II SA/Lu 699/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 4 sierpnia 2022 r. nr SKO.4004.ŚW/459/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Sygn. akt II SA/Lu [...] UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2021 r. W. W. (dalej także jako: skarżący) zwrócił się do Wójta Gminy K. (dalej także jako: Wójt) o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M. W.. Jednocześnie skarżący złożył oświadczenie, zgodnie z którym, z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wójt decyzją z dnia 25 lutego 2022 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako: Kolegium) rozpoznając sprawę, poinformowało skarżącego pismem z dnia 23 maja 2022 r. o możliwości wypowiedzenia się w kwestii zebranego materiału dowodowego, a także że jedyną przeszkodą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest przyznane mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Kolegium przekazało jednocześnie oświadczenie skarżącego w przedmiocie rezygnacji z tego świadczenia Wójtowi. Pismem z dnia 5 lipca 2022 r. skarżący poinformował organ odwoławczy, że Wójt decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r. uchylił własną decyzję z dnia 30 listopada 2021 r., przyznającą skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy. Kolegium ustaliło, że powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 29 czerwca 2022 r. (k. 134 akt admin. II inst.) i nie została zaskarżona. Mając powyższe okoliczności na uwadze Kolegium decyzją z dnia 4 sierpnia 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości (punkt pierwszy) i przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, M. W., od dnia 14 lipca 2022 r. na czas nieokreślony, w ustawowej wysokości (punkt drugi). W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji nieprawidłowo oparł rozstrzygnięcie swojej decyzji na art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022r., poz. 615, dalej jako: u.ś.r.). Zakwestionował stosowanie tego przepisu w jego pełnym brzmieniu po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, zgodnie z którym przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z powyższym decyzję organu I instancji uchylił i rozstrzygnął sprawę co do istoty. Kolegium przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne od dnia 14 lipca 2022 r. tj. od dnia ustania negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., a którą było ustalone skarżącemu decyzją z dnia 30 listopada 2021 r. Nr [...] prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzja z dnia 30 listopada 2021 r. nr [...], przyznająca W. W. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2021 r. do dnia 31 października 2022 r. została uchylona przez organ właściwy - Wójta Gminy K. na podstawie art. 155 k.p.a. decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r. (Nr [...]). Decyzja powyższa doręczona została pełnomocnikowi skarżącego w dniu 29 czerwca 2022 r., a więc stała się ostateczna z dniem 13 lipca 2022 r. Decyzja ta nie wskazuje wprost daty, od której uchyla decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy. Oceniając jej skutki procesowe należy kierować się przesłankami wynikającymi z art. 110 § 1 i art. 16 § 1 k.p.a., a zatem uznać, że decyzja wiąże od chwili jej doręczenia, zaś wywołuje skutki prawne z datą, kiedy stanie się ostateczna. Oznacza to, że od dnia 14 lipca 2022 r. skarżący nie jest już uprawniany do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a tym samym nie zachodzi negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Kolegium podkreśliło, że w decyzji z dnia 22 czerwca 2020 r. organ I instancji stwierdził, że na podstawie art. 155 k.p.a. nie może uchylić decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy z mocą wsteczną, jak żądał tego skarżący we wnioskach z dnia 27 grudnia 2021 r. i z dnia 10 czerwca 2022 r. Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, podnosząc (1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez niezastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r., co spowodowało nieprzyznanie skarżącemu świadczenia począwszy od dnia, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami tj. od dnia 1 grudnia 2021 r. W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji co do podstawy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Argumentacja Wójta w zakresie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022 r., poz. 615, dalej jako: u.ś.r.) jest wadliwa ze względu na to, że zgodność z Konstytucją RP tego przepisu została zakwestionowana wskazanym przez organ odwoławczy wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 (Dz. U. 2014, poz. 1443). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od czasu powstania niepełnosprawności. W tym miejscu należy wskazać, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (por. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. I OSK 786/21, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie m. in.: z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 682/22, z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 603/22, z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 329/22). Ocena ta doprowadziła do słusznego wniosku, że jedyną przeszkodą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest okoliczność pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z przepisów ustawy jasno wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i omawianego zasiłku, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń, co wyklucza możność równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres (art. 17 ust. 5 pkt 1-2 u.ś.r., art. 27 ust. 5 u.ś.r.). W konsekwencji powyższych ustaleń prawidłowo Kolegium przekazało Wójtowi wniosek skarżącego o uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego do rozpoznania. Zgodnie z niekwestionowanymi przez stronę ustaleniami organu odwoławczego negatywna przesłanka w postaci prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustała z końcem dnia 13 lipca 2022 r. tj. w czasie, gdy ostateczna stała się decyzja Wójta z dnia 22 czerwca 2022 r. w przedmiocie uchylenia decyzji nr [...] z dnia 30 listopada 2021 r. przyznająca prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Skarżący nie zakwestionował powyższej decyzji, data ustania prawa do świadczenia wynika zatem z decyzji ostatecznej. Na mocy art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022 r., poz. 2000, dalej jako: k.p.a.) ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Z tego powodu organ, podobnie zresztą jak i Sąd, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu kolejnego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym należy stwierdzić, że negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustała wraz z końcem dnia 13 lipca 2022 r., zatem Kolegium prawidłowo przyznało skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 14 lipca 2022 r. Przejście z systemu jednego świadczenia do drugiego było płynne i nie wywołało stanu, w którym skarżący pozostałby bez środków do życia. Nie ma prawnej możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku w tym przedmiocie, jeżeli skarżącemu w tym okresie przysługiwało prawo do konkurencyjnego świadczenia wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a-b u.ś.r. (por. m. in. wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1390/21). Dopiero realne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego i złożenie jej do akt sprawy doprowadziło do wyeliminowania negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a-b u.ś.r. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 115/22). Takiego skutku nie wywołało samo złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z wnioskiem o uchylenie decyzji w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Należy zważyć, że decyzja Wójta z dnia 22 czerwca 2022 r. została dołączona do akt sprawy jeszcze w czasie, gdy nie była ostateczna; determinujące znaczenie dla daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma zatem czas, gdy decyzja eliminująca konkurencyjne świadczenie stała się ostateczna. Reasumując powyższe rozważania, należy stwierdzić, że w realiach niniejszej sprawy nie ma prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu wnioskowanego świadczenia od miesiąca złożenia wniosku, co błędnie wywodził skarżący. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.