II OZ 916/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K. P., R. P., D. K. i D. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 618/24 wzywające K. P. do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 stycznia 2024 r., nr 81/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenia K. P. oraz R. P., D. K. i D. K.. K. P. i D. K. (dalej zwane: skarżącymi) wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 stycznia 2024 r., nr 81/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Zarządzeniem z 11 marca 2024 r. (k. 6) Przewodniczący Wydziału VII WSA w Warszawie wezwał K. P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi - stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. nr 221, poz. 2193, ze zm.), dalej: "rozporządzenie". Po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie przyznania skarżącej K. P. prawa pomocy (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 12 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 295/24 utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 8 października 2024 r. odmawiające przyznania K. P. prawa pomocy w zakresie częściowym), zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII WSA w Warszawie z 4 kwietnia 2025 r. (k. 19) wezwano K. P. do uiszczenia wpisu od skargi. W zarządzeniu wyznaczono termin siedmiu dni na jego wykonanie i zastrzeżono rygor w postaci odrzucenia skargi w razie nieuiszczenia wpisu w terminie. Wspólnym pismem z 6 maja 2025 r. (data nadania: 13 maja 2025 r.) K. P., R. P., D. K. i D. K. wnieśli zażalenia na ww. zarządzenie o wezwaniu K. P. do uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu zażaleń zawarto argumentację odnoszącą się do problemów finansowych skarżących oraz do niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącej K. P. podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.) od skargi pobiera się wpis (stosunkowy lub stały). Stosownie zaś do art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Według § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym pobiera się wpis stały w kwocie 100 zł bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności. A zatem skoro przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł jest prawidłowe. Jednakże stosownie do art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiot wymieniono w tym przepisie. Przepis art. 194 § 1 p.p.s.a. wprost określa więc przypadki, w których dopuszczalne jest wniesienie przez stronę środka zaskarżenia w postaci zażalenia, a dodatkowo z przepisów szczególnych wynika, że zażalenie służy także na niektóre zarządzenia przewodniczącego, tj. na zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania pisma, którego strona nie uzupełniła lub nie poprawiła w terminie (art. 49 § 2 p.p.s.a.) oraz na zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych (art. 227 § 1 p.p.s.a.), co potwierdza treść art. 198 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest jednak pogląd, że przepis art. 227 § 1 p.p.s.a. odnosi się do zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, nie odnosi się natomiast do kolejnego zarządzenia wzywającego do wykonania wcześniejszego prawomocnego zarządzenia. Zażalenie na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisu jest niedopuszczalne (tak m.in. postanowienia NSA z dnia: 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 590/18, LEX nr 2517083; 6 lutego 2023 r., sygn. akt III FZ 32/23, LEX nr 3481851; 15 listopada 2023 r., sygn. akt I OZ 516/23, LEX nr 3633951, 7 grudnia 2023 r., sygn. akt I OZ 580/23, LEX nr 3650735). W efekcie K. P. nie przysługuje zażalenie na kolejne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 4 kwietnia 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wniesienie takiego środka zaskarżenia jest niedopuszczalne i skutkuje jego odrzuceniem. Skarżąca nie wniosła zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 11 marca 2024 r., stąd stało się ono prawomocne. Odnosząc się natomiast do zażaleń wniesionych przez R. P., D. K. i D. K. zauważyć należy, że podlegały one odrzuceniu jako niedopuszczalne jednak z innych przyczyn niż wyżej wskazane. Niedopuszczalność zażalenia może bowiem wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę, do której nie skierowano wezwania. Zarówno R. P., jak i D. K. oraz D. K. nie byli adresatami zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 4 kwietnia 2025 r. o wezwaniu K. P. do uiszczenia wpisu od skargi, w konsekwencji nie dotyczą ich skutki prawne niewykonania tego zarządzenia. Takie skutki (odrzucenie skargi na wypadek nieuiszczenia w terminie opłaty sądowej) dotyczą jedynie adresata zarządzenia - w tym przypadku wyłącznie skarżącej K. P.. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 178 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a.