II OZ 7/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 września 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 2057/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A.B. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 1 czerwca 2023 r., znak: WO-II.621.2.3.2022 w przedmiocie udostępnienia danych ewidencyjnych postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. sprostować oczywistą omyłkę w sentencji i akapicie pierwszym uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w ten sposób, że w miejsce omyłkowo spisanego znaku sprawy: "WO-II.621.2.3.3033" wpisać prawidłowy znak sprawy: "WO-II.621.2.3.2022". Uzasadnienie. A.B. (dalej także: "skarżący"), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (dalej także "Sąd I instancji") skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 1 czerwca 2023 r., znak: WO-II.621.2.3.2022, w przedmiocie udostepnienia danych jednostkowych dotyczących numeru PESEL. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Sądu I instancji z dnia 27 marca 2024 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 15 kwietnia 2024 r., lecz w zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu od skargi, składając jedynie wniosek o zwolnienie z tej opłaty. Pomimo powyższego postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1351/23, Sąd I instancji odrzucił skargę z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi. Powyższe postanowienie zostało przez skarżącego zaskarżone i w wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego Naczelny Sad Administracyjny postanowieniem z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt II OZ 618/24, uchylił ww. postanowienie z uwagi na fakt, iż w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi, tj. w dniu 22 kwietnia 2024 r. skarżący wniósł o zwolnienie go z tej opłaty. Mając na uwadze powyższe, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 22 kwietnia 2024 r. został zarejestrowany pod sygn. akt III SPP/Kr 6/25 i zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Sądu I instancji z dnia 16 stycznia 2025 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania poprzez podpisanie wniosku i nadesłanie wypełnionego i podpisanego formularza PPF. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 11 lutego 2025 r., lecz wobec nadesłania przez skarżącego w dniu 18 lutego 2025 r. wypełnionego ale niepodpisanego formularza na druku PPF, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 5 marca 2025 r. pozostawiono powyższy wniosek skarżącego bez rozpoznania. Również powyższe zarządzenie zostało przez skarżącego zaskarżone i w wyniku rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2025 r. Sąd I instancji utrzymał w mocy ww. zarządzenie. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie i postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił je, jako wniesione od ostatecznego postanowienia, na które nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. W konsekwencji powyższego, zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2025 r. Przewodniczący Wydziału III Sądu I instancji wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 27 marca 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Powyższe zarządzenie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 1 września 2025 r. (k. 101 akt sądowych sprawy). W reakcji na powyższe zarządzenie skarżący w piśmie z dnia 8 września 2025 r. ponownie wniósł o zwolnienie go z wpisu sądowego od skargi nie dokonując przy tym jego uiszczenia. Mając powyższe na uwadze postanowieniem z dnia 12 września 2025 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę skarżącego wskazując, iż w jego ocenie prawomocność postanowienia w przedmiocie kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Wskazał, iż skarżący został prawidłowo wezwany i pouczony o skutkach nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi, prawomocnie zakończyło się też postępowanie z wniosku z dnia 22 kwietnia 2024 r. o przyznanie prawo pomocy, lecz wpis od nie został uiszczony. Zwrócił uwagę, iż w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, jednak w ocenie Sądu I instancji powtórne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony, po wydaniu prawomocnego postanowienia w przedmiocie zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia. Tym samym, wedle Sądu I instancji kolejne żądanie przyznania prawa pomocy (zgłoszone w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu) nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie wskazując, iż w jego ocenie jest ono oparte na błędzie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej także "P.p.s.a."), sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i § 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Z akt sądowych niniejszej sprawy wynika, że zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2025 r., wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Sądu I instancji z dnia 27 marca 2024 r., tj. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy i nie uiścił tej opłaty. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu, nie stanowi zarządzenia, o którym mowa w art. 220 § 1 P.p.s.a., które byłoby zaskarżalne na podstawie art. 227 § 1 P.p.s.a., lecz jest wezwaniem do wykonania prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie. Wezwanie to stanowi jedynie informację o obowiązku uiszczenia wpisu w ustalonej wysokości oraz o skutkach prawnych jego niewykonania w zakreślonym terminie i nie podlega już zaskarżeniu. Tym samym zasadnie stwierdził Sąd I instancji, iż złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych prawomocnie zasądzonych, nie wstrzymuje wykonania wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Jeżeli zatem strona, po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, to uznać należy, że w takim przypadku bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Prawomocność zarządzenia do uiszczenia wpisu sądowego oznacza bowiem obowiązek strony do uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia strony złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić ponadto należy, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w wezwaniu do wykonania zarządzenia o uiszczeniu wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie miało wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zatem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie w wyznaczonym terminie wpisu, zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie sądowym z dnia 13 sierpnia 2025 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny postanowił sprostować oczywistą omyłkę w sentencji i w pierwszym akapicie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 września 2025 r. r., sygn. akt III SA/Kr 2057/24, w którym omyłkowo wpisano znak sprawy administracyjnej: "WO-II.621.2.3.3033" zamiast prawidłowego: "WO-II.621.2.3.2022". Z akt sprawy jasno bowiem wynika, że przedmiotowa sprawa dotyczy skargi A.B. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 1 czerwca 2023 r., znak: WO-II.621.2.3.2022 w przedmiocie udostępnienia danych ewidencyjnych. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaistniały błąd był w istocie oczywistą omyłką, dlatego na podstawie art. 156 § 1 i 2 w związku z art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 2 sentencji.