III SAB/Gl 27/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-08-19
Skład orzekający: Małgorzata Herman, Beata Machcińska, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych, pozostawiając go bez rozpoznania na podstawie art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, mimo istnienia przesłanek do zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 24 ust. 5a-5c tej ustawy?Ratio decidendi
Organ administracji dopuścił się bezczynności, ponieważ błędnie pozostawił wniosek o dodatek dla gospodarstw domowych bez rozpoznania. Pomimo przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, organ nie uwzględnił okoliczności faktycznych wskazujących na istnienie odrębnych lokali mieszkalnych i gospodarstw domowych pod jednym adresem, a także współdzielonego źródła ciepła, co uzasadniało zastosowanie wyjątku od zasady z art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przewidzianego w art. 24 ust. 5a-5c.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych. Organ administracji pozostawił wniosek bez rozpoznania, uznając go za kolejny złożony dla tego samego adresu, dla którego dodatek został już przyznany pierwszemu wnioskodawcy. Skarżąca złożyła ponaglenie, które zostało uznane za nieuzasadnione przez SKO. Następnie skarżąca wniosła skargę na bezczynność organu, zarzucając mu niewydanie decyzji administracyjnej. Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące przyznawania dodatku w sytuacji zamieszkiwania kilku gospodarstw domowych pod jednym adresem.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa. 2. Zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi B.P. na bezczynność Prezydenta Miasta J. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa, 2. zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem.
Przedmiotem skargi B. P. (dalej strona, skarżąca) jest bezczynność Prezydenta Miasta J. (dalej organ administracji, organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. 30 listopada 2022 r. strona złożyła wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła w Urzędzie Miejskim w J.. Zgodnie z wydrukiem z programu Dodatek energetyczny był to 3 wniosek dotyczący adresu ul. [...] w J..
2. 15 grudnia 2022 r. organ administracji przeprowadził wywiad środowiskowy w budynku przy ul. [...] w J.. Stwierdził w służbowej notatce, że jest to budynek 3 kondygnacyjny, składający się wyłącznie z kondygnacji mieszkalnych, posiadający osobne łazienki i kuchnie oraz oddzielne liczniki na prąd, natomiast kocioł na pellet jest wspólny dla całego budynku. Z rejestru gruntów i budynków wynika, że jest to budynek mieszkalny jednorodzinny. Tak samo został wskazany w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w rubryce A08 Rodzaj budynku. Równocześnie organ stwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane, nie jest możliwe formalne wyodrębnienie trzech niezależnych lokali, gdyż zgodnie z definicją zawartą w prawie budowlanym przez budynek mieszkalny jednorodzinny należy rozumieć budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Dodatkowo Plan Zagospodarowania Przestrzennego dopuszcza dla tego rejonu wyłącznie zabudowę jednorodzinną.
3. Pismem z 29 grudnia 2022 r. organ administracji zawiadomił stronę, iż jej wniosek został pozostawiony bez rozpoznania. Organ wyjaśnił w nim, że zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967 ze zm.), dalej ustawa o szczególnych rozwiązaniach, w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Stwierdził, że wniosek został złożony jako kolejny w odniesieniu do tego samego adresu miejsca zamieszkania. Dodatek dla gospodarstw domowych dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod ww. adresem został już wypłacony na wniosek złożony jako pierwszy.
4. Pismem z 6 stycznia 2023 r. strona złożyła ponaglenie do organu wyższego stopniem, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej także SKO), wnosząc o stwierdzenie bezczynności organu administracji w sprawie wniosku z 30 listopada 2022 r.
5. Pismo powyższe zostało przekazane przez Prezydenta Miasta J. 13 stycznia 2023 r. z wyjaśnieniem.
6. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z 23 stycznia 2023 r., nr [...], uznało ponaglenie strony na bezczynność Prezydenta Miasta J. w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustalenie uprawnień do dodatku węglowego za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wskazało, że z akt sprawy wynika, że strona złożyła 30 listopada 2022 r. wniosek o ustalenie uprawnień do dodatku węglowego, natomiast zgodnie z zawiadomieniem z 29 grudnia 2022 r. wniosek został pozostawiony bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, SKO uznało ponaglenie za nieuzasadnione, bowiem organ administracji prowadził postępowanie mające na celu poprawne rozstrzygnięcie wniosku strony zgodnie z obowiązującymi przepisami.
7. Pismem z 18 lutego 2023 r. strona wniosła skargę dotyczącą wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie dodatku do pelletu do Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich w K. (dalej także Pełnomocnik Terenowy RPO).
8. Pełnomocnik Terenowy RPO pismem z 19 maja 2023 r. zwrócił się do organu administracji o udzielenie wyjaśnień w sprawie strony.
9. Pismem z 1 czerwca 2023 r. organ administracji odpowiedział na powyższe pismo, przedstawiając stan sprawy i informując o pozostawieniu wniosku strony o dodatek dla gospodarstw domowych z 30 listopada 2022 r. bez rozpoznania oraz o uznaniu przez SKO ponaglenia strony w sprawie za niezasadne.
10. Kolejnym pismem z 31 lipca 2023 r. Pełnomocnik Terenowy RPO wystąpił do organu administracji o udzielenie kolejnych wyjaśnień w sprawie.
11. Odpowiadając na pismo pkt 10, Prezydent Miasta w J. wyjaśnił, że z adresu strony złożono 3 wnioski o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych (matka, brat i strona), jako 3 różne gospodarstwa domowe i wypłacono dodatki dla dwóch pierwszych wniosków. Następnie organ administracji wskazał, że został przeprowadzony wywiad środowiskowy 15 grudnia 2022 r., z którego została sporządzona notatka służbowa (patrz pkt 2). Organ podkreślił, że strona nie podjęła formalnych kroków prowadzących do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania. Dodatkowo wyjaśnił, że w jego ocenie nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 2 ust. 1c ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1048).
12. Pismem z 17 grudnia 2024 r. skarżąca złożyła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta J. w przedmiocie niewydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania/odmowy przyznania dodatku do pelletu. Zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 5a i 5b ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie do wydania decyzji w określonym terminie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyjaśniła, że 30 listopada 2022 r. złożyła w Urzędzie Miejskim w J. wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych. Urząd przesłał 29 grudnia 2022 r. mailem zawiadomienie o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania. Dodatkowo wyjaśniła, że pismem z 6 stycznia 2023 r. złożyła ponaglenie do SKO w Katowicach w tej sprawie, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13. Ponaglenie nie przyniosło oczekiwanego przez skarżącą skutku, bowiem SKO postanowieniem z 23 stycznia 2023 r. uznało ponaglenie za nieuzasadnione, a zarzut bezczynności za niezasadny. Wyjaśniając dalej, wskazała iż 18 lutego 2023 r. złożyła do Pełnomocnika Terenowego RPO skargę na brak wydania decyzji administracyjnej, pozytywnej bądź negatywnej, a jej wniosek został zarejestrowany pod sygn. akt [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i uzyskaniu informacji od Urzędu Miejskiego w J., Pełnomocnik Terenowy RPO pismem z 18 października 2024 r. poinformował skarżącą, że w jego ocenie Prezydent Miasta J., skoro wszczął postępowanie przeprowadzając wywiad środowiskowy i poczynił określone ustalenia, powinien wydać decyzje administracyjną, a nie pozostawić wniosek strony bez rozpoznania. W dalszej kolejności wskazała na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego 15 grudnia 2022 r., wykonanie zdjęć pomieszczeń kotłowni/pieca oraz sformułowanie organu administracji w zawiadomieniu: "(...) organ ustalił stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie" (cytat).
13. Pismem z 16 stycznia 2025 r. w odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta J. wniósł o odrzucenie skargi, z uwagi na jej niedopuszczalność, względnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), orzekanie również w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Wniosek organu o odrzucenie skargi jest bezzasadny. Otóż w razie pozostawienia podania (w niniejszej sprawie - wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła) bez rozpoznania wnoszącemu podanie przysługuje, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ochrona prawna w postaci skargi na bezczynność organu, o której organ powinien pouczyć wnoszącego podanie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 3 września 2013 r., I OPS 2/13, LEX nr 1356405).
Skarżąca z tego prawa skorzystała, choć, co trzeba odnotować, nie została przez organ pouczona o prawie złożenia skargi na bezczynność. Skarga została poprzedzona ponagleniem, co czyni ją dopuszczalną.
Bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy organ administracji, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce bądź też nieprawidłowo ocenia wniosek strony i na skutek jego błędnych działań dochodzi do niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie.
Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. By zatem można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim podmiotowy i przedmiotowy, a wynikający z przepisów prawa, obowiązek działania i podjęcia stosownego działania, a dopiero później, że obowiązku tego, w nakazanym terminie, organ nie wypełnia.
W tym miejscu zaakcentować trzeba, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest bezczynność organu w zakresie ustalenia prawa do dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Kwestię tę reguluje ustawa o szczególnych rozwiązaniach.
W myśl art. 24 ust. 1 powołanej powyżej ustawy, dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku, gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane pelletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
W art. 24 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach zawarto objaśnienie pojęcia gospodarstwa domowego, wskazując, że przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Zgodnie z art. 24 ust. 4 tej ustawy w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek, jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 24 ust. 5 ustawy o szczególnych rozwiązaniach). Dodatek dla gospodarstw domowych wypłaca się w terminie miesiąca od dnia złożenia wniosku o jego wypłatę (art. 24 ust. 14 ustawy o szczególnych rozwiązaniach).
Sąd podkreśla, że na mocy art. 36 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2243), obowiązującej od dnia 4 listopada 2022 r., do ustawy o szczególnych rozwiązaniach zostały dodane art. 24 ust. 5a – 5c. Zgodnie z art. 24 ust. 5a, stanowiącym wyjątek od reguły opisanej uprzednio, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 4 i 5 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. Artykuł 24 ust. 5b cyt. ustawy stanowi natomiast, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5a, gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek dla gospodarstw domowych w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. Wreszcie, stosownie do art. 24 ust. 5c cyt. ustawy, w przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 5b, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu.
Sąd wskazuje, że ratio legis omawianej ustawy było zrekompensowanie przez państwo jak najszerszej grupie gospodarstw domowych wysokich cen energii, w tym również kosztów zakupu opału. Ustawa nie uzależnia prawa do otrzymania dodatku od kryterium dochodowego. Ustawodawca, wyposażając organy administracji w bardzo szerokie narzędzia do weryfikacji okoliczności uprawniających do otrzymania tego świadczenia, a jednocześnie w dużej mierze upraszczając formalności proceduralne po stronie wnioskodawców, dążył bowiem do zapewnienia wsparcia finansowego jak największej liczbie gospodarstw domowych. Organy administracji przy ocenie spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki do przyznania dodatku, jaką stanowi zamieszkiwanie w odrębnym lokalu, winny skłaniać się do celowościowej i funkcjonalnej wykładni pojęcia tych pojęć.
W tym miejscu Sąd zaznacza, że nie odniesie się do merytorycznych aspektów sprawy, tj. do ustalenia, czy spełnione zostały wszystkie warunki do przyznania dodatku dla gospodarstw domowych. Powyższe wykracza poza granice niniejszej sprawy. Sąd ocenił sprawę pod kątem bezczynności organu.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw została złożona przez J. S. 10 maja 2022 r. Zgłosiła ona dla nieruchomości, w której zamieszkuje również skarżąca, zainstalowane źródło ciepła – kocioł na paliwo stałe i wskazała rodzaj paliwa stałego: pellet drzewny.
Skarżąca złożyła wniosek o wypłatę dodatku z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła 30 listopada 2022 r. W swoim wniosku wskazała jako osoby wchodzące w skład gospodarstwa domowego siebie oraz 3 inne osoby (w sumie 4). Natomiast organ administracji zawiadomieniem z 29 grudnia 2022 r. pozostawił bez rozpoznania powyższy wniosek strony. W podstawie prawnej wskazał art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, złożenie wniosku przez stronę jako kolejnego z adresu oraz fakt wypłaty dodatku dla gospodarstwa domowego złożonego jako pierwszego.
Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy, Sąd w składzie orzekającym uznał argumentację organu za błędną. Z notatki służbowej sporządzonej z wywiadu środowiskowego wynika, że zajmowany przez skarżącą lokal ma charakter odrębny od pozostałych. Znajduje się bowiem w budynku trzykondygnacyjnym, składającym się z 3 gospodarstw domowych, których lokale posiadają osobne łazienki i kuchnie. Gospodarstwo skarżącej składa się z 4 osób. Ustalenia dotyczące źródła ogrzewania objęły kocioł na pellet drzewny użytkowany zgodnie z przeznaczeniem, wspólny dla budynku. Dodatkowo w uwagach notatki podczas wywiadu środowiskowego osoba przeprowadzająca wywiad zapisała, że w budynku znajdują się 3 oddzielne liczniki na prąd. Co istotne skarżąca złożyła oświadczenie (z 15 grudnia 2022 r.), z którego wynika że pod jej adresem zamieszkania znajduje się więcej niż jedno gospodarstwo domowe w odrębnych lokalach, a w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach.
Istotna zatem dla niniejszej sprawy jest więc realizacja następujących okoliczności:
- fakt zamieszkiwania pod jednym adresem osób wchodzących w skład więcej niż jednego gospodarstwa domowego,
- brak możliwości ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.,
- istnienie pod tym samym adresem odrębnych lokali,
- oddzielne lub współdzielone źródło ogrzewania dla poszczególnych gospodarstw domowych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie jest konieczne podejmowanie jakichkolwiek formalnych kroków przez osobę zarówno wnioskująca o dodatek węglowy, jak i o dodatek z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, gdyż ustawodawca nie wprowadził takiego wymogu do ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, a tym samym nie wprowadził wymogu udokumentowania przez wnioskodawcę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. poprzez przedłożenie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wniosku o nadanie numeru porządkowego). Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 11 maja 2023 r., II SA/Gl 355/23, z 8 maja 2023 r., II SAB/Gl 24/23, z 7 września 2023 r., II SA/Gl 653/23, LEX nr 3603852, wyrok WSA w Poznaniu z 31 sierpnia 2023 r., IV SA/Po 438/23, LEX nr 3604781, wyrok WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2023 r., II SA/Łd 481/23, LEX nr 3600808, wyrok WSA w Krakowie z 11 lipca 2023 r., III SA/Kr 673/23, LEX nr 3589360, wyrok WSA w Krakowie z 29 czerwca 2023 r., III SA/Kr 642/23, LEX nr 3579587, wyrok WSA w Krakowie z 28 listopada 2023 r., III SA/Kr 1104/23, LEX nr 3643134, Wyrok WSA w Krakowie z 23 listopada 2023 r., III SA/Kr 987/23, LEX nr 3646520, Wyrok WSA w Bydgoszczy z 8 listopada 2023 r., II SA/Bd 371/23, LEX nr 3631639).
W sprawie skarżąca takie oświadczenie złożyła (oświadczenie z dnia 15 grudnia 2022 r.).
Obowiązkiem organu administracji w rozpoznawanej sprawie było ustalenie, czy zaistniały okoliczności, będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 24 ust. 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przewidzianego w art. 24 ust. 5a, 6b i 5c tej ustawy. Bowiem na podstawie art. 24 ust. 20 powyższej ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, a jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych art. 24 ust. 21.
W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja miała miejsce. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy wywiad środowiskowy został przeprowadzony, jednak organ pominął okoliczności faktyczne wynikające z tego wywiadu. Tymczasem z wywiadu środowiskowego bezsprzecznie wynika, iż w budynku istnieje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, każde z nich wieloosobowe, a zatem organ administracji powinien rozważyć, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy znajduje zastosowanie wyjątek przewidziany w art. 24 ust. 5a ustawy o szczególnych rozwiązaniach, z którego wynika, że jeżeli pod jednym adresem w odrębnych lokalach ustalono zamieszkiwanie osobnych gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez nie oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania uprawniającego do przyznania dodatku węglowego, to dodatek węglowy przyznaje się każdemu z tych gospodarstw. W myśl cytowanego już art. 24 5b ustawy o szczególnych rozwiązaniach przypadku, o którym mowa w ust. 5a, gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek dla gospodarstw domowych w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1.
Należy wskazać, że warunek "zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach" nie powinien być interpretowany w kontekście odrębnej własności lokalu mieszkalnego, lecz odrębności lokalu w sensie funkcjonalnym. Ustalenie spełnienia warunku odrębności lokalu w kontekście art. 24 ust. 5a ustawy z 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach nie może być uzależnione od spełnienia warunku samodzielności lokalu mieszkalnego w rozumieniu ustawy o własności lokali. Nie ma bowiem w tym zakresie odesłania w przepisach ustawy. Nie można też dokonywać wykładni tego pojęcia w sposób skrajnie niekorzystny dla strony, w sytuacji gdy nie ma ustawowej definicji określającej "odrębny lokal". Należałoby więc zastosować potoczne znaczenie takiego pojęcia i przyjąć, że chodzi w tym wypadku o osobny zespół pomieszczeń funkcjonalnie ze sobą powiązanych, np. pokoje, kuchnię, łazienkę, z osobnym wejściem do budynku lub przynajmniej z klatki schodowej, służące jako mieszkanie do wyłącznego użytku konkretnego gospodarstwa domowego (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 lutego 2024 r., III SA/Kr 1370/23, LEX nr 3686660; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2024 r., I OSK 2847/23 LEX nr 3816182).
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że wobec błędnych działań organu administracji doszło do stanu bezczynności i niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), o czym orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Nie wynikała ona z lekceważącego stosunku skarżącej, gdyż organ zareagował na jej wniosek jednakże nieprawidłowo pozostawił wniosek bez rozpoznania. Tym samym Sąd zobowiązał organ administracji do rozpoznania wniosku w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem, zgodnie z pkt 2 sentencji wyroku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.),.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło