I SA/Sz 649/23
WyrokWSA w Szczecinie2024-03-27
Skład orzekający: Bolesław Stachura, Wiesława Achrymowicz, Marzena Kowalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z powodu uchylenia przez sąd administracyjny decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, mimo że wyrok uchylający został następnie uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny?Ratio decidendi
Postępowanie egzekucyjne nie powinno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdy decyzja stanowiąca podstawę tytułu wykonawczego, mimo że została uchylona przez sąd administracyjny pierwszej instancji, nie została trwale wyeliminowana z obrotu prawnego wskutek późniejszego uchylenia wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Uchylenie decyzji przez WSA, które nie uprawomocniło się, a następnie zostało uchylone przez NSA, nie powoduje utraty bytu prawnego decyzji ani jej niewykonalności w postępowaniu egzekucyjnym.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, twierdząc, że decyzje stanowiące podstawę tytułów wykonawczych zostały uchylone wyrokami WSA. Organy egzekucyjne odmówiły umorzenia, wskazując, że decyzje te są ostateczne i wykonalne, a wyrok WSA uchylający jedną z nich został następnie uchylony przez NSA i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. WSA w Szczecinie oddalił skargę, uznając, że uchylenie decyzji przez WSA, które nie uprawomocniło się i zostało następnie uchylone przez NSA, nie powoduje niedopuszczalności egzekucji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] marca 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z 11 października 2023 r. nr 3201.IEE2.7113.106.2023.2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: organ odwoławczy, DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 7 sierpnia 2023 r. znak: 3210- SEE-7114.19.210.2023.4, 3210-SEE.7113.166.2023.2 o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - Praga w W..
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ egzekucyjny) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec A. B. (dalej: zobowiązana, skarżąca) na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...] z 13 marca 2023 r. wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] (dalej: wierzyciel).
Tytuły wykonawcze obejmują należności podatkowe powstałe w związku z orzeczeniem o odpowiedzialności skarżącej, jako prezesa zarządu za zaległości podatkowe P. sp. z o.o.
Podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: DIAS w W.) z 30 grudnia 2021 r. znak: 1401-IEW2.4120.14.2021.3.RK utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - [...] (dalej: NUS w W.) z 25 października 2021 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako prezesa zarządu wraz ze spółką, za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2015 rok.
Pismem z 27 marca 2023 r. zobowiązana zgłosiła zarzut dotyczący braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Postanowieniem z 12 maja 2023 r. znak: 1434- SEW-2.720.400.2023 Naczelnik Urzędu Skarbowego W. - [...] będący wierzycielem uznał zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego za niezasadny. Pismem z 3 lipca 2023 r. wierzyciel zawiadomił organ egzekucyjny o ostateczności tego postanowienia.
Pismem z 21 lipca 2023 r. w imieniu skarżącej pełnomocnik, wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji w związku z tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami wydanymi w sprawach o sygn. akt. III SA/Wa 692/22 i III SA/Wa 693/22 uchylił decyzje DIAS w W.. Przywołując art. 238a w zw. z art. 239d ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651, dalej: O.p.) pełnomocnik skarżącej wskazał, że decyzja nieostateczna w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie podlega wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej. Zdaniem pełnomocnika zobowiązanej w dacie wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia postępowania egzekucyjnego w obrocie prawnym brak było decyzji ostatecznych dotyczących zobowiązania, które jest egzekwowane w prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych.
Postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r. znak: 3210-SEE.7114.19.210.2023.4, 3210- SEE.7113.166.2023.2 organ egzekucyjny odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie.
DIAS w postanowieniu z dnia 11 października 2023 r. nr 3201.IEE2.7113.106.2023.2 orzekł o utrzymaniu w mocy powyższego postanowienia organu egzekucyjnego.
Na wstępie przywołał treść art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej u.p.e.a.) w zakresie przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz poglądy judykatury odnośnie do dopuszczalności prowadzenia egzekucji, a także pojęcia decyzji nieostatecznej i ostatecznej.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że NUS w W. decyzją z 25 października 2021 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności zobowiązanej za zaległości podatkowe P. sp. z o.o. (zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2015 rok). 30 grudnia 2021 r. DIAS w W. decyzją znak: 1401- SEW.4120:14.2021.3.RK utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, decyzja o odpowiedzialności jest zatem ostateczna w administracyjnym toku instancji i prawidłowo widnieje w tytułach wykonawczych o nr: 1434-723.207125.2023 i 1434-723.207147.2023 jako podstawa egzekwowanych obowiązków. Organ odwoławczy zauważył nadto, że w przedmiocie ostateczności decyzji stanowiącej podstawę wystawienia wyżej wymienionych tytułów wykonawczych wypowiedział się także wierzyciel w postanowieniu z 12 maja 2023 r., znak: 1424-SEW-2.720.700.2023 uznając za niezasadny zarzut dotyczący braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Pismem z 3 lipca 2023 r. wierzyciel zawiadomił organ egzekucyjny o ostateczności powyższego postanowienia.
Organ odwoławczy wskazał, że decyzje w przedmiocie odpowiedzialności zobowiązanej zostały zaskarżone do sądu administracyjnego. Wyrokiem z 4 października 2022 r. sygn. akt. I SA/Wa 693/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 30 grudnia 2021 r. DIAS w W. nr : 1401- SEW.4120:14.2021.3.RK. Od powyższego wyroku DIAS w W. wniósł skargę kasacyjną. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 maja 2023 r., sygn. akt.: III FSK 28/23 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Aktualnie sprawa toczy się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt.: III SA/Wa 1857/23.
Zdaniem organu odwoławczego, samo zaskarżenie ostatecznej decyzji do sądu administracyjnego nie czyni decyzji ostatecznych niewykonalnymi. Na dzień wydania niniejszego rozstrzygnięcia brak w aktach informacji aby organ lub sąd administracyjny wstrzymał wykonalność zaskarżonej decyzji, czy też decyzja ostateczna została wzruszona w trybie nadzwyczajnym.
W konsekwencji, w ocenie organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy i analiza sprawy potwierdza fakt braku wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., która uzasadniałyby umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości objętych tytułami wykonawczymi nr 1434-723.207125.2023 i 1434-723.207147.2023 z 13 marca 2023 r. wystawionych przez NUS w W.. W związku z czym, nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Na koniec, marginalnie zauważono, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr 1434-723.207147.2023 z 13 marca 2023 r. zakończyło się 12 lipca 2023 r. na skutek zapłaty.
Na wskazane powyżej postanowienie z 11 października 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o wydanie wyroku po przeprowadzeniu rozprawy, uchylenie w całości obu zaskarżonych postanowień oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie:
1) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm. dalej: k.p.a.) w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez pominięcie istotnych elementów stanu faktycznego, pominięcie faktu wydania wyroków WSA w Warszawie uchylających decyzję o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki;
2) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 152 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a.") poprzez ignorowanie skutków wydania wyroków uchylających decyzje będące podstawą prawną prowadzenie egzekucji. Uznanie za dopuszczalne wystawienie tytułów wykonawczych i prowadzenie egzekucji zobowiązania, którego podstawą prawną jest decyzja uchylona wyrokiem WSA;
3) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez nie umorzenie postępowań egzekucyjnych, których podstawą prawną są decyzje uchylone wyrokiem WSA i uznanie za dopuszczalne wszczynanie i prowadzenie postępowania w okresie wstrzymania wykonania decyzji z mocy prawa po uchyleniu decyzji przez WSA;
4) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez istotne braki w uzasadnianiu przedmiotowego postanowienia, brak stanowiska organów egzekucyjnych w zakresie możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w związku ze skutkami wyroku uchylającego i dyspozycją art. 152 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przedstawił analogiczną argumentacją jak w zażaleniu. Jego zdaniem uchylona decyzja ostateczna DIAS w W. nie podlega wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej, uchylenie decyzji ostatecznej DIAS w W. przez WSA w Warszawie nie oznacza, że decyzjami ostatecznymi stają się decyzje organu I instancji, decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. W ocenie pełnomocnika skarżącej, organy egzekucyjne ignorują fakt uchylenia decyzji będących podstawą prowadzenia egzekucji przez WSA w Warszawie. Nadto wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak stanowiska organów egzekucyjnych w sprawie możliwości wszczęcia i prowadzenia egzekucji przy jednoznacznej dyspozycji art. 152 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów skargi podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo organ wskazał, że ostatecznie WSA w Warszawie wyrokiem z 31 października 2023 r. oddalił skargę na decyzję DIAS z 30 grudnia 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Dlatego też, pomimo wniosku zawartego w skardze o rozprawę, w trybie uproszczonym Sąd rozpoznał skargę na ww. postanowienie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie DIAS utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zasadniczy spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie tytułów wykonawczych o nr: 1434-723.207125.2023 i 1434-723.207147.2023 z 13 marca 2023 r. wystawionych przez wierzyciela powinna być umorzona w związku z wcześniejszym uchyleniem wyrokiem z 4 października 2022 roku sygn. akt. III SA/Wa 693/22 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonej decyzji z dnia 30 grudnia 2021 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. nr : 1401- SEW.4120:14.2021.3.RK. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - [...] z 25 października 2021 roku w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako prezesa zarządu wraz ze spółką, za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2015 rok.
W ocenie Sądu rację w tym sporze ma organ.
Skarżąca swój wniosek oparła na treści art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Podkreślić więc trzeba, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Okoliczności wskazane w art. 59 § 1 u.p.e.a. jako podstawy umorzenia egzekucji administracyjnej stanowią przesłanki negatywne dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Mają one charakter bezwzględny, to jest w przypadku ich wystąpienia umorzenie postępowania jest obligatoryjne ( "...Postępowanie egzekucyjne umarza się..."). Są one uwzględniane zarówno z urzędu, jak i na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego ( art. 59 § 4 u.p.e.a.) (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 59).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy zasadnie uznały, że w sprawie nie zaistniała żadna z trwałych przeszkód prowadzenia postepowania egzekucyjnego, stanowiąca przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymieniona w podanym przepisie.
Odnosząc się do przyczyn niedopuszczalności egzekucji, o jakich mowa w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., na które wskazuje skarżąca, podnieść należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i piśmiennictwie wskazuje się, iż mają one charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (zob. np. wyrok NSA z 26 sierpnia 2011 r., II FSK 461/10). Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych (podmiotowych lub przedmiotowych), a nie merytorycznych. Egzekucja administracyjna jest zatem dopuszczalna, gdy łącznie spełnione zostaną podmiotowe i przedmiotowe warunki jej prowadzenia. Do przesłanek podmiotowych zalicza się wszystkie wymogi związane z uczestnikami tego postępowania. Przez pojęcie przesłanek przedmiotowych rozumie się dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na egzekwowany obowiązek, jego charakter prawny. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 in fine u.p.e.a.). Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 512/16; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3535/15; a także W. Piątek, A. Skoczylas, w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.). Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, s. 177). Również dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma charakter formalny (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia z 9 marca 2023 r., III SA/Wr 578/21).
Należy także ponownie podkreślić, iż zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czyli bada wniosek jedynie pod względem formalnym. Z drugiej jednak strony, zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1 i 5 oraz art. 59 § 1 pkt 1 tej ustawy, organ ten jest obowiązany badać, czy np. obowiązek nie wygasł, bo wtedy powinien wydać postanowienie o umorzeniu postępowania. Aczkolwiek organ egzekucyjny nie jest w zasadzie uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to jest obowiązany do chociażby sprawdzenia czy wierzytelność jeszcze istnieje, gdy kwestionuje to dłużnik (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 maja 1999 r., sygn. akt III SA 1321/98). Obowiązek ten dotyczy zarówno organu egzekucyjnego, który nie jest jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności pieniężnej, jak i organu egzekucyjnego, który jest wierzycielem takiej należności. Z akt sprawy wynika, że w kwestii zasadności prowadzenia egzekucji i wymagalności egzekwowanego obowiązku w związku z wydanymi wyrokami przez WSA w Warszawie, wypowiedział się wierzyciel w ostatecznym postanowieniu z dnia 12 maja 2023 r., uznając zarzuty skarżącej za nieuzasadnione, o czym organ egzekucyjny został poinformowany ( w dniu 3 lipca 2023 r.) i co jest wiążące dla niego.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy wyjaśnił te okoliczności wskazując, że decyzja, na którą powołuje się skarżąca, faktycznie została uchylona wyrokiem WSA w Warszawie z 4 października 2022 roku sygn. akt. III SA/Wa 693/22, od powyższego wyroku DIAS w W. wniósł skargę kasacyjną, zaś po jej rozpoznaniu NSA wyrokiem z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt III FSK 28/23 uchylił powyższy wyrok WSA w Warszawie z 4 października 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Organy wskazały przy tym, że decyzja z 30 grudnia 2021 r. pozostaje decyzją ostateczną, niezależnie od faktu jej zaskarżenia do sądu administracyjnego.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia powoływanego w skardze art. 152 p.p.s.a. zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi na akt nie wywołuje on skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Jak wyżej wskazano, powyższy wyrok z 4 października 2022 r. został uchylony przez NSA 18 maja 2023 r., który przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Na dzień wydania niniejszego wyroku, WSA w Warszawie orzekł wyrokiem z 31 października 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 1857/23 o oddaleniu skargi na decyzję DIAS w W. z 30 grudnia 2021 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej wraz ze spółką za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2015 r. Orzeczenie to jest prawomocne. Oznacza to, że decyzja, na podstawie której wystawiono w dniu 13 marca 2023 r. tytuły wykonawcze o nr jw. pozostaje w obrocie prawnym, a wstrzymanie jej skutków prawnych i możliwości egzekwowania wymagalnego obowiązku było czasowe i nie spowodowało utraty bytu prawnego decyzji oraz przymiotu ostateczności.
Odnosząc się szerzej do argumentacji skargi, w zakresie naruszenia art. 152 p.p.s.a. wskazać trzeba, że należy odróżnić "wstrzymanie wykonalności" uchylonej decyzji na podstawie art. 152 § 1 p.p.s.a., a więc wynikające z przepisów ustawy wstrzymanie skutków prawnych tej decyzji, od utraty przez uchyloną decyzję bytu prawnego. O ile wstrzymanie skutków następuje już po wydaniu wyroku przez sąd I instancji, o tyle utrata bytu prawnego następuje dopiero po uprawomocnieniu się wyroku (por. wyrok NSA z 15 marca 2022 r. III OSK 773/21). Wynika to z tego, że do czasu uprawomocnienia się wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego uchylającego decyzję organu odwoławczego, decyzja ta nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, chociaż nie wywołuje skutków prawnych na podstawie art. 152 § 1 p.p.s.a. (o ile oczywiście Sąd I instancji nie postanowi w wyroku inaczej, co w tej sprawie nie miało miejsca).
W ocenie Sądu, nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchylający decyzję ma zatem taki skutek, że uchylona decyzja ciągle ma cechy decyzji ostatecznej, natomiast z obrotu prawnego zostanie wyeliminowana dopiero wraz z uprawomocnieniem się wyroku. Do tego czasu następuje jedynie zawieszenie skutków prawnych decyzji. Nieprawomocne uchylenie decyzji z 30 grudnia 2021 r. oznacza zatem, że decyzja ta "wciąż istnieje jako wydana". Potwierdza to z kolei WSA w Warszawie swoim wyrokiem z 31 października 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 1857/23 oddalającym skargę w sprawie.
Skoro decyzja z 30 grudnia 2021 r. nie została trwale wyeliminowana z obrotu prawnego, wskutek wydania powyższego wyroku WSA w Warszawie z 4 października 2022 r., co może nastąpić dopiero w wyniku uprawomocnienia się ww. wyroku (do czego wskutek wydania wyroku przez NSA nie doszło), to organ odwoławczy nie mógł stwierdzić, jak tego oczekuje skarżąca, że wymieniona decyzja ostateczna straciła swój byt prawny i nie wywołuje skutków w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji prawidłowo stwierdził organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, że zaskarżenie decyzji organu odwoławczego do sądu administracyjnego nie powoduje, że decyzja ostateczna stała się niewykonalna.
Jak wyżej już wskazano, wyrok WSA w Warszawie nie wyeliminował z obrotu prawnego decyzji z 30 grudnia 2021 r. o odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania spółki. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, organ egzekucyjny nie pominął żadnych istotnych elementów stanu faktycznego, tj. poprzez ignorowanie wydania wyroku przez WSA w Warszawie. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał skutki wydania wyroku uchylającego decyzję, w tym, w kontekście art. 152 p.p.s.a. Stąd zarzut w skardze co do braku stanowiska organów w zakresie możliwości zastosowania w sprawie ww. przepisu, jest niezasadny. Sąd podziela stanowisko, że
art. 152 p.p.s.a. nie miał w stanie faktycznym sprawy zastosowania.
Organ odwoławczy zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie uznał, że brak było przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W ocenie Sądu, powołane przez organ odwoławczy okoliczności, że decyzja z 30 grudnia 2021 r. jest ostateczna i wykonalna (pomimo wydanych wyroków), a zatem posługiwanie się przez organ egzekucyjny prawidłowo sporządzonym tytułem wykonawczym, jest wystarczające i uzasadniają przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi podnoszona przez skarżącą okoliczność niedopuszczalności egzekucji.
Nie ulega wątpliwości, że organ administracyjny może taką decyzję wzruszyć tylko w sytuacjach i na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej. Dopóki decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego pozostaje w obrocie prawnym, wywołuje skutki prawne wobec jej adresatów, jak również wobec innych uczestników obrotu prawnego. Ponadto, postępowanie egzekucyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego i nie służy weryfikacji decyzji administracyjnych.
Podsumowując, w sprawie nie zaistniały okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia egzekucji (niedopuszczalność egzekucji). Wobec niespełnienia stosownych przesłanek, nie wystąpiły podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. W tych okolicznościach nie doszło więc do naruszenia
art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jak i innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy.
W tej sytuacji podniesione w skardze zarzuty nie są zasadne, a zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Powołane wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie [...]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło