III SA/Gd 79/25
WyrokWSA w Gdańsku2025-05-09
Skład orzekający: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Maja Pietrasik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żądanie udostępnienia informacji publicznej, składające się z wielu prostych wniosków, może być uznane za informację przetworzoną, uzasadniającą odmowę udostępnienia bez wykazania przez wnioskodawcę szczególnie istotnego interesu publicznego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zakwalifikowały żądane przez skarżącego informacje jako przetworzone. Znaczna część wniosków dotyczyła informacji prostych, takich jak odpowiedzi TAK/NIE, skany regulaminów czy dane dotyczące stażu i kwalifikacji, które nie wymagały działań dezorganizujących pracę organu. Samo złożenie większej liczby prostych wniosków nie może stanowić podstawy do uznania ich za informację przetworzoną i odmowy udostępnienia bez wykazania interesu publicznego. W związku z tym zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył szereg wniosków o udostępnienie informacji publicznej do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, dotyczących m.in. regulaminów, zakresu działalności, kontroli, zasad naboru, list obecności, umów o pracę, wynagrodzenia oraz kwalifikacji inspektora. Organ pierwszej instancji odmówił udostępnienia informacji, uznając je za przetworzone i wymagające wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, czego wnioskodawca nie uczynił. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wnioskodawca zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów o dostępie do informacji publicznej oraz praw człowieka.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku. Zasądził od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Maja Pietrasik, Protokolant: Sekretarz sądowy Mirosława Marszałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2025 r. sprawy ze skargi W.B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 stycznia 2025 r. nr WOP.7721.272.2024.MK w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2024 r. nr PINB.081.831.2024.MS.02 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego W.B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2025 r., nr WOP.7721.272.2024.MK w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Pismem z dnia 15 listopada 2024 r. W. B. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku (dalej: PINB w Gdańsku) z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci:
1. skanów dokumentów zawierających Regulamin organizacyjny PINB w Gdańsku
2. skanów dokumentów zawierających zakres działalności PINB w Gdańsku
3. podania ilości przeprowadzonych wszystkich kontroli w PINB w Gdańsku przez organy - nadrzędne (np. GINB, Wojewoda Pomorski, NIK, Izba Obrachunkowa i inne) za lata 2020 - 2024 - wraz z nazwami podmiotów, które kontrolowały działalność PINB w Gdańsku, datami przeprowadzonych kontroli przez poszczególne podmioty, tematyką, zakresem przeprowadzonych poszczególnych kontroli.
Następnie, w dniu 18 listopada 2024 r., do tego samego organu wpłynął kolejny wniosek W. B. o udostępnienie informacji publicznej w postaci obowiązujących w organie zasad naboru kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska oraz - jeżeli istnieją - skanów dokumentów regulujących to zagadnienie.
W dniu 20 listopada 2024 r. do tego samego organu wpłynął następny wniosek W. B. o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanów regulaminu pracy pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Gdańsku.
W dniu 22 listopada 2024 r. do PINB w Gdańsku wpłynął kolejny wniosek W. B., w którym wniósł o następujące informacje:
1. skany list obecności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, M. S. - za okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia udzielenia odpowiedzi.
2. czy w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Gdańsku prowadzony jest rejestr, ewidencja lub inne dokumenty dotyczące wyjść pracowników w sprawach służbowych? (odpowiedź TAK lub NIE).
3. czy w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Gdańsku prowadzony jest rejestr, ewidencja lub inne dokumenty dotyczące wyjść pracowników w sprawach prywatnych? (odpowiedź TAK lub NIE).
4. czy w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Gdańsku prowadzony jest rejestr, ewidencja lub inne dokumenty dotyczące wyjść Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, M. S., w sprawach służbowych? (odpowiedź TAK lub NIE).
5. czy w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Gdańsku prowadzony jest rejestr, ewidencja lub inne dokumenty dotyczące wyjść Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, M. S., w sprawach prywatnych? (odpowiedź TAK lub NIE).
W tym samym dniu do PINB w Gdańsku wpłynął kolejny wniosek wnioskodawcy, w którym wniósł o następujące informacje (w postaci skanów dokumentów lub informacji pisanej):
1. umowa o pracę Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku M. S.
2. wynagrodzenie miesięczne brutto oraz składniki tego wynagrodzenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku M. S.;
3. wykształcenie, ukończone uczelnie i kierunki studiów przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku M. S.;
4. kwalifikacje i uprawnienia zawodowe Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku M. S.;
5. staż pracy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku M. S..
W dniu 26 listopada 2024 r. do organu powiatowego wpłynął następny wniosek W. B. o udostępnienie informacji publicznej - wykaz majątku PINB w Gdańsku.
W dniu 29 listopada 2024 r. wpłynął wniosek, w którym W. B. zwrócił się o udostępnienie informacji jakiej wyodrębnionej komórce organizacyjnej lub któremu imiennie wyznaczonemu pracownikowi, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku powierzył przyjmowanie i koordynowanie rozpatrywania skarg i wniosków - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Pismem z dnia 29 listopada 2024 r. w nawiązaniu do wymienionych wniosków, PINB w Gdańsku wezwał W. B. do wykazania w terminie 7 dni od otrzymania ww. pisma, że udostępnienie zbiorów informacji publicznej w żądanym zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Wezwanie zostało doręczone W. B. w dniu 1 grudnia 2024r. Zakreślony w wezwaniu termin upłynął bezskutecznie, albowiem wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na wystosowane wezwanie.
Decyzją z dnia 11 grudnia 2024 r. nr PINB.081.831.2024.MS.02, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku odmówił udostępnienia informacji publicznej w żądanym przez W. B. zakresie.
Decyzja organu pierwszej instancji wydana została na podstawie przepisów art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej w skrócie: "k.p.a.", oraz art. 16 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.), zwanej w skrócie: "u.d.i.p.".
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że poinformowano stronę, iż informacja dotycząca wynagrodzenia PINB w Gdańsku w pożądanej przez wnioskodawcę formie nie stanowi informacji publicznej bowiem informacją publiczną nie jest to jakie wynagrodzenie otrzymuje konkretna osoba. W konsekwencji żądanie to nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Jeśli wniosek zatem nie dotyczy informacji publicznej, wówczas nie można wydać rozstrzygnięcia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Wnioskodawca powinien być jednak powiadomiony o odmowie pismem, co w istocie uczyniono.
Organ przytoczył orzecznictwo dotyczące pojęcia informacji publicznej przetworzonej oraz przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego. Organ stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał istnienia ważnego interesu publicznego, zaś na wezwanie organu nie odpowiedział. Prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma natomiast jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystywania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. W związku z tym brak podstaw do udzielenia informacji publicznej przetworzonej podmiotowi, który nie zapewnia, że zostanie ona realnie wykorzystana w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania organów państwa.
W wyniku rozpatrzenia odwołania W. B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 16 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p zaskarżoną decyzją Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy opisaną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że wnioskowana informacja publiczna jest informacją przetworzoną. Udostępnienie takiej informacji ustawodawca ograniczył jedynie do tych przypadków, gdy jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ograniczenie to ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupiać się będą nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych kompetencji, lecz na czynnościach związanych z udzielaniem informacji publicznej. Pojęcie szczególnie istotnego interesu publicznego jest pojęciem niedookreślonym i nie ma w ustawie jego definicji legalnej. Organ podkreślił, że po otrzymaniu wezwania organu powiatowego wnioskodawca nie wyjaśnił, dlaczego udostępnienie takiej informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Odnosząc się do argumentów odwołania organ drugiej instancji wskazał z kolei, że zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Po otrzymaniu wniosku organ pierwszej instancji zweryfikował go pod kątem charakteru wnioskowanej informacji publicznej, a następnie rozpatrzył ten wniosek, wydając stosowną decyzję.
Odnosząc się do zarzutu zbyt ogólnego uzasadnienia decyzji i braku uzasadnienia odmowy udostępnienia "każdej z 17 żądanych informacji", organ wyjaśnił, że w sprawie wskazane informacje proste składają się na zbiór informacji, którego wytworzenie wymagałoby takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które mogłyby zakłócić normalny tok działania organu i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań. Organ pierwszej instancji prawidłowo więc uzasadnił decyzję, odnosząc się do zbioru (siedemnastu informacji publicznych zawartych w siedmiu wnioskach złożonych w krótkich odstępach czasu), nie zaś do każdej informacji z osobna.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
W. B. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów:
1. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez ich niezastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji na wniosek i tym samym naruszenie prawa człowieka do otrzymywania informacji;
2. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym zastosowaniu w sytuacji, gdy przedmiotem wniosku jest informacja publiczna prosta.
W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał w szczególności, że prawo do informacji publicznej jest prawem o randze konstytucyjnej, jak również jednym z podstawowych praw człowieka. Podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji powinny mieć na uwadze szczególną rangę tego prawa, dokonując wykładni i stosując przepisy, a także prowadzić postępowanie w sposób odpowiednio rzetelny i wnikliwy, aby zapewnić obywatelom skuteczną realizację ich praw i wolności.
Jednocześnie wydobycie wnioskowanych informacji nie wymaga pracy kreatywnej, ani żadnego wytworzenia nowej informacji przez organ, a wyłącznie przekazania informacji już istniejącej. Nie sposób zaakceptować stanowiska, jakoby takie dokumenty jak np. regulamin organizacyjny nie istniały w momencie składania wniosku. Bez wątpienia taki dokument istnieje, podobnie jak dokumenty zawierające zakres działalności organu. Gdyby przyjąć rozumowanie organów, to trzeba uznać, że do dnia złożenia wniosku organ działał bez regulaminu organizacyjnego i bez określonego zakresu działalności. Podobnie dokumenty pokontrolne, nawet jeśli nie są zgromadzone w jednym miejscu, to muszą zostać jedynie zebrane - powinny być w BIP, a nie stworzone na potrzeby udostępnienia informacji. Sam fakt, że realizacja wniosku jest potencjalnie żmudna, nie świadczy o konieczności przetworzenia informacji. Jej udostępnienie wymaga bowiem zaledwie przekształcenia, tj. zagregowania, a więc czynności technicznej. Czynności takie nie powodują powstania nowej informacji, lecz tylko stanowią pewne jej "obrobienie", tak aby mogła zostać udostępniona wnioskodawcy.
W sprzeczności z zasadą dostępu do informacji pozostaje kwalifikowanie informacji jako informacji przetworzonej tylko z uwagi na fakt, że jest ona przygotowywana dla wnioskującego podmiotu poprzez proste czynności polegające na odnalezieniu odpowiednich dokumentów, sporządzeniu ich kopii, nawet jeżeli są one czasochłonne i wymagają zwiększonego nakładu środków osobowych. Bezzasadne jest zatem posługiwanie się kategorią "informacji przetworzonej", bowiem realizacja wniosku nie pociąga za sobą konieczności żadnej analizy. Gdyby zaś przyjąć interpretację organu, praktycznie każda czynność wyszukania informacji byłaby równoznaczna z przetworzeniem, a podstawowa zasada ustawy o dostępie do informacji publicznej, że od osoby wykonującej prawo do informacji nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego stałaby się fikcją.
Skarżący podkreślił przy tym, że znaczna większość żądanych informacji została wprost wymienione przez ustawodawcę jako informacja podlegająca udostępnieniu w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i c oraz pkt 4 lit. a tiret drugie u.d.i.p. Choć katalog zawarty w wymienionych przepisach nie może zostać uznany za enumeratywny, to wyznacza on pewną szczególną klasę informacji, które powinny być dostępne - świadczy o tym użycie sformułowania "w szczególności". Organy rozpatrujące wnioski o udostępnienie informacji powinny więc szczególnie dogłębnie rozważyć, czy ograniczenie prawa do informacji jest konieczne i proporcjonalne w sprawach, które dotyczą informacji wymienionych w tym przepisie.
Nie doszło do tego na gruncie niniejszej sprawy. W szczególności organ drugiej instancji ograniczył się do spostrzeżenia, że nie doszło do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego w toku postępowania - bez odpowiedniej refleksji, czy w ogóle zachodziła taka konieczność, biorąc pod uwagę treść wniosku.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi i obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania.
W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując dodatkowo, że przy tak dużej liczbie różnych wniosków, ocena czy nadal jest to informacja prosta, czy w wyniku koniecznych do wykonania czynności staje się już informacją przetworzoną, nie jest sprawą oczywistą i każdorazowo musi podlegać ocenie organu w szerszej perspektywie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Prawo do informacji publicznej zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W jego zakres wchodzi między innymi dostęp do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy. Realizację powyższego przepisu stanowi ustawa z dnia 6 września 2001. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.).
