IV SAB/Po 60/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2025 r. sprawy ze skargi B. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpatrzenia odwołania z dnia [...] listopada 2024 r. wniesionego w sprawie znak [...]; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarga B. P. (dalej również: skarżąca; strona) na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej również: Kolegium; organ odwoławczy) w przedmiocie rozpatrzenia odwołania z dnia 20 listopada 2024 r. wniesionego w sprawie znak [...] została wniesiona w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia 14 listopada 2024 r. nr [...], wydaną w sprawie znak [...], Wójt Gminy [...] odmówił B. P. ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących, na terenie części działki nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym J. , gm. P.. Od powyższej decyzji odwołanie (w piśmie z dnia 20 listopada 2024 r.) wniosła w dniu 21 listopada 2024 r. (data nadania pocztowego) B. P., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego. Odwołanie wpłynęło do organu I instancji w dniu 22 listopada 2024 r. (data prezentaty). Odwołanie to zostało wraz z aktami sprawy przekazane przez Wójta Gminy [...] przy piśmie przewodnim z dnia 26 listopada 2024 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 27 listopada 2024 r. (data wpływu do organu odwoławczego - data prezentaty). W dniu 7 stycznia 2025 r. skarżąca, prezentowana przez pełnomocnika, wniosła ponaglenie na bezczynność Kolegium w rozpoznaniu sprawy - odwołania strony z dnia 20 listopada 2024 r. od decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] w sprawie znak [...] z dnia 14 listopada 2024 r. Decyzją z dnia 8 stycznia 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej również: k.p.a.) uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Posiedzenie w sprawie znak [...] odbyło się w dniu 8 stycznia 2025 r. (data protokołu posiedzenia Kolegium). Decyzja odwoławcza z dnia 8 stycznia 2025 r. została wysłana do pełnomocnika strony w dniu 14 stycznia 2025 r. (k. 25 akt sąd.), a doręczona w dniu 16 stycznia 2025 r. (k. 26v). W dniu 15 stycznia 2025 r. wpłynęła do organu informacja B. P. o wypowiedzeniu pełnomocnictwa pełnomocnikowi reprezentującemu stronę w postępowaniu administracyjnym. W dniu 10 stycznia 2025 r. (data nadania pocztowego - k. 13) B. P., działając za pośrednictwem pełnomocnika procesowego reprezentowana przez pełnomocnika procesowego - r. W., wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu wyżej opisanej sprawy. Skarga wpłynęła do Kolegium w dniu 13 stycznia 2025 r. (k. 7). W skardze wniesiono o: 1) wydanie stosownego orzeczenia przez Kolegium bez zbędnej zwłoki, tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.; 2) uwzględnienie skargi na bezczynność Kolegium przez Sąd i zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowej sprawy (wydania aktu) w określonym przez Sąd terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez Kolegium w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.); 3) stwierdzenie, że Kolegium dopuściło się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.); 4) stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie – bezczynność Kolegium – miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), gdyż od przesłania odwołania z dnia 20 listopada 2024 r. do Kolegium przy piśmie znak [...] z dnia 14 listopada 2024 r. organ odwoławczy nie wykonał jakiejkolwiek czynności; 5) przyznanie od Kolegium na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.); 6) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W skardze wskazano na następujące naruszenia prawa: art. 35 § 1 k.p.a., "a nawet art. 35 § 3 [...] i 12" k.p.a. polegające na bezczynności. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że pismem znak [...] z dnia 26 listopada 2024 r. Wójt Gminy [...] przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie z dnia 20 listopada 2024 r. Uplynął ponad miesiąc, a organ odwoławczy (Kolegium) nie tylko, że sprawy nie załatwił, ale nie wykonał jakiejkolwiek czynności. Co do żądania przyznanie sumy pieniężnej, która stanowi formę zadośćuczynienia dla strony skarżącej za doznaną krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej, pełnomocnik podniósł, że skarżąca doznała w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować, zauważono, że skarżąca doznała w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować, gdyż zmuszona jest znosić bierność organu w załatwieniu sprawy. Nie bez znaczenie pozostaje także fakt, że skarżąca nie może rozpocząć procesu podziału i sprzedaży nieruchomości; traci pieniądze i czas. Dodano, że skarga została poprzedzona ponagleniem z dnia 7 stycznia 2025 r. (wpływ do Kolegium: 8 stycznia 2025 r.). W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o umorzenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu tej sprawie. Organ wyjaśnił, że w dniu 14 listopada 2024 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję, którą odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących, na terenie części działki nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym J. , gm. P.. Pismem z dnia 20 listopada 2024 r. skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji. W dniu 8 stycznia 2025 r. do Kolegium wpłynęło ponaglenie na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W dniu 8 stycznia 2025 r. Kolegium wydało decyzję nr [...]/24, którą uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 14 listopada 2024 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W dniu 13 stycznia 2025 r. skarżąca wniosła skargę do WSA w Poznaniu na bezczynność Kolegium. W dniu 15 stycznia 2025 r. do tut. Kolegium wpłynęło pismo skarżącej informujące o wypowiedzeniu pełnomocnictwa J. K.. Organ stwierdził, że w związku z tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało sprawę B. P. i wydało merytoryczną decyzję, skarga na bezczynność Kolegium jest w chwili obecnej bezzasadna, a postępowanie w tym zakresie zainicjowane przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu skargą pełnomocnika B. P. winno zostać umorzone - jako bezprzedmiotowe. W toku postępowania sądowego, przed rozstrzygnięciem sprawy, do Sądu wpłynęła informacja o wypowiedzeniu przez skarżącą pełnomocnictwa r.W. (k. 25, 27,44). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga co do zasady okazała się zasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana z urzędu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. Kontrola przez sądy administracyjne działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 § 1 i 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, skarga w niniejszej sprawie została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi (data nadania pocztowego: 10 stycznia 2025 r.; data wpływu do organu: 13 stycznia 2025 r.) skarżąca wystąpiła z ponagleniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako organu w sprawie odwołania strony z dnia 20 listopada 2024 r. od decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia 14 listopada 2024 r., znak [...] (data wniesienia: 7 stycznia 2025 r.; data wpływu do organu: 8 stycznia 2025 r.). Przy czym, Kolegium decyzją z dnia 8 stycznia 2025 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z kolei w dniu 10 stycznia 2025 r. (data nadania pocztowego) B. P. wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu wyżej opisanej sprawy (skarga wpłynęła do Kolegium w dniu 13 stycznia 2025 r.). Natomiast decyzja organu odwoławczego z dnia 8 stycznia 20205 r. została nadana do (pełnomocnika) strony w dniu 14 stycznia 2025 r., a doręczona w dniu 16 stycznia 2025 r. W takiej sytuacji, mając na uwadze treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 oraz uchwały z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21 (obydwie uchwały dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), jak też wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt SK 100/22 (orzeczenie opublikowane na stronie urzędowej: www.trybunal.gov.pl; LEX nr 3833612; Legalis nr 3183562), Sąd stwierdził, że brak jest przeszkód prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy. W uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z kolei w uchwale z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21 Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zarazem stwierdził, że po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie. Za rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji należy przy tym uznać nie tyle samo wydanie aktu administracyjnego, ale jego uzewnętrznienie wobec stron postępowania w postaci jego doręczenia stronom ze skutkiem prawnym ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Samo wydanie aktu przez organ jest bowiem czynnością techniczną, która nabiera doniosłości prawnej w postaci rozstrzygnięcia sprawy dopiero w chwili, gdy zostanie skutecznie oświadczona stronom postępowania, jako kończąca tok postępowania. Dodać należy, że data wydania (sporządzenia) decyzji zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. jest czynnością procesową wywołującą oznaczone, choć nie wszystkie skutki prawne. Doręczenie decyzji zgodnie z art. 110 k.p.a. powoduje jej wejście do obrotu prawnego, rozpoczyna bieg terminu do wniesienia odwołania, złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Data doręczenia decyzji stronie postępowania nie decyduje o wydaniu (istnieniu) tej decyzji, ale rozstrzyga w związku z treścią art. 110 § 1 k.p.a. o momencie związania treścią decyzji organu, który ją wydał (por np. wyroki NSA z dnia 3 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 2162/21 i 4 sierpnia 2022 r. sygn. akt III OSK 7246/21, dostępne jw.). Natomiast Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt SK 100/22 orzekł, że art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), rozumiany w ten sposób, że uniemożliwia rozpoznanie merytoryczne przez sąd administracyjny skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji lub innego przewidzianego prawem rozstrzygnięcia, mimo że skarga na bezczynność została wniesiona zanim stronie doręczono decyzję lub inne rozstrzygnięcie, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 w związku z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W chwili wniesienia skargi (10 stycznia 2025 r.) Kolegium wprawdzie wydało decyzję w postępowaniu odwoławczym, co miało miejsce w dniu 8 stycznia 2025 r., jednakże jej wyekspediowanie (wysłanie) do adresata nastąpiło w dniu 14 stycznia 2025 r., zaś jej doręczenie w dniu 16 stycznia 2025 r., a wcześniej - w dniu 13 stycznia 2025 r. do organu wpłynęła skarga na bezczynność w przedmiotowej sprawie. Skoro zatem nadanie, a co za tym idzie - również doręczenie, decyzji do jej adresata nastąpiło już po wniesieniu (i wpływie do organu) skargi na bezczynność w załatwieniu sprawy, to skarga była dopuszczalna, co umożliwiało jej merytoryczne rozpoznanie przez sąd administracyjny. Stosownie do art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się m.in. terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Według art. 37 § 1 stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Zgodnie zaś z art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Przy tym, jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania (art. 37 § 3a zd. pierwsze k.p.a.). Natomiast przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Sąd miał na uwadze, że skargę w niniejszej sprawie wniesiono zarzucając organowi stan zwłoki określny jako "bezczynność", którą to skargę poprzedzono ponagleniem. Zdaniem Sądu, strona wnosząca ponaglenie, jeżeli czyni to po upływie wskazanego w art. 35 § 3 k.p.a. zasadniczego terminu na załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (co do zasady wynoszącego jeden miesiąc) – i to nawet jeżeli sąd administracyjny następnie oceni, że termin załatwienia sprawy był dłuższy niż jeden miesiąc – spełnia warunek z art. 53 § 2b p.p.s.a., o ile w dniu wniesienia skargi upłynął już termin na załatwienie sprawy. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona w dniu 10 stycznia 2025 r., a zatem po upływie terminu określonego w art. 35 § 3 k.p.a., stąd też była dopuszczalna. W takiej sytuacji obowiązkiem Sądu było merytoryczne rozpoznanie skargi i ocena, czy Kolegium dopuściło się bezczynności w załatwieniu sprawy. W niniejszym postępowaniu istotne było zatem rozstrzygnięcie, czy zarzucana w skardze bezczynność Kolegium rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący, przy czym zasadnicze znacznie ma moment, od którego należy liczyć organowi termin do załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie początkową datą wyznaczającą Kolegium – jako organowi II instancji prowadzącemu postępowanie odwoławcze – termin załatwienia sprawy był dzień 27 listopada 2024 r. (data prezentaty na piśmie przewodnim organu I instancji z dnia 26 listopada 2025 r.), w którym nastąpiło przekazanie (wpływ) odwołania z dnia 20 listopada 2024 r. wraz z aktami administracyjnymi sprawy znak [...] Wobec tego, z tym dniem rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, jednak pomimo upływu miesiąca organ nie załatwił sprawy z odwołania skarżącej z dnia 20 listopada 2024 r. (data wniesienia: 21 listopada 2024 r.), dotyczącej warunków zabudowy. Sąd zauważa, że bezczynność oznacza niezałatwienie sprawy w terminie, co potwierdza definicja legalna wprowadzona do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., jak wynika z przywołanego przepisu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Analiza akt sprawy wskazuje, że tak rozumiana bezczynność miała miejsce, gdyż organ nie dochował terminów określonych w art. 35 k.p.a., a w szczególności nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. W tym też czasie Kolegium nie zawiadomiło stron o prowadzeniu postępowania odwoławczego i terminie załatwienia sprawy (dłuższego niż jeden miesiąc), co stanowiło naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., ani też nie dokonało zawiadomienia, o którym mowa w art. 36 § 1 i 2 k.p.a., informującego o fakcie niezałatwienia sprawy w terminie, wskazującym tego przyczyny, jak i nowy termin załatwienia sprawy (z pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia). Oznacza to, że organ popadł w stan zawinionej zwłoki w załatwieniu sprawy (bezczynność). Trzeba zarazem podkreślić, że jeszcze w dniu wpłynięcia do organu ponaglenia w przedmiotowej sprawie, co miało miejsce 8 stycznia 2025 r., Kolegium załatwiło sprawę poprzez wydanie decyzji w II instancji, a decyzję wyekspediowało do strony skarżącej w dniu 14 stycznia 2025 r. (doręczenie nastąpiło w dniu 16 stycznia 2025 r.), co jednak nastąpiło już po wniesieniu skargi na bezczynność organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie. W wyniku rozpoznania skargi na bezczynność, Sąd stwierdził zatem, że była ona zasadna w dniu jej wniesienia (10 stycznia 2025 r.), a zatem dopuszczalna, jednak przed wyrokowaniem w tej sprawie przez Sąd stan bezczynności organu odwoławczego ustał. W konsekwencji, skoro bezczynność Kolegium ustała po wniesieniu skargi, to nie zachodziły warunki do zobowiązania organu do załatwienia sprawy. W tym zakresie zachodziła zatem bezprzedmiotowość postępowania, a Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe w omawianym zakresie, o czym też orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. Zarazem Sąd w pkt 2 sentencji na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego należało rozstrzygnąć, czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jak również o kwestiach wymienionych w art. 149 § 2 p.p.s.a. W tym względzie, mając na uwadze miesięczny termin na załatwienie sprawy (liczony od dnia 27 listopada 2024 r.), który upłynął z dniem 27 grudnia 2024 r., należało uznać, że Kolegium, działając jako organ odwoławczy, uchybiło podstawowemu miesięcznemu terminowi do załatwienia sprawy, wynikającemu z art. 35 § 3 k.p.a. Nie dopełniło też w tym okresie obowiązku informacyjnego w ramach możliwości przedłużenia terminu załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). Na dzień wniesienia skargi (10 stycznia 2025 r.) zwłoka w załatwieniu sprawy – liczona w najkorzystniejszy dla organu sposób, tj. do dnia wyekspediowania decyzji do strony skarżącej (14 stycznia 2025 r.) – wynosiła ok. półtora miesiąca. Tego rodzaju uchybienie zdecydowanie nie może być klasyfikowane jako rażące. Podkreślić należy, że oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, trzeba uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Zagadnienie charakteru bezczynności należy ocenić przez pryzmat rodzaju i stanu danej sprawy. Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa rozumie się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której naruszenie jest oczywiste. Przy czym jest to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Nie jest zatem wystarczające dla przyjęcia bezczynności o rażącym charakterze samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie winno być znaczne i niezaprzeczalne, a także oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (patrz np. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 3043/18, dostępny jw.). Sąd w ramach swojego uznania stwierdził, że taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zaistniała. W skonkretyzowanych okolicznościach badanej sprawy, należało uznać, że bezczynność organu, jakkolwiek miała miejsce, to finalnie ustała już kilka dni po wniesieniu skargi, skoro decyzja wydana w dniu 8 stycznia 2025 r. (w dniu wpływu ponaglenia do organu) została wysłana do strony w dniu 14 stycznia 2025 r., a doręczona w dniu 16 stycznia 2025 r. Zwłoka ta nie nastąpiła zatem z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł w pkt 3 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że w związku z przypisaną organowi bezczynnością w załatwieniu sprawy, która nie nosiła znamion rażącego naruszania prawa, uznał, że z tych samych przyczyn brak jest podstaw do zastosowania środków prawnych w postaci zasądzenia sumy pieniężnej (tu: na żądanie strony) lub grzywny (tu: z urzędu) na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., co jest dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu. Podkreślić należy, że nawet w przypadku stwierdzenia, iż bezczynność organu miała postać kwalifikowaną – co jednak nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie – ustawodawca nie zobowiązał sądu do automatycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, lecz jedynie pozostawił to uznaniu sądu. Oceny zasadności przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej sąd powinien w ramach sprawowanego wymiaru sprawiedliwości dokonywać każdorazowo z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności badanej sprawy. Decyzja sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków, powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność lub przewlekłość, którym jest doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia, tj. zwalczenia stanu zawinionej zwłoki (bezczynności lub przewlekłości) organu oraz jego zdyscyplinowania (por. np. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1163/16, dostępny jw.). Mając na uwadze cel, któremu służy przyznane sądowi administracyjnemu uprawnienie do przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania tego rodzaju dodatkowego środka prawnego. Z tych wszystkich powodów Sąd w pkt 4 wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w zakresie przyznania sumy pieniężnej. Natomiast z urzędu Sąd nie doszukał się powodów do zdyscyplinowania organu poprzez zastosowanie środka w postaci grzywny. Tym bardziej, że sprawa została załatwiona w postępowaniu odwoławczym poprzez wydanie decyzji. Poza tym, wymierzenie grzywny jest wyłącznie wtedy możliwe i uzasadnione, gdy sąd stwierdzi wystąpienie najwyższego stopnia bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, tj. mającego cechy rażącego naruszenia prawa, co – jak już wyżej zostało wyjaśnione – nie miało miejsca w sprawie (patrz: wyrok NSA z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 2166/14, dostępny jw.). O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w punkcie 5 sentencji na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając, że strona finalnie nie była reprezentowana przez pełnomocnika procesowego. Na zasądzoną od organu na rzecz strony skarżącej sumę kosztów postępowania składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł.