I SA/Ol 173/25

WyrokWSA w Olsztynie2025-05-13

Skład orzekający: Przemysław Krzykowski, Andrzej Brzuzy, Jolanta Strumiłło

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r., odmawiając zaliczenia wydatków udokumentowanych fakturami za usługi doradcze do kosztów uzyskania przychodów, pomimo wcześniejszych wyroków sądów administracyjnych wskazujących na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy w określonym zakresie?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 26 lutego 2024 r. (sygn. akt II FSK 2091/23). Organ nie rozstrzygnął kwestii, czy w przypadku rzeczywistego wykonania usług niematerialnych, które mają związek z działalnością gospodarczą spółki, ale wykraczają poza zakres umowy lub opis na fakturach, możliwe jest uznanie wydatków za koszt uzyskania przychodów, co było przedmiotem wiążących wytycznych NSA. Ponadto, sąd uznał za bezzasadne zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz wadliwego doręczenia decyzji.
Stan faktyczny
Spółka A. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą jej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fakturami za usługi doradcze, twierdząc, że usługi te nie zostały wykonane lub wykraczały poza zakres umowy. Sprawa była wielokrotnie przedmiotem postępowań sądowych, w tym wyroków NSA, które wskazywały na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy z uwzględnieniem określonych wytycznych.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością kwotę 6 943 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy, sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Protokolant sekretarz sądowy Weronika Ćwiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2025 r., nr 2801-IOD.4100.9.2024 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. kwotę 6 943 złotych (sześć tysięcy dziewięćset czterdzieści trzy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 31 stycznia 2025 r. nr 2801-IOD.4100.9.2024 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. (dalej jako Naczelnik, NUS, organ I instancji) z 23 sierpnia 2019 r., określającą A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. (dalej jako strona, Spółka, skarżąca) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. w kwocie 76.262 zł oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) CIT-8 za 2014 r., tj. na dzień 30.03.2014 r. od zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych od dochodów z działalności gospodarczej za miesiące: od VI do XII 2014 r. Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik w decyzji z 23.08.2019 r. ustalił, że Spółka w korekcie zeznania podatkowego CIT-8, złożonego 12 sierpnia 2016 r. uwzględniła ustalenia dotyczące uzyskanych przychodów, wykazując przychód w prawidłowej wysokości, tj. w kwocie 1.176.706,55 zł. Natomiast nieprawidłowo wykazała kwotę dochodu wolnego (przychodu wolnego) w wysokości 23.188,25 zł zamiast 23.215,64 zł. Ponadto organ I instancji stwierdził, że Spółka zawyżyła w 2014 r. koszty działalności gospodarczej o łączną kwotę 587.104,21 zł wskutek: - uwzględnienia 24 faktur VAT na łączną kwotę 547.825,00 zł wystawionych przez podmiot A.1 (dalej również: "firma A.1") z tytułu sprzedaży usług doradczych w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie zostały w rzeczywistości wykonane; - dokonania odpisów amortyzacyjnych w łącznej kwocie 27.880,00 zł niemających związku z uzyskanymi przychodami; - ujęcia wydatków dotyczących działalności rolniczej w łącznej kwocie 11.399,21 zł, które nie miały związku z działalnością spółki i nie zostały uwzględnione w złożonej korekcie. W tych okolicznościach NUS określił spółce koszty uzyskania przychodów w 2014 r., związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (wg stanu prawnego z 2014 r. - Dz.U. z 2014 r. poz. 851, ze zm.), dalej jako: " u.p.d.p.", w kwocie łącznej 775.325,22 zł (1.362.429,43 zł - 587.104,21 zł). W odwołaniu od powyższej decyzji spółka zarzuciła NUS naruszenie: art. 121 §1, art. 122, art. 124, art. 126, art. 187 §1, art. 188, art. 191, art. 210 §4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm.), dalej jako: "O.p", a także art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. W oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie decyzji NUS w części dotyczącej wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów faktur wystawionych przez firmę A.1 . W wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11.08.2021 r. sygn. akt I SA/OI 401/21, Dyrektor decyzją z 24.03.2022 r., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika z 23.08.2019 r. W wyniku rozpatrzenia skargi Spółki na ww. decyzję WSA w Olsztynie wyrokiem z 23.06.2022 r., sygn. akt I SA/OI 296/22 uchylił zaskarżoną decyzję z 24.03.2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie podatkowe. Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. z dniem 31.12.2020 r., ponieważ wszczęcie postępowania karnego skarbowego w sprawie wiązało się z nadużyciem prawa i nie może wywoływać skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej organu odwoławczego od wyroku WSA w Olsztynie z 23.06.2022 r., sygn. akt I SA/OI 296/22, wyrokiem z 25.01.2023 r., sygn. akt II FSK 1016/22, uchylił ww. wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie. NSA stwierdził, że w sprawie nie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania podatkowego z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania, ponieważ nie doszło do instrumentalnego wykorzystania art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy wyrokiem z 20.09.2023 r., sygn. akt I SA/OI 179/23, uchylił decyzję organu odwoławczego z 24.03.2022 r. Sąd stwierdził m.in., że czynności świadczone przez A. R. na rzecz skarżącej spółki przekraczały zakres usług doradztwa w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. W takiej sytuacji organ powinien był rozważyć rzetelność przedmiotową spornych faktur. W tym celu powinien przeanalizować, czy czynności wykonywane przez A. R. w istocie nie stanowiły zarządzania skarżącą spółką. WSA podkreślił, iż organ winien ocenić, czy pomimo zawarcia pomiędzy Spółką a A. R. umowy o świadczenie usług doradztwa gospodarczego, w rzeczywistości nie były świadczone usługi doradztwa, lecz zarządzania i czy celem zawarcia umowy o doradztwo było zmniejszenie podstawy opodatkowania po stronie skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26.02.2024 r., sygn. akt II FSK 2091/23, oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego od ww. rozstrzygnięcia WSA. NSA wskazał m.in., iż specyficzny stan faktyczny sprawy związany m.in. z długotrwałym postępowaniem sądowoadministracyjnym, jak też wykazaniem w sposób dostateczny przez Spółkę, iż usługi zostały wykonane wymaga zawężenia pola sporu w sprawie. W związku z tym NSA doszedł do przekonania, że zadaniem organu odwoławczego w ponownym postępowaniu będzie rozstrzygnięcie kwestii, czy w przypadku rzeczywistego wykonania przez kontrahenta Spółki na jej rzecz usług niematerialnych, które mają związek z działalnością gospodarczą prowadzoną przez Spółkę, lecz które mogą wykraczać poza zakres zawartej umowy, na podstawie której zostały one wykonane, oraz poza zakres objęty nazwą usług wymienionych w fakturach- możliwe będzie uznanie za koszt uzyskania przychodów wydatków ujętych w wystawionych w takich okolicznościach. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor zaskarżoną decyzją z 31.01.2025 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika z 23.08.2019 r. Mając na uwadze treść wyroku NSA z 25.01.2023 r. II FSK 1016/22 uznał, że w sprawie nie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, ponieważ nie doszło do instrumentalnego wykorzystania art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wobec skutecznego zwieszenia biegu terminu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c Ordynacji podatkowej od 24.09.2019 r., tj. wszczęcia postępowania karnego skarbowego w przedmiotowym zakresie, o czym zawiadomiono prawidłowo pełnomocnika strony 9.10.2019 r., na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. Oceniając z kolei wyjaśnienia świadków oraz treść zawartej umowy z 17.08.2009 r. pomiędzy Spółką a A. R. organ stwierdził, że działalność A. R. wykraczała poza zakres zawartej umowy. Z wyjaśnień świadków wynikało, że A. R. zajmował się niemal wyłącznie bezpośrednią współpracą, doradztwem metodologicznym dla kontrahentów, którzy wynajmowali sprzęt komputerowy od Spółki. W szczególności, strona oraz A. R. nie przedłożyli pisemnych rekomendacji na tematy, których obowiązek sporządzania wynikał z § 1 umowy zawartej pomiędzy stronami, które świadczyłyby o realizacji usług zgodnie z treścią tej umowy na rzecz Spółki. Przedłożone natomiast przez Spółkę zestawienia w arkuszu kalkulacyjnym Excel i edytorze tekstu Word dokumentowały wykonanie usług, które nie tylko nie były objęte zakresem przedmiotowym umowy ale także nie były przedmiotem działalności Spółki. Usługi te dotyczyły w większości przypadków badań rynkowych, sondaży, analizy rynku, badań marketingowych. Usługi przedstawione w dokumentach związane były z badaniem opinii publicznej, tj. czynnościami z zakresu działalności kontrahentów wynajmujących sprzęt komputerowy. Ponadto, zestawienia "Time Sheet - miesięczne zestawienie pracy" dotyczące usług wykonanych przez A.1, odnosiły się również do badań marketingowych, rynku i opinii publicznej. Nie dokumentowały one usług w zakresie doradztwa. Spółka nie przedłożyła również zmian bądź aneksów do umów z kontrahentami, które rozszerzałyby zakres świadczonych usług o usługi doradztwa. Ponadto, faktury wystawione przez Spółkę na podstawie zawartych umów dokumentowały również tylko wynajem sprzętu komputerowego. Spółka w spornym okresie nie świadczyła żadnych usług w zakresie doradztwa, jak i usług w zakresie badań rynku i opinii publicznej. W konsekwencji Dyrektor uznał, że czynności, które wykonywał A. R. na rzecz Spółki nie odpowiadały treści umowy łączącej go z tą Spółką oraz rodzajowi świadczeń, które miał wykonywać na jej rzecz zgodnie z tą umową. Wykonywane czynności realizowane natomiast były w ramach umów najmu, które Spółka zawarła ze swoimi kontrahentami, tj. M. S.A. oraz R. Sp. z o.o. Zakres wykonywanych usług wykraczał zatem poza umowę zawartą przez A. R. ze Spółką oraz poza zakres opisu ujętego na fakturach, które dokumentują te usługi. W związku z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, Dyrektor uznał, że wydatki udokumentowane ww. fakturami dokumentującymi usługi doradztwa nie kwalifikują się do kosztów uzyskania przychodów, nie zostały bowiem poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. W konsekwencji uzasadnione jest stanowisko organu, o braku celowości i racjonalności wydatków ponoszonych na podstawie tych faktur. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Spółka reprezentowana przez doradcę podatkowego wniosła o: - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub odrzucenie skargi, jako wniesionej na akt administracyjny, który nie wszedł do obrotu prawnego, - uchylenie w całości decyzji Naczelnika z 23 sierpnia 2019 r., - zasądzenie od Dyrektora na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Spółka zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie art. 145 § 2 w związku z art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 111) poprzez wadliwe doręczenie zaskarżonej decyzji na prywatne konto pełnomocnika na platformie e-US, zamiast na adres elektroniczny na platformie ePUAP, wskazany, jako adres do doręczeń na druku pełnomocnictwa szczególnego PPS-1, - naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 192 oraz art. 210 § 4 Op poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego oraz nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, - wypełnienie przesłanki umorzenia postępowania wg art. 208 § 1 Op wskutek przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją na podstawie art. 70 § 1 Op oraz niezasadne zastosowanie przepisu art. 70 § 6 pkt 1 Op, - naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1406 ze zm., dalej też: u.p.d.p.) poprzez odmowę uznania poniesionych wydatków za koszty uzyskania przychodu. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że doręczenie zaskarżonej decyzji na osobiste konto pełnomocnika na platformie e-US nie można uznać ani za prawidłowe pod względem funkcjonalności tego konta, jako adresu elektronicznego do doręczeń, ani pod względem spełnienia warunku doręczania pism na adres do doręczeń wskazany uprzednio przez pełnomocnika w rozumieniu art. 145 § 2 Op. Zdaniem pełnomocnika, zaskarżona decyzja, jako niedoręczona w sposób przewidziany przepisami prawa, nie może zostać uznana za decyzję funkcjonującą w obrocie prawny, od której przy sługuje skarga do sądu administracyjnego. Każde naruszenie tego przepisu, czyli wysłanie korespondencji na inny niż wskazany przez pełnomocnika adres elektroniczny, powinno skutkować uznaniem doręczenia za nieskuteczne prawnie. Zdaniem pełnomocnika, wadliwe ustalenie stanu faktycznego polega przede wszystkim na przyjęciu przez organ odwoławczy, że faktycznie wykonane usługi przez A. R. na rzecz skarżącej (co zostało przesądzone wyrokiem NSA w sprawie II FSK. 2090/23) nie stanowią kosztów podatkowych. Rolą organu było wyłącznie dokonanie oceny, czy faktycznie wykonane usługi, co jest obecnie bezsporne, nawet wykraczające poza zakres istniejącej umowy oraz, poza zakres objęty nazwą usług wymienionych w fakturach, można uznać za podatkowe koszty uzyskania przy chodów skarżącej. NSA uznał przy tym za bezzasadne badanie rodzaju wyświadczonych usług. Pełnomocnik podkreślił, że żaden przepis ustawy o CIT nie nakłada na podatników obowiązku zawierania umów gospodarczych i takie zjawisko wykonywania usług bez zawierania umowy jest wręcz powszechne, szczególnie na poziomie małych i średnich przedsiębiorców. Nawet bez zawarcia umowy, poniesione w powyższym schemacie działalności gospodarczej wydatki na faktycznie wykonane usługi pośrednictwa w świadczeniu usług wspomagających działalność gospodarczą firm M. SA oraz R. Sp. z o.o. połączonych z usługą wynajmu sprzętu, powinny stanowić koszty uzyskania przychodów dla skarżącej. Tymczasem organ nie ocenił związku wykonanych usług z przychodami, tylko stwierdził, że wykonywane usługi wykraczały poza zakres umowy, co nie stanowi przesłanki do uznania wydatków na te usługi za wydatki niestanowiące kosztów podatkowych (art. 15 ust. 1 u.p.d.p.). Nawet bez zawierania tej umowy, istotą zaliczenia wydatku do kosztów podatkowych nie jest spełnienie postanowień umownych (co należy wyłącznie do relacji między stronami umowy), ale spełnienie warunków ustawowych z art. 15 ust. 1 u.p.d.p. Poza tym umowa zawierała postanowienia odnośnie do wykonywania "innych bieżących zadań zlecanych przez Zamawiającego", a podstawą działalności gospodarczej w warunkach wolnego rynku jest dostosowywanie się do potrzeb klienta. Skoro zatem A. R. świadczy! usługi doradcze na rzecz kontrahentów skarżącej, a następnie obciążał fakturami skarżącą z wykazanymi na nich usługami doradczymi, a skarżąca dokonywała swoistego "refakturowania" tych wydatków na rzecz kontrahenta, to związek między przychodami skarżącej z kompleksowych usług wynajmu sprzętu wraz z usługami wspomagającymi (w tym doradczymi), a kosztami poniesionymi na ich wykonanie - udokumentowany spornymi fakturami, jest oczywisty. Pełnomocnik nie zgodził się również z twierdzeniem organu odwoławczego, że od dnia 24 września 2019 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, skoro w tym dniu nie istniała w obrocie prawnym ostateczna i prawomocna decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w innej wysokości, niż wykazane przez skarżącą w zeznaniu podatkowym CIT-8. Brak skutecznego prawnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 Op. spowodował, że z dniem 31 grudnia 2019 r. przedawniło się zobowiązanie w podatku CIT za rok 2014 a więc niemożliwe było wydanie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem organu odwoławczego było zatem umorzenie toczącego się postępowania podatkowego, jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 208 § 1 Op. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na wezwanie Sądu, pismem z dnia 25 kwietnia 2025 r. Dyrektor poinformował, że zaskarżona do WSA w Olsztynie decyzja z 31.01.2025 r., została doręczona skutecznie pełnomocnikowi 13.02.2025 r. na jego konto w e-Urzędzie Skarbowym, zgodnie z art. 144 § 1a Op. W związku z powyższym nie została doręczona pełnomocnikowi ww. Spółki na adres do doręczeń wpisany do bazy adresów elektronicznych w rozumieniu art. 144a § 1 pkt 1 Op. Z informacji posiadanych przez Dyrektora wynika, że pełnomocnik jako doradca podatkowy, posiada adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych, utworzony obligatoryjnie dla zawodu zaufania publicznego. Posiada jednocześnie adres do doręczeń elektronicznych utworzony dla osoby fizycznej (obywatela). Organ poinformował przy tym, że osoba fizyczna posiada tylko jedno konto na platformie e-Urząd Skarbowy. Nie ma możliwości utworzenia oddzielnego konta dla osoby fizycznej i oddzielnego dla tej samej osoby, jako profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym pełnomocnik posiada jedno konto w e-Urzędzie Skarbowym, w którym nie ma innych adresów powiązanych z jego nazwiskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga jest zasadna, lecz nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w niniejszej sprawie na przestrzeni wielu lat wydano szereg prawomocnych wyroków. Naczelny Sąd Administracyjny w ostatnim wyroku z 26.02.2024 r., sygn. akt II FSK 2091/23 wyraźnie podkreślił, że niniejsza sprawa dotyczy rozliczenia z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. i toczy się już zarówno przed organami podatkowymi jak i sądami administracyjnymi, z różnych prawnych powodów, wiele lat (Sąd pierwszej instancji orzekał w niej już po raz trzeci). W interesie obu stron sporu, a także w interesie wymiaru sprawiedliwości leży, aby możliwie jak najszybciej sprawa ta została zakończona, a ponadto ze względu na upływ czasu, prowadzenie dalszych ewentualnych czynności wyjaśniających, staje się coraz mniej realne i celowe. W takiej sytuacji, aby sprawa została ostatecznie przesądzona i załatwiona należy dążyć do ograniczania pola sporu, aniżeli jego poszerzania. Mając na względzie powyższe wskazanie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ocenie Sądu na obecnym etapie postępowania niezasadne są zarzuty przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją na podstawie art. 70 § 1 O. p. Podkreślenia wymaga, że w kolejno wydawanych wyrokach w sprawie, sądy jednoznacznie orzekły, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25.01.2023 r., sygn. akt II FSK 1016/22, stwierdził że w realiach rozpoznawanej sprawy nie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania podatkowego z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania, ponieważ nie doszło do instrumentalnego wykorzystania art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a organ odwoławczy trafnie uznał, że zobowiązanie nie uległo przedawnieniu i nie ma przeszkód do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Powyższe stanowisko zostało uwzględnione w prawomocnym wyroku WSA w Olsztynie z 20.09.2023 r., sygn. akt I SA/OI 179/23. Zdaniem Sądu na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 145 § 2 w zw. z art. 212 O.p. , poprzez wadliwe doręczenie decyzji na konto pełnomocnika na platformie e-US, zamiast na adres elektroniczny na platformie ePUAP, wskazany, jako adres do doręczeń na druku pełnomocnictwa szczególnego PPS-1. Zgodnie z zasadą ogólną doręczania pism w postępowaniu podatkowym określoną w art. 144 § 1a O.p. organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego. W myśl art. 144 § 5 O.p. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Zgodnie z art. 35b ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 615, z póżn. zm.) przez e-Urząd Skarbowy rozumie się system teleinformatyczny KAS służący w szczególności do: załatwiania spraw przez organy KAS; składania i doręczania: pism w sprawach dotyczących wydawania przez organy KAS wiążących informacji stawkowych, interpretacji ogólnych, interpretacji indywidualnych i opinii w sprawie opodatkowania wyrównawczego, w tym w zakresie określonym w art. 35a ust. 1, innych niż wymienione w lit. a pism pomiędzy organami KAS a osobami fizycznymi i jednostkami organizacyjnymi, z wyjątkiem pism w sprawach, o których mowa w art. 35a ust. 1 (dotyczy pism składanych i doręczanych w systemie PUESC - Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych). W myśl art. 35e ust. 1 ww. ustawy użytkownik konta w e-Urzędzie Skarbowym może wyrazić zgodę na doręczanie na to konto pism wydawanych przez organy KAS w zakresie określonym w art. 35b ust. 1 pkt 2. Zgodnie z art. 35e ust. 3 ustawy o KAS wyrażenie i wycofanie zgody następuje na koncie w e-Urzędzie Skarbowym. Stosownie do art. 35e ust. 4 cyt. ustawy organ KAS doręcza pismo na konto w e-Urzędzie Skarbowym: niezwłocznie po wyrażeniu zgody - w przypadku pism generowanych automatycznie w e- Urzędzie Skarbowym; od dnia następującego po dniu, w którym użytkownik wyraził zgodę - w przypadku pism innych niż określone w pkt 1. W myśl art. 35e ust. 5 ww. ustawy nie doręcza się pisma na konto w e-Urzędzie Skarbowym, jeżeli doręczenie następuje na konto w innym systemie teleinformatycznym organu KAS (tj. systemie PUESC lub Centralnym Rejestrze Danych Podatkowych - CRDP). Zgodnie z art. 35e. ust. 6 cyt. ustawy wycofanie zgody wywołuje skutki prawne z upływem dnia, w którym zgoda została wycofana, i pozostaje bez wpływu na doręczenie pism umieszczonych na koncie w e-Urzędzie Skarbowym do końca tego dnia. Użytkownik konta w e-Urzędzie Skarbowym jest informowany o skutkach prawnych wynikających z wyrażenia albo wycofania takiej zgody (art. 35e ust. 7 cyt. ustawy). Stosownie do art. 35e ust 10 ww. ustawy doręczenie pisma na konto w e-Urzędzie Skarbowym następuje: w chwili odebrania pisma przez użytkownika konta w e-Urzędzie Skarbowym - w przypadku gdy odebranie pisma nastąpiło w okresie od umieszczenia pisma na tym koncie do końca 14 dnia, licząc od dnia następującego po umieszczeniu tego pisma na koncie w e-Urzędzie Skarbowym, albo z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w pkt 1 - w przypadku nieodebrania przez użytkownika konta w e-Urzędzie Skarbowym pisma w tym okresie. W myśl art. 35e ust. 11 ustawy o KAS urzędowe poświadczenie doręczenia jest generowane automatycznie i opatrywane kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Zgodnie z art. 35e ust. 12 ww. ustawy urzędowe poświadczenie doręczenia zawiera co najmniej wskazanie: nadawcy i odbiorcy pisma; daty i czasu umieszczenia pisma na koncie w e-Urzędzie Skarbowym i doręczenia pisma na to konto. Natomiast przez umieszczenie pisma na koncie w e-Urzędzie Skarbowym rozumie się zaistnienie warunków technicznych umożliwiających odebranie przez użytkownika konta w e-Urzędzie Skarbowym pisma organu KAS doręczanego na to konto (art. 35e ust. 13 ustawy o KAS). Mając na względzie ww. przepisy podnieść należy, że doręczanie na konto w e-Urzędzie Skarbowym jest równoznaczne z doręczeniem za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Co istotne, wyrażenie zgody na koncie w e-Urzędzie Skarbowym oznacza, że organy KAS są obowiązane doręczać pisma na to konto, a wyjątek w odniesieniu do elektronicznych form doręczania dotyczy jedynie przypadku, gdy doręczenie następuje na inny system teleinformatyczny organu KAS, np. PUESC (art. 35e ust. 4 i 5 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej). Takiego wyłączenia brak w odniesieniu do innych systemów teleinformatycznych podmiotów publicznych, jakim jest ePUAP lub adres elektroniczny wpisany do Bazy Adresów Elektronicznych. Należy zwrócić uwagę, że sformułowanie "chyba że" w powołanym wyżej art. 144 § 1a O.p. przy jednoczesnym wyrażeniu zgody na doręczenia na e-US (na podstawie art. 35e ustawy o KAS) obliguje organ do doręczeń na konto w e-US. Fakt wskazania przez pełnomocnika na druku pełnomocnictwa danych jego skrytki ePUAP pozostaje tutaj bez wpływu na działanie organu w zakresie doręczenia. W ocenie Sądu trafna jest ocena organu odwoławczego, że wyrażając zgodę na doręczenia pism na konto osoby fizycznej w e-Urzędzie Skarbowym pełnomocnik szczególny wyraża taką zgodę we własnym imieniu jako osoba fizyczna, a zakres tej zgody obejmuje każdą sferę kontaktów z organami KAS, zarówno prywatną jak i zawodową (jako pełnomocnik). Powyższe stanowisko jednoznacznie potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 20.11.2024 r., sygn. akt I FZ 251/24. Naczelny Sąd Administracyjny w tym orzeczeniu wskazał, że zgodnie z art. 144 § 1a O.p. organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego. Z kolei art. 145 § 1 O.p., stanowi, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Następnie art. 145 § 2 O.p. precyzuje, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł w związku z tym, że sformułowanie zawarte w art. 145 § 2 O.p., że "pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie", nie ma charakteru bezwzględnego, skoro w art. 146 § 1 O.p. stanowi się, że w toku postępowania pełnomocnik ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń. Jeżeli zatem pełnomocnik w toku postępowania ma obowiązek aktualizować adres, pod którym dokonuje się doręczeń, wyrażenie zgody przez pełnomocnika na doręczanie korespondencji za pośrednictwem platformy e-Urząd Skarbowy, oznacza dokonanie takiej aktualizacji adresu do doręczeń w stosunku do wskazanego poprzednio w pełnomocnictwie. Naczelny Sąd Administracyjny w konstatacji swoich wywodów wyjaśnił, że doręczenie pełnomocnikowi decyzji za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego jest skuteczne. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym, że skoro pełnomocnik wyraził zgodę na doręczanie pism wydawanych przez organy krajowej administracji skarbowej na konto w e-Urzędzie Skarbowym, organ był zobligowany doręczać pełnomocnikowi korespondencję za pośrednictwem tego systemu od dnia następującego po dniu udzielenia zgody (art. 35e ust. 4 pkt 2 ustawy o KAS). Godzi się zauważyć, że pełnomocnik profesjonalny zgodę na doręczanie pism organów KAS przez portal e-Urząd Skarbowy wyraził świadomie, znając konsekwencje prawne swojej decyzji. Podkreślić należy, że na mocy art. 35b ustawy o KAS przez system teleinformatyczny KAS rozumie się e-Urząd Skarbowy. Oczywistym jest, że w odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników znajduje zastosowanie przepis szczególny, tj. art. 144 § 5 O.p., zgodnie z którym doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Za środki komunikacji elektronicznej zgodnie z Ordynacją podatkową oraz przepisami ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne uznaje się zarówno konto w e-Urzędzie Skarbowym jak i elektroniczną skrzynkę podawczą na ePUAP. W świetle przytoczonych przepisów należy zgodzić się z organem, że skoro pełnomocnik wyraził zgodę na doręczanie pism wydawanych przez organy krajowej administracji skarbowej na konto w e-Urzędzie Skarbowym, organ był zobligowany doręczać mu korespondencję za pośrednictwem tego systemu od dnia następującego po dniu udzielenia zgody. Uzupełniając powyższą argumentację warto zauważyć, że stosownie do art. 35e ust. 1 ustawy o KAS użytkownik konta w e-Urzędzie Skarbowym może wyrazić zgodę na doręczanie na to konto pism wydawanych przez organy KAS w zakresie określonym w art. 35b ust. 1 pkt 2. Zatem zgoda na doręczanie pism na konto w e-Urzędzie Skarbowym jest dobrowolna - świadczy o tym zwrot: "może wyrazić zgodę". Na podstawie art. 35e ust. 2 przywołanej ustawy warunkiem wyrażenia zgody jest podanie przez użytkownika konta w e-Urzędzie Skarbowym aktualnego adresu poczty elektronicznej lub numeru telefonu w celu przekazywania powiadomień o umieszczeniu pisma organu KAS na koncie w e-Urzędzie Skarbowym. Natomiast wyrażenie i wycofanie zgody następuje na koncie w e-Urzędzie Skarbowym (art. 35e ust. 3 ustawy o KAS). Wycofanie zgody wywołuje skutki prawne z upływem dnia, w którym zgoda została wycofana, i pozostaje bez wpływu na doręczenie pism umieszczonych na koncie w e-Urzędzie Skarbowym do końca tego dnia (art. 35e ust. 6 ustawy o KAS). Na mocy zaś art. 35e ust. 7 użytkownik konta w e-Urzędzie Skarbowym jest informowany o skutkach prawnych wynikających z wyrażenia albo wycofania takiej zgody. E-Korespondencja w e-Urzędzie Skarbowym (e-US) spełnia tę samą funkcję co poczta tradycyjna. Jest to elektroniczny odpowiednik listu poleconego za potwierdzeniem odbioru. (por. szerzej: wyrok WSA w Szczecinie z 16.10.2024 r., sygn. akt I SA/Sz 318/24, LEX nr 3787369; "Elektroniczne doręczenia też za pośrednictwem e-US i PUESC" DGP nr 68/2025). Wbrew stanowisku pełnomocnika strony skarżącej, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 145 § 2 O.p. Jeżeli w opinii pełnomocnika strony skarżącej, doręczenia powinny być dokonywane na adres e-PUAP wskazywany w pełnomocnictwie, to strona powinna była wycofać zgodę na doręczanie decyzji za pośrednictwem platformy e-Urząd Skarbowy, czego w tej sprawie nie uczyniła. Organowi podatkowemu nie zostało zasygnalizowane, że adres na jaki doręczono samą decyzję, był adresem nieprawidłowym. Jak wynika z materiału dowodowego, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy zaskarżona decyzja została wysłana do pełnomocnika Spółki Pana M. K. drogą elektroniczną na konto w e-US. Raz jeszcze podkreślić należy, że Pan M. K. wyraził zgodę na doręczanie korespondencji na e-US od 26.01.2025 r. i zgody tej nie wycofał do czasu wydania zaskarżonej decyzji z 31.01.2025 r. (akta odwoławcze znak: [...], karta 125a). Okoliczność ta jest bezsporna. Decyzja została doręczona na jego konto w e-US 13.02.2025 r., co wynika z urzędowego poświadczenia doręczenia (akta odwoławcze znak: [...], karta 123). Zdaniem Sądu nie zasługują więc na uwzględnienie sugestie pełnomocnika, że zaskarżona decyzja nie mogła zostać prawidłowo doręczona za pośrednictwem platformy e-Urząd Skarbowy, ze względu na jej ograniczenia techniczne i brak funkcjonalności. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę ma świadomość istnienia w doktrynie prawa podatkowego głosów krytycznych pod adresem istniejącego systemu. Trzeba jednak podkreślić, że platforma e-Urząd Skarbowy nie jest obligatoryjna. W ocenie Sądu trafnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że dopiero wycofanie przez pełnomocnika zgody wyrażonej na koncie w e-Urzędzie Skarbowym, zgodnie z art. 35e ust. 6 u.k.a.s., znosi obowiązek umieszczania tam pism i umożliwia doręczanie pełnomocnikowi korespondencji na wskazany adres ePUAP. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy wycofania zgody nie było. W świetle przywołanej argumentacji wbrew wywodom pełnomocnika strony skarżącej nie doszło zatem do naruszenia w niniejszej sprawie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy z dnia 18.11.2020 r. o doręczeniach elektronicznych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1045 z póżn. zm.). Odnosząc się do zarzutów dotyczących merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, że zaskarżoną decyzję wydano na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2024 r. sygn. akt II FSK 2091/23, który oddalił skargę kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 179/23 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 marca 2022 r., nr 2801-IOD.4100.7.2021 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. Przypomnieć należy, że w tej sprawie wydano już szereg wyroków. Zastosowanie znajduje więc art. 153 p.p.s.a., który określa, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu (tutaj: w poszczególnych prawomocnych orzeczeniach wydanych w niniejszej sprawie, analizowanych w kolejności od najnowszego z nich) wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem rozstrzygnięcia. Istotą sporu w sprawie jest zakwestionowanie przez organy podatkowe możliwości ujęcia przez Spółkę w kosztach uzyskania przychodów kwot wynikających z wystawionych na rzecz Spółki przez A. R., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A.1", faktur VAT dotyczących świadczenia usług doradczych. Według organów podatkowych, faktury te dokumentowały czynności, które nie zostały w rzeczywistości wykonane. Wskazać należy, że w ostatnim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.02.2024 r., sygn. akt II FSK 2091/23 wyraził szereg jednoznacznych i kategorycznych ocen prawnych, które wiążą organy podatkowe i Sąd I instancji rozpoznający przedmiotowa sprawę. Zgodnie z przywołanym art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten formułuje zasadę związania wyrokiem, w zakresie związania nim samego sądu administracyjnego, oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Niezastosowanie się przez sąd I instancji do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej wskazaną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ art. 153 p.p.s.a. należy uznać za przepis prawa materialnego. Kształtuje on bowiem rozstrzygnięcie sądu w postępowaniu wszczętym na skutek powtórnego zaskarżenia danego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Mówiąc innymi słowy, sąd administracyjny nie może przyjąć innego znaczenia mającego zastosowanie w sprawie przepisu, niż ustalone w ocenie prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 321/21). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Okoliczności takie w niniejszej sprawie nie wystąpiły. W szczególności nie nastąpiła zmiana przepisów ustaw stanowiących podstawę orzekania w sprawie. Jednocześnie stosownie zaś do treści art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd, który je wydał. Oznacza to zatem, że zarówno organy orzekające w sprawie, jak i Sąd orzekający w tym postępowaniu jest związany treścią i oceną prawną w nich wyrażoną. Oznacza to, że ocena legalności zaskarżonej decyzji oraz trafności podniesionych w skardze zarzutów odbywać będzie się także przez pryzmat oceny prawnej wyrażonej we wskazanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się natomiast w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądu oznacza, że musi on przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Wobec powyższego, Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany był jednoznaczną oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.02.2024 r., sygn. akt II FSK 2091/23. Sąd w składzie rozpoznający sprawę pragnie również zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku w stanie faktycznym tej sprawy wyjaśnił, że nie można stawiać znaku równości pomiędzy fikcyjnością faktur rozumianą jako brakiem rzeczywistego wykonania usług uwidocznionych na fakturze przez jej wystawcę, niezależnie od nazwy tych usług i ich przedmiotowego zakresu, a sytuacją, w której określone usługi niematerialne mające związek z prowadzoną działalnością gospodarczą ich odbiorcy zostały wykonane, lecz istnieją wątpliwości, czy charakter prawny (rodzaj) tych rzeczywiście wykonanych usług odpowiada opisowi usług zamieszczonemu w fakturze, bądź nawet stwierdzenia, że w całości lub w części, tak nie jest, tzn., że świadczone były inne usługi. Należy przy tym zauważyć, że okoliczność ta tj., jaki był w rzeczywistości charakter świadczonych usług może mieć istotne znaczenie w przypadku opodatkowania podatkiem od towarów i usług, przy założeniu, że np. obowiązują różne stawki podatkowe dla poszczególnych rodzajów usług. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w tej sprawie całkowite wyeliminowanie z rozliczenia podatkowego podatnika kwot ujętych w zakwestionowanych fakturach stanowi dla niego dużą dolegliwość, co sprawia, że powinien opierać się na niebudzących wątpliwości ustaleniach i wnioskach, podczas gdy w niniejszej sprawie tak nie jest. W dalszym wywodzie NSA zwrócił uwagę, że organy podatkowe stanowczo twierdziły, że dokumentami mogącymi potwierdzić wykonanie spornych prac, tj. świadczenia usług doradztwa gospodarczego, mogą być tylko takie, które wskazują, dla kogo i przez kogo zostały sporządzone, datę sporządzenia, podpis osób sporządzających i przyjmujących, nadto winny być przekazane wraz z fakturą, specyfikacją i szczegółową kalkulacją nabywcy usług w celu potwierdzenia ich faktycznego wykonania. Organy podatkowe kreślą zatem taki, odpowiadający ich wyobrażeniom, idealny wzorzec zasad dokumentowania usług niematerialnych, negując możliwość rzeczywistego wykonania takich usług w sytuacji, gdy ich udokumentowanie nie odpowiada tym zasadom. Każdy nowy dowód organ odwoławczy kwitował zwykle stwierdzeniem, że nie stanowi on potwierdzenia wykonania spornych usług, a niektóre z nich, o uzupełniającym tylko charakterze, mające świadczyć o aktywności A. R. w kontaktach ze Spółką, jak np. zestawienie e-maili i wydruki z nich, a także tego rodzaju inne dowody, organ odwoławczy ocenił jako wygenerowane specjalnie na użytek tego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób dokonywania oceny materiału dowodowego w tej sprawie przez organy podatkowe oraz wyciągania przez nich wniosków co do rzeczywistego stanu faktycznego sprawy jest bardzo jednostronny i sprawia wrażenie trzymania się za wszelką cenę pierwotnie przyjętego założenia, bez względu na wymowę dowodów w ich całokształcie. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył również, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie przez organy podatkowe wynika duża aktywność i znaczny zakres działań wykonywanych przez A. R. przy realizacji umów zawartych przez Spółkę z jej kontrahentami. Organy podatkowe wielokrotnie podkreślały, że umowy te dotyczyły jedynie wynajmu sprzętu komputerowego (laptopów), jak wynika to z opisu tych usług na fakturach, co miałoby stanowić argument, że Spółka nie potrzebowała w tym zakresie korzystania ze specjalistycznych usług doradczych. Nie ma jednak podstaw, aby przyjąć, że usługi świadczone przez Spółkę ograniczały się do tej tylko płaszczyzny i nie dać wiary Spółce, że usługi te miały charakter kompleksowy i obejmowały również - oparte na specjalistycznej wiedzy z zakresu badań marketingowych, badania rynku i opinii publicznej - działania. Skądinąd przyznaje to również w pewien sposób organ odwoławczy, skoro finalnie uznał, że A. R. świadczył swoje usługi doradcze nie na rzecz Spółki, lecz właśnie na rzecz kontrahentów Spółki, tj. "M." S.A. oraz "R." sp. z o.o. Przedstawiciele obydwu głównych kontrahentów Spółki, tj. "M." S.A. oraz "R." sp. z o.o. W. zarówno w toku ich przesłuchań w charakterze świadków, jak i w pisemnych wyjaśnieniach, zgodnie zeznawali, że traktowali A. R. jak osobę działającą w imieniu i na rzecz Spółki, jako jej przedstawiciela i w takim charakterze z nim współpracowali. Tak więc z perspektywy tych firm wykonawcą usług była Spółka. W konstatacji swoich wywodów Naczelny Sądu Administracyjny wskazał, że w okolicznościach tej sprawy, uwzględniając zebrany w niej materiał dowodowy i wynikający niego niemogący zostać zakwestionowanym udział A. R. w realizowanych przez Spółkę, na podstawie zawartych umów, przedsięwzięciach, nie sposób przyjąć, że prawidłowe było całkowite wyeliminowanie przez organy podatkowe z kosztów uzyskania przychodów kwot ujętych w fakturach VAT wystawionych przez tę osobę, z twierdzeniem, które stanowiło stały element konkluzji czynionych w tej sprawie przez organy podatkowe, mianowicie, że Spółka nie przedstawiła dowodów wykonania na jej rzecz usług doradczych. W dalszej części wywodów Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że o ile większe podstawy do takich twierdzeń mógł mieć organ podatkowy pierwszej instancji, tak świetle materiału dowodowego uzyskanego w toku postępowania odwoławczego, teza, że działania podejmowane przez A. R. miały fikcyjny charakter, czy też inaczej rzecz biorąc, że Spółka nie wykazała, że jest inaczej, jak należy przyjąć, była jednak trudna do rozsądnego uzasadnienia i zaprezentowania przez organ odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku mocno podkreślił, że niniejsza sprawa dotyczy rozliczenia z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. i toczy się już zarówno przed organami podatkowymi jak i sądami administracyjnymi, z różnych prawnych powodów, wiele lat (Sąd pierwszej instancji orzekał w niej już po raz trzeci). W interesie obu stron sporu, a także w interesie wymiaru sprawiedliwości leży, aby możliwie jak najszybciej sprawa ta została zakończona, a ponadto ze względu na upływ czasu, prowadzenie dalszych ewentualnych czynności wyjaśniających, staje się coraz mniej realne i celowe. W takiej sytuacji, aby sprawa została ostatecznie przesądzona i załatwiona należałoby raczej dążyć do ograniczania pola sporu, aniżeli jego poszerzania. Kierując się powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny w tej szczególnej sytuacji, w celu możliwego ograniczenia ewentualności pojawienia się dalszych co raz to nowych wątpliwości, co do różnych aspektów sprawy, sformułował zawężające pole sporu wytyczne w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał wyraźnie, że: "Zadaniem organu odwoławczego w ponownym postępowaniu będzie rozstrzygnięcie kwestii, czy w przypadku rzeczywistego wykonania przez kontrahenta Spółki na jej rzecz usług niematerialnych (sam fakt ich wykonania został przesądzony), które mają związek z działalnością gospodarczą prowadzoną przez Spółkę, lecz które mogą wykraczać poza zakres zawartej umowy, na podstawie której zostały one wykonane, oraz poza zakres objęty nazwą usług wymienionych w fakturach, możliwe będzie uznanie za koszt uzyskania przychodów wydatków ujętych w fakturach wystawionych w takich okolicznościach". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak postawiona przed organem podatkowym formuła wskazań co do dalszego postępowania, nawiązująca w pewnej mierze również do kwestii materialnoprawnych, być może nie jest typowa, ale w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze uwarunkowania niniejszej sprawy oraz dotychczasowy przebieg postępowania, jednak celowa i prowadzi do możliwie szybkiego zakończenia sporu w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, ze względów procesowych, nie mógł sam na tym etapie postępowania rozstrzygnąć w sposób wiążący tej kwestii, albowiem wobec tak sformułowanego problemu, którego kształt uzasadniony jest jednak przebiegiem dotychczasowego, bardzo długotrwałego, postępowania w sprawie, nie wypowiedział się dotychczas w sposób jednoznaczny, ani organ podatkowy, ani Sąd pierwszej instancji. Poza tym należało też uwzględnić fakt, że możliwość równoprawnego wyboru przez Naczelny Sąd Administracyjny jednego z dwóch wariantów odniesienia się do tego problemu, ogranicza fakt, że w niniejszej sprawie skargę kasacyjną wniosła tylko jedna strona sporu, tj. organ podatkowy. Mają na względzie przywołane jednoznaczne wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego, dobro wymiaru sprawiedliwości i konieczność definitywnego zakończenia przedmiotowej sprawy, Sąd I instancji w składzie rozpoznającym sprawę oceniając zaskarżoną decyzję stwierdza, że organ nie wykonał wytycznych i nie zastosował się do oceny prawnej, pomimo związania nimi na podstawie art. 153 p.p.s.a., zatem zaskarżona decyzja musiała zostać uchylona. W nawiązaniu do dotychczasowych uwag Sąd raz jeszcze podkreśla, że związanie oceną prawną w trybie art. 153 p.p.s.a. oznacza, że organ (jak i sąd) nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz są zobowiązane do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Z kolei wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej, ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sądy administracyjne w prawomocnych wyrokach. Zgodnie z jednoznaczną i kategoryczną oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny rolą organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy było wyłącznie dokonanie oceny, czy faktycznie wykonane usługi, co jest obecnie bezsporne, nawet wykraczające poza zakres istniejącej umowy oraz, poza zakres objęty nazwą usług wymienionych w fakturach, można uznać za podatkowe koszty uzyskania przy chodów strony skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny wprost na s. 10 wyroku uznał za bezzasadne badanie rodzaju wyświadczonych usług. Zawężenie pola sporu było przy tym celem dalszego postępowania i wyrażonym wprost zaleceniem NSA. W świetle powyższej uwagi w ocenie Sądu trafna jest konstatacja pełnomocnika strony skarżącej, że twierdzenia organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że poniesione wydatki na usługi świadczone rzeczywiście przez A. R. (co przesądził NSA) na rzecz skarżącej Spółki nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, gdyż wyświadczone usługi nie zostały szczegółowo opisane w umowie łączącej A. R. ze skarżącą, więc były wykonywane "poza zakresem" umowy oraz opis czynności na fakturach wystawionych przez A. R. na rzecz skarżącej był nieadekwatny do rodzaju świadczonych usług (nie stanowiły one czystego "doradztwa") – świadczą w sposób jednoznaczny o tym że organ odwoławczy nie zastosował się do wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w sposób precyzyjny i jednoznaczny. W ocenie Sądu skoro usługi zostały wykonane, to należało przy ponownym rozpoznaniu sprawy jedynie ocenić, czy miały one związek z osiągniętymi przychodami. W przedmiotowej sprawie organ nie ocenił związku wykonywanych usług z przychodami, tylko stwierdził że wykonywane usługi wykraczały poza zakres umowy. Jednak wskazać należy, ze okoliczność ta nie stanowi przesłanki uznania wydatków na te usługi za wydatki niestanowiące kosztów podatkowych. Nawet bez zawierania umowy istotą zaliczenia wydatku do kosztów podatkowych nie jest spełnienie postanowień umownych, co należy wyłącznie do relacji między stronami umowy ale spełnienie warunków ustawowych z art. 15 ust. 1 u.p.d.p. Ponownie rozpoznając sprawę organ wykona jednoznaczne i czytelne wytyczne NSA i odpowie na postawione przez NSA pytanie dla organu odwoławczego polegające na rozstrzygnięciu kwestii czy w przypadku rzeczywistego wykonania przez A. R. na rzecz A. Sp. z o.o. usług niematerialnych, które mają związek z działalnością gospodarczą prowadzoną przez Spółkę, lecz które mogą wykraczać poza zakres zawartej umowy, na podstawie której zostały one wykonane, oraz poza zakres objęty nazwą usług wymienionych w fakturach, możliwe będzie uznanie za koszt uzyskania przychodów wydatków ujętych w fakturach wystawionych w takich okolicznościach? Zdaniem Sądu, orzekające ponownie w sprawie organy, w istocie pominęły stanowisko NSA zaprezentowane w wyroku z 26.02.2024 r., sygn. akt II FSK 2091/23 oraz treść przepisu art. 153 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania organów administracji w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Gdańsk 2019, art. 153, teza 5). W tym stanie rzeczy, będąc z jednej strony związany oceną i wskazaniami NSA zawartymi w wyroku z 26.02.2024 r., sygn. akt II FSK 2091/23, a ponadto stwierdzając, że organy, którym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania nie wykonały zaleceń płynących z tego wyroku, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 153 p.p.s.a orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy zobowiązany będzie do uwzględnienia zajętego przez Sąd stanowiska, które sprowadza się do konieczności uwzględnienia wskazań, co dalszego postępowania zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.02.2024 r., sygn. akt II FSK 2091/23. Na wniosek skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego stosownie do art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 209 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składały się: wpis sądowy od skargi, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa procesowego doradcy podatkowego ustalone zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło