I SA/Bk 56/25
WyrokWSA w Białymstoku2025-05-21
Skład orzekający: Dariusz Marian Zalewski, Marcin Kojło, Justyna Siemieniako
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku dostaw towarów, gdzie pierwszy dostawca wydaje towar przewoźnikowi działającemu na zlecenie nabywcy z innego państwa UE, a ten nabywca organizuje dalszy transport do kraju spoza UE, można uznać te dostawy za eksport pośredni podlegający stawce 0% VAT?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy błędnie zastosowały przepisy dotyczące transakcji łańcuchowych (art. 7 ust. 8, art. 22 ust. 2 i 3 u.p.t.u.). W sytuacji, gdy pierwszy dostawca wydaje towar podmiotowi pośredniczącemu (nabywcy z UE), który następnie organizuje transport do finalnego odbiorcy spoza UE, nie dochodzi do dostawy łańcuchowej w rozumieniu art. 7 ust. 8 u.p.t.u. Organy powinny rzetelnie zbadać, czy spełnione zostały przesłanki eksportu pośredniego (art. 2 pkt 8 lit. b u.p.t.u.).Stan faktyczny
Spółka I. Sp. z o.o. Sp. k. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku dotyczącą rozliczenia podatku VAT za sierpień 2017 r. Organy uznały, że osiem dostaw towarów na rzecz litewskiej firmy U. nie stanowi eksportu towarów (stawka 0% VAT), lecz transakcje podlegające opodatkowaniu w Polsce stawką krajową (8% lub 23%). Spółka twierdziła, że doszło do eksportu pośredniego, co potwierdzają komunikaty IE-599 i interpretacje indywidualne. Sprawa była już przedmiotem postępowania przed NSA, który uchylił wcześniejsze orzeczenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku. Zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 14164 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Justyna Siemieniako, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. Sp. k. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 28 listopada 2024 r., nr 2001-IOV-1.4103.51.2024 w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku z dnia 12 lipca 2024 roku, nr 2003-SPV.4103.66.2023.SZD, 2003-SPV.4103.77.2017.BA; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku na rzecz I. Sp. z o.o. Sp. k. w B. kwotę 14164 (czternaście tysięcy sto sześćdziesiąt cztery złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej
w Białymstoku z dnia 28 listopada 2024 r. nr 2001-IOV-1.4103.51.2024 utrzymująca
w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku z dnia
12 lipca 2024 r. nr 2003-SPV.4103.66.2023.SZD, 2003-SPV.4103.77.2017.BA,
w której rozliczono I. Sp. z o.o. Sp. komandytowa w B. (poprzednio M. Sp. z o.o. Sp. komandytowa w B. oraz B. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B.) podatek od towarów i usług za sierpień 2017 r. odmiennie od zadeklarowanego.
Rozstrzygnięcia te wydane zostały na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt I FSK 379/19 uchylającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 556/18 oraz decyzję Dyrektora IAS w Białymstoku z dnia
28 czerwca 2018 r. nr 2001-IOV.4103.32.2018, która utrzymywała w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku z 6 lutego 2018 r. nr 2003-SPV.4103.77.2017. W następstwie ww. wyroku kasacyjnego, Dyrektor IAS
w Białymstoku decyzją z 18 sierpnia 2023 r. uchylił decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z 6 lutego 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Naczelnik w wymienionej na wstępie decyzji z dnia 12 lipca 2024 r. stwierdził, że Spółce w odniesieniu do
8 dostaw towarów dokonanych na rzecz U. nie przysługuje prawo do zastosowania stawki 0%. Dostawy między B. Sp. z o.o. Sp. k.
a U. stanowią transakcje, które poprzedzają transport towarów, i które - stosownie do art. 22 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.; dalej: "u.p.t.u.") - podlegają opodatkowaniu w miejscu rozpoczęcia transportu, tj. w Polsce, według 8% lub 23% stawki VAT.
Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie, Dyrektor IAS w zaskarżonej aktualnie do sądu decyzji z dnia 28 listopada 2024 r. zbadał w pierwszej kolejności kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wskazał w tym względzie na przepisy
art. 70 § 6 pkt 2 i § 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U.
z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: "o.p.") i stwierdził, że okresie od 3 sierpnia 2018 r. (data złożenia skargi na decyzję Dyrektora IAS z 28 czerwca 2018 r.) do 4 maja 2023 r. (data wpływu do organu wyroku NSA z dnia 14 marca 2023) r. doszło do prawnie skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r. W rezultacie bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za ten okres uległ wydłużeniu do 30 kwietnia 2028 r.
W zakresie meritum sprawy organ odwoławczy wskazał, że spór dotyczy prawa do zastosowania w deklaracji VAT-7 za sierpień 2017 r. 0% stawki VAT
z tytułu eksportu towarów w odniesieniu do dostaw na rzecz U. udokumentowanych 8 fakturami.
Dyrektor IAS zauważył, że początkowo Spółka twierdziła, że do transakcji udokumentowanych w/w fakturami ma zastosowanie 0% stawka VAT, gdyż spełniają kryteria do uznania ich za wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów. Spółka dowodziła, że nastąpił wywóz towarów z Polski na Litwę. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku przeprowadził wobec Spółki kontrolę podatkową, w której stwierdzono, że Spółce nie przysługuje prawo do zastosowania 0% stawki VAT w odniesieniu do dostaw udokumentowanych fakturami wystawionymi
w kwietniu i sierpniu 2016 r. na rzecz U., gdyż towary opisane na tych fakturach nie zostały dostarczone na terytorium innego państwa członkowskiego,
a zatem nie spełniają warunków określonych w art. 42 ust. 1 u.p.t.u. Kontrolujący stwierdzili, że do przedmiotowych transakcji ma zastosowanie stawka właściwa dla obrotu krajowego, tj. 8% lub 23%. W dniu 30 sierpnia 2017 r. Spółka złożyła deklaracje korygujące VAT-7 za kwiecień 2016 r. i sierpień 2016 r., w których
w całości uwzględniła ustalenia zawarte w protokole kontroli z dnia 31 lipca 2017 r., dokonując korekty wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów oraz opodatkowując przedmiotowe transakcje w rozliczeniu za kwiecień 2016 r. i sierpień 2016 r. właściwą stawką krajową. Jednocześnie w zastrzeżeniach do protokołu kontroli Spółka wskazała, że transakcje udokumentowane fakturami wystawionymi w kwietniu 2016 r. i sierpniu 2016 r. na rzecz litewskiej firmy U. stanowią eksport towarów, gdyż towary zostały wywiezione na terytorium Białorusi. Następnie
w deklaracji VAT-7 za sierpień 2017 r. Spółka wykazała przedmiotowe transakcje jako eksport towarów i zastosowała do nich 0% stawkę VAT.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 pkt 8, art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 2 i 3, art. 41 ust. 4 i 11 u.p.t.u. i wskazał, że B. Sp. z o.o. sp.k. w kwietniu 2016 r. i w sierpniu 2016 r. dokonała na rzecz litewskiej firmy U. ośmiu dostaw słodyczy i pieluch o łącznej wartości 1.990.465,88 zł. Organizacją transportu zajmowała się U.. Towary zostały wydane z magazynu B. w Czarnej Białostockiej podmiotom wynajętym przez U. i nie były magazynowane po pobraniu przez przewoźników. Transport odbywał się drogą lądową z magazynu
w Czarnej Białostockiej do granicy kraju z Białorusią (przejścia graniczne
w Koroszczynie i Kozłowiczach). Firma z Litwy dokonała odprawy celnej wywozowej zakupionego towaru w Polsce w Oddziale Celnym w Białej Podlaskiej oraz Oddziale Celnym w Koroszczynie. U. złożyła zgłoszenie celne w polskim urzędzie celnym na podstawie faktur VAT wystawionych na rzecz firmy z Białorusi. Towar zakupiony w B. Sp. z o.o. sp.k. został zgłoszony przez nabywcę do procedury wywozu, zgłoszenia celne obsługiwane były w Systemie Kontroli Eksportu. Nabywca dokonał zgłoszenia celnego, odprawy celnej oraz wyprowadzenia towarów poza obszar celny Unii Europejskiej we własnym imieniu i na podstawie własnych faktur. Towar został wywieziony z magazynu w Czarnej Białostockiej w Polsce za granicę Unii Europejskiej. Specyfikacja towarów, ilość oraz waga określone w zgłoszeniach celnych oraz w dokumencie odprawy celnej odpowiadały danym z faktur sprzedaży wystawionych przez B. Sp. z o.o. Sp.k.
Zdaniem organu z powyższego wynika, że towary widniejące na fakturach wystawionych przez B.. na rzecz U. były przedmiotem kolejnej dostawy między U. a firmą z Białorusi. Ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, że pomiędzy podmiotami: B. Sp. z o.o. Sp.k., U. i podmiotem białoruskim doszło do tzw. transakcji łańcuchowych. W każdej z ośmiu transakcji wystąpiły trzy podmioty oraz dwie dostawy towarów: jedna - dokonana przez B. Sp. z o.o. sp.k. na rzecz litewskiej firmy U. i druga - między U. a jej kontrahentem (firmą z Białorusi). Jednocześnie towar został przemieszczony bezpośrednio od pierwszego dostawcy do finalnego nabywcy (bez przewożenia towarów na Litwę). Organizacją transportu zajmowała się U.. Litewski podmiot nie tylko zlecił dokonanie transportu towarów, ale także zgłosił towary do procedury wywozu. Na podstawie zebranych dowodów ustalono, że dostawy między B. Sp. z o.o. Sp.k. a U. odbywały się na warunkach F., zaś dostawy między U. a jej białoruskim kontrahentem na warunkach DAP Brest. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel z B. Sp. z o.o. sp.k. na U. nastąpiło z momentem wydania towarów z magazynu w Czarnej Białostockiej wynajętemu przez litewski podmiot przewoźnikowi.
Mając to na uwadze Dyrektor IAS zgodził się z organem I instancji, że transport towarów sprzedanych przez B. Sp. z o.o. sp.k. winien być przyporządkowany dostawie dokonanej między U. a jej kontrahentem z Białorusi. To nabywca z Litwy był podmiotem, który organizował
i ponosił odpowiedzialność za transport towarów z Polski do kraju przeznaczenia (Białoruś) od momentu jego wydania z magazynu B. Sp. z o.o. sp.k. w Czarnej Białostockiej. W rezultacie za tzw. dostawę ruchomą, która korzysta z preferencji podatkowych (stawki 0% właściwej dla eksportu towarów) należy uznać transakcję dokonaną między U. a jej kontrahentem z Białorusi.
W konsekwencji dostawy między B. Sp. z o.o. sp.k. a U. stanowią transakcje, które poprzedzają transport towarów, i które - stosownie do art. 22 ust. 3 pkt 1 u.p.t.u. - podlegają opodatkowaniu w miejscu rozpoczęcia transportu, tj. w Polsce, według 8% lub 23% stawki VAT.
Organ stwierdził, że brak wywozu towarów w bezpośrednim następstwie sprzedaży decyduje o braku podstaw do uznania czynności za eksport towarów
w świetle art. 2 pkt 8 u.p.t.u.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Spółka w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zaskarżając decyzję Dyrektora IAS w całości podniosła zarzuty naruszenia:
- art. 41 ust. 4, 6, 6a 11 u.p.t.u., poprzez pominięcie faktu posiadania przez Spółkę komunikatów IE-599 uprawniających, w związku z faktem spełnienia przy transakcjach dostawy towarów na rzecz N. UAB definicji eksportu pośredniego, do zastosowania stawki VAT 0%, co znajduje potwierdzenie m.in.
w interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 24 września 2014 r., nr IPPP3/443-596/14-2/KT, Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 9 września 2017 r., nr 0114-KDIP1-2.4012.328.2017.1.KT oraz z dnia 17 sierpnia 2020 r. nr 0114-KDIP1-2.4012.239.2020.1.RM;
- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 127 art. 180 § 1 i art. 187 § 1,
art. 191 o.p., poprzez nienależyte prowadzenie postępowania dowodowego, brak wymaganej od organu podatkowego inicjatywy w zakresie przeprowadzania dowodów w sposób umożliwiający Spółce czynny udział w postępowaniu, dowolną ocenę materiału dowodowego, szczególnie przejawiającą się próbą wykazania przez organ rzekomych nieprawidłowości przy rozpoznaniu, lekceważenie
i deprecjonowanie dowodów przedkładanych przez Spółkę, manipulacją dowodami, przeinaczaniem faktów, co ostatecznie doprowadziło do wydania decyzji na podstawie nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego;
- art. 14n § 5 w związku z art. 14k § 1 o.p. poprzez niezasadne pominięcie utrwalonej, jednolitej linii interpretacyjnej wynikającej z interpretacji indywidualnych organów w zakresie prawa do zastosowania stawki VAT 0% w przypadku spełnienia przesłanek właściwych dla eksportu pośredniego, a tym samym nieuwzględnienie, że z uwagi na zasadę nieszkodzenia, podejmowanie działań zgodnych z dominującą
w spornym okresie linią interpretacyjną, nie może powodować negatywnych dla skarżącej skutków podatkowych w postaci pozbawienia jej prawa do zastosowania stawki VAT 0%;
- art. 194 § 1 o.p. poprzez nieuwzględnienie, przy rozstrzygnięciu spełnienia przez skarżącą przesłanek eksportu pośredniego i wynikającego z tego prawa do zastosowania stawki VAT 0%, dokumentów urzędowych w postaci komunikatów
IE-599, pomimo korzystania przez te dokumenty z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone,
a tym samym bezpodstawne uznanie że komunikaty te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i bezpodstawne pozbawienie Spółki prawa do zastosowania stawki VAT 0%;
- art. 2 pkt 8 u.p.t.u., poprzez błędne zinterpretowanie i nieprawidłowe odniesienie do stanu faktycznego niniejszej sprawy warunków, których spełnienie uprawnia do zastosowania stawki VAT 0% gdyż: (-) we wszystkich przypadkach miała miejsce dostawa towarów transportowanych z terytorium kraju poza terytorium UE przez nabywcę lub na jego rzecz, wypełniając tym samym warunki definicji eksportu pośredniego; (-) wywóz towarów z kraju poza obszar Unii Europejskiej nastąpił w ramach transportu o nieprzerwanym charakterze, co potwierdza zastosowanie się Spółki do art. 146 ust. 1 Dyrektywy 2006/112A/VE Rady z dnia
28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE. L. Nr 347 str. 1 ze zm.); (-) każdy wywóz towarów został potwierdzony komunikatem IE-599 przez urząd celny określony w przepisach celnych;
- art. 22 ust. 3 u.p.t.u. poprzez jego błędne zastosowanie, tj. z pominięciem
art. 22 ust. 2 u.p.t.u., w sytuacji gdy zgodnie z tym przepisem w każdej zadeklarowanej przez skarżącą dostawie towarów transportowanych przez nabywcę (N. UAB), który dokonał również jego dostawy, dla określenia miejsca tej dostawy przyjmuje się, że wysyłka lub transport są przyporządkowane dostawie dokonanej dla tego nabywcy, i w związku z tym niezasadnie przyjęcie, iż dokonane transakcje podlegają one stawce krajowej podatku VAT 23% lub 8%.
Powołując się na powyższe zarzuty, działający w imieniu Spółki pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Naczelnika
z dnia 12 lipca 2024 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Strona skarżąca przy piśmie z dnia 25 lutego 2025 r. złożyła uzupełnienie skargi.
Podczas rozprawy w dniu 21 maja 2025 r. pełnomocnik Spółki rozszerzył zarzuty o naruszenie przez organ art. 153 i art. 170 p.p.s.a. i podniósł, że w sprawie nie miały miejsca transakcje łańcuchowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Oceniając legalność decyzji Dyrektora IAS należy mieć na uwadze stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w tej sprawie wyroku
o sygn. I FSK 379/19, mocą to którego orzeczenia uchylony został wyrok WSA
w Białymstoku sygn. I SA/Bk 556/18 i decyzja Dyrektora IAS z dnia 28 czerwca 2018 r. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu sądu kasacyjnego wiążą
w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sąd administracyjny.
Przypomnieć zatem trzeba, że w wydanym w tej sprawie wyroku NSA stwierdził, że okoliczność, że sprzedany przez skarżącą towar został wydany w jej magazynie w Czarnej Białostockiej przewoźnikowi białoruskiemu, działającemu na zlecenie nabywcy czyli litewskiej spółki N., nie jest równoznaczne z twierdzeniem, że strona wydała towar bezpośrednio kolejnemu nabywcy czyli firmie białoruskiej.
Sąd kasacyjny wskazał na sposób rozumienia art. 7 ust. 8 i art. 22 ust. 2 i 3 u.p.t.u. wskazując, że z ich brzmienia wyraźnie wynika, że mają one zastosowanie w sytuacji, w której odbywają się co najmniej dwie dostawy pomiędzy co najmniej trzema podmiotami, przy czym towar wydawany jest bezpośrednio przez pierwszego dostawcę ostatniemu nabywcy. W takim przypadku, mimo że faktyczne przemieszczenie towarów odbywa się tylko pomiędzy pierwszym dostawcą
a ostatnim nabywcą, zgodnie z ww. art. 7 ust. 8 u.p.t.u., przyjmuje się, że dostawy towarów dokonał każdy z podmiotów biorących udział w tych czynnościach. Jak wskazał NSA, regulacja ta opisuje skutki podatkowe wszelkich dostaw łańcuchowych, a więc również takich, które w związku z transportem towarów skutkują eksportem bądź importem towarów albo też prowadzą do powstania transakcji wewnątrzwspólnotowych.
Przy czym, zdaniem NSA, do zastosowania ww. regulacji konieczne jest jednoznaczne ustalenie, że w okolicznościach danej sprawy miało miejsce przemieszczenie towarów pomiędzy pierwszym a ostatnim podmiotem uczestniczącym w łańcuchu transakcji.
NSA dostrzegł brak jednoznacznego wyjaśnienia czy okoliczności niniejszej sprawy wskazują na to, że miała miejsce dostawa łańcuchowa. Uczynił to na kanwie rozbieżności dotyczącej wydania przez stronę towaru: czy to kontrahentowi litewskiemu – jak twierdził organ pierwszej instancji i skarżąca, czy to podmiotowi białoruskiemu – jak podał organ drugiej instancji w decyzji z dnia 28 czerwca 2018 r. i co zaakceptował WSA we wcześniejszym wyroku.
Jednocześnie na tle tym NSA wskazał, że skoro skarżąca twierdzi, że wydała towar kontrahentowi litewskiemu, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, to trudno zgodzić się z organami podatkowymi, że w sprawie miała miejsce dostawa łańcuchowa, o której mowa w art. 7 ust. 8, a w konsekwencji tego znalazł zastosowanie art. 22 ust. 2 i art. 22 ust. 3 pkt 1 u.p.t.u.
Czy decyzje wydane na skutek ponownego rozpoznania sprawy dają jednoznaczny obraz, że doszło do transakcji łańcuchowej? Zdaniem sądu nie.
Przepis art. 7 ust. 8 u.p.t.u. ustanawia fikcję prawną nakazującą uznać, że
w przypadku dostawy tego samego towaru realizowanej przez kilka podmiotów, gdy pierwszy z nich wydaje towar ostatniemu w kolejności nabywcy, przyjąć trzeba, że każdy z podmiotów biorących udział w łańcuchu transakcji dokonał dostawy tego towaru. Cechą charakterystyczną takiej dostawy jest to, że pośrednicy, będący na drodze pomiędzy pierwszym podatnikiem (dostawcą), a ostatnim w kolejności nabywcą, nie wchodzą w fizyczne posiadanie przedmiotu dostawy. Co więcej, ich pominięcie w zakresie czynności wydania towaru, jest w ogóle warunkiem zastosowania omawianego unormowania (zob. np. wyroki NSA: z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. I FSK 767/13, z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. I FSK 1581/16).
Z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, że mamy do czynienia
z dostawami tego samego towaru realizowanymi przez kilka podmiotów, niemniej trudno uznać, że towar został wydany bezpośrednio przez pierwszego dostawcę (skarżącą) ostatniemu nabywcy (firmie białoruskiej). Wydanie towaru firmie
z Białorusi poprzedziło jeszcze wydanie przewoźnikowi działającemu na zlecenie podmiotu litewskiego, który nabył prawo do rozporządzania towarem jak właściciel
w momencie pozostawienia mu tego towaru do dyspozycji przez skarżącą na terenie kraju. Z prawa tego firma litewska korzystała już w Czarnej Białostockiej i realizowała je zgłaszając towary do procedury celnej wywozowej.
Nie będzie zatem dostawą towarów, o której jest mowa w art. 7 ust. 8 u.p.t.u. dostawa, w której udział pierwszego dostawcy kończy się na przekazaniu towarów litewskiej firmie, natomiast to ten podmiot jest odpowiedzialny za transport towaru - sam go organizuje i ponosi koszty transportu do odbiorcy finalnego na Białorusi. Skarżąca nie miała nic wspólnego z transportem towaru poza granice kraju - ani nie organizowała transportu, ani nie ponosiła jego kosztów. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że towar został przemieszczony bezpośrednio od pierwszego dostawcy do finalnego nabywcy. Sam organ w decyzji zaznacza, że przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel z B. Sp. z o.o. sp.k. na U. nastąpiło z momentem wydania towarów z magazynu w Czarnej Białostockiej wynajętemu przez litewski podmiot przewoźnikowi. Warunek wystąpienia dostawy łańcuchowej, czyli wydanie towaru bezpośrednio przez pierwszego dostawcę ostatniemu nabywcy, będzie spełniony wtedy, gdy pierwszy dostawca nie wyda przedmiotu dostawy podmiotowi innemu niż ostatni nabywca. W realiach tego przypadku pośredni nabywca – U. uzyskał władztwo nad towarem, przerywając łańcuch dostaw w rozumieniu art. 7 ust. 8. Fizycznie towar znalazł się w dyspozycji podmiotu litewskiego już na terenie kraju.
Jeżeli zatem nie mamy do czynienia z transakcją łańcuchową w rozumieniu art. 7 ust. 8 u.p.t.u., to w konsekwencji nie mogły być stosowane art. 22 ust. 2 i 3 u.p.t.u., które określają miejsce świadczenia dla poszczególnych dostaw w łańcuchu. Organ powinien zatem rzetelnie sprawdzić, czy dla dostawy od skarżącej do U. wystąpił eksport pośredni w rozumieniu art. 2 pkt 8 lit. b, a nie skupiać się na identyfikowaniu dostaw ruchomych i nieruchomych w ramach transakcji łańcuchowej.
W myśl art. 2 pkt 8 lit. b u.p.t.u., ilekroć w dalszych przepisach jest mowa
o eksporcie towarów - rozumie się przez to dostawę towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej przez nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju lub na jego rzecz, z wyłączeniem towarów wywożonych przez samego nabywcę do celów wyposażenia lub zaopatrzenia statków rekreacyjnych oraz turystycznych statków powietrznych lub innych środków transportu służących do celów prywatnych - jeżeli wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej jest potwierdzony przez urząd celny określony w przepisach celnych.
W skardze Spółka wywodziła, że spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 2 pkt. 8 lit. b u.p.t.u., zatem zgodnie z art. 41 ust. 11 w związku z art. 41 ust 4 u.p.t.u.
w sporne transakcje powinny być opodatkowane 0% stawką podatku VAT. Na poparcie tego stanowiska przywołano interpretacje indywidualne wydane
w zbliżonych stanach faktycznych, zatem w myśl zasady zaufania i przekonywania strona powinna uzyskać gruntowną wiedzę o przyczynach odrzucenia jej stanowiska. Wymogu tego nie spełnia powołanie się przez organ na interpretację indywidualną odnoszącą się do stanu prawnego obowiązującego od 1 lipca 2020 r., kiedy to dodano art. 22 ust. 2a u.p.t.u.
Sąd stwierdza zatem, że organy naruszyły art. 7 ust. 8, art. 22 ust. 2 i 3 u.p.t.u., poprzez ich zastosowanie do ustalonego w sprawie staniu faktycznego. Doszło także do naruszenia art. 121 § 1, art. 124, art. 210 § 4 o.p., poprzez brak wnikliwego i pełnego rozważenia, czy dokonane dostawy można uznać za eksport pośredni.
W związku z powyższym sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
w zw. z art. 135 p.p.s.a. postanowił o uchyleniu decyzji organów obu instancji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2
i 4 p.p.s.a. oraz w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. g) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2018 r. poz. 1687 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło