I OSK 1990/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 356/22 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i zobowiązanie do jego zwrotu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 19 października 2022 r. I SA/Wa 356/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę AK.P.A. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (Kolegium) z [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu. Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu : 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1.1 błędną wykładnię art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci z dnia 11 lutego 2016 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407, tj. z dnia 22 listopada 2019 r.; dalej: "p.p.w.d.") w zakresie, w jakim WSA uznał, iż dla ustalenia sprawowania opieki naprzemiennej nad dzieckiem przez rodziców nie będących nigdy małżeństwem i nie pozostających we wspólnym pożyciu konieczne jest uzyskanie orzeczenia sądu opiekuńczego ustalającego opiekę naprzemienną, a więc wykładnię naruszającą zasadę legalizmu i praworządności w działaniu organów administracyjnych wyrażoną w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 t.j. z dnia 27 września 2022; dalej: "k.p.a."), gdyż nie istnieje podstawa prawna nakładająca na rodziców żyjących w rozłączeniu, nie będących nigdy małżeństwem, uregulowania sposobu sprawowania opieki nad dzieckiem w drodze orzeczenia sądu opiekuńczego w przypadku zgodnego sprawowania władzy rodzicielskiej oraz zasadę równości podmiotów w tożsamej sytuacji prawnej wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r. Nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. Nr 200, poz. 1471; z 2009 r. Nr 114, poz. 946, dalej "Konstytucja RP"), w ten sposób, że stawiając wymóg legitymowania się orzeczeniem sądu opiekuńczego orzekającego opiekę naprzemienną wobec rodziców żyjących w rozłączeniu bez względu na to, czy owo rozłączenie jest wynikiem rozwodu czy też rodzice dziecka nigdy nie byli małżeństwem Sąd nałożył na tę drugą grupę rodziców dodatkowy, nieuzasadniony obowiązek uzyskania przed złożeniem wniosku o wypłatę świadczenia wychowawczego orzeczenia sądu, w którym ustalona zostanie opieka naprzemienna nad dzieckiem czym w nieuzasadniony zróżnicował sytuację rodziców rozwiedzionych i rodziców żyjących w rozłączeniu, nigdy nie będących małżeństwem; 1.2 niezastosowanie art. 96, art. 97 § 1, art. 107 § 1 i 2 w zw. z art. 1131 § 1 k.r.o. i przyjęcie, że określenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem w orzeczeniu sądu opiekuńczego ma charakter obligatoryjny także w sytuacji samodzielnego wspólnego ustalenia tych kwestii przez rodziców dziecka niepochodzącego z małżeństwa, w tym ustalenia, iż opieka będzie sprawowana przez nich naprzemiennie, a także nierespektowanie równych praw rodziców posiadających pełnię władzy rodzicielskiej, porozumienia rodziców w sprawach pełnienia pieczy i sprawowania władzy rodzicielskiej, zasady nieingerowania sądu w zgodne wykonywanie władzy rodzicielskiej, prawa rodziców do korzystania ze wsparcia organów władzy publicznej i obowiązku udzielania pomocy przez organy państwowe; 1.3 błędnej wykładni art. 25 ust. 1 p.p.w.d. polegającej na przyjęciu, że uznanie świadczenia za nienależnie pobrane niezależne jest od stanu świadomości osoby której świadczenie jest wypłacane oraz uznaniu, że istniały podstawy do ustalenia w stosunku do Skarżącej obowiązku zwrotu świadczenia wypłacanego w okresie od dnia 1 grudnia 2019 r. do dnia 30 września 2020 r. jako kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami w sytuacji, gdy o świadczeniu nienależnie pobranym można mówić wówczas, gdy nie tylko doszło do jego wypłaty, mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania, ale przy zaistnieniu świadomości osoby, która świadczenie pobiera, iż świadczenie jej nie przysługuje; 1.4 błędnej wykładni art. 25 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 p.p.w.d. polegającej na przyjęciu, że świadczenie ma charakter świadczenia nienależnie pobranego w sytuacji, w której zostało ono spożytkowane w celu, dla którego zostało przyznane, tj. dla częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych; 1.5 błędną wykładnię art. 25 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 22 w zw. z art. 5 ust. 2a oraz art. 4 ust. 1 p.p.w.d. polegającą na uznaniu, że świadczenie wypłacone rodzicowi dziecka, który złożył wniosek o przyznanie świadczenia jako drugi z rodziców w sytuacji, w której rodzice sprawują opiekę naprzemienną nad dzieckiem ma w całości charakter świadczenia nienależnego, podczas, gdy w takiej sytuacji każdy z rodziców zachowuje prawo do połowy kwoty przyznanego świadczenia; 2. na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1.6 naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi Skarżącej i nieuchyleniu decyzji Kolegium w całości podczas, gdy była ona wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy z pominięciem faktów i dowodów podnoszonych przez Skarżącą w pismach z dnia 19 lutego 2021 r" tj.: - braku wiedzy Skarżącej o tym, że ojciec M.M. pobiera świadczenie wychowawcze przysługujące na dziecko; - błędnej wykładni art. 25 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 p.p.w.d. polegającej na przyjęciu, że świadczenie ma charakter świadczenia nienależnie pobranego w sytuacji, w której zostało ono spożytkowane w celu, dla którego zostało przyznane, tj. dla częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych: - spożytkowania pobranego świadczenia na wydatki związane z wychowaniem i utrzymaniem M.M. co uzasadnia przyjęcie, że Kolegium nie przeprowadziło postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy świadczenie wychowawcze pobrane w okresie od 1 grudnia 2019 r. do 30 września 2020 r. miało charakter świadczenia nienależnie pobranego, a także bez podjęcia przez Sąd w toku postępowania sądowoadministracyjnego żadnych czynności zmierzających do potwierdzenia czy chociażby wyjaśnienia przyczyn takiego zaniechania; 1.7 naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi Skarżącej i nieuchyleniu decyzji Kolegium w całości pomimo niezapewnienia Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, w tym niepoinformowanie jej o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, co uniemożliwiło Skarżącej wykazanie, iż wypłacone jej za okres od 1 grudnia 2019 r. do 30 września 2020 r. świadczenie nie miało charakteru nienależnie pobranego. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, na podstawie przepisu art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o: a. uchylenie zaskarżonego Wyroku WSA w całości i rozpoznanie skargi Skarżącej na podstawie art. 188 p.p.s.a. ewentualnie: b. uchylenie zaskarżonego Wyroku WSA w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika Skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm prawem przepisanych, gdyż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sporu zaistniałego w sprawie. W wyniku rozpatrzenia wniosku z 4 grudnia 2019 r. Skarżąca otrzymała świadczenie wychowawcze na syna M.M. na okres od 1 grudnia 2019 r. do 31 maja 2021 r. Decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], Burmistrz Gminy [...] uchylił przyznane Skarżącej informacją z 5 grudnia 2019 r. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko – syna M. Następnie pismem z 10 lutego 2021 r. organ pierwszej instancji zawiadomił Skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Organy obu instancji uznały świadczenie wychowawcze przyznane i wypłacone Skarżącej na syna za okres od 1 grudnia 2019 r. do 30 września 2020 r. za nienależnie świadczenie i orzekły o zwrocie tego świadczenia w łącznej kwocie 5.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów było ustaleniem że w okresie od 1 grudnia 2019 r. do 30 września 2019 r. Skarżąca nie miała prawa do świadczenia wychowawczego, które zostało jej wypłacone. To samo świadczenie zostało bowiem przyznane i wypłacone ojcu dziecka, który pierwszy złożył wniosek w tym przedmiocie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organy wskazały art. 10 ust. 1 i ust. 1 w związku z art. 2 pkt 11, art. 13, art. 20 ust. 1, art. 25 ust. 1 i art. 28 p.p.w.d. Ustalenia faktyczne organów i dokonaną przez nie ich ocenę prawną podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę. W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, zatem co do zasady w pierwszej kolejności winny być rozpoznane zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jednak w niniejszej sprawie ich zasadność uzależniona jest od rozpoznania zarzutów naruszenia prawa materialnego. Odnosząc się do tych zarzutów przypomnieć należy, że podstawą prawną uznania wypłaconego Skarżącej świadczenia za nienależnie pobrane był art. 25 ust.2 pkt 6 u.p.p.w., zgodnie z którym, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Sąd Wojewódzki słusznie zwrócił uwagę, że po nowelizacji ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci pojęcie świadczenia nienależnie pobranego, w większości przypadków, nie odnosi się do elementu subiektywnego, czyli stanu świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie wychowawcze, że to świadczenie nie powinno zostać przyznane albo, że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. Ustawodawca z dniem 1 lipca 2019 r. wprowadził nową przesłankę warunkującą powstanie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych. Za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (art. 25 ust. 2 pkt 6 p.p.w.d.). W doktrynie przyjęto, że w przypadku regulacji zamieszczonej w art. 25 ust. 2 pkt 6 p.p.w.d. nie bierze się pod uwagę świadomości strony, co do spełniania przesłanek ustawowych, ani nie ocenia się skutków braku pouczenia o prawie do świadczenia wychowawczego. W Komentarzu do ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wyd. II, pod red. J. Blicharz, J. Glumińskiej-Pawlic i L. Zacharko (System Informacji Prawnej LEX) wskazano, że na aprobatę zasługuje stanowisko, że nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 p.p.w.d. jest pojęciem o charakterze obiektywnym. Na definicję świadczeń nienależnie pobranych w oparciu o ten przepis składa się wyłącznie element obiektywny w postaci rzeczywistego skorzystania z określonej formy wsparcia finansowego, mimo braku prawa do jego pobierania. Nie ma tutaj znaczenia element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenia wychowawcze, że świadczenie nie powinno zostać przyznane albo, że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. Zatem dla uznania na podstawie tej przesłanki, że świadczenie zostało nienależnie pobrane nie jest istotne, że osoba uprawniona nie miała świadomości, że jej się ono nie należy. Kolejną kwestią zarzucaną przez Skarżącą jest błędna wykładnia art. 5 ust. 2 p.p.w.d. w zakresie konieczności posiadania przez rodziców nie będących małżeństwem orzeczenia sądu opiekuńczego ustalającego opiekę naprzemienną. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym wskazówką dla tego, jak rozumieć opiekę naprzemienną, są znowelizowane przepisy kodeksu postępowania cywilnego : art. 5821 § 4, art. 59822, art. 7562 § 1 pkt 3 wskazujące na stan, w którym dziecko w powtarzających się okresach mieszka z każdym z rodziców. Podkreślić należy, że jest to stan, którego nie da się sprowadzić do kwestii kontaktów z dzieckiem. Opieka naprzemienna związana jest bowiem z wykonywaniem władzy rodzicielskiej i sprawowaniem pieczy nad dzieckiem, w przypadku pieczy naprzemiennej chodzi właśnie o cykliczne, naprzemienne zamieszkiwanie dziecka z każdym z rodziców (A. Pośpiech [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2021, art. 107). Opieka (piecza) naprzemienna, jako związana z relacjami między rodzicami i dziećmi nie jest instytucją prawa administracyjnego, ale rodzinnego i z tego powodu uwzględnienia wymaga dorobek doktrynalny prawa rodzinnego. Na tym gruncie za dominujące można uznać stanowisko, że przyjęcie modelu pieczy naprzemiennej jest rozstrzygnięciem o władzy rodzicielskiej. Instytucja pieczy naprzemiennej znajduje oparcie w uprawnieniu sądu do rozstrzygnięcia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej (por. stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 20 lipca 2023. I OSK 1161/21). Sąd kasacyjny dostrzega, że Skarżąca nie pozostawała nigdy w związku małżeńskim z ojcem swoich dzieci. Zwrócić należy jednak uwagę, że ustawodawca w art. 5 ust. 2a ustawy pojęcie opieki naprzemiennej wynikającej z orzeczenia sądu odnosił do rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu. Nie można zatem stawiać Sądowi Wojewódzkiemu zarzutu nieuzasadnionego różnicowania sytuacji prawnej rodziców rozwiedzionych i żyjących w rozłączeniu. Wskazanie na konieczność ustalenia opieki naprzemiennej na podstawie orzeczenia Sądu wiązać należy z tym, że orzekania w sprawach wykonywania władzy rodzicielskiej uprawnione są sądy powszechne, zatem stwierdzenie, że dziecko pozostaje w opiece naprzemiennej właśnie zgodnie z orzeczeniem sądu, oznacza orzeczenie sądu powszechnego. Rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej rozwodzących się rodziców lub z innych powodów żyjących w rozłączeniu w postaci ustanowienia opieki naprzemiennej jest rozwiązaniem, które mieści się aktualnie w dyspozycjach art. 58 § 1 i 1a oraz art. 107 § 2 k.r.o. (por. wyrok NSA z 29 września 2021 r., I OSK 4362/18). Przywołane przez Skarżącą w punkcie 1.2. petitum skargi kasacyjnej przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to jest art. 96, art. 97 § 1, 107 § 1 oraz 113 1 § 1, dotyczące sprawowania pieczy nad dzieckiem, uprawnienia każdego z rodziców do wykonywania władzy rodzicielskiej, uprawnienia sądu opiekuńczego do określenia zasad wykonywania władzy rodzicielskiej i sprawowania pieczy nad dzieckiem oraz prawa rodziców do utrzymywania kontaktów z dzieckiem nie stoją sprzeczności z przedstawioną wyżej wykładnią art. 5 ust. 2a u.p.p.d. Z żadnego tych przepisów nie wynika bowiem, by kwestie dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej, w tym sprawowania przez nich opieki naprzemiennej, mogły być ustalane przez organy administracji. Dokonywanie przez organy samodzielnego ustalenia, czy dzieci znajdują się pod opieką naprzemienną oznaczałoby wkroczenie w zakres uprawnień sądu rodzinnego. Z przedłożonych w sprawie dokumentów (m.in. pisma Skarżącej z 15 marca 2021 r.) wynika, że umowa ustalająca opiekę naprzemienną została przez Skarżącą i ojca dzieci zawarta jedynie w formie ustnej, tym samym nie posiadają oni stosownego orzeczenia sądu opiekuńczego potwierdzającego tę formę sprawowania opieki. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tej kwestii stanowisko Sądu pierwszej instancji, który wskazał, że nawet zgodne oświadczenia rodziców o wspólnym sprawowaniu opieki nad dziećmi nie mogą zastąpić orzeczenia sądowego i tym samym stanowić dowodu w sprawie. Podkreślenia wymaga, że obowiązek posiadania stosownego orzeczenia wynika już z samej treści art. 5 ust. 2a p.p.w.d., który wskazuje na przypadek "gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców [...]". W związku z powyższym w niniejszej sprawie organy słusznie przyjęły, że o pierwszeństwie rodzica w przyznaniu mu prawa do świadczenia decyduje pierwszeństwo w złożeniu wniosku. W konsekwencji zarzuty objęte pkt 1.1, 1.2, 1.3 oraz 1.5 petitum skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadne. Niezasadny okazał się również zarzut z pkt 1.4 petitum skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie okoliczność, że świadczenie zostało spożytkowane na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka nie miała znaczenia dla uznania świadczenia jako nienależnie pobranego. Sąd kasacyjny wyjaśnia, że wykładając znowelizowany art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. Naczelny Sąd Administracyjny rzeczywiście początkowo wskazywał, że na konieczność badania, czy świadczenie spożytkowane zostało na potrzeby dziecka (por. wyroki NSA z 12 maja 2022 r. I OSK 1929/21, 19 października 2021 r. I OSK 540/2, 1 grudnia 2023 r. I OSK 1967/22). Orzeczenia te były wydawane w stanach faktycznych, w których przyczyną uznania świadczenia za nienależnie pobrane był fakt jego przyznania rodzicowi, który nie zamieszkiwał z dzieckiem. W konsekwencji w cytowanych wyrokach zwracano uwagę na konieczność badania, czy świadczenie otrzymane przez rodzica, który nie zamieszkiwał z dzieckiem przeznaczone zostało na potrzeby dziecka. Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie zaistniała. Skarżąca w zarzucie objętym punktem 1.6 oraz 1.7 petitum skargi kasacyjnej wskazywała na nieuwzględnienie przez organy braku jej wiedzy o tym, że ojciec dziecka pobiera świadczenie wychowawcze oraz faktu, że pobrane świadczenie zostało w pełni spożytkowane na wychowanie i utrzymanie małoletniego. Skarżąca zarzuciła również niepoinformowanie jej o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zarzuty te uznać należy za oczywiście niezasadne. W świetle przedstawionej przez Sąd Wojewódzki i podzielonej przez Sąd kasacyjny wykładni przepisów prawa materialnego, okoliczności brak wiedzy o pobieraniu świadczenia przez ojca dziecka oraz kwestie związane ze spożytkowaniem otrzymanego świadczenia na potrzeby dziecka nie mają znaczenia dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Zatem zarzuty naruszenia postępowania zawarte w pkt 1.6 oraz 1.7 petitum skargi kasacyjnej również należało uznać za nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.