VII SA/Wa 1685/23
WyrokWSA w Warszawie2024-02-13
Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Włodzimierz Kowalczyk, Anna Pośpiech-Kłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Rady Doskonałości Naukowej odmawiająca nadania stopnia doktora habilitowanego została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności w zakresie oceny dorobku naukowego kandydata?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny dorobku naukowego kandydata ani trafności opinii recenzentów. Kontrola sądu ogranicza się do zbadania, czy w postępowaniu habilitacyjnym nie naruszono trybu postępowania określonego przepisami prawa, co mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich naruszeń, a negatywna ocena dorobku naukowego kandydata przez recenzentów i organy była uzasadniona brakiem wykazania istotnego wkładu w rozwój dyscypliny naukowej.Stan faktyczny
Skarżący S.C. złożył wniosek o nadanie stopnia doktora habilitowanego. Po negatywnych opiniach recenzentów i komisji habilitacyjnej, Rada [...] w F. odmówiła nadania stopnia. Rada Doskonałości Naukowej decyzją utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz k.p.a., w tym niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących oceny dorobku naukowego i braku wykazania indywidualnego wkładu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego oddala skargę
Rada Doskonałości Naukowej decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., znak [...], utrzymała w mocy decyzję Rady [...] w F. z dnia [...] października 2021 r., nr [...], odmawiającego nadania doktorowi S.C. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka.
Do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych, przedstawionych przez ten organ.
S.C. wnioskiem z dnia 1 grudnia 2020 r. wystąpił do podmiotu habilitującego za pośrednictwem Rady Doskonałości Naukowej o nadanie mu stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych, w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka.
Decyzją z dnia [...] października 2021 r. Rada [...] w F. odmówiła mu nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauki inżynieryjno-techniczne, w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka.
Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. S.C. wniósł do Rady Doskonałości Naukowej odwołanie od tej decyzji.
Na etapie postępowania odwoławczego Rada Doskonałości Naukowej powołała dwóch kolejnych recenzentów, którzy przygotowali swoje opinie w postępowaniu odwoławczym. Obie opinie były negatywne. Recenzentami w postępowaniu odwoławczym byli: prof. dr hab. C, R. oraz prof. dr hab. K.B..
Nadmieniono, że odwołanie skierowane zostało do Zespołu [...], który po zapoznaniu się z nim i zgromadzonym materiałem dowodowym zagłosował za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji (wynik głosowania z dnia 19 stycznia 2023 r.: za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji - 22 głosy, za uchyleniem - 1 głos, wstrzymujących się - 1 głos). Prezydium Rady Doskonałości Naukowej, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Zespołu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym, podjęło decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały (wynik głosowania z dnia 30 stycznia 2023 r.: za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji - 8 głosów, za uchyleniem - 1 głos, wstrzymujących się - 1 głos).
Mając na względzie treść art. 219 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce powyższego wskazano, że po uzyskaniu stopnia naukowego doktora kandydat opublikował: 3 monografie współautorskie, 17 rozdziałów w monografiach, 3 publikacje w czasopismach z listy JCR, 33 publikacje w czasopismach spoza bazy JCR (22 z prezentowanych publikacji zostały wydane w czasopiśmie, którego Kandydat jest redaktorem naczelnym od chwili powstania do dziś), 14 rozdziałów i artykułów popularnonaukowych. Większość jednak publikacji była współautorska, a w aktach sprawy brak informacji o procentowym udziale kandydata. Opublikowane prace uzyskały następujące wartości wskaźników bibliometrycznych: liczba cytowań - 6 wg WoS, indeks Hirscha - 1 wg WoS, IF - łącznie 4,454 wg WoS, sumaryczna punktacja MNiSW za publikacje – 848. Staże naukowe, współpraca naukowa i aktywność międzynarodowa: Republika Buriacji (Rosja), 3 tygodnie i F w F., 4 tygodnie.
Recenzenci wysoko ocenili działalność organizacyjną habilitanta. Dodatkowe uznanie recenzentów znalazło wykonanie 128 raportów, opinii, ekspertyz w zakresie ochrony środowiska, doradztwa przyrodniczego i rolniczego oraz propagowania postaw proekologicznych.
Nadmieniono, że habilitant jest aktywnym recenzentem krajowego czasopisma naukowego Kulon (133 recenzje przed doktoratem, 302 recenzje po doktoracie). Wykonał również 4 recenzje do innych czasopism naukowych. Był promotorem 2 prac dyplomowych, opiekunem 3 prac magisterskich i 1 licencjackiej.
Habilitant jako osiągnięcie naukowe wniosku habilitacyjnego przedstawił cykl trzech monografii współautorskich powiązanych tematycznie "Awifauna krajobrazu kulturowo-rolnego w aspekcie strategii zachowania środowiska przyrodniczego".
Mając powyższy dorobek na uwadze trzech recenzentów wniosku habilitacyjnego: prof. B.R., prof. W.J., prof. P.B. przedstawiło jednoznacznie negatywne recenzje. Recenzent dr hab. M.K. wydał pozytywną recenzję. Podczas posiedzenia komisji habilitacyjnej trzej recenzenci podtrzymali swoje negatywne opinie odnoszące się do osiągnięć naukowych i dorobku naukowego habilitanta w aspekcie wkładu jego dorobku w rozwój dyscypliny inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka. Natomiast recenzent dr hab. M.K. zmienił swoją opinię dotyczącą osiągnięć opisanych we wniosku habilitacyjnym i uznał, że dzieło zaprezentowane przez habilitanta nie wnosi istotnego wkładu naukowego do dyscypliny inżynieria środowiska górnictwo i energetyka.
Komisja habilitacyjna, której przewodniczył prof. M.K., wypowiedziała się jednogłośnie za odmową nadania stopnia doktora habilitowanego S.C. (wszyscy członkowie komisji byli przeciw nadaniu stopnia doktora habilitowanego). Również Rada [...] w F. negatywnie oceniła wniosek (w głosowaniu: 12 głosów – na nie, 4 głosy – wstrzymujące i O głosów – na tak).
Po wniesieniu odwołania, na etapie postępowania odwoławczego Rada Doskonałości Naukowej powołała dwóch kolejnych recenzentów, którzy przygotowali również opinie negatywne.
Profesor C.R.w swojej recenzji zwróciła uwagę na interesujące wyniki prowadzonych przez habilitanta badań. Przedstawiony do oceny dorobek naukowy świadczy o wysokich zdolnościach organizacyjnych, aktywności eksperckiej, pracowitości oraz wytrwałości. Profesor uznała jednak, że przedstawione wyniki "wnoszą nowe elementy poznawcze i są niewątpliwe cennym źródłem wiedzy poznawczej, ale do innych dyscyplin w tym przede wszystkim do obszaru nauk ścisłych i przyrodniczych, a w szczególności do dyscypliny nauki biologiczne lub w dziedzinie nauk rolniczych - dyscyplina nauki leśne, a częściowo w dziedzinie nauk społecznych - dyscyplina geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna." Profesor zauważyła , "ani zaproponowana metoda ani rozwój i rodzaj prowadzonych badań jak i rodzaj uzyskanych wyników nie stanowią wkładu w rozwój proponowanej dyscypliny naukowej, a w tylko w minimalnym zakresie stanowią przyczynek w praktyce gospodarczej powiązanej z ww. dyscypliną." We wniosku końcowym Profesor stwierdza, że dorobek oraz osiągnięcie naukowe kandydata przedstawione we wniosku habilitacyjnym nie mieszczą się w zakresie dyscypliny inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka (dziedzina inżynieryjno - techniczna) i "...nie spełnia wymagań jakie stawiane są przy ubieganiu się o stopień naukowy doktora habilitowanego w ww. dyscyplinie".
Profesor K.B. w recenzji wskazał, że kandydat jako osiągnięcie naukowe będące podstawą przyznania stopnia doktora habilitowanego przedstawił trzy monografie wieloautorskie (kolejno: 7, 6, 10 autorów). Jednak nie określił udziału procentowego każdego ze współautorów w tym swojego (zgodnie z uchwałą RN Instytutu [...] w F. nr [...] istnieje zapis wymagający szczegółowego opisu wkładu kandydata w powstaniu pracy i jego wytworzeniu wraz z podaniem wkładu procentowego). Recenzentami monografii były osoby związane z habilitantem (recenzent wszystkich trzech monografii - prof. A. W. promotor rozprawy doktorskiej; recenzent dwóch monografii - prof. A. G.członek redakcji czasopisma Kulon, którego redaktorem naczelnym jest habilitant oraz współautor publikacji wydanych z habilitantem). Wg recenzenta dobór osób recenzujących monografie, których habilitant jest współautorem, deprecjonują wartość osiągnięcia naukowego. Analiza treści tych trzech monografii zobrazowała, że "uzyskane wyniki mają wartość ornitologiczną i przyrodniczą jednak przedstawione osiągnięcie naukowe w postaci 3 monografii nie wnosi znacznego wkładu w rozwój dyscypliny inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka." W opinii recenzenta kadra wchodząca w skład RN Instytutu [...] w F. jest kompetentna do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego, a czynności odbyły się z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa. Podsumowując, uznał brak zasadności uchylenia decyzji Rady [...] - PIB w F. z dnia [...] października 2021 r. odmawiającej nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka.
Rada Doskonałości Naukowej przychyliła się do negatywnych recenzji przygotowanych na potrzeby przedmiotowego postępowania habilitacyjnego. Zaznaczyła, że aktywność organizacyjna, ekspercka, jak również pracowitość, została wysoko oceniona przez większość recenzentów. Jednak ci sami recenzenci stwierdzili jednoznacznie, że dorobek oraz osiągnięcie naukowe habilitanta - przedstawione we wniosku habilitacyjnym - nie mieszczą się w zakresie dyscypliny inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka oraz nie spełniają wymagań stawianych przy ubieganiu się o stopień naukowy doktora habilitowanego w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka.
Skargę na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 30 stycznia 2023 r. wniósł S.C..
Zaskarżonej decyzji w całości zarzucono, naruszenie:
- art. 219 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 221 ust. 8 oraz w zw. z art. 220 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że osiągnięcia naukowe uzyskane przez skarżącego nie mieszczą się w zakresie dyscypliny inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka oraz nie spełniają wymagań stawianych przy ubieganiu się o stopień naukowy doktora habilitowanego w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka;
- art. 219 ust. 1 pkt 2a w zw. z ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez błędną wykładnię i uznanie, że kryterium określenia procentowego udziału każdego ze współautorów w monografii będącej podstawą do ubiegania się o nadanie stopnia doktora habilitowanego jest pełnoprawnym - mimo braku odniesienia w ustawie - kryterium oceny dorobku naukowego w postępowaniu w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 219 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z czym związany jest obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i błędne uznanie, że we wniosku o nadanie stopnia doktora habilitowanego brak jest wyraźnego opisu wydzielonego zagadnienia będącego indywidualnym wkładem osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z czym związany jest obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i właściwego uzasadnienia podjętej decyzji, w tym wszechstronnego wyjaśnienia, dlaczego Rada Doskonałości Naukowej uznała za wiarygodne opinie recenzentów i nadała im moc dowodową;
- art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Radę Doskonałości Naukowej samodzielnej merytorycznej oceny dorobku kandydata do stopnia naukowego, a ograniczenie się do przytoczenia wniosków opinii recenzentów i Rady Naukowej, co mogło mieć istotny wpływ na wydanie decyzji utrzymującej w mocy uchwałę Rady [...] Państwowego Instytutu Badawczego w F..
Wskazując na te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę Rada Doskonałości Naukowej, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021, poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 1634), zw. dalej "p.p.s.a.". Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga nie jest zasadna.
Istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem decyzji organów stwierdzających odmowę nadania dr S.C. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sąd administracyjny w ramach swojej kognicji nie jest uprawniony do oceniania, czy osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego posiada znaczny dorobek naukowy ani czy przedłożona rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. W ramach postępowania sądowego nie dokonuje się oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego kandydata i wartości naukowej przedstawionej pracy habilitacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 212/08).
W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie, czy w toku postępowania habilitacyjnego nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami ustawy, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 219 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce stopień doktora habilitowanego nadaje się osobie, która: 1) posiada stopień doktora; 2) posiada w dorobku osiągnięcia naukowe albo artystyczne, stanowiące znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny, w tym co najmniej: a) 1 monografię naukową wydaną przez wydawnictwo, które w roku opublikowania monografii w ostatecznej formie było ujęte w wykazie sporządzonym zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 267 ust. 2 pkt 2 lit. a, lub b) 1 cykl powiązanych tematycznie artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach naukowych lub w recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowych, które w roku opublikowania artykułu w ostatecznej formie były ujęte w wykazie sporządzonym zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 267 ust. 2 pkt 2 lit. b, lub c) 1 zrealizowane oryginalne osiągnięcie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne lub artystyczne; 3) wykazuje się istotną aktywnością naukową albo artystyczną realizowaną w więcej niż jednej uczelni, instytucji naukowej lub instytucji kultury, w szczególności zagranicznej. Osiągnięcie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, może stanowić część pracy zbiorowej, jeżeli opracowanie wydzielonego zagadnienia jest indywidualnym wkładem osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego (ust. 2). Obowiązek publikacji nie dotyczy osiągnięć, których przedmiot jest objęty ochroną informacji niejawnych (ust. 3).
W myśl art. 220 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego, składany do podmiotu habilitującego za pośrednictwem Rady Doskonałości Naukowej. Wniosek obejmuje: 1) opis kariery zawodowej; 2) wykaz osiągnięć, o których mowa w art. 219 ust. 1 pkt 2; 3) wskazanie podmiotu habilitującego wybranego do przeprowadzenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego (art. 220 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce).
Stosownie do art. 221 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce Rada Doskonałości Naukowej dokonuje oceny formalnej wniosku oraz przekazuje go podmiotowi habilitującemu w terminie 4 tygodni od dnia jego otrzymania. W terminie 4 tygodni od dnia otrzymania wniosku przez podmiot habilitujący może on nie wyrazić zgody na przeprowadzenie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego i zwrócić wniosek do Rady Doskonałości Naukowej (ust. 2). Jak stanowi ust. 3, w przypadku niewyrażenia zgody, Rada Doskonałości Naukowej niezwłocznie wyznacza inny podmiot habilitujący i przekazuje wniosek temu podmiotowi. Przepisu ust. 2 nie stosuje się.
Zgodnie z art. 221 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce podmiot habilitujący, w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania informacji o członkach komisji habilitacyjnej wyznaczonych przez Rada Doskonałości Naukowej, powołuje komisję habilitacyjną. Komisja składa się z: 1) 4 członków wyznaczonych przez Radę Doskonałości Naukowych; 2) 2 członków posiadających stopień doktora habilitowanego lub tytuł profesora, zatrudnionych w podmiocie habilitującym, w tym sekretarza; 3) recenzenta posiadającego stopień doktora habilitowanego lub tytuł profesora oraz aktualny dorobek naukowy lub artystyczny i uznaną renomę, w tym międzynarodową, niebędącego pracownikiem podmiotu habilitującego.
Recenzentem może być osoba niespełniająca warunków określonych w ust. 4 i 5, która jest pracownikiem zagranicznej uczelni lub instytucji naukowej, jeżeli Rada Doskonałości Naukowej lub podmiot habilitujący uzna, że osoba ta posiada znaczący dorobek w zakresie zagadnień związanych z osiągnięciami osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego (ust. 6). Recenzentem nie może zostać osoba, która w okresie ostatnich 5 lat dwukrotnie nie dochowała terminu, o którym mowa w ust. 8. (ust. 7). Recenzenci, w terminie 8 tygodni od dnia doręczenia im wniosku, oceniają, czy osiągnięcia naukowe osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego odpowiadają wymaganiom określonym w art. 219 ust. 1 pkt 2, i przygotowują recenzje (ust. 8).
Od decyzji o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego przysługuje odwołanie do Rady Doskonałości Naukowej. Przepisy art. 193 ust. 2–4 stosuje się odpowiednio. Termin na wniesienie odwołania wynosi 30 dni od dnia doręczenia decyzji (ust. 2). Organ, o którym mowa w art. 178 ust. 1, przekazuje odwołanie Radzie Doskonałości Naukowej wraz ze swoją opinią i aktami sprawy w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia odwołania (ust. 3). Po rozpatrzeniu odwołania, w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy, Rada Doskonałości Naukowej utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla ją i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, o którym mowa w art. 178 ust. 1, tego samego albo innego podmiotu doktoryzującego (ust. 4).
Zgodnie z treścią art. 178 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce w postępowaniach w sprawie nadania stopnia doktora oraz w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Stosownie do treści art. 221 ust. 12 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce na podstawie uchwały, o której mowa w ust. 10, podmiot habilitujący, w terminie miesiąca od dnia jej otrzymania, nadaje stopień doktora habilitowanego albo odmawia jego nadania. Podmiot habilitujący odmawia nadania stopnia, w przypadku gdy opinia, o której mowa w ust. 10, jest negatywna. Zaś ust. 10 stanowi, że uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego podejmuje komisja habilitacyjna w głosowaniu jawnym. Na wniosek osoby ubiegającej się o stopień komisja podejmuje uchwałę w głosowaniu tajnym. Opinia nie może być pozytywna, jeżeli co najmniej 2 recenzje są negatywne.
Jak już wcześniej wskazano, zakres kontroli sądu administracyjnego jest ograniczony, bowiem Sąd ten nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Rady Doskonałości Naukowej. Nie dokonuje także merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz tego, czy rozprawa habilitacyjna kandydata stanowiła znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki. Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się jedynie do stwierdzenia, czy w postępowaniu przed Radą Naukową ITP Państwowego Instytutu Badawczego w F. oraz Radą Doskonałości Naukowej nie naruszono norm postępowania wynikających z przepisów ustawy, a także kodeksu postępowania administracyjnego.
Ten szczególny charakter postępowania dotyczy również postępowania odwoławczego toczącego się przed Radą Doskonałości Naukowej. W postępowaniu tym osoba, której dotyczy uchwała, nie korzysta z praw strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Wskazać należy, że Rada Doskonałości Naukowej ma kompetencje ograniczone do kontroli, a nie merytorycznego orzekania w sprawie. Kontrola ta sprowadza się do kontroli prawidłowości czynności prawnych, których wadliwość powoduje uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Radzie Naukowej [...] w F..
Wymaga zaznaczenia, że samo postępowanie przed Radą Doskonałości Naukowej ma charakter niejawny, a zapadające w jego toku uchwały są podejmowane w głosowaniu tajnym. W sprawie o nadanie stopnia naukowego, ze względu na szczególny tryb postępowania nie może być wprost stosowany art. 10 § 1 k.p.a. Dlatego w tego typu sprawach stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Ponadto decyzje Rady Doskonałości Naukowej należą do decyzji wydawanych przez organ kolegialny. Decyzje tego typu stanowią podsumowanie postępowania, mającego charakter niejawny i zapadają w głosowaniu tajnym. Zatem brak przedstawienia szczegółowych motywów podjęcia tej decyzji, z uwagi na specyfikę tego postępowania, nie może być uznane za naruszenie prawa, dające podstawę do uchylenia decyzji. Ograniczenie uzasadnienia decyzji Rady Doskonałości Naukowej nie stanowi naruszenia prawa, gdyż są to decyzje kolegialne podejmowane w głosowaniu tajnym, a wyników tajnego głosowania nie można przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 k.p.a. (podobnie na tle poprzednio obowiązującej ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1226/09).
Przechodząc do analizy niniejszej sprawy wskazać należy, że podstawą wniosku skarżącego o nadanie stopnia doktora habilitowanego był dorobek naukowy w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka. W toku prowadzonego przez organy obu instancji postępowania, dorobek naukowy skarżącego został negatywnie zaopiniowany przez to że nie wnosi znacznego wkładu naukowego do ww. dyscypliny.
Na etapie postępowania I instancyjnego czterech z trzech recenzentów: prof. B.R., prof. W.J., prof. P.B. przedstawiło jednoznacznie negatywne recenzje. Recenzent dr hab. M.K. wydał pozytywną recenzję, którą następnie zmienił na negatywną. Na etapie posiedzenia komisji habilitacyjnej ostatecznie wszyscy czterej recenzenci uznali, że dzieło zaprezentowane przez habilitanta nie wnosi znacznego wkładu naukowego do dyscypliny inżynieria środowiska górnictwo i energetyka,
Komisja habilitacyjna, której przewodniczył prof. M.K., wypowiedziała się jednogłośnie za odmową nadania stopnia doktora habilitowanego dr. S.C.. Mając powyższe na uwadze Rada [...] w F. negatywnie oceniła wniosek, w głosowaniu nad odmową nadania stopnia naukowego oddano 12 głosów i 4 wstrzymujące.
Na etapie postępowania odwoławczego Rada Doskonałości Naukowej powołała dwóch kolejnych recenzentów: C. R.i K. B., którzy przygotowali również negatywne opinie. Wszyscy oceniający wniosek habilitacyjny skarżącego ocenili go negatywnie, konsekwentnie stwierdzając, że dorobek dr Sławomira Chmielewskiego nie spełnia wymogów określonych w art. 219 ust. 1 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce i nie ma poparcia jego wniosku o nadanie stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zdaniem Rady Doskonałości Naukowej sześć negatywnych recenzji osiągnięć naukowych skarżącego, uchwała komisji habilitacyjnej zawierająca negatywną opinię w sprawie nadania dr S.C. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka, a także wynik tajnego głosowania członków Rady Naukowej Dyscypliny [...] w F., w którym negatywnie zaopiniowano wniosek w sprawie nadania dr S.C. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka, przesądziły za utrzymaniem w mocy zaskarżonej uchwały.
W zaskarżonej decyzji uwypuklono również, że w toku postępowania przed komisją habilitacyjną nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość podjętej uchwały o odmowie poparcia wniosku o nadanie stopnia naukowego dr S.C.. Podjęta uchwała jest wyrazem woli organu kolegialnego, który biorąc pod uwagę całość okoliczności sprawy, zarówno przemawiających na korzyść strony jak i przeciwko niej, podjął w głosowaniu autonomiczną uchwałę o sposobie załatwienia sprawy. Samo zaś merytoryczne rozstrzygnięcie, w tym ocena recenzji, ich rzetelność i fachowość, mogła zostać wyrażona tylko w dyskusji i następnie w głosowaniu nad treścią uchwały, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
Słusznie Rada Doskonałości Naukowej zauważyła, że Rada jest organem kolegialnym i podejmuje uchwały w głosowaniu tajnym oraz że przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego stosuje się w przedmiotowej sprawie odpowiednio - uchwała nie musi spełniać wszystkich warunków określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Także Rada Doskonałości Naukowej po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy i uzasadnieniem uchwały Rady [...] Państwowego Instytutu w F. z dnia [...] października 2021 r. wskazując, że spełnione zostały warunki określone w art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. postanowiła utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę.
Recenzje stanowią warunek niezbędny do podjęcia uchwały przez Radę Doskonałości Naukowej, ale nie jest ona nimi w żaden sposób związana. Treść uchwały w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego nie jest ani nie musi być odzwierciedleniem wniosków czy konkluzji recenzentów (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 548/18). Ponadto przepisy ustawy nie stwarzają kandydatowi na stopień naukowy możliwości dyskutowania na temat recenzji. Tym samym jednoznacznie negatywne oceny recenzentów nie mogą zostać zaprzeczone wyjaśnieniami strony.
Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że w toku postępowania przed organami obu instancji (które szczegółowo opisano, przedstawiając stan faktyczny sprawy) nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość podjętej uchwały o odmowie nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego. Podjęta uchwała jest wyrazem woli organu kolegialnego, który biorąc pod uwagę całość okoliczności sprawy, zarówno przemawiających na korzyść strony, jak i przeciwko niej, podjął w głosowaniu autonomiczną decyzję o sposobie załatwienia sprawy. Samo merytoryczne rozstrzygnięcie, w tym ocena recenzji, ich rzetelność i fachowość, mogło zostać wyrażone tylko w dyskusji i następnie głosowaniu nad treścią uchwały, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
W ocenie Sądu postępowanie to było zgodne z przepisami ustawy.
Podstawowy zarzut skargi sprowadza się do polemiki z recenzjami, które zostały przedstawione w niniejszej sprawie. Co istotne, ocena dorobku naukowego wynika z opinii recenzentów, które są podstawową częścią materiału dowodowego w postępowaniach o nadanie stopnia naukowego. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 5 maja 2009 r. sygn. akt I OSK 531/08, tu cyt. "(...) postępowanie przed Centralną Komisją nie stwarza kandydatowi na stopień naukowy możliwości toczenia dyskusji na temat recenzji, czy też kwestionowania w drodze postępowania sądowego wystawionych ocen rozprawy habilitacyjnej (dzieła), nawet jeżeli zainteresowany jest najgłębiej przekonany, iż nie są one umotywowane, czy niesłuszne lub krzywdzące." W związku z tym stanowisko prezentowane przez skarżącego w skardze nie może podlegać ocenie Sądu i jako takie uznać należy je jako nieuprawnione.
Podkreślenia wymaga, że skarżący wszczynając postępowanie habilitacyjne poddał swój dorobek naukowy kontroli odpowiednich organów środowiska naukowego i powinien przyjąć taką a nie inną jego ocenę. Podkreślić należy, że postępowanie habilitacyjne jest aktem oceny kandydata przez recenzentów, komisję habilitacyjną i wreszcie uprawnioną radę, a nie aktem sporu kandydata z recenzentami. W niniejszej sprawie skarżący oceniony został negatywnie, co szerzej przedstawiono w części historycznej uzasadnienia. Zatem pojawiająca się w skardze polemika skarżącego, nie mogła odnieść zamierzonego skutku.
Mając na uwadze zarzuty skarżącego, które nie zasługują na uwzględnienie należy wyjaśnić, że podstawą odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego było uznanie, że osiągnięcie naukowe przedstawione przez kandydata nie stanowi znacznego wkładu habilitanta w rozwój dyscypliny naukowej inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka.
W postępowaniu habilitacyjnym wartość osiągnięcia naukowego została oceniona negatywnie.
Sąd wskazuje, że odrębność postępowania w spawach o nadanie stopnia naukowego, czy tytułu naukowego polega zwłaszcza na sposobie podejmowania decyzji przez członków Rady Doskonałości Naukowej, tj. przez organ kolegialny, którego członkowie decydują w wyniku tajnego głosowania. Rada Doskonałości Naukowej zobowiązana jest stosownie do art. 77 § 1 i 80 k.p.a. zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Mimo że rozstrzygnięcie podejmowane przez członków zapada w głosowaniu tajnym, to winno ono znaleźć odzwierciedlenie w dokumentacji sprawy obrazującej przebieg postępowania przed tą Radą. Uzasadnienie zaś decyzji, z uwagi na sposób jej podejmowania - w głosowaniu tajnym - siłą rzeczy nie może w pełni odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. W utrwalonej już linii orzeczniczej sądów administracyjnych, wyrażany jest pogląd, że organy kolegialne, jakim w tym przypadku jest Rada Doskonałości Naukowej, podejmują rozstrzygnięcia w głosowaniu tajnym, a zatem nie ma możliwości ustalenia motywów głosowania (vide: wyrok NSA z dnia 7 września 2011 r., sygn. I OSK 1078/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. II SA/Wa 1817/19).
Podsumowując wskazać należy, że charakter postępowania odwoławczego przed Radą Doskonałości Naukowej nie jest identyczny jak w przypadku postępowania odwoławczego od decyzji organu administracji publicznej, prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki postępowania w sprawie nadawania stopni i tytułów naukowych. Rada Doskonałości Naukowej, poza oceną legalności zaskarżonej uchwały Rady Naukowej, przeprowadza własne postępowanie, a podejmowana decyzja zapada w głosowaniu tajnym, co powoduje, że również przepisy dotyczące postępowania odwoławczego muszą być stosowane odpowiednio, a nie wprost. Rada Doskonałości Naukowej ma kompetencje ograniczone wyłącznie do kontroli, a nie do merytorycznego orzekania w zakresie stopni naukowych. Szczególny przedmiot tego postępowania powoduje, że nie można stosować art. 7, art. 79 § 1 i § 2, art. 81 k.p.a. do rozpoznania spraw w tym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 145/07).
Wobec podnoszonego przez skarżącego zarzutu wobec braku po stronie recenzentów powołanych przez Radę Doskonałości Naukowej wystarczającej wiedzy i kwalifikacji dla oceny osiągnięcia habilitacyjnego skarżącego, wskazać należy, że nie jest rolą Sądu, a tym bardziej kandydata do stopnia naukowego, ocenianie umiejętności recenzentów powołanych przez uprawniony organ do oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej do stopnia doktora habilitowanego. W konsekwencji postawiony w tym zakresie zarzut nie mógł odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku.
Niezadowolenie skarżącego z wydanych rozstrzygnięć nie może oznaczać wadliwości recenzji i samego postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 219 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z czym związany jest obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i błędne uznanie, że we wniosku o nadanie stopnia doktora habilitowanego brak jest wyraźnego opisu wydzielonego zagadnienia będącego indywidualnym wkładem osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, Sąd wskazuje, że w przypadku prac współautorskich, wyodrębnienie indywidualnego, merytorycznego udziału kandydata do tytułu naukowego w powstanie prac jest warunkiem dokonania oceny jego osobistych osiągnięć.
Sąd dostrzega, że Rada Doskonałości Naukowej podniosła brak określenia udziału procentowego każdego ze współautorów w trzech publikacjach książkowych przedłożonych wraz z wnioskiem o nadanie stopnia naukowego jako osiągnięcie naukowe pt. [...] w aspekcie strategii zachowania środowiska przyrodniczego, mimo nie obowiązywania uchwały nr [...] Rady Naukowej ITB Państwowego Instytutu Badawczego w F. i mimo załączonych oświadczeń współautorów, które określają ich wkład. Jednak - w ocenie Sądu - nie miało ono wpływu na ostateczną ocenę przedłożonego dorobku naukowego habilitanta. Mając na względzie specyfikę postępowania habilitacyjnego, w ocenie Sądu, bardziej adekwatna jest ocena znaczności przez aspekt ważności i wybitności, aniżeli przez procentowy udział. Pogląd ten podzielił także WSA w Warszawie, wskazując, że nieistotne jest, czy osiągnięcia naukowe stanowiące wkład autora w rozwój nauki stanowią jedno dzieło, czy cykl publikacji powiązanych tematycznie, lecz ważna jest wartość merytoryczna tych dzieł czy publikacji. Tym samym sąd zwrócił istotną uwagę na przedłożenie jakości naukowej osiągnięć habilitanta ponad ich liczbę lub objętość (wyr. WSA w Warszawie z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1991/17). Natomiast całościowo walor merytoryczny osiągnięć habilitanta i ich znaczenie dla jednoznacznego pogłębiania i rozwijania stanu wiedzy w dyscyplinie inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka oceniono jako "klasyczne wieloautorskie inwentaryzacje, które są wartościowym materiałem faktograficznym, ale z trudem można je uznać za publikacje naukowe będące podstawą do ubiegania się o stopnień naukowy. Z pewnością takiej rangi nie można nadać syntetycznym, czasami kilkuzdaniowym opisom gatunków ptaków (...). Mimo uznania dla wysiłku twórców przedstawionych monografii nie jestem w stanie ich uznać za pełnowartościowe prace naukowe wnoszące wkład w rozwój dyscypliny naukowej inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka."
Reasumując zaskarżona decyzja wydana została także w zgodzie z prawem materialnym, a Sąd nie dopatrzył się takich wad procesowych, które mogłyby skutkować jej uchyleniem. W szczególności należy wskazać, że zarówno komisja habilitacyjna, jak i Rada Naukowa Instytutu [...] w F. oraz Rada Doskonałości Naukowej zachowały obowiązującą procedurę. Członkowie Rady mieli możliwość zapoznania się z całą dokumentacją przedstawioną przez komisję habilitacyjną, w tym z treścią sporządzonych recenzji, protokołem z posiedzenia komisji, wynikiem głosowania i podjętą uchwałą wraz z jej uzasadnieniem.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło