II SAB/Rz 114/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności; II. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do rozpoznania wniosku skarżącego J. M. z dnia 19 maja 2024 r., w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku; III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego J. M. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi J. M. (dalej: Skarżący) jest bezczynność Wójta Gminy [...] (dalej: organ) w zakresie udostępnienia informacji publicznej, na wniosek złożony przez Skarżącego 19 maja 2024 r. o udostępnienie elektronicznej wersji projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie gminy [...]. Jak wynika z akt sprawy, wniosek Skarżącego, który wpłynął na elektroniczny adres mailowy gminy: [...] z adresu skrzynki nadawczej Skarżącego: [...], pozostał bez reakcji ze strony organu, gdyż do czasu wniesienia skargi na bezczynność, gmina nie zorientowała się, że skierowano do niej wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W treści skargi, wniesionej 1 lipca 2024r. za pośrednictwem platformy e-PUAP Skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2. art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm. - dalej u.d.i.p.) w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku - poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. Z wyjaśnień organu wynika, że po otrzymaniu 1 lipca 2024r. skargi na bezczynność przeszukane zostały wszystkie foldery poczty, jednak wspomnianego wniosku Skarżącego z 19 maja 2024r. o udzielenie informacji publicznej nie znaleziono. W tej sytuacji, organ pismem z 4 lipca 2024r. wyjaśnił Skarżącemu powody braku reakcji na jego wniosek o informację publiczną i jednocześnie wezwał do uzupełnienia braków wniesionej skargi, poprzez przedłożenie wydruku maila z 19 maja 2024r. zawierającego wniosek o udzielenie informacji publicznej oraz wskazanie adresu e-mail, pozwalającego na zadośćuczynienie wnioskowi o udzielenie informacji publicznej, a także poinformował, że po uzupełnieniu braków organ rozstrzygnie zarówno w przedmiocie wniosku, jak i w przedmiocie uwzględnienia skargi bądź przesłania jej do WSA w Rzeszowie. Z kolejnych pism w sprawie wynika, że Skarżący nie odpowiedział na wezwanie organu do uzupełnienia braków, w związku z czym organ - nie dysponując adresem mailowym Skarżącego - nie udostępnił żądanych informacji w wersji elektronicznej. W piśmie stanowiącym odpowiedź na skargę organ podkreślił, że ogólny projekt organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie gminy [...] jest dokumentacją bardzo obszerną - stanowi kilka tomów - zatem przesłanie tej dokumentacji w formie papierowej, bez precyzyjnego wniosku, nie jest rozwiązaniem zasadnym. Z tego względu organ starał się pozyskać utracony adres mailowy Skarżącego na drodze pisemnej korespondencji. W tym stanie faktycznym, wnioskując o wezwanie Skarżącego do przedłożenia potwierdzenia nadania wniosku o informację publiczną, organ wniósł o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Na wstępie wskazać należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w dacie wniesienia skargi, lecz ustała po wniesieniu skargi, ma to jedynie wpływ na orzeczenie w przedmiocie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności. Gdy w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała - skargę należy oddalić. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie udzielił żądanej informacji publicznej ani nie zareagował w inny, prawnie dopuszczalny sposób tj. poprzez wydanie decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji, umorzenie postępowania, bądź też poinformowanie wnioskodawcy, że żądana informacja nie jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu. W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności w kwestiach wymienionych w art. 6 u.d.i.p., w tym o zasadach funkcjonowania organów władzy publicznej. Przy wykładni pojęcia informacji publicznej należy kierować się treścią art. 61 Konstytucji RP, przewidującego prawo obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej i podmiotów wykonujących zadania publiczne. Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.). Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 września 2007 r. sygn. akt IV SAB/Gl 28/07, wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r. I OSK 123/06). Przepis art. 1 ust. 1 u.d.i.p. konkretyzuje przedmiot informacji publicznej w sposób przykładowy, nie tworząc zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji publicznej. Mając na względzie te przepisy uznać należy, że informację publiczną stanowi wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym ze sposobem wykonywania zadań publicznych. W rozpoznawanej sprawie nie budzi też wątpliwości, że Wójt Gminy [...] jest podmiotem wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, jako organ władzy publicznej, którym w rozumieniu tego przepisu są też organy samorządu terytorialnego – gminy, powiatu i województwa (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 94). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa jej udostępnienia bądź umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie wnioskodawcy, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Przepis art. 13 ust. 1 u.d.i.p. określa termin udostępnienia informacji publicznej stanowiąc, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (wyjątki w tym zakresie zawierają: art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p.). Co do zasady przekroczenie tego terminu zarówno w przypadku udzielenia informacji, jak i wydania decyzji o odmowie jej udzielenia oznacza bezczynność organu. W przedmiotowej sprawie niesporne jest, że Skarżący w ustawowym 14 dniowym terminie nie otrzymał żądanych informacji ani decyzji o odmowie ich udostępnienia. Oznacza to, że na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności. Bezczynność organu wynikła z tego, że do czasu wniesienia na skargi na bezczynność, organ nie zorientował się, że jakikolwiek e-mail zawierający wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął na konto mailowe gminy. Dopiero wniesienie skargi stało się bodźcem do przeszukania skrzynki korespondencji elektronicznej, w poszukiwaniu wiadomości Skarżącego z 19 maja 2024r., której jednak nie znaleziono. Z uwagi na brak zwrotnego adresu mailowego, organ nie był w stanie zadośćuczynić wnioskowi Skarżącego. Z materiałów zawartych w aktach sprawy nie wynika również, aby żądana informacja publiczna została Skarżącemu udzielona w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego. Z materiałów przedłożonych do akt sprawy, wynika że sporny w sprawie e-mail, zawierający wniosek o udzielenie informacji publicznej, został przez Skarżącego wysłany 19 maja 2024 r. Na żądanie Sądu, Skarżący przedłożył do akt sprawy wydruk, z którego wynika, że J. M. posługujący się adresem [...] w dniu 19 maja 2024r. o godz. 16:20 skierował na adres mailowy gminy [...]: [...] wiadomość o treści: "Szanowni Państwo Proszę o przesłanie zwrotnie mailem elektronicznej wersji projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie państwa gminy z poważaniem J. M. [...] ". Z potwierdzenia odbioru przedmiotowej wiadomości wynika, że z adresu [...] w dniu 20 maja 2024r. 7:14 na adres adresata [...] wysłana została automatyczna wiadomość: "odczytano w dniu 20.05.2024r. 07:14." Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ – na skutek nieudzielenia odpowiedzi na wniosek w ustawowym w terminie - dopuścił się bezczynności w udzieleniu informacji publicznej. Podkreślenia bowiem wymaga, że ryzyko związane z ewentualnymi problemami technicznymi, wynikającymi z powiadamiania organu o wpływie pisma drogą elektroniczną, przyjętymi metodami obsługi poczty elektronicznej, w tym wybranymi do tej obsługi narzędziami, a także szeroko pojętymi metodami pracy sekretariatu jednostki - w całości obciąża podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. W kontekście samego stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia, czy przyczyną bezczynności była kwestia możliwości technicznych serwera czy też błąd ludzki. Obowiązkiem podmiotu zobowiązanego jest takie zorganizowanie odbioru wniosków wpływających przez pocztę elektroniczną, które umożliwi organowi terminowe udostępnianie informacji publicznej. Bezczynność organ w przedmiotowej sprawie jest zatem, w ocenie Sadu, niewątpliwa. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. jest stan, w którym bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Przyjmuje się także, że oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Przyjmuje się także, że kryterium, które pozwala na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia tego naruszenia (tak w wyroku NSA z dnia 12 września 2024 r. I OSK 661/24, oraz wyroku NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12) Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, że niezałatwienia sprawy w terminie nie można oceniać jako przejawu złej woli organu, czy też próby bezprawnego uchylenia się od wypełnienia ustawowego obowiązku udzielenia informacji publicznej. Pierwotną przyczyną niezałatwienia wniosku w ustawowym terminie – była prawdopodobnie utrata dokumentu, a następnie brak możliwości załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem z uwagi na nieznajomość adresu do korespondencji elektronicznej. Okoliczności te, mimo iż obciążają organ postępowania, świadcząc o jego bezczynności, nie mogą być kwalifikowane w kategoriach rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie, mimo że bezczynność organu jest oczywista, to nie ma podstaw do twierdzenia, iż nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa. Z okoliczności sprawy nie wynika bowiem, aby organ działał w celu uniknięcia udostępnienia danych objętych wnioskiem. Niemniej jednak, skoro do chwili obecnej wniosek o informację publiczną nie został należycie załatwiony, koniecznym było zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku Skarżącego w terminie 14 dni, od dnia zwrotu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku w sprawie. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. O należnych Skarżącemu kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.