II SA/Rz 1415/24
WyrokWSA w Rzeszowie2025-09-18
Skład orzekający: Maria Mikolik, Joanna Zdrzałka, Karina Gniewek - Berezowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, która nie wykazała swojego prawa własności do nieruchomości na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych lub ostatecznych decyzji administracyjnych, posiada legitymację do złożenia zarzutów do danych ewidencyjnych dotyczących tej nieruchomości, w tym w zakresie zmian podmiotowych i przedmiotowych?Ratio decidendi
Skarżąca nie posiada legitymacji do złożenia zarzutów do danych ewidencyjnych dotyczących nieruchomