I SAB/Wa 192/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na bezczynność Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie rozpoznania skargi postanawia: odrzucić skargę. Z. B. (dalej: "skarżąca") pismem z 29 lipca 2025 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "organ", "Minister") w przedmiocie rozpoznania jej skargi z 3 maja 2025 r. Skarżąca wskazała, że skarga z 3 maja 2025 r. dotyczy opieszałości działania Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie (dalej: WZON") w rozpoznaniu wniosku jej męża (P. B.) o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia. Zaznaczyła, że mąż zmarł w dniu [...] grudnia 2024 r., o czym poinformowała WZON w Warszawie pismem z 10 grudnia 2024 r., wnosząc o przyznanie niezrealizowanych świadczeń. Podniosła, że do dnia wniesienia skargi do Sądu nie otrzymała odpowiedzi od WZON w Warszawie. Pismem z 10 lipca 2025 r. Z. B. wniosła ponaglenie do organu. W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu podniósł, że ustosunkował się do ww. skargi pismem z 31 lipca 2025 r., nr BON-IV.052.742.2025.MT udzielając skarżącej wyjaśnień w zakresie przepisów regulujących zasady ustalania poziomu potrzeb wsparcia jak również wypłaty świadczenia wspierającego. Organ podkreślił, że w przypadku opisanym przez skarżącą o świadczenie wspierające wnioskował jej mąż, który zmarł przed wydaniem decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Następnie, skarżąca wystąpiła do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie o przyznanie środków, które w jej ocenie - na podstawie decyzji WZON - winien otrzymać jej mąż. Minister ww. pismem poinformował skarżącą, że stosownie do ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) postępowanie w sprawie świadczenia wspierającego prowadzi oraz świadczenie to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 7 ust. 1). Stosownie zaś do treści art. 9 tej ustawy ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby zainteresowanej lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego decyzja staje się ostateczna po upływie terminu do wniesienia odwołania (14 dni od dnia odebrania decyzji) lub też przed jego upływem jeśli strona postępowania zrzekła się prawa do jego wniesienia. Tak więc, aby wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego został skutecznie złożony powinno to nastąpić w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Ponadto, wniosek powinien zostać złożony przez osobę zainteresowaną lub osobę przez nią upoważnioną za jej życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast kognicja sądów administracyjnych określona została m. in. w art. 3 § 2 p.p.s.a., który zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Z jego treści wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W świetle treści art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Ponadto, z art. 3 § 3 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Z powołanych przepisów wynika, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej (por. postanowienia NSA: z 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 544/11; z 17 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/15). Nie każde zatem działanie, czynność, bezczynność czy przewlekłość w działaniu organu administracji podlega kontroli sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie, skarga została wniesiona z naruszeniem ww. warunków formalnych, przewidzianych przepisami prawa. I tak, słusznie organ podkreślił, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym postępowanie dotyczące ustalenia prawa do świadczenia wspierającego prowadzi (oraz świadczenie to wypłaca) Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 9 tej ww. ustawy, prawo do tego świadczenia ustala się i wypłaca na wniosek osoby zainteresowanej lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego może zostać złożony nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Tak więc aby uzyskać świadczenie wspierające z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy uprzednio uzyskać decyzję ustalającą poziom wsparcia, którą wydaje Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. W niniejszej sprawie wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia został złożony w dniu 24 kwietnia 2024 r. przez P. B. (tj. męża skarżącej). Zawiadomieniem z 5 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie poinformował wnioskodawcę o niezałatwieniu sprawy w terminie, z powodu bardzo dużej ilości złożonych wniosków, wyznaczając termin rozpoznania sprawy na dzień 31 października 2024 r. Wobec braku rozpoznania wniosku w wyznaczonym terminie P. B. - pismem z 26 listopada 2024 r. - wniósł ponaglenie w tej sprawie. Zawiadomieniem z 9 grudnia 2024 r. WZON w Warszawie wyznaczył termin rozpoznania wniosku i wydania decyzji – na dzień 21 grudnia 2024 r. Pismem z 10 grudnia 2024 r. skarżąca poinformowała WZON w Warszawie, że jej mąż zmarł w dniu [...] grudnia 2025 r. i wniosła o przyznanie jej niezrealizowanych świadczeń. Następnie, pismem z 3 maja 2025 r., wniosła do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej skargę na bezczynność WZON w Warszawie a następnie, pismem z 29 lipca 2025 r. (skierowanym do Sądu), skargę na bezczynność Ministra w rozpoznaniu jej skargi z 3 maja 2025 r. W tym miejscu należy wyjaśnić, że wniosek do ZUS o przyznanie świadczenia wspierającego można złożyć dopiero wtedy, gdy decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia wydana przez WZON stanie się ostateczna. Świadczenie wspierające nie jest dziedziczne, ale w przypadku śmierci osoby uprawnionej można dochodzić wypłaty świadczenia za miesiąc, w którym nastąpił zgon. Wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia mogą złożyć osoby, które wspólnie zamieszkiwały i gospodarowały z osobą zmarłą. Jednakże, w przedmiotowej sprawie, z uwagi na śmierć P. B., decyzja ustalająca poziom wsparcia warunkująca przyznania świadczenia wspierającego nie została wydana. Jak już wyżej zaznaczono, skarga na bezczynność może dotyczyć sprawy, w której organ administracji publicznej zobligowany jest wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. W piśmie z 31 lipca 2025 r., skierowanym do skarżącej, Minister wyjaśnił, że w tej sprawie nie prowadził żadnego postępowania administracyjnego, nie mając ku temu podstaw prawnych. Mając na uwadze treść powołanych przepisów określających właściwość sądów administracyjnych oraz żądanie skarżącej, stwierdzić należy, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji postanowienia.