IV SAB/Po 114/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-06-12
Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz–Grochowska, Maciej Busz, Jacek Rejman
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej dopuścił się bezczynności w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, pomimo obowiązywania przepisów art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które zawieszają bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę na bezczynność, stwierdzając, że przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, przedłużające zawieszenie biegu terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt, mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa. W związku z tym, w okresie obowiązywania tych przepisów, nie można zarzucić organowi opieszałości w wydawaniu zezwoleń, co wyklucza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność oraz przyznania sumy pieniężnej.Stan faktyczny
Skarżąca, obywatelka państwa trzeciego, złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę we wrześniu 2023 r. Po upływie ustawowego terminu na wydanie decyzji, skarżąca wniosła skargę na bezczynność Wojewody, domagając się stwierdzenia bezczynności, przyznania sumy pieniężnej, zwrotu kosztów postępowania oraz skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE. Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że bieg terminów został zawieszony na mocy specustawy ukraińskiej, co wyklucza możliwość zarzucenia bezczynności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz–Grochowska (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi T. V. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę w całości.
Pismem z dnia 8 kwietnia 2025 r. Skarżąca T. V. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Skarżąca wniosła o:
1. na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. wnoszę o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
2. na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wnoszę o przyznanie Skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 6246,13 zł;
3. na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania;
4. na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej o skierowanie przez Sąd pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o następującej treści: "czy przepisy art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 20ii/g8/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 343, str. 1) należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym przewidującym generalne wstrzymanie biegu terminu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy obywatelom państw trzecich niezależnie od ich obywatelstwa."
W uzasadnieniu wskazano, że Skarżąca jest obywatelką [...] i w dniu 11 września 2023 r. złożyła osobiście kompletny wniosek o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP, czego potwierdzeniem jest odcisk stempla w paszporcie umieszczony przez Wojewodę na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. W dniu 10 marca 2025 r. złożyła ponaglenie na bezczynność Wojewody w wydaniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Pismem z dnia 17 marca 2025 r. Wojewoda poinformował o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania. Skarżąca wskazała, że zgodnie z najnowszym orzecznictwem sądów administracyjnych, przepis art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa ma zastosowanie wyłącznie do Ukraińców. Tym samym termin wydania decyzji w niniejszej sprawie określa art. 112a ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. W niniejszej sprawie termin rozpoczął bieg w dniu 11 września 2023 r., a upłynął w dniu 10 listopada 2023 r. Na dzień wniesienia niniejszej skargi organ pozostaje w bezczynności od 515 dni.
Niezależnie od przytoczonego wyżej stanowiska odnośnie do zakresu podmiotowego stosowania art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 167 z późn. zm.) - zdaniem Skarżącej - w niektórych wyrokach innych wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonano odmiennej wykładni ww. przepisów uznając, że mają one zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa. Zdaniem Skarżącej ww. przepisy art. 100c ust. 1 oraz 100d ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r., nie mogą jednak znaleźć zastosowania w kontrolowanej sprawie o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy na podstawie art. 91 ust. 3 Konstytucji RP i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej jako sprzeczne z dyspozycją art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE. Należy wskazać, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. interpretowane w ten sposób, że wstrzymują bieg terminów udzielenia wszystkim cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy są niezgodne z przepisami dyrektywy 2011/98/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 343, str. 1). Zgodnie z art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE określony w ustawodawstwie krajowym termin na wydanie zezwolenia nie powinien przekraczać czterech miesięcy od daty złożenia wniosku. Termin ten może zostać przedłużony jedynie wyjątkowo - wyłącznie w konkretnej sprawie i tylko wówczas, jeżeli jej rozpatrywanie jest skomplikowane. Analizowane przepisy dyrektywy 2011/98/UE nie dopuszczają możliwości generalnego wydłużania terminów załatwiania wszystkich spraw o wydanie jednolitego zezwolenia, ani - tym bardziej - generalnego lub "automatycznego" wstrzymania (nie rozpoczynania lub zawieszenia) ich biegu. Niedopuszczalną na gruncie przepisów dyrektywy 2011/98/UE, należałoby ocenić taką modyfikację terminu załatwienia sprawy jednolitego zezwolenia, która polegałaby na jego wydłużeniu w ustawodawstwie krajowym ponad maksymalny termin zakreślony w art. 5 ust. 2 dyrektywy.
Mając na uwadze powyższe, jako niedopuszczalne, bo sprzeczne z analizowaną dyrektywą, należy zdaniem Skarżącej ocenić rozwiązanie legislacyjne przyjęte w art. 100c ust. 1 ustawy i następnie recypowane w art. 100d ust. 1 ustawy zwalniające organ z obowiązku dochowania już nie tylko 60-dniowego (art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach), ale nawet 4-miesięcznego (art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE) terminu na wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Uzasadniając wniosek o skierowanie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Skarżąca wskazała, że w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych pojawiły się poważne wątpliwości co do zgodności ww. przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa z przepisami dyrektywy 2011/98/UE.
Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 6246,13 zł Skarżąca wskazała, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Należy podkreślić, że cudzoziemiec oczekujący na wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę znajduje się w szczególnej sytuacji. Wprawdzie na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach jego pobyt na terytorium RP może być uważany za legalny, jednakże jego status nie jest taki sam jak status cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt czasowy i kartę pobytu. Przede wszystkim, o ile cudzoziemiec w każdym czasie może opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to jednak prawo do ponownego wjazdu ocenia się na podstawie art. 6 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen. Bez karty pobytu, co do zasady wymagana jest zatem wiza, a w ruchu bezwizowym wjazd jest możliwy tylko w przypadku, gdy cudzoziemiec posiadający obywatelstwo odpowiedniego państwa spełnia dodatkowo warunek określony w art. 4 ust. i Rozporządzenia 2018/1806 tj. o ile nie wykorzystał 90 dni pobytu w okresie ostatnich 180 dni. W praktyce niemożliwe są zatem krótkotrwałe podróże poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na brak możliwości powrotu w ruchu bezwizowym przed upływem 90 dni od wyjazdu ze strefy Schengen. Opieszałość organu powoduje zatem w praktyce, że cudzoziemiec pozbawiony jest prawa do opuszczenia Polski przez czas trwania postępowania, co narusza art. 12 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, zgodnie z którym każdy człowiek ma prawo opuścić jakikolwiek kraj, włączając w to swój własny. Cudzoziemiec pozbawiony jest możliwości odwiedzenia rodziny w kraju swojego pochodzenia, co narusza art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Brak uregulowanej sytuacji pobytowej powoduje w praktyce dużą trudność w znalezieniu pracy. Większość pracodawców wymaga od cudzoziemców posiadania karty pobytu. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do wykonywania pracy przez cudzoziemca nieposiadającego zezwolenia na pobyt czasowy zależy od spełnienia dodatkowych wymagań i zasadniczo wymaga uzyskania oddzielnego zezwolenia na pracę. Ponadto cudzoziemiec nie ma możliwości złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy w zamian za krajowe prawo jazdy wydane za granicą na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, gdyż zgodnie z § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 z późn. zm.) musi dołączyć do wniosku kopię karty pobytu, wizy lub innego dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Właściwe organy wydające prawo jazdy odmawiają cudzoziemcom wydania prawa jazdy w toku postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, przez co cudzoziemcy ci tracą uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie 6 miesięcy zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami. Ze względu na fakt, że wielu cudzoziemców mieszka i pracuje w niewielkich miejscowościach, oddalonych od dużych ośrodków i rozwiniętej komunikacji zbiorowej, brak prawa do kierowania pojazdami powoduje w praktyce całkowite uzależnienie cudzoziemca od transportu organizowanego przez pracodawcę.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku stwierdzenia dopuszczalności skargi o jej oddalenie.
Wojewoda argumentował, że skarga powinna być odrzucona jako niedopuszczalna z innych przyczyn na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się natomiast do pkt 4 skargi o skierowanie przez Sąd pytania prejudycjalnego, organ wskazał, że przepisy prawa krajowego, w tym ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują rozpatrywania wniosków stron w takim zakresie. W przypadku dopuszczenia skargi do rozpatrywania w zakresie żądań wskazanych w pkt 1-3, w ocenie organu podlega ona w całości oddaleniu. Żądania Skarżącego nie zasługują bowiem na uwzględnienie ze względu na obowiązujący stan prawny. W sprawie mają bowiem zastosowanie przepisy art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zgodnie z którym ustawy bieg terminów na załatwienia spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do 30 września 2025 r. W tym okresie nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie (art. 100d ust. 3 pkt 1 ustawy). Ponadto w okresie tym, organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 ustawy). Skoro zdarzenie prawne w postaci zarzucanego stanu bezczynności zaistniało po dniu 15 kwietnia 2022 r., co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to do oceny jego skutków znajdują zastosowanie przepisy art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej.
Niesłuszne jest - zdaniem organu - stanowisko Skarżącego, że przepisy specustawy ukraińskiej mają zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną. Zawieszenie biegu terminów dotyczących spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski dotyczy spraw wszystkich cudzoziemców.
Dalej organ wskazał, że wojna na Ukrainie znacząco zmieniła i zmienia obraz migracji w Polsce. To skutkuje zmianą struktury wniosków wzrostem liczby spraw niestandardowych, o większym stopnia skomplikowania, wymagających czasochłonnych postępowań dowodowych. Stale rośnie liczba wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy składanych do Wojewody (II. Województwo w Polsce pod względem liczby wniosków w sprawie cudzoziemców). W 2021 r. było to 45,5 tys., w 2022 r. - 53,4 tys., w 2023 r. - 59 tys., w 2024 r. - 62,5 tys. spraw. Ponadto Wojewoda wielokrotnie w odpowiedziach na skargi przedstawiał charakterystykę obsługi spraw cudzoziemców w ostatnich latach związaną ze stale rosnącą presją migracyjną i rosnącym popytem na legalizację pobytu w sprawach obywateli państw spoza strefy Schengen, przy niewystarczających zasobach kadrowych urzędów wojewódzkich. Stan taki nie jest charakterystyczny jedynie dla Wydziału Spraw Cudzoziemców W. Urzędu Wojewódzkiego, a dla wszystkich urzędów wojewódzkich i ma charakter systemowy. Problem dostrzeżony został w dokumencie "Strategia migracyjna Polski na lata 2025 - 2030" oraz wielu analizach, w tym uzasadniających projekty ustaw regulujących załatwianie spraw cudzoziemców. Mając na uwadze obowiązujący stan prawny, zdaniem organu również żądanie przyznania Skarżącej sumy pieniężnej, na podstawie art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa jest zdaniem Wojewody bezpodstawne. Zgodnie z wymienioną regulacją w okresie zawieszenia biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt, tj. do 30 września 2025 r. organowi prowadzącemu postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
W dniu 15 maja 2025 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe pełnomocnika Skarżącej, w którym wniosek organu o odrzucenie skargi uznał za bezzasadny oraz podkreślał zasadność wniosku o skierowanie przez Sąd pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., w tym w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej.
W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności skargi na przewlekłość postępowania organu administracji. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca wypełniła powyższy wymóg formalny, składając dwukrotnie wymagane ponaglenie, które zostały złożone po upływie terminu o jakim mowa w art. 112a ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2024 r. poz. 679, dalej "u.c."), [patrz postanowienie WSA w Poznaniu z 17 sierpnia 2023 r. (sygn. akt IV SAB/Po 89/23, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA")]. Wobec tego wniosek o odrzucenie skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.
Poza tym, do skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść "w każdym czasie". Skarga w niniejszej sprawie na przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona w toku toczącego się postępowania administracyjnego i po wniesieniu ponaglenia, zatem w świetle p.p.s.a. jest dopuszczalna.
Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Uzyskanie tego uprawnienia następuje w terminie wskazanym w art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2024 r. poz. 769. dalej "u.c."). Zgodnie z art. 112a ust. 1 i 2 tej u.c.:
1. Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.
2. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 11 września 2023 r., Skarżąca złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Pismem z tego samego dnia zawiadomiono o wszczęciu postępowania administracyjnego w powyżej sprawie i poinformowano, że do 4 marca 2024 r. bieg terminu na załatwienie sprawy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Nadto, że nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu do powiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie.
Pismem z 24 sierpnia 2024 r. Skarżąca została zobowiązana do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych podania pełnomocnictwa, które odebrała osobiście w dniu 28 sierpnia 2024 r. Zgłoszenie pełnomocnika oraz pełnomocnictwo zostało złożone organowi w dniu 14 grudnia 2024 r.
Przed Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców toczy się postępowanie z wniosku Skarżącej o wydanie zaświadczenia dotyczącego postępowania w sprawie udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy.
Ponaglenie Skarżącej z 19 sierpnia 2024 r. oraz 13 marca 2025 r. zostały pozostawione bez rozpoznania przez Wojewodę odpowiednio w dniach 21 sierpnia 2024 r. i 17 marca 2025 r.
Pismem z 13 marca 2025 r. Wojewoda zwrócił się do Presa Zarządu "Meat-Pros" Sp. z o.o. w Bielsku B. o udzielenie informacji.
W dniu 8 kwietnia 2025 r. Skarżąca wniosła skargę w związku z bezczynnością Wojewody w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, na którą Wojewoda udzielił odpowiedzi pismem z dnia 30 kwietnia 2025 r.
Pismem z dnia 17 kwietnia 2025 r. zawiadomiono Skarżącą przed wydaniem decyzji odmownej w sprawie oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie.
W dniu 11 czerwca 2025 r. Sąd został poinformowany przez Wojewodę o wydaniu decyzji odmownej w sprawie T. V. z jej wniosku z 11 września 2023 r.
W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przepisy art. 100c w brzmieniu: "1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki."
Następnie cytowana treść art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy została "prolongowana" na kolejny okres w dodanym 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., przepisem art. 100d (zob. art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r., poz. 185). Następnie kolejne nowelizacje wskazanego wyżej art. 100d przedłużały okres zawieszenia biegu terminów. Obecnie termin obowiązywania omawianych przepisów został przedłużony do 30 września 2025 r. (zob. art. 1 pkt 1 z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2024 r., poz. 854).
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nim spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy, którzy opuścili Ukrainę w związku z konfliktem zbrojnym, ale i do spraw z udziałem pozostałych cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo oraz na datę przybycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22, wyrok NSA z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt II OSK 1240/24 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA); także M. Jaźwińska, P. Mickiewicz, K. Słubik, w: Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw. Komentarz, pod red. W. Klausa, Warszawa 2022, uw. 2 do art. 100c, G. Wymysłowski, w: Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy. Komentarz z wzorami..., pod red. P. Drembkowskiego, Warszawa 2022, art. 100c). W związku z tym nie ma racji Skarżąca w tym zakresie.
Na tle przywołanych przepisów art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy sprawy sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności lub przewlekłości wojewodów w wydawaniu zezwoleń na pobyt czasowy, nie były rozstrzygane jednolicie.
W części orzeczeń Sądy oddalały skargi na bezczynność bądź przewlekle prowadzenie postępowania, stwierdzając, że w okresie obowiązywania art. 100c i art. 100d nie można zarzucić organowi opieszałości w sprawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2024 r. w sprawie II SAB/Po 119/24 i przywołane tam orzecznictwo NSA, CBOSA).
Prezentowany był także pogląd, że obowiązywanie tych przepisów skutkuje niemożnością dokonania przez Sąd merytorycznej oceny okoliczności konkretnej sprawy w świetle przesłanek i stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ, czyli w istocie bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego o jakiej mowa w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydawały zatem postanowienie o umorzeniu postępowania (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2023 r. w sprawie II SAB/Po 71/23, CBOSA).
W opozycji do powyższych linii orzeczniczych ukształtowało się stanowisko kontestujące stosowanie art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, jako nie dające się pogodzić z konstytucyjnymi oraz konwencyjnymi gwarancjami prawa do sądu oraz prawa do skutecznego środka zaskarżenia. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2024 r. w sprawie II SAB/Po 69/24, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2024 r. w sprawie IV SAB/Po 191/23, CBOSA).
Sąd orzekający w sprawie niniejszej zauważa, że w ostatnim okresie ukształtowała się konsekwentna i jednolita linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazująca na niedopuszczalność pomijania, przy rozstrzyganiu spraw z zakresu bezczynności i przewlekłości postępowania, regulacji zawartych w art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Wyrazem tej linii są m. in. wyroki: z dnia 11.09.2024 r. w sprawie II OSK 1240/24, z dnia 23.09.2024 r. w sprawie II OSK 1129/24, z dnia 23.10.2024 r. w sprawie II OSK 801/24, z dnia 24.10.2024 r. w sprawie II OSK 1182/24, z dnia 29.10.2024 r. w sprawie II OSK 983/24, z dnia 30.10.2024 r. w sprawie II OSK 1085/24, z dnia 6.11.2024 r. w sprawie II OSK 912/24, z dnia 12.11.2024 r. w sprawie II OSK 2172/24, z dnia 13.11.2024 r. w sprawie II OSK 821/24, z dnia 18.11.2024 r. w sprawie II OSK 926/24, czy z dnia 20.11.2024 r. w sprawie II OSK 963/24 (CBOSA).
Biorąc powyższe pod uwagę i uwzględniając ukształtowaną linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzić należy, że - zgodnie z regulacją art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - bieg terminu załatwienia sprawy Skarżącej nie rozpoczął się i stan ten trwa (w obecnym stanie prawnym) do dnia 30 września 2025 r., co oznacza, że w tym okresie nie można zarzucić organowi opieszałości w sprawie o udzielenie zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy. Mając to na uwadze, Sąd uznał niezasadność zarzutów skargi w powyższym zakresie.
Skutkiem powyższego brak podstaw do przyznania od organu na przecz Skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości, jak orzekł w sentencji wyroku.
Końcowo odnosząc się do wniosku o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE, wskazać należy, że stosownie do treści art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, TSUE jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: a) o wykładni Traktatów; b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. W przypadku, gdy pytanie z tym związane jest podniesione przed sądem jednego z Państw Członkowskich, sąd ten może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. W przypadku, gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do TSUE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu jest sądem, od którego wyroków służy prawo wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego względu nie ma on obowiązku wystąpienia do TSUE.
Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło