy danymi ujawnionymi przez Wnioskodawcę a danymi podanymi przez ARiMR. Organ podkreślił przy tym, że dane podawane przez Skarżącego odbiegają od stanu faktycznego i wydają się być niewiarygodne. Zdaniem organu powyższe świadczy o tym, że Skarżący celowo podaje nieprawdziwe dane aby zataić faktyczną wysokość uzyskiwanych dochodów. W kontekście powyższego podkreślić należy, że ciężar dowodu istnienia przesłanek umorzenia, co do zasady, spoczywa na wnioskodawcy, zaś organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt I GSK 1402/22). Dokonując rozważań w zakresie sytuacji majątkowej zainteresowanego organ musi dysponować pełnymi danymi w tym zakresie, które to dane będą jednak zależeć w przeważającej mierze od postawy w postępowaniu wnioskodawcy, pełności dostarczonych przez niego informacji, zarówno co do osiąganych wpływów, jak i też ciążących na zainteresowanym wydatków. Pełne przedstawienie tych danych jest konieczne dla wydania prawidłowej decyzji, opierającej się na przedstawionych przesłankach. Jeżeli bowiem dane te będą niepełne, lub będą się opierać na nieprawdziwej informacji, to wówczas organ nie będzie mógł podjąć korzystnej dla Skarżącego decyzji. Jakkolwiek to na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia dowodów w postępowaniu w przedmiocie wniosku o umorzenie należności, to jednak w realiach takich spraw, w związku ze szczególnym charakterem dowodów mogących pochodzić głownie od wnioskodawcy, który zna swój stan majątkowy, to na nim ciążyć będzie obowiązek co najmniej wskazania dowodów istotnych dla rozpatrzenia sprawy, czy też dostarczenia ich na żądanie organu. Brak dostarczenia wystarczających dowodów w tym zakresie przedstawiających w sposób niebudzący wątpliwości sytuację majątkową wnioskodawcy, w której wydatki wnioskodawcy znajdują pokrycie w przedstawionych przez niego źródłach dochodów obciąża wnioskodawcę i może być przyczyną odmowy umorzenia należności z uwagi na niewykazanie przesłanki z art. 41a ust. 1 u.u.s.r. Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy należy wskazać, że w dniu [...] lutego 2024 r. została przeprowadzona wizytacja na terenie gospodarstwa rolnego Skarżącego, podczas której Wnioskodawca nie chciał w sposób konkretny odpowiadać na zadawane pytania oraz podać faktycznych ilości posiadanych zwierząt. Ponadto oświadczył, że posiadaną trzodę chlewną sprzedawał lokalnemu rzeźnikowi na wyrób mięs i wędlin jednak nie okazał żadnych faktur z tego tytułu. W notatce służbowej z wizytacji zaznaczono, że w celu zweryfikowania udzielonych odpowiedzi poproszono dodatkowo o okazanie pomieszczeń inwentarskich jednak Skarżący oprowadzając po swoim gospodarstwie udostępnił wizytatorkom jedynie część pomieszczeń do przeprowadzenia dokumentacji fotograficznej, zaś do pozostałych pomieszczeń zabronił wejścia. W protokole stwierdzono, że przez zamknięte drzwi wyraźnie słychać było odgłosy trzody chlewnej a przez szpary w drzwiach widać było dużą ilość zwierząt. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu uzasadnione jest zatem stwierdzenie organu, że Skarżący nie przedstawił wszystkich swoich faktycznych źródeł utrzymania a w konsekwencji nie wykazał w pełni swojej sytuacji majątkowej. Ta zostałaby w sposób kompleksowy wyjaśniona dopiero wtedy, gdyby Wnioskodawca przedstawił pełne dane wskazujące na źródła jego utrzymania. Niezasadny okazał się w związku z powyższym zarzut skargi, iż Wnioskodawca bardzo precyzyjnie określił swoje warunki rodzinne, materialne i społeczne. Twierdzenie Skarżącego pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym sprawy, w szczególności z treścią notatki służbowej z wizytacji z dnia [...] lutego 2024 r. (k. 753 akt adm.). Podkreślenia wymaga, że przed wydaniem decyzji organ zapewnił Skarżącemu czynny udział w postępowaniu poprzez zawiadomienie o zebraniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów (k. 842 akt adm.). Skarżący w odpowiedzi na powyższe oświadczył, że zapoznał się ze wszystkimi dokumentami w sprawie i wniósł uwagi jedynie w zakresie niewydania mu przez organ kopii odpowiedzi Komornika Sądowego w przedmiocie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, które to pismo znajduje się w aktach sprawy (k. 843 akt adm.). Powyższe w ocenie Sądu świadczy o tym, że Skarżący na etapie postępowania administracyjnego nie zakwestionował opisu stanu jego gospodarstwa oraz posiadanego inwentarza a także przebiegu wizytacji zawartego w notatce służbowej z dnia [...] lutego 2024 r. W ocenie Sądu podnoszone w skardze argumenty również nie podważają dokonanych przez organ ustaleń i ocen zawartych w zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu materiał dowodowy został, uwzględniając rozkład ciężaru dowodowego w rozpatrywanej sprawie, należycie zgromadzony i oceniony. Celem postępowania dowodowego w niniejszej sprawie było zbadanie przez organ administracji sytuacji majątkowej i życiowej Skarżącego, a przez to ustalenie, czy zaistniała przesłanka ważnego interesu Skarżącego wskazana w cytowanym wyżej art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Zgromadzone akta sprawy, jak i treść uzasadnienia wydanej decyzji wskazują, że organ wypełnił wskazane wyżej obowiązki dotyczące postępowania dowodowego. Opierając się na tych dokumentach, które znajdują się w aktach organ miał prawo przyjąć, że nie wykazano przesłanek do umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zaskarżona decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] stycznia 2025 r. nie ogranicza się jedynie do przytoczenia faktów ustalonych w toku postępowania, ale zawiera także ocenę dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i oświadczeń składanych przez Skarżącego pod kątem zrealizowania przez Wnioskodawcę przesłanek umorzenia należności. Ocena dokonana przez organ ma charakter kompleksowy, wszechstronny i wyczerpujący. Odnosi się bowiem stanu majątkowego, zdrowotnego i sytuacji życiowej Skarżącego. W związku z powyższym niezasadne okazały się zarzuty skargi, iż organ zignorował orzeczenia sądu administracyjnego. Sąd nie znalazł podstaw do przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do pisma Skarżącego z dnia [...] kwietnia 2025 r. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, które w istocie miałyby zmierzać do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie, wykraczających poza przedmiot sprawy. Zasadą jest, że Sąd zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy przedstawionych wraz z odpowiedzią na skargę. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącego nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji. Z tych względów Sąd uznał, że organ nie naruszył przepisów prawa. W konsekwencji powyższego Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl