I SA/Bd 48/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 14 listopada 2024 r.nr 0401-IEE1.7113.38.2024.2 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz radcy prawnego M. B. kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych 40/100), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 110,40 zł (sto dziesięć złotych 40/100), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku J. W., na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] czerwca 2024 r. W celu wyegzekwowania zaległości, zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]" S.A. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] lipca 2024r. Pismem z dnia [...] lipca 2024 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, informując o wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 41/24 uchylającym zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] października 2023 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. o zajęcie stanowiska w sprawie złożonego przez skarżącego pisma. W dniu [...] sierpnia 2024 r. wierzyciel wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Jako przesłankę zawieszenia postępowania wskazał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 41/24 uchylający zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zwrócił uwagę, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest w toku, zatem postępowanie egzekucyjne należy zawiesić do czasu wydania decyzji ostatecznej w przedmiotowej sprawie. Wierzyciel wskazał również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 41/24 uchylił jedynie zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji, tj. decyzję organu odwoławczego - Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] października 2023 r. Zatem decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ś. z dnia [...] sierpnia 2023 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 214-2020), która została wskazana w tytule wykonawczym jako podstawa prawna obowiązku nie została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś., z uwagi na wniosek wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne i odrębnym postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego ostatniego postanowienia organ wskazał, że art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") określa katalog przyczyn, których wystąpienie skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie nie wstępują jednak odpowiednie przesłanki merytoryczne do umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. W wyniku wniesionego zażalenia postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego stanowi wyjątek od zasady, albowiem organ egzekucyjny ma obowiązek dążenia do wyegzekwowania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek fakultatywnego, jak również obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do tut. Sądu. Skarżący zarzucił, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. powinno być całkowicie umorzone, a nie zawieszone. Skarżący wskazał, że w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 41/24 tytuł wykonawczy, na podstawie którego wszczęto egzekucję, utracił byt prawny, zatem postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia [...] lipca 2025 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że zaskarżone postanowienie narusza art. 29 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i wniósł o jego uchylenie, jak i postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia legalności stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2024 r. wystawionego przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T.. W celu wyegzekwowania zaległości, zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]" S.A. Pismem z dnia [...] lipca 2024 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując, że wyrokiem (prawomocnym) z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 41/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] października 2023 r. dotyczącą ustalenia nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. W celu wyjaśnienia, czy należność objęta ww. tytułem wykonawczym jest nadal wymagalna Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. zwrócił się pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. o zajęcie stanowiska w sprawie. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2024 r., sporządzonym na podstawie art. 32aa u.p.e.a., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. poinformował, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest w toku, zatem postępowanie egzekucyjne należy zawiesić do czasu wydania decyzji ostatecznej w przedmiotowej sprawie. Wierzyciel wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wskazując jako przesłankę zawieszenia postępowania wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 41/24. Postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś., na wniosek wierzyciela (art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po wniesieniu zażalenia na to postanowienie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z zapytaniem, czy wierzyciel wyraża zgodę na uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia. W piśmie z dnia [...] października 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. odmówił wyrażenia takiej zgody, wskazując, że z tytule wykonawczym jako podstawa prawna egzekwowanego obowiązku została wskazana decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ś. z dnia [...] sierpnia 2023 r., która nie została uchylona. W rezultacie postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika też, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ś. z dnia [...] sierpnia 2023 r. dotyczącą ustalenia nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. Następnie zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2024 r. tenże organ zwrócił się do organu egzekucyjnego o podjęcie zawieszonego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 9/25 tut. Sąd oddalił skargę J. W. na decyzję z dnia [...] listopada 2024 r. Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T.. Wskazać należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe (por. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wrocław 2005, str. 415). Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane są w art. 59 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego; 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27; 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek: a) jest ściśle związany ze zobowiązanym, b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel; 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią. W piśmie z dnia [...] lipca 2024 r. skarżący nie wskazał na jakiej podstawie domaga się umorzenia postępowania egzekucyjnego, jednakże z treści tego pisma wynika – jak trafnie zauważył organ pierwszej instancji - że chodzi o przesłankę wynikająca z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., czyli niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych (podmiotowych lub przedmiotowych), a nie merytorycznych. Egzekucja administracyjna jest zatem dopuszczalna, gdy łącznie spełnione zostaną podmiotowe i przedmiotowe warunki jej prowadzenia. Do przesłanek podmiotowych zalicza się wszystkie wymogi związane z uczestnikami tego postępowania. Natomiast przez pojęcie przesłanek przedmiotowych rozumie się dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na egzekwowany obowiązek, jego charakter prawny. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 marca 2024r., sygn. akt I SA/Sz 649/23 i powołane tam orzecznictwo sądowe i piśmiennictwo). Skarżący niedopuszczalności egzekucji administracyjnej upatruje w uchyleniu decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] października 2023 r. dotyczącej ustalenia nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. Kwestia ta nie może być jednak rozpatrywana w oderwaniu od treści art. 29 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (§ 1). Organ egzekucyjny niebędący jednocześnie wierzycielem nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli: 1) obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej; 2) organ egzekucyjny uprawdopodobni, że egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne; 3) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2. W świetle treści art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie może tym samym prowadzić postępowania wyjaśniającego i dokonywać merytorycznej oceny podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela. Postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem merytorycznym, lecz wykonawczym. Celem tego postępowania jest przymusowe wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela. Jego przedmiotem mogą być wyłącznie kwestie wyłaniające się w toku samego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 737/05; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 796/10). W rezultacie zasadność i wymagalność obowiązku nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych. Wymagalność nie jest zatem przesłanką dopuszczalności wszczęcia egzekucji. Wierzyciel w tytule wykonawczym oświadcza, iż obowiązek w nim określony jest wymagalny. To oświadczenie wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego badającego dopuszczalność egzekucji. Organ egzekucyjny nie analizuje zatem tytułu wykonawczego pod względem merytorycznym. Co do zasady, nie bada więc prawidłowości danych wpisanych w tytule wykonawczym (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex/el. 2025, Art. 29). W konsekwencji organ egzekucyjny nie mógł w rozpatrywanej sprawie badać merytorycznie kwestii wymagalności należności objętych ww. tytułem wykonawczym, tym bardziej, że pytany o to wierzyciel potwierdzał wymagalność tych należności. Należy także zauważyć, że tut. Sąd wyrokiem z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 49/25 oddalił skargę J. W. na postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podniesiony zatem w skardze i w piśmie z dnia [...] lipca 2025 r. zarzut braku umorzenia przez organ postępowania egzekucyjnego jest niezasadny. Organ nie naruszył więc art. 59 § 1 pkt 1 oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W art. 33 § 2 u.p.e.a. zostały wskazane podstawy zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. zarzut wnosi się nie później niż w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. O możliwości wniesienia zarzutów skarżący został pouczony w tytule wykonawczym, doręczonym mu w dniu [...] lipca 2024 r. Nadto, w przypadku wyrządzenia szkody wskutek niezgodnego z przepisami prawnymi wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej zobowiązany może dochodzić odszkodowania od wierzyciela na podstawie przepisów kodeksu cywilnego (art. 168b § 1 u.p.e.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie przyznania pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie [...]zł stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł), powiększone o podatek od towarów i usług (110,40 zł).