Pojęcie informacji publicznej zdefiniowano w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie, jednak jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej
Organy inspekcji nadzoru budowlanego są podmiotami zobowiązanymi do udzielenia informacji, mającej charakter informacji publicznej, która jest w ich posiadaniu (art. 4 ust. 1 i ust. 3 u.d.i.p.). Adresat wniosku – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku nie kwestionował również, że informacje objęte zakresem wniosku stanowią informację publiczną (za wyjątkiem kwestii wynagrodzenia PINB w Gdańsku). Okolicznością sporną w sprawie między stronami pozostawała natomiast ocena, czy żądane przez skarżącego informacje mają charakter przetworzony i czy w związku z tym w sprawie mógł znaleźć zastosowanie przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obligujący występującego z wnioskiem do wykazania, że informacja publiczna w zakresie objętym żądaniem wniosku jest szczególnie istotna dla interesu publicznego.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje wprost pojęcia informacji przetworzonej. Orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowało jednak podstawowe wskazania pozwalające na odróżnienie informacji publicznej prostej od przetworzonej. Informacja prosta to taka, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 334/19). Dostęp do "prostej" informacji publicznej ma właściwie nieograniczony charakter, co wynika z przepisów art.2 ust. 1 i 2 u.d.i.p., według których każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, ani też stosować praktyk i procedur utrudniających dostęp do informacji publicznej. Natomiast udostępnienie informacji publicznej przetworzonej uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 488/18).
Charakter informacji publicznej przetworzonej mogą mieć dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2951/16).
Akceptowany jest w orzecznictwie sądowym pogląd, że w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia informacji wskazanej we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1199/11 oraz z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 416/12). W takiej sytuacji organ zobowiązany jest do wykazania zakresu nakładów, jakie musi ponieść, ich czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, konkretnej ilości koniecznych do przeanalizowania i zanonimizowania dokumentów, czy też innego rodzaju okoliczności mogących zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14, z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14 i z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11). Podmiot zobowiązany przy kwalifikacji żądanej informacji publicznej jako informacji przetworzonej jest zobligowany do szczegółowej identyfikacji czynności (co do ilości i zakresu), które musi podjąć w celu wytworzenia danej informacji przetworzonej. Zwykle chodzi o te czynności, których celem jest wyodrębnienie określonych informacji prostych (dokumentów) ze zbioru informacji znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i przygotowanie ich do udostępnienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 518/19).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, jako argument przemawiający za uznaniem, że w sprawie mamy do czynienia z informacją przetworzoną powołano samą liczbę złożonych wniosków, z pominięciem ich istoty i poziomu złożoności.
Należy podkreślić, że znaczna część żądanych przez skarżącego informacji wymagała udzielenia odpowiedzi TAK/NIE, inna znów część dotyczy skanów regulaminów działania organu, oraz stażu i kwalifikacji osoby zajmującej stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku.
Udzielenie tego rodzaju informacji nie wymagało w sposób oczywisty wykonania przez pracowników organu operacji na skalę dezorganizującą jego pracę. Wszelkie tego rodzaju informacje, przy należycie funkcjonującej organizacji pracy w zobowiązanym podmiocie powinny być dostępne bez trudu. Należy pamiętać, że uznanie określonego kompleksu informacji prostych za informację złożoną, ze związanymi z tym obostrzeniami dotyczącymi dostępu do niej musi być traktowane jako wyjątkowe ograniczenie prawa konstytucyjnie gwarantowanego prawa dostępu do informacji publicznej. Nie można zaakceptować bowiem stanowiska, że samo złożenie do organu większej ilości wniosków o udostępnienie informacji publicznych prostych (wśród nich pytań wymagających odpowiedzi TAK/NIE, lub innych informacji nie wymagających zaangażowania pracowników w stopniu utrudniającym wykonywanie przez nich zwykłych obowiązków służbowych) miałoby stanowić żądanie informacji przetworzonej. Takie restrykcyjne pojmowanie konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej prowadziłoby do sprzecznego z jego istotą pozbawienia go istotnej treści i konstytucyjnego znaczenia. Tymczasem oczywiste jest, że realizacja podmiotowego prawa obywatela do uzyskania dostępu do informacji publicznej zawsze wymaga pewnego nakładu pracy ze strony pracowników przygotowujących tę informację. Nie może to jednak stanowić a priori pretekstu do odmowy udostepnienia żądanej informacji.
Odnosząc się zaś do podniesionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzutu nadużycia prawa przez skarżącego należy wskazać, że powołany wyżej przepis art. 61 Konstytucji RP dotyczący prawa dostępu do informacji publicznej znajduje się wśród konstytucyjnych unormowań dotyczących wolności i praw politycznych. Przyjmując, że u podstaw prawa dostępu do informacji publicznej jako prawa politycznego leżą podstawowe wartości ustrojowe, takie jak jawność życia publicznego, to nadużyciem tego prawa jest jego wykorzystywanie w celu realizacji działań niezgodnych z prawem, godzących w sprawność i rzetelność funkcjonowania instytucji publicznych, z naruszeniem przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka. Nadużyciem prawa dostępu do informacji publicznej byłoby też pozyskiwanie, gromadzenie i udostępnianie informacji o obywatelach w celach innych niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Na takie wartości leżące u podstaw prawa dostępu do informacji publicznej wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając, że celem wprowadzenia prawa do informacji publicznej była realizacja idei jawności życia publicznego, jego demokratyzacja, dążenie do wzrostu zaufania społecznego do władzy publicznej, a w rezultacie poprawa funkcjonowania administracji publicznej. (...) Udostępnienie informacji publicznej wiąże się zawsze z zaangażowaniem personelu urzędniczego i określonych środków technicznych. Związane z tym obowiązki administracji nie są wobec tego obojętne dla efektywności wykonywania innych zadań publicznych. Zakres obowiązku informacyjnego powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji, podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy intencje składającego wniosek nie mieszczą się w założeniach aksjologicznych, które legły u podstaw omawianej regulacji prawnej, w tym jeśli wniosek ma na celu swoiste udręczenie podmiotu rozpatrującego (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 sierpnia 2012 r.; sygn. akt I OSK 799/12; z dnia 7 września 2019 r.; sygn. akt I OSK 2687/17; z dnia 11 lipca 2022 r.; sygn. akt III OSK 2851/21 oraz z dnia 26 stycznia 2023 r.; sygn. akt III OSK 7265/21).
Art. 2 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Skoro jednak dla stwierdzenia nadużycia tego prawa niezbędne jest ustalenie, że dany podmiot w istocie pozoruje realizację wartości leżących u jego podstaw, to konieczne jest poznanie rzeczywistego celu wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie konkretnej informacji publicznej. Ustaleń w tym zakresie można dokonywać w oparciu o ocenę okoliczności faktycznych danej sprawy, w tym treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie należy jednak uznać za całkowicie bezzasadne powoływanie się przez organy na nadużycie prawa po stronie skarżącego, który domagał się udostępnienia mu szeregu określonych informacji o charakterze prostym, dotyczących działania i organizacji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Nie wynika bynajmniej z treści wniosków skarżącego, by składając je zmierzał do realizacji celów niegodnych, godzących w jakiekolwiek wartości chronione prawem.
Na marginesie tylko należy wskazać, że zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa sądów administracyjnych informacja o wynagrodzeniu osoby pełniącej funkcję publiczną, niezależnie od tego, że dotyka prywatności osoby, ma związek z pełnieniem tej funkcji publicznej i stanowi informację publiczną.
Z tych wszystkich względów sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego art.3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżoną decyzję wydano ponadto z naruszeniem przepisów art. 107 §3 k.p.a. (wadliwość uzasadnienia) oraz art. 107§1 pkt 9 k.p.a. poprzez wadliwe pouczenie udzielone skarżącemu co do wysokości wpisu sądowego od skargi. W pouczeniu wskazano bowiem wysokość wpisu sądowego jako 500 zł. , podczas gdy wysokość należnego wpisu sądowego od skargi na decyzję w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej wynosi 200 zł i wynika z przepisu §2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. poz. 535 z 2021 r.).
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz w przypadku gdy stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z przytoczonych wyżej względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu i instancji.
Wobec uwzględnienia skargi w całości o kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
W przypadku uprawomocnienia się wyroku organ administracji publicznej rozpoznający wnioski skarżącego o udostępnienie informacji publicznej uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu, z której wynika, że żądanych przez skarżącego informacji nie można uznać za informację publiczną przetworzoną.
Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło