III OZ 579/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 585/25 w sprawie ze skargi B. K. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jeleniej Górze w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 6 maja 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 585/25 wydanym w sprawie ze skargi B. K. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jeleniej Górze w przedmiocie rozpoznania wniosku z 6 maja 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 13 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) dalej zwanej "p.p.s.a." stwierdził swoją niewłaściwość (pkt 1) oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu zgodnie z właściwością miejscową (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż fakt, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracyjnym, nie wpływa na zakres obowiązków Oddziału ZUS (w tym przypadku w Jeleniej Górze) mającego swe źródło w przepisach ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p."). W niniejszej sprawie wniosek dotyczył wymierzenia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jeleniej Górze grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w sprawie skargi na bezczynność tego organu w sprawie rozpoznania wniosku z 6 maja 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem Sądu na gruncie u.d.i.p. podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji jest Oddział ZUS. Zażalenie złożył Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniósł, że organem administracji jest Prezes ZUS, który na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. reprezentuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ dodał, że zgodnie ze strukturą organizacyjną w Jeleniej Górze znajduje się wyłącznie Inspektorat ZUS, który podlega Oddziałowi ZUS w Wałbrzychu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskazując na specyfikę ustawy o dostępie do informacji publicznej i wynikającą z powyższego właściwość organu. Ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera szeroki podmiotowo katalog podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej. Wskazuje bowiem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Wśród podmiotów zobowiązanych są zatem "podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego". Zakład Ubezpieczeń Społecznych należy do tej grupy podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy. Pojęcie "jednostki organizacyjnej", o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., nie jest tożsame z tym pojęciem użytym w Kodeksie postępowania administracyjnego czy w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozumieniu powołanego przepisu u.d.i.p. jest to każda jednostka organizacyjna, nawet gdy stanowi część Zakładu powołana w celu świadczenia zadań na określonym terenie. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, jednak przepisy prawa pozwalają na nią nałożyć obowiązki lub przyznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Takimi przepisami są regulacje zawarte np. w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że Dyrektor Oddziału Terenowego ZUS jest zatem zobowiązany, o ile informacja, której udostępnienia domaga się wnioskodawca znajduje się w posiadaniu kierowanej przez niego jednostki, do jej udostępnienia (tak NSA w wyroku z 29 sierpnia 2018 r., I OSK 904/18). Powyższych ustaleń nie zmienia argumentacja Prezesa ZUS wskazującego, że w Jeleniej Górze znajduje się wyłącznie Inspektorat ZUS, który podlega Oddziałowi ZUS w Wałbrzychu. Do Sądu I instancji należeć będzie ustalenie, do której z tych jednostek organizacyjnych został skierowany wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a w konsekwencji bezczynność której jednostki organizacyjnej uczyniono przedmiotem skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.