III SA/Wa 565/25
WyrokWSA w Warszawie2025-06-05
Skład orzekający: Anna Zaorska, Katarzyna Owsiak, Jarosław Trelka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabywanie przez bank wierzytelności leasingowych, które są niewymagalne i nieopóźnione w spłacie, stanowi usługę w zakresie długów zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40) ustawy o VAT, czy też jest to czynność ściągania długów (factoring) podlegająca opodatkowaniu VAT na podstawie art. 43 ust. 15 pkt 1) ustawy o VAT?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nabywanie przez bank wierzytelności leasingowych, które są pewne, niewymagalne i nieopóźnione w spłacie, stanowi usługę w zakresie długów korzystającą ze zwolnienia od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40) ustawy o VAT. Bank nie świadczy usług ściągania długów ani nie uwalnia spółki leasingowej od ciężaru egzekwowania należności, a celem transakcji jest finansowanie, a nie windykacja.Stan faktyczny
Spółka N. S.A. zwróciła się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) o interpretację indywidualną dotyczącą skutków podatkowych nabywania wierzytelności leasingowych od spółki leasingowej N(1). S.A. Spółka pytała m.in. czy nabywanie wierzytelności stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, czy jest zwolnione z VAT jako usługa w zakresie długów, oraz jaka jest podstawa opodatkowania. DKIS uznał, że nabycie wierzytelności nie korzysta ze zwolnienia, ponieważ stanowi usługę ściągania długów. Spółka wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną w zaskarżonej części i zasądził od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz N. S.A. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Zaorska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant sekretarz sądowy Krzysztof Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi N. S.A z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 20 grudnia 2024 r. nr 0114-KDIP4-3.4012.622.2024.2.MKA w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla interpretację indywidualną w zaskarżonej części, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz N. S.A z siedzibą w W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Postępowanie przed Dyrektorem Krajowej Informacji Skarbowej.
1.1. Przedmiotem skargi jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: DKIS/organ interpretacyjny) z dnia 20 grudnia 2024 r. w zakresie podatku od towarów i usług wydana na wniosek N. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Spółka/Skarżąca/Strona/Bank).
1.2. Jak wynika z akt sprawy we wniosku z dnia 27 września 2024 r. Spółka wraz ze spółką leasingową N(1). S.A. (dalej: N(1).) zwróciły się do DIKS o udzielenie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej skutków podatkowych nabywania wierzytelności leasingowych oraz ich późniejszego odkupu.
Przedstawiając stan faktyczny będący przedmiotem interpretacji Spółka oraz N(1). wskazały, że należą do Grupy N.. N(1). w ramach prowadzonej działalności skupia się na finansowaniu pojazdów do 3,5 t, pojazdów transportu ciężkiego, maszyn i urządzeń. W tym celu zawiera m.in. umowy leasingu, na mocy których przekazuje swoim klientom (dalej: Leasingobiorca) prawo do użytkowania określonego składnika aktywów przez ustalony czas w zamian za wynagrodzenie.
Zawierane umowy przybierają formy leasingu finansowego i leasingu operacyjnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U z 2023 r. poz. 2805 ze zm.). N(1). zawiera ze Spółką umowy cesji wierzytelności, w ramach których sprzedawane są na rzecz Banku wierzytelności z tytułu zawieranych przez N(1). jako finansującego umów leasingu. Nabycie wierzytelności przyjmuje formę cesji jawnej, w której Leasingobiorcy zostali zawiadomieni o przelewie praw.
Leasingobiorcy dokonują spłat zobowiązań na rachunki N(1). prowadzone w Banku. Dotyczy to zarówno spłat w części odpowiadającej opłatom/ratom netto niezależnie od tego, czy spłaty miały miejsce z wykorzystaniem mechanizmu split payment, czy też nie, w terminach i na zasadach określonych w umowie. Sposób rozliczania wpłat dokonywanych przez Leasingobiorców jest określony w umowie.
N(1). jest zobowiązany do przekazywania do Banku wpłat dokonanych przez Leasingobiorców z tytułu wierzytelności nabytych przez Bank na rachunki finansującego w terminach i na zasadach określonych w umowie.
Pomimo cesji opłat leasingowych ustalonych w umowie, prawo własności przedmiotu leasingu nie zostało przeniesione na Bank. Wykupem są objęte ekspozycje netto obejmujące całość rat kapitałowo-odsetkowych (tj. wierzytelności nie obejmują podatku od towarów i usług, który naliczany jest przez N(1). na ratach leasingowych i innych należnościach z tytułu umów leasingu), raty końcowe (wykupowe) oraz ekspozycje z tytułu produktów ubezpieczeniowych, ujęte w racie leasingowej, istniejące na moment wykupu (tj. bez prolongat), natomiast przychody z tytułu opłat i prowizji pozostały przychodem N(1). i nie zostały przekazane do Banku. Nabywanie części wierzytelności (np. jedynie niektórych opłat leasingowych z harmonogramu lub niepełnych kwot netto wierzytelności) nie jest dopuszczalne.
Wierzytelności objęte cesją są wierzytelnościami niewymagalnymi - takimi, które są przewidziane umowami leasingu, ale nie zostały jeszcze zafakturowane. Na dzień stanowiący tzw. datę graniczną poprzedzającą zbycie wierzytelności przez N(1). do Banku, nie istnieją przesłanki do uznania ich za zagrożone nieściągalnością.
Wykup wierzytelności z umów przez Bank dotyczy wyłącznie tych umów, w odniesieniu do których Bank dokonał pozytywnej weryfikacji spełniania przez Leasingobiorców kryteriów oceny ryzyka i przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. W związku z przeniesieniem wierzytelności nastąpi pełen transfer ryzyka związanego z danym portfelem wierzytelności, a umowa zawiera jedynie standardowe zapisy w zakresie regresu dotyczące przypadków wyłudzenia i niespełnienia kryteriów klasyfikujących danej wierzytelności do przeniesienia w ramach umowy.
N(1). nie wykazuje tych wierzytelności jako swoich aktywów w sprawozdaniach finansowych. W celu zabezpieczenia odpowiedzialności N(1). za stan prawny oraz zabezpieczania wszelkich mogących powstać, także warunkowych i określonych w czasie roszczeń, Bank zaplanował:
- zastaw rejestrowy oraz finansowy na rachunku bankowym N(1). przeznaczonym do otrzymywania płatności z tytułu umów leasingowych (jeśli spłaty miałyby być dokonywane na taki rachunek), wraz z pełnomocnictwem do tego rachunku,
- kaucję,
- cesję praw z umów ubezpieczenia pojazdów stanowiących przedmiot leasingu,
- przewłaszczenie na zabezpieczenie pojazdów oraz
- cesję praw z ubezpieczeń majątkowych.
Bank jest uprawniony do dalszego zbywania wierzytelności nabywanych od N(1)., w szczególności w trybie transakcji sekurytyzacji.
W ramach umowy występują dwa rodzaje odkupu wierzytelności. Po pierwsze, w trybie wskazanym powyżej, N(1). jest zobowiązana nabyć zwrotnie od Banku wierzytelności uznane za wadliwe za cenę stanowiącą różnicę pomiędzy zapłaconą przez Bank ceną, przypadającą na dane wierzytelności, a kwotami otrzymanymi przez Bank z tytułu kapitałowych opłat leasingowych. Zwrócenie się o odkup wierzytelności musi nastąpić w terminie 3 miesięcy od daty zakupu wierzytelności. Po drugie, umowa dopuszcza także odkup zwrotny dla celów sekurytyzacji tych wierzytelności, w takiej sytuacji warunki odkupu będą negocjowane odrębnie.
Na wynagrodzenie z tytułu nabycia wierzytelności leasingowych składają się dwa elementy: element stanowiący dyskonto oraz element prowizyjny. Na podstawie analizy benchmarkingowej została wyliczona całość wynagrodzenia, a po odjęciu od niej części wynagrodzenia prowizyjnego zostało wynagrodzenie dyskontowe.
Opłata ma charakter commitment fee i jest pobierana od N(1). w zamian za podjęcie decyzji o wykupie wierzytelności leasingowych. Podmiot pobierający tę opłatę, tj. Bank, nie zobowiązał się do każdorazowego wykupu pakietu wierzytelności, niemniej jednak w przypadku podjęcia decyzji o wykonaniu wykupu nie może przeznaczyć zgromadzonego kapitału na udzielenie finansowania innemu podmiotowi. Należy podkreślić, że bez podpisania umowy, kapitał przeznaczony na wykup wierzytelności mógłby zostać przeznaczony na inne cele inwestycyjne lub operacyjne w szczególności udzielnie finansowania innym podmiotom.
1.3. Skarżąca zwróciła się do DKIS z następującymi pytaniami:
1) czy nabywanie wierzytelności leasingowych, w okolicznościach wskazanych w opisie zdarzenia przyszłego, stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT jako odpłatne świadczenie usług, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 361, dalej: uptu) przez Bank na rzecz N(1).?
2) czy usługi objęte umową, świadczone przez Bank na rzecz N(1). polegające na zakupie przez Bank od N(1). wierzytelności leasingowych stanowią usługi objęte zwolnieniem z VAT przewidzianym w art. 43 ust 1 pkt 40) uptu?
3) czy podstawę opodatkowania w odniesieniu do ww. transakcji powinno stanowić dyskonto (tj. różnica między wartością nominalną wierzytelności a ceną za te wierzytelności oraz kwota należnej prowizji?
4) czy odkup wierzytelności przez Spółkę leasingową stanowić będzie element kompleksowej usługi świadczonej przez Bank w ramach umowy, która podlega zwolnieniu z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu, a Bank nie będzie zobowiązany do korekty podstawy opodatkowania z tytułu wynagrodzenia?
1.4. Przedstawiając własne stanowisko w sprawie Skarżąca wskazała, że:
1) nabywanie wierzytelności leasingowych, w okolicznościach wskazanych w opisie zdarzenia przyszłego, stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT jako odpłatne świadczenie usług, w rozumieniu art.. 8 ust. 1 uptu, przez Bank na rzecz N(1).;
2) świadczenie usługi objętych umową przez Bank na rzecz N(1). polegających na zakupie przez Bank od N(1). wierzytelności leasingowych stanowią usługi objęte zwolnieniem z VAT przewidzianym w art. 43 ust 1 pkt 40) uptu jako "usługa w zakresie długów";
3) Bank powinien przyjąć jako podstawę opodatkowania kwotę dyskonta i prowizji należnej Bankowi lub jeżeli dyskonto wynosi 0, wówczas wyłącznie kwotę należnej prowizji;
4) odkup wierzytelności przez N(1). stanowić będzie element kompleksowej usługi świadczonej przez Bank w ramach umowy, która podlega zwolnieniu z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu, a Bank nie będzie zobowiązany do rozpoznawania skutków podatkowych odkupu na gruncie przepisów ustawy o VAT, w szczególności Bank nie będzie zobowiązany do dokonywania korekty podstawy opodatkowania z tytułu wynagrodzenia Banku.
1.5. DKIS wydanej interpretacji indywidualnej z dnia 20 grudnia 2024 r. uznał, że stanowisko Spółki jest w części prawidłowe (pytania oznaczone we wniosku numerami 1, 3, 4) i w części nieprawidłowe, ponieważ Bank nie może korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu w odniesieniu do nabycia wierzytelności leasingowych, lecz przedmiotowe nabycie powinno podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT przy zastosowaniu właściwej stawki (pytanie oznaczone we wniosku numerem 2).
Odnośnie pytania numer 2, zdaniem DKIS, z przedstawionego opisu stanu faktycznego wynika, że Bank będzie uwalniał N(1). od ciężaru egzekwowania, a takie transakcje spełniają kryteria czynności odzyskiwania długów wyłączonych ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Dodatkowo organ uznał, że koncepcja odzyskiwania długów nie zależy od sposobu, w jaki odzyskiwanie się odbywa, od tego na czyją rzecz dług zostaje ściągnięty, ani od tego w jaki sposób zostaną pozyskane środki na finansowanie nabycia wierzytelności. W ocenie organu, pojęcie odzyskiwania długów dotyczy jasno sprecyzowanych transakcji finansowych mających na celu uzyskanie zapłaty za zbycie wierzytelności.
DKIS uznał również, że ze względu na przeniesienie wierzytelności nastąpi pełen transfer ryzyka związanego z danym portfelem wierzytelności, więc to na Spółkę przejdą ciężary i ryzyko związane z przelewaną wierzytelnością, w tym ciężary związane z windykacją należności.
Potwierdzając swoje rozumowanie, organ powołał się na wyrok TSUE z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie C-305/01 Finanzamt Groß-Gerau przeciwko MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring GmbH.
W związku z powyższym DKIS stwierdził, że mamy do czynienia z usługą polegającą na uwolnieniu N(1). z konieczności egzekwowania należności oraz od ponoszenia ryzyka związanego z ewentualnym niespłaceniem należności przez Leasingobiorców. Wobec czego, nabycie wierzytelności nie będzie korzystało ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu.
W pozostałym zakresie interpretacji, pytania numer 1, 3 i 4 organ zgodził się ze stanowiskiem Skarżącej.
2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na interpretację w tej części, w której stanowisko Banku uznane zostało za nieprawidłowe wnosząc o jej uchylenie w zaskarżonej części oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.2. Skarżonej interpretacji Bank zarzucił naruszenie następujących przepisów:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. :
- art. 43 ust. 15 pkt 1) w zw. art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, że czynności nabywania przez Bank wierzytelności leasingowych mieszczą się w pojęciu, opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, usług ściągania długów, o których mowa w tym przepisie, podczas gdy zgodnie z opisem stanu faktycznego, przedmiotem cesji były wierzytelności niewymagalne, które na moment cesji nie mają opóźnienia w spłacie oraz zasadniczym celem i skutkiem ekonomicznym transakcji było sfinansowanie działalności N(1). a nie zaś ściągnięcie długów, czy też windykacja należności;
- art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu poprzez jego błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym uznaniu przez organ, że czynności nabywania przez Bank wierzytelności leasingowych nie mieszczą się w pojęciu zwolnionych z podatku od towarów i usług, usług w zakresie długów, o których mowa w tym przepisie, podczas gdy Bank poza udzieleniem finansowania poprzez wykup nieprzedawnionych i niewymagalnych wierzytelności leasingowych, nie wykonuje na rzecz N(1). żadnych innych czynności, w tym czynności w zakresie administrowania wierzytelnościami i ściągania długu, w konsekwencji zgodnie z prawidłową wykładnią ww. przepisu czynności te powinny zostać zakwalifikowane jako zwolnione z podatku od towarów i usług usługi w zakresie długów w rozumieniu tego przepisu;
2) wadliwość formalnoprawną wynikającą z naruszenia przepisów postępowania, która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 121 § 1 w zw. z art. 14c § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 11 ze zm., dalej: Op) poprzez zmianę przez organ przedstawionego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji stanu faktycznego, polegającą na przyjęciu, że Bank będzie uwalniał N(1). od ciężaru egzekwowania wierzytelności i wyręczał N(1). z czynności zmierzających do odzyskiwania długu, podczas gdy fakt ten nie był elementem stanu faktycznego, a celem transakcji nie jest uwolnienie N(1). przez Bank od ciężaru egzekwowania wierzytelności i Bank nie podejmuje czynności zmierzających do egzekwowania długu, co więcej to N(1). pobiera opłaty od klientów, które przekazuje na rzecz Banku co w konsekwencji doprowadziło do wydania interpretacji w oparciu o odmienny stan faktyczny niż przedstawiony przez Bank we wniosku o interpretację i narusza podstawowe zasady prowadzenia postępowania podatkowego w świetle art. 121 § 1 w zw. z art. 14c § 1 Op;
- art. 121 § 1 w zw. z art. 14h Op poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych poprzez przyjęcie wykładni profiskalnej, nieuwzględniającej orzecznictwa sądów administracyjnych przywołanych w treści wniosku o interpretacje, które potwierdzają prawidłowość stanowiska Skarżącego przedstawionego we wniosku o interpretację oraz bezpodstawne oparcie stanowiska organu o wyrok TSUE z dnia 6 marca 2003 r., sygn. C-305/01, w sytuacji gdy stan faktyczny przedstawiony we wniosku o interpretacje jest całkowicie odmienny od stanu faktycznego wynikającego z wyżej przytoczonego przez organ w uzasadnieniu interpretacji wyroku TSUE, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia profiskalnej wykładni i naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
3.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
3.2. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 57a ppsa skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
3.3. Istota sporu na obecnym etapie ogranicza się do zagadnienia poruszonego w pytaniu numer 2 czyli ocenie, czy czynności nabywania przez Bank wierzytelności leasingowych opisane w stanie faktycznym wniosku o interpretację mieszczą się w pojęciu opodatkowanych podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 43 ust. 15 pkt 1) uptu (usług ściągania długów), czy też korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu (usługi w zakresie długów).
Zdaniem Sądu rację ma Spółka uznając, że Bank świadczy na rzecz N(1). zwolnioną z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu usługę w zakresie długów.
3.4. W tym miejscu przywołać należy przepisy podlegające wykładni w sprawie.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu zwalnia się od podatku usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.
Na mocy z art. 43 ust. 15 uptu zwolnienie, o których mowa art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu , nie ma zastosowania do 1) czynności ściągania długów, w tym factoringu, 2) usług doradztwa, 3) usług w zakresie leasingu.
3.5. W ocenie Sądu zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 43 ust. 15 pkt 1) uptu, DKIS błędnie zakwalifikował nabycie wierzytelności przez Bank jako usługę factoringu, która polega na uwolnieniu N(1). z konieczności egzekwowania należności i wyręczeniu N(1). z czynności zmierzających do odzyskania długu.
Tymczasem, jak wynika z opisu stanu faktycznego, przedmiotem cesji będą wierzytelności niewymagalne, które na moment cesji nie będą miały opóźnienia w spłacie, a zatem nie było podstaw do przyjęcia założenia, że konieczne będzie przeprowadzenie windykacji wobec klientów. Na tle przedstawionego stanu faktycznego nie można zgodzić się ze stwierdzaniem DIKS, zgodnie z którym Bank uwolni N(1). z konieczności egzekwowania należności i wyręczy N(1). z czynności zmierzających do odzyskania długu. Nabycie wierzytelności jest jedyną czynnością wiążącą Bank i N(1)., a po nabyciu wierzytelności Bank nie świadczy na rzecz N(1). innych czynności, poza dalszym udzielaniem finansowania poprzez nabywanie wierzytelności. Dodatkowo jak zostało wskazane w stanie faktycznym pomimo cesji opłat leasingowych ustalonych w umowie, prawo własności przedmiotu leasingu nie zostanie przeniesione na Bank.
Na dzień zawarcia umowy cesji żadna ze stron nie musi podejmować czynności windykacyjnych względem klienta. Co więcej, na ten dzień nie istnieją także żadne obiektywne przesłanki, które uprawniałyby do twierdzenia, że konieczność prowadzenia działań windykacyjnych wystąpi w przyszłości. Ponadto w przypadku, gdyby w ramach pakietu doszło do przeniesienia wierzytelności, które nie spełniają warunków, np. są zagrożone brakiem spłat, wówczas N(1). ma obowiązek odkupu takich wierzytelności, co zostało wprost wskazane w przedstawionym stanie faktycznym. Organ, dokonując interpretacji przepisów, nie uwzględnił zasadniczego celu umowy cesji wierzytelności w analizowanym stanie faktycznym, jakim jest przeniesienie własności wierzytelności i udzielenie finansowania, a nie ściąganie długów.
Prawidłowa wykładnia z art. 43 ust. 15 pkt 1) w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu prowadzi do wniosku, że nie wszystkie usługi związane z długami są wyłączone ze zwolnienia z VAT. Ustawodawca jednoznacznie wyłączył ze zwolnienia jedynie usługi ściągania długów, w tym factoringu. Natomiast transakcje nabycia wierzytelności, których celem nie jest dochodzenie świadczeń od dłużników, nie mieszczą się w zakresie tego wyłączenia, a z taką właśnie cesją wierzytelności mamy do czynienia w stanie faktycznym opisanym we wniosku o interpretację.
Przypomnieć należy, że cesja wierzytelności w rozumieniu art. 509 kodeksu cywilnego prowadzi na nabycia prawa majątkowego, ale jego istotą nie jest windykacja (ścignięcie długu), lecz możliwość uzyskania dobrowolnego świadczenia pieniężnego od dłużnika nabytej wierzytelności. Dopiero w razie niespełnienia tego świadczenia, gdy stanie się ono wymagalne, nabywca wierzytelności może realizować swoje uprawnienia windykacyjne.
Z opisu stanu faktycznego zawartego we wniosku wynika, że Bank nabywa wierzytelności pewne i niewymagalne, a stosowane kryteria doboru nabywanych wierzytelności z założenia wykluczają konieczność windykacji. Zatem nie ma podstaw do przyjmowania, że będą to wierzytelności trudne w chwili nabycia. Z opisu stanu faktycznego nie wynika również aby cena zależała od jakichkolwiek późniejszych okoliczności związanych ze spłatą wierzytelności. Poza zapłatą ceny z tytułu nabywanych wierzytelności, umowy sprzedaży nie będą przewidywać żadnych dodatkowych świadczeń, do których Skarżący byłby zobowiązany na rzecz zbywcy. W szczególności opis zdarzenia przyszłego nie wskazuje, aby Bank świadczył na rzecz sprzedającego dodatkowe usługi windykacyjne. Nie ma też mowy o wynagrodzeniu dodatkowym za ściągnięcie wierzytelności ani o jakichkolwiek świadczeniach pieniężnych ze strony zbywcy po zapłacie ceny.
Tym samym, na dzień zawarcia umowy cesji żadna ze stron nie musi podejmować czynności windykacyjnych względem klientów, których wierzytelności pieniężne będą przedmiotem cesji. Nawet gdyby w przyszłości zaistniała konieczność podjęcia takich działań, brak jest podstaw do uznania, że będą one realizowane na rzecz zbywcy. Co więcej N(1). łączy z Bankiem umowa serwisowa, w której jedną z czynności wykonywanych przez N(1). na rzecz Strony, jest windykacja należności. Istotnym jest, że na dzień zawarcia umowy cesji żadna ze stron nie jest zobowiązana do podejmowania czynności windykacyjnych wobec dłużników, a także nie istnieją żadne obiektywne przesłanki pozwalające na stwierdzenie, że konieczność ta wystąpi w przyszłości. Wierzytelności mogą być przedmiotem dalszej sprzedaży przez Bank, jednak nie nabywa ich on z taką intencją, a ich posiadanie nie ma na celu prowadzenia działalności windykacyjnej.
Co jeszcze warte podkreślenia to, że Leasingobiorcy dokonują spłat zobowiązań na rachunki N(1). prowadzone w Banku. Dotyczy to zarówno spłat w części odpowiadającej opłatom/ratom netto niezależnie od tego, czy spłaty miały miejsce z wykorzystaniem mechanizmu split payment, czy też nie, w terminach i na zasadach określonych w umowie leasingowej. N(1). jest zobowiązany do przekazywania do Banku wpłat dokonanych przez Leasingobiorców z tytułu wierzytelności nabytych przez Bank na rachunki finansującego w terminach i na zasadach określonych w umowie. To N(1). jest podmiotem odpowiedzialnym za czuwanie nad terminowym uiszczaniem opłat przez klientów i przekazywaniem wpłat klientów do Banku.
Reasumując DKIS błędnie, zakwalifikował usługę Banku jako usługę ściągania długów o której mowa w art. 43 ust. 15 pkt 1) uptu.
3.6. Zasadny okazał się też zarzut naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu poprzez jego błędną wykładnie polegającą na bezpodstawnym uznaniu przez DIAS że czynności nabywania przez Bank wierzytelności leasingowych nie mieszczą się w pojęciu zwolnionych z podatku od towarów i usług, usług w zakresie długów, o których mowa w tym przepisie.
Przepis art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu przewiduje zwolnienie z VAT dla szeregu czynności bankowych, w tym zwłaszcza usług w zakresie długów.
Tymczasem nabywanie przez Bank wierzytelności w ramach umowy wskazanej w opisie stanu faktycznego stanowi narzędzie do wyświadczenia przez Bank na rzecz N(1). usługi finansowania. Z momentem przelewu wierzytelności na Bank przejdą prawa związane z wierzytelnością. Zatem, skoro wierzytelność przechodząca na nowego wierzyciela jest skorelowana z powinnością dłużnika do spełnienia świadczenia (spłaty długu) to transakcję nabycia wierzytelności należy potraktować jako usługę w zakresie długów. Nabywanie wierzytelności w ramach opisanej umowy powinno zatem zostać zaklasyfikowane jako usługa w zakresie długów, korzystająca ze zwolnienia od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu.
Zasadniczym celem umowy cesji wierzytelności jest przeniesienie własności wierzytelności i uzyskanie finansowania, a nie windykacja. Wierzytelność jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego, a cesja wierzytelności nie jest równoznaczna z prowadzeniem działań windykacyjnych. Wbrew temu co wynika ze skarżonej interpretacji nie sposób w przepisach prawa dopatrzeć się automatyzmu w przyjęciu, że każda cesja wierzytelności do ściąganie długu w związku z przyjęciem ryzyka niewypłacalności dłużnika. Nabycie wierzytelności ma na celu uzyskanie dobrowolnego świadczenia od dłużnika, a dopiero w przypadku niewykonania tego świadczenia przez dłużnika, nabywca wierzytelności może podjąć działania windykacyjne.
W opisanym stanie faktycznym w przypadku cesji wierzytelności nie ma żadnych dodatkowych świadczeń związanych z jej windykacją, a jedynie przeniesienie własności wierzytelności na nabywcę. Tym samym uznać należy, że dochodzi do świadczenia usług wskazanych w art. 43 ust. 1 pkt 40) uptu, usług związanych z długami.
3.7. Zgodzić się należy także ze Skarżącą, że doszło do naruszenia art. 121 § 1 w zw. z art. 14c § 1 Op poprzez zmianę przez DIKS przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, polegającą na przyjęciu, że Bank będzie "uwalniał" N(1). od ciężaru egzekwowania wierzytelności i "wyręczał" N(1). z czynności zmierzających do odzyskiwania długu, podczas gdy fakt ten nie był elementem stanu faktycznego.
Niewątpliwie z treści wniosku Spółki wynika, że celem transakcji nie jest "uwolnienie" N(1). przez Bank od ciężaru egzekwowania wierzytelności i Bank nie podejmuje czynności zmierzających do egzekwowania długu, co więcej to N(1). pobiera opłaty od klientów, które przekazuje na rzecz Banku. Wbrew twierdzeniu organu, transakcja nabycia wierzytelności leasingowych przez Bank nie prowadzi do przeniesienia obowiązków egzekucyjnych na Bank ani nie wiąże się z ryzykiem związanym z niewypłacalnością Leasingobiorców. DIKS dodał do opisu przedstawionego we wniosku elementy nie przedstawione przez Bank, przez co zmienił zawarty we wniosku opis stanu faktycznego, wychodząc w ten sposób poza ramy kompetencji w zakresie udzielania interpretacji podatkowej. Organ założyła wiec istnienie elementów stanu faktycznego, które nie zostały zawarte we wniosku.
Powyższe wykroczenie przez DKIS poza opisane we wniosku o interpretację okoliczności doprowadziło do wydania interpretacji w oparciu o odmienny stan faktyczny niż przedstawiony przez Bank, co narusza zasady prowadzenia postępowania podatkowego w świetle art. 121 § 1 w zw. z art. 14c § 1 Op.
3.8. Zasadny okazał się też zarzut naruszenia art. 121 § 1 w zw. z art. 14h Op poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych poprzez przyjęcie wykładni nieuwzględniającej orzecznictwa sądów administracyjnych przywołanych w treści wniosku o interpretacje, które potwierdzają prawidłowość stanowiska Skarżącego.
Bank we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej na poparcie swojej argumentacji przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych, w tym m.in.: wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt I FSK 1229/20), analogicznie do niego wyroki NSA: z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt I FSK 344/17, z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1992/13, z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 1130/13 oraz wyroki WSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1047/19, z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1579/19.
Powyższe stanowi więc naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Op) , gdyż DKIS w żaden sposób nie ustosunkował się do argumentacji prezentowanej w orzecznictwie, na które powołała się Skarżąca.
3.9. W ponownie prowadzonym postepowaniu DKIS uwzględni ocenę prawną zawartą w wyroku i wydając interpretację indywidualna uwzględni ramy postępowania wyznaczone opisem stanu faktycznego przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji.
3.10. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 146 § 1 w zw. art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku uchylając interpretację indywidualną w zaskarżonej części.
3.11. Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zgodnie z art. 200 ppsa w związku z art. 205 § 4 ppsa. Na zasądzoną kwotę 697 zł złożyły się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł ustalone na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1687) oraz opłata za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielnie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło