I SA/Gd 809/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-10-26
Skład orzekający: Ewa Wojtynowska, Małgorzata Gorzeń, Elżbieta Rischka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu składek, biorąc pod uwagę trudną sytuację zdrowotną i finansową wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności ani przesłanki umorzenia w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności. Wnioskodawca dysponuje stałym źródłem dochodu (emerytura), które pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i spłatę zadłużenia, nawet z uwzględnieniem potrąceń komorniczych i innych zobowiązań.Stan faktyczny
Skarżący J. G. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i finansową. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia, stwierdzając brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz brak uzasadnionych podstaw do umorzenia pomimo braku takiej nieściągalności. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na problemy zdrowotne (udar, zawał, cukrzyca) i brak środków na leczenie oraz spłatę zadłużenia. ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną, szczegółowo analizując sytuację materialną i zdrowotną skarżącego, jego dochody (emerytura) oraz wydatki, a także przeprowadzając egzekucję komorniczą.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 15 lutego 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS"), po rozpatrzeniu wniosku J. G. (dalej: "Skarżący") o ponowne rozpoznanie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 13 października 2020 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
W dniu 29 maja 2020 r. Skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał na trudną sytuację zdrowotną i finansową.
Decyzją z 13 października 2020 r. ZUS odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek, wskazując w uzasadnieniu, że w sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Zdaniem organu, Skarżący nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; nie wykazał, ze stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący wskazał, że jest chory i nie stać go na leczenie oraz wynajęcie adwokata. Dodał, że jego sytuacja jest dramatyczna, ponieważ przeszedł udar i nie ma sił na spłatę należności. Wskazał ponadto, że nie ma żadnego majątku.
W piśmie z dnia 29 stycznia 2021 r. Skarżący poinformował, że prowadzona działalność przynosiła straty. Oznajmił, że przeszedł zawał serca, udar, oraz że choruje na cukrzycę, prostatę i nadciśnienie, a koszty leczenia są bardzo wysokie.
Decyzją z dnia 15 lutego 2021 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu ZUS stwierdził, że wydając decyzję ZUS oparł rozstrzygnięcie na wnikliwej analizie wszystkich zebranych w trakcie prowadzonego postępowania dokumentów oraz dostępnych informacji. ZUS dokonał rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej Skarżącego, rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów, także uwzględnionych w decyzji ZUS z dnia 13 października 2020 r.
ZUS wyjaśnił, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 18 sierpnia 2020 r. wynika, że: Skarżący jest żonaty, nie pracuje zarobkowo, pobiera świadczenie emerytalne w miesięcznej wysokości 2.530,09 zł netto, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy, prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 2.300,00 zł, w tym z tytułu kosztów leczenia w wysokości 1.500,00 zł oraz innych 800,00 zł, posiada zobowiązania pieniężne w bankach z miesięczną ratą w wysokości 472,20 zł oraz u Komornika w miesięcznej wysokości 1.095,48 zł, miesięcznie reguluje kwotę w wysokości 1.567,68 zł, nie posiada nieruchomości, ruchomości, innych praw majątkowych i wierzytelności, Skarżący wskazał, że poprawa sytuacji materialnej nastąpi w momencie jak Komornik nie będzie egzekwował kwoty 1.095,48 zł miesięcznie, poinformował, że choruje oraz, że przeszedł zawał i udar.
Do rozpoznania sprawy skorzystano z danych wygenerowanych z Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. ZUS przyjął powyższe dokumenty jako dowód w przedmiotowej sprawie i stwierdził, że Skarżący w dniu 7 lipca 2017 r. zakończył prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży [...]; od 2 lutego 2015 r. jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako emeryt i pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 4.381,95 zł brutto, tj. 3.625,57 zł netto, ze świadczenia są dokonywane potrącenia komornicze w wysokości 1.095,48 zł, do wypłaty pozostaje kwota 2.530,09 zł; w Centralnej Ewidencji Pojazdów nie figuruje jako właściciel lub współwłaściciel pojazdu; według danych pozyskanych z Bazy Danych Ksiąg Wieczystych nie jest właścicielem nieruchomości; należności z tytułu składek na koncie płatnika nie uległy przedawnieniu i okres ich dochodzenia na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. jeszcze nie upłynął, postępowanie egzekucyjne należności jest skutecznie prowadzone przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał na przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i stwierdził, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednak nie zachodzi przesłanka braku majątku, ponieważ pobiera świadczenie emerytalne wysokości 4.381,95 zł brutto, z którego jest prowadzona skuteczna egzekucja oraz nie wystąpiło kryterium braku następców prawnych; przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie Skarżący wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, dlatego że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego jest skutecznie prowadzone, na przestrzeni 6 ostatnich miesięcy wyegzekwowano kwotę 6.005,06 zł.
Zdaniem ZUS, ponieważ wobec Skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
ZUS wskazał kolejno, że zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z. tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
ZUS podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i stwierdził, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem organu, jeżeli w danym okresie Skarżący nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej Skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tego tytułu za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność. Oznacza to, że każdy płatnik składek, bez wezwania ZUS, powinien w ustawowym terminie regulować należne składki. Uchybienie powyższego obowiązku skutkuje powstaniem zadłużenia.
Według organu, przy badaniu przesłanek umorzenia należności z tytułu składek istotna jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, a nie przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane, jako samodzielna przesłanka umorzenia należności. Oznacza to, że okoliczności dotyczące genezy powstania zaległości w opłacaniu składek pozostają bez znaczenia dla sprawy.
Należności z tytułu składek zasilają fundusze celowe wchodzące w skład polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Z kwot zgromadzonych na tych funduszach realizowane są zadania w zakresie wypłaty świadczeń (np. emerytur, rent czy zasiłków z ubezpieczenia chorobowego).
W ocenie organu, korzystanie z ubezpieczeń społecznych (pobieranie świadczenia emerytalnego) i z ubezpieczenia zdrowotnego (leczenie się w publicznych placówkach służby zdrowia) oraz jednoczesne nieregulowanie zaległości z tytułu składek, narusza interes społeczny i uderza w solidarność ubezpieczonych, albowiem z jednej strony Skarżący korzysta ze świadczeń, a poprzez zaległości składkowe nie dokłada się w pełni do systemu, z którego mają korzystać pozostali.
W ocenie organu, wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W przypadku Skarżącego, w opinii organu, przesłanka ta nie zachodzi, ponieważ pomimo trudności zdrowotnych Skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia i może ono stanowić źródło stopniowej spłaty zadłużenia ZUS.
Zdaniem organu, ograniczone możliwości płatnicze Skarżącego nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny.
Według ustaleń organu od 2 lutego 2015 r. Skarżący jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego i otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 4.381,95 zł brutto, tj. 3.625,57 zł netto, ze świadczenia są dokonywane potrącenia komornicze w wysokości 1.095,48 zł, zatem do wypłaty pozostaje kwota 2.530,09 zł. Skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie oraz że jest żonaty. Z aktu notarialnego nr Rep. A nr [...] wynika, że od 19 marca 2014 r. Skarżący posiada z żoną ustawową rozdzielność majątkową małżeńską. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 ww. ustawy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej.
W ocenie ZUS, wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa jest kwota określająca minimum socjalne. Miesięczny budżet gospodarstwa domowego Skarżącego (uwzględniając nawet potrącenia komornicze) wynosi 2.530,09 zł i jest on znacznie wyższy niż poziom minimum socjalnego w II kwartale 2020 r. określony przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w listopadzie 2020 r., na kwotę 1.257,31 zł dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego. Zatem nie wskazuje on na stan ubóstwa i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej. Skarżący nie korzysta z pomocy skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku. Udzielenie pomocy ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358) w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od 1 października 2018 r. obowiązuje kwota kryterium dochodowego z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 701,00 zł.
ZUS nadto wskazał, że Skarżący oświadczył, iż ponosi koszty utrzymania w łącznej wysokości 2.300 zł, w tym z tytułu kosztów leczenia w wysokości 1.500 zł oraz innych wysokości 800 zł. Budżet gospodarstwa domowego pozawala na ich sfinansowanie w całości. W miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym na zakup żywności. Jednak wydatki te nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie Skarżący musi ponosić, a ZUS nie może umarzać zaległości każdej osobie, która ponosi, podobnie jak ogół społeczeństwa, zwykłe koszty utrzymania. Wskazać należy, że Skarżący nie poinformował, czy żona partycypuje w kosztach utrzymania i w jakiej wysokości.
Pomimo potrąceń komorniczych w wysokości 1.095,48 zł, Skarżący reguluje zobowiązanie w banku w wysokości 472,00 zł miesięcznie. Zatem oznacza to, że dysponuje dodatkowymi środami finansowymi na ten cel. W opinii organu, zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem zaległości wobec ZUS zważywszy, że zostały one zaciągnięte świadomie z uwzględnieniem możliwości finansowych oraz ich ewentualnych negatywnych skutków.
W ocenie ZUS podjęcie decyzji o umorzeniu należności na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału nie pozwala na stwierdzenie, że sytuacja materialno-bytowa Skarżącego całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności. Skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które stanowi spłatę zobowiązań w drodze egzekucji, która jest prowadzona z poszanowaniem minimum egzystencji. Środki pozostające do dyspozycji, po potrąceniu egzekucyjnym są znacznie wyższe niż minimum socjalne, co oznacza, że byt Skarżącego nie jest zagrożony.
Końcowo organ zauważył, że na przestrzeni lat Skarżący nie podjął próby uregulowania zadłużenia w ZUS w układzie ratalnym, licząc tylko na umorzenie należności.
Skarżący wywiódł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w której wskazując ponownie na trudną sytuację zdrowotną, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 21 października 2021 r. Skarżący podtrzymał skargę oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu z przedłożonych dokumentów – spisu przyjmowanych leków oraz karty informacyjnej leczenia szpitalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z dnia 15 lutego 2021 r. w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, a spór koncentruje się wokół rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił umorzenia tych należności.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.
Jak wynika z ust. 3 tego przepisu, całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił nieruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Powyższe wyliczenie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.
Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.
W ocenie Sądu, ZUS zasadnie przyjął, że z przyczyn oczywistych w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1, bowiem dłużnik żyje. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednak nie zachodzi przesłanka braku majątku, ponieważ pobiera świadczenie emerytalne wysokości 4.381,95 zł brutto, z którego jest prowadzona skuteczna egzekucja oraz nie wystąpiło kryterium braku następców prawnych; przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie Skarżący wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, dlatego że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego jest skutecznie prowadzone, na przestrzeni 6 ostatnich miesięcy wyegzekwowano kwotę 6.005,06 zł.
Zdaniem Sądu powyższe okoliczności wyłączają przesłankę całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
W ocenie Sądu, ustalenie, czy uregulowanie zaległych należności z tytułu składek może pociągnąć dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez stronę skarżącą (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2410/11, LEX nr 1305514). Oznacza to, że ustalenia w zakresie przesłanki "całkowitej nieściągalności" dokonuje organ rozpoznający wniosek, bez względu na zakres inicjatywy dowodowej skarżącego w tym przedmiocie. Także bowiem w przypadku wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego, który był jednocześnie płatnikiem tych składek, organ stosuje art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i bada, czy zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności składek (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 44/12, LEX nr 1310089).
Zdaniem Sądu, ZUS zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie można jeszcze stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, gdyż w sprawie postępowanie egzekucyjne nadal może być prowadzone, co wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności.
W ocenie Sądu organ nie naruszył w tym zakresie przepisu art. 28 u.s.u.s.
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.).
Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.
W myśl § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie udowodniono okoliczności wynikających z § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. przemawiających za umorzeniem należności.
Zdaniem Sądu, ZUS prawidłowo stwierdził, że Skarżący nie udowodnił aby poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia; nie wystąpiły również okoliczności o których mowa w § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia, które miałyby negatywny wpływ na możliwości płatnicze i możliwość uzyskiwania dochodów przez Skarżącego. Organ wywiódł prawidłowy wniosek, że wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W przypadku Skarżącego, w opinii Sądu, przesłanka ta nie zachodzi, ponieważ pomimo trudności zdrowotnych Skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia, i może ono stanowić źródło stopniowej spłaty zadłużenia.
Zdaniem Sądu, ograniczone możliwości płatnicze Skarżącego nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny.
Według prawidłowych ustaleń organu od dnia 2 lutego 2015 r. Skarżący jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego i otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 4.381,95 zł brutto, tj. 3.625,57 zł netto, ze świadczenia są dokonywane potrącenia komornicze w wysokości 1.095,48 zł, zatem do wypłaty pozostaje kwota 2.530,09 zł. Skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie oraz że jest żonaty. Z aktu notarialnego wynika, że od 19 marca 2014 r. Skarżący posiada z żoną ustawową rozdzielność majątkową małżeńską, jednakże małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, na co słusznie zwrócił uwagę organ. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Miesięczny budżet gospodarstwa domowego Skarżącego (uwzględniając nawet potrącenia komornicze) wynosi 2.530,09 zł i jest on znacznie wyższy niż poziom minimum socjalnego, ponadto Skarżący nie korzysta z żadnych form pomocy skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku. Nadto Skarżący oświadczył, że ponosi koszty utrzymania w łącznej wysokości 2.300,00 zł, w tym z tytułu kosztów leczenia w wysokości 1.500,00 zł oraz innych wysokości 800,00 zł. Budżet gospodarstwa domowego pozawala na ich sfinansowanie w całości. W miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono wydatków na zakup żywności, jednak wydatki te nie są nadzwyczajnymi kosztami, jakie Skarżący musi ponosić, a ZUS nie może umarzać zaległości każdej osobie, która ponosi, podobnie jak ogół społeczeństwa, zwykłe koszty utrzymania. Wskazać należy, że Skarżący nie poinformował czy żona partycypuje w kosztach utrzymania i w jakiej wysokości. Pomimo potrąceń komorniczych w wysokości 1.095,48 zł, Skarżący reguluje zobowiązanie w banku w wysokości 472,00 zł miesięcznie, co oznacza, że dysponuje dodatkowymi środami finansowymi na ten cel.
W opinii Sądu, ZUS zatem zasadnie przyjął, że obecna sytuacja zdrowotna nie przesądza o tym, że Skarżący nie będzie w stanie regulować swoich zobowiązań (również w przyszłości) tym bardziej, że posiada źródło dochodu z tytułu otrzymywanego świadczenia emerytalnego.
Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a., działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie ZUS nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).
Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast należy mocno wyartykułować, że kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie ZUS, dlatego też Sąd nie może jakby tego chciał Skarżący ponownie rozpatrzyć jego wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS. Taką decyzję może podjąć wyłącznie ZUS w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności składkowych.
Po dokonaniu analizy sytuacji finansowej Skarżącego ZUS zasadnie stwierdził, że Skarżący nie udowodnił, że jego sytuacja materialno - bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności.
W ocenie Sądu, prezentowana argumentacja jest prawidłowa, albowiem analiza akt sprawy pozwala stwierdzić, że przedłożona dokumentacja obrazująca stan majątkowy i sytuację rodzinną Skarżącego wskazuje, że Skarżący z powodów zdrowotnych może regulować istniejące zaległości, bowiem osiąga dochód, co umożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, a w konsekwencji spłacenie zaległych należności.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że dołączona do skargi dokumentacja nie wpływa w sposób istotny na dokonaną przez organ ocenę sytuacji majątkowo – bytowej Skarżącego, bowiem Skarżący nie przedstawił dokumentu, z którego wynikałaby trwała niezdolność lub realna przeszkoda do uregulowania należności z tytułu składek.
Sąd stanął na stanowisku, że zasadnie organ uznał, iż za odmową umorzenia przemawia również ocena struktury zadłużenia, tj. fakt, że zaniedbanie w tym zakresie dotyczy okresu prowadzenia działalności, co prowadzi do wniosku, że ubezpieczony w sposób rażący uchybił obowiązkowi ustawowemu i zasadzie obowiązującej wszystkich płatników, a więc powszechności w systematycznym opłacaniu składek. Stosownie do art. 46 u.s.u.s., to właśnie ubezpieczony jako płatnik składek, jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej płatnik wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli.
Organ ustalił wysokość ponoszonych przez Skarżącego opłat na utrzymanie, uwzględnił również, że Skarżący nie wskazał na poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości spłacenia należności.
Oceniając obecną sytuację finansową Skarżącego, organ zasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki, które pozwalałyby na umorzenie przedmiotowych zaległości składkowych. Z przedłożonych do sprawy dokumentów, w tym oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że Skarżący osiąga dochód w postaci świadczenia emerytalnego. Stan zdrowia nie wyklucza spłaty przedmiotowego zadłużenia z tytułu składek. Obowiązek regulowania zadłużenia wpływa oczywiście na sytuację finansową strony, jednakże nie można przyjąć, że sam w sobie powoduje konieczność umorzenia należności składkowych. Regulowanie należności cywilnoprawnych może stanowić obciążenie dla budżetu Skarżącego, jednakże sama w sobie nie wykluczona spłaty przedmiotowego zadłużenia, np. w ramach dogodnego układu ratalnego, który mógłby zostać zawarty w niniejszej sprawie po spełnieniu określonych warunków, co pozwoliłby Skarżącemu na zaplanowanie wydatków z nim związanych, a ponadto mógłby pozwolić na zawieszenie, a nawet niewszczynanie egzekucji.
Sąd podkreśla, że przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. podstawową kwestią jest ocena, czy w wyniku spłaty należności pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji ocena taka została prawidłowo przeprowadzona.
Jak już wyżej zasygnalizowano, działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu Skarżącego. Należy zaakcentować, że podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla skarżącego.
Pojęcie uzyskiwania dochodu jest pojęciem obiektywnym, o czym świadczy fakt, że ustawodawca umożliwia prowadzenie egzekucji np. z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń rentowych i emerytalnych oraz z wierzytelności zobowiązanego. Tym samym np. wynagrodzenie za pracę, renta lub emerytura są źródłami dochodu, które mogą być przeznaczone do pewnej wysokości na spłatę zadłużenia z tytułu składek, tak dobrowolne, jak i w drodze egzekucji administracyjnej.
Zgodzić się zatem należy z wnioskiem organu, iż przedłożone w sprawie dokumenty nie dowodzą, aby Skarżący nie mógł uregulować choćby części należności, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki.
Wskazać należy, że płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Nie jest wymaganym, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest bowiem rozłożenie należności na raty dostosowane do indywidualnych możliwości Skarżącego, które mogą być sukcesywnie spłacane.
Okoliczności te zostały zatem słusznie, w ocenie Sądu, potraktowane jako nie dające wystarczających podstaw do zastosowania wobec Skarżącego ulgi w postaci umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.
W opinii Sądu, organ prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając Skarżącemu umorzenia zaległych składek.
Dodatkowo należy wskazać, że w orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).
W ocenie Sądu, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. ZUS podejmując rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie zobligowany był z urzędu lub na wniosek strony, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ ten był obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto ocenić, na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wyraz powyższemu organ powinien dać w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto Sąd zwraca także uwagę, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego.
W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Dokonując analizy zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego. Decyzja zawiera wszystkie prawem wymagane elementy, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne, a także prawidłową podstawę prawną. Merytorycznie zaskarżona decyzja również nie budzi wątpliwości Sądu, bowiem dokonana przez organ analiza sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i majątkowej Skarżącego, była kompleksowa, a rozstrzygnięcie nie nosiło cech dowolności, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło