I OSK 1605/24

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-07-08

Skład orzekający: Piotr Niczyporuk, Karol Kiczka, Agnieszka Miernik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak zatrudnienia wnioskodawcy, który sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, może być podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli istnieją inne dzieci zobowiązane do alimentacji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów, uznając, że błędnie zinterpretowano przepis dotyczący świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd stwierdził, że brak zatrudnienia wnioskodawcy, który sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, może być podstawą do przyznania świadczenia, a fakt posiadania rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji nie stanowi negatywnej przesłanki do jego przyznania. Kluczowe jest ustalenie, czy zakres sprawowanej opieki obiektywnie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce sprawującej całodobową opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a sprawowaną opieką, a także wskazywały na istnienie innych dzieci zobowiązanych do alimentacji. Skarżąca kasacyjnie podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Jordanów i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1331/23 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2023 r., znak SKO.ŚR/4111/480/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Jordanów z dnia 13 marca 2023 r. znak 524/ŚP/2/2023, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz [...] kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1331/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2023 r., znak SKO.ŚR/4111/480/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej SKO) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Jordanów z dnia 13 marca 2023 r. o odmowie przyznania [...] świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO za przeszkodę w przyznaniu stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uznało brak związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia, a wykonywaną przez nią opieką nad ojcem. Kolegium wskazało m.in., że między rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, istnieć musi bezpośredni związek, co oznacza, że rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego podyktowana musi być właśnie sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Kolegium opieka sprawowana przez skarżącą nie ma charakteru stałego i nieprzerwanego, a określony przez nią zakres opieki w połączeniu ze stanem zdrowia jej ojca nie jest tego rodzaju, że wykluczałby podjęcie pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącą choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Rolnik przy właściwej organizacji pracy może prowadzić gospodarstwo rolne - zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniosła [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu Kolegium prawidłowo oceniło, że z okoliczności sprawy nie wynika w żaden sposób, aby istniał związek przyczynowo–skutkowy pomiędzy stanem zdrowia ojca strony, a niepodejmowaniem przez nią aktywności zawodowej, a ocena ta nie ma znamion dowolnej i sprzecznej z powołanymi przepisami. Fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Wskazał, że ojciec skarżącej ma poza skarżącą jeszcze piątkę dzieci zobowiązanych do jego alimentacji, a nadto podzielił stanowisko organu odwoławczego, że wynikający z akt stan zdrowia niepełnosprawnego ojca skarżącej i w konsekwencji odpowiadający temu stanowi zakres celowej opieki, jakiej osoba ta wymaga - nie uprawniały do przyjęcia nieodzowności rezygnacji skarżącej z aktywności w gospodarstwie rolnym. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego, tj: 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez stronę skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje zawiązek przyczynowy; 2. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dziecku osoby niepełnosprawnej konieczne jest wykazanie iż pozostałe dzieci niepełnosprawnej są obiektywnie niezdolne do sprawowania opieki i wywiązywania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu nakazuje przyjąć iż możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego przez pozostałe osoby zobowiązane w tym samym stopniu pozostaje bez wpływu na prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego. II. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj: 1. art. 135 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całości materiału dowodowego w sprawie, czego skutkiem było niesłuszne oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz uznanie, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa; 2. art. 135 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu całości okoliczności faktycznych w przedmiotowej sprawie w postaci niewzięcia pod uwagę faktu, iż strona skarżąca od 2020 roku pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z rezygnacją z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną; 3. art. 151 p.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym koszów zastępstwa procesowego, oraz zrzeczono się rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest zasadna. Analizując zarzuty kasacyjne w powyżej określonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zasługują one na uwzględnienie. Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy w ustalonym stanie faktycznym zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą kasacyjnie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Rozstrzygnięcia wymagała ponadto kwestia, czy podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego może być okoliczność, że rodzeństwo strony - w równym stopniu zobowiązane do alimentacji w stosunku do ojca - opieki takiej nie podejmuje. W rozpoznawanej sprawie skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem [...], córką w wieku szkolnym oraz niepełnosprawnym ojcem [...], sprawuje opiekę nad ojcem, który takiej opieki oraz pomocy w czynnościach dnia codziennego niewątpliwie wymaga. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Suchej Beskidzkiej z dnia 5 listopada 2020 r., z którego wynika, że [...] został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, wymaga stałej i całodobowej pomocy drugiej osoby ze względu na naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 5 października 2020 r., zaś orzeczenie wydano do dnia 31 października 2023 r. Skarżąca wskazała, że ojciec wymaga stałej opieki i pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego, w związku z czym ona nie może podjąć zatrudnienia. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi z mężem i córką w wieku szkolnym oraz ojcem gospodarstwo domowe, sprawuje całodobową opiekę nad niepełnosprawnym ojcem chorującym przewlekle na choroby układu krążenia, układu ruchu, cukrzycę insulinoniezależną oraz dnę moczanową. Jest osobą po ostrym zawale mięśnia sercowego z nadciśnieniem tętniczym oraz zaburzeniami krzepnięcia krwi. Cierpi z powodu ostrych napadów dny moczanowej czego następstwem są silne dolegliwości bólowe kończyn. Skarżąca pełni nad ojcem całodobową opiekę w wykonywaniu czynności codziennych (kąpiel, ubieranie, przygotowanie posiłków, podawanie leków, sprawy urzędowe, wizyty u lekarzy). Ojciec nie jest w stanie funkcjonować bez pomocy osób trzecich. Z uwagi na powyższe oraz ciągłą (codzienną) obecność oraz nadzór skarżącej nad niepełnosprawnym ojcem brak jest możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji - świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w pkt 1-4, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Norma ta wskazuje na warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej, który należy brać pod uwagę, oceniając spełnienie przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne winna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który obiektywnie zmusza do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie daje możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Opieka ta musi zatem stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Istotna jest tu ocena, czy zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Oczywistym jest, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki (na co jednoznacznie wskazuje treść art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr). W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie. Celem ustawodawcy było bowiem zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą. Już sama językowa wykładnia art. 17 ust. 1 uśr prowadzi do wniosku, że nie tylko rezygnacja z zatrudnienia, ale również niepodejmowanie go w związku z koniecznością sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Ustawodawca nie wprowadził wymogu, żeby opiekun osoby niepełnosprawnej, który nie podejmuje zatrudnienia, pracował kiedykolwiek wcześniej. Również żadna z reguł wykładni nie pozwala wyciągnąć takiego wniosku (por. wyroki NSA: z dnia 8 listopada 2022 r. I OSK 85/22; z dnia 2 sierpnia 2024 r., I OSK 1979/23; publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle przedstawionej argumentacji oraz braku dokładnego ustalenia zakresu i ilości wykonywanych przy chorym ojcu czynności - bez znaczenia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest zatem wskazywanie, że skarżąca jest rolnikiem i może sama sobie organizować dzień pracy oraz łączyć ją z opieką nad ojcem. Organy zamiast położyć nacisk na opis zakresu i ilości czynności wykonywanych przez skarżącą w związku z opieką nad ojcem, absorbujących jej czas i uwagę, skupiły się głównie na fakcie że skarżąca nie pracuje a może sobie sama ten czas pracy organizować. Celem świadczenia pielęgnacyjnego, jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zakreśla przy tym żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania, z powodu konieczności sprawowania opieki. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma zatem znaczenia, od kiedy utrzymuje się rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką bądź czy aktywność zawodowa istniała. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie - po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia - wystąpi on o to świadczenie, zaś organ pomocowy nie ma uprawnień by ustalać przyczyny braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ pomocy społecznej jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki (zob. B. Chludziński [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, LEX/el. 2023, art. 17). Związku przyczynowo - skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można zatem rozumieć jako konieczności czasowej korelacji pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawcę, wystąpieniem niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki oraz złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że brak aktywności zawodowej nie może świadczyć o braku takiej możliwości na dzień złożenia wniosku, tj. 13 marca 2023 r. O braku związku przyczynowego nie będzie świadczyć także ilość, zakres i rozmiar czynności opiekuńczych, jakie wykonuje skarżąca względem męża, a to czy ilość i zakres tych czynności uniemożliwia skarżącej podjęcie aktywności zawodowej w tym samym czasie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, równie błędne jest wskazywanie na fakt, że ojciec skarżącej ma w sumie sześcioro dzieci zobowiązanych do alimentacji łącznie ze skarżącą. Sąd kasacyjny nie podziela - powszechnego w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - stanowiska, że skarżąca przed wystąpieniem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego miała obowiązek rozważyć scenariusze opieki nad ojcem z uwzględnieniem, w tym samym stopniu zobowiązanego do alimentacji, rodzeństwa. Pogląd taki jest oczywiście błędny. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. jasno wylicza przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest w tej sytuacji wprowadzanie przez organy administracyjne, czy Sąd Wojewódzki dodatkowych, negatywnych przesłanek przyznania tego rodzaju pomocy. Przyczyną odmowy ustalenia prawa nie może być więc posiadanie przez wnioskodawczynię rodzeństwa, zobowiązanego alimentacyjnie - w tym samym stopniu co skarżąca - wobec niepełnosprawnego ojca. Jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji, świadczenie można przyznać jednej z nich, pod warunkiem, że spełnia ona przewidziane prawem przesłanki (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 maja 2025 r. I OSK 1277/24; 9 sierpnia 2023 r. I OSK 1661/22; 12 grudnia 2023 r. I OSK 2057/22; 6 lutego 2024 r., I OSK 157/23). Ustawa o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy jest kilka osób zobowiązanych do alimentacji w tym samym stopniu, nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Skoro zatem skarżąca, jako córka osoby wymagającej opieki znajduje się wraz z rodzeństwem wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., którym przy spełnieniu pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to do niej należy wybór czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny względem matki poprzez sprawowanie osobistej opieki (nie podejmując, bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewni jej opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie, dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. Za zasadne uznać w tym kontekście należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powinno ono stanowić ekwiwalent za faktyczny brak możliwości podjęcia przez opiekuna zatrudnienia wobec konieczności sprawowania czynności opiekuńczych, bądź za rezygnację z zatrudnienia w celu ich sprawowania. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się więc wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Kluczowym jest, że w przywołanej regulacji brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem orzekających w sprawie organów administracji i Sądu I instancji, o braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy w gospodarstwie rolnym a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się także z argumentacją dotyczącą większej ilości zobowiązanych do alimentacji członków rodziny i co za tym idzie możliwości nie przyznania tylko z tego powodu świadczenia pielęgnacyjnego temu członkowi rodziny, który sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym, mimo braku takiej negatywnej przesłanki w przepisach. W świetle zaprezentowanych rozważań należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonał błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zakresie związku między brakiem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, o którym mowa w powyższym przepisie, niezasadnie przyjmując, że dla zaistnienia omawianego związku niezbędna jest czasowa korelacja pomiędzy datą powstania niepełnosprawności, niepodejmowaniem zatrudnienia oraz wystąpieniem z wnioskiem o świadczenie. Ponadto, Sąd I instancji błędnie zaakceptował ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, z którego to materiału w zasadzie niewiele wynika odnośnie związku pomiędzy chorobą/chorobami ojca skarżącej, a obowiązkami związanymi z opieką nad nim. W konsekwencji uznać należy, że błędnie Sąd I instancji zastosował art. 151 p.p.s.a. i oddalił skargę akceptując stanowisko organów. Wobec podważenia oceny materiału dowodowego, zebranego w postępowaniu administracyjnym, uzasadniony jest zatem zarówno zarzut błędnego zastosowania art. 151 p.p.s.a. jak i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem błędne zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Prawidłowej subsumpcji można dokonać wyłącznie na gruncie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, skoro ustalenia faktyczne zostały skutecznie zakwestionowane poprzez podważenie dokonanej przez organ odwoławczy oceny dowodów, w tym stanie sprawy subsumcja ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawnej nie mogła być prawidłowa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i na podstawie art. 188 w zw. z art. 182 § 2 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Jordanów. Ponownie badając wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Wójt Gminy Jordanów uwzględni wyżej wskazaną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i przeprowadzi postępowanie z rzetelnym uwzględnieniem wszystkich zasad procedury administracyjnej. Związek przyczynowo - skutkowy powinien zostać oceniony przez wymiar sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym ojcem oraz jego konkretne potrzeby, wynikające z posiadanych przez niego schorzeń i chorób (por. K. Małysa-Sulińska, A. Kawecka [w:] P. Kledzik, P. Lisowski, M. Mączyński, A. Ostapski, J. Sapeta, K. Małysa-Sulińska, A. Kawecka, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2023, art. 17). Wezmą również pod uwagę zmianę stanu prawnego, związaną z art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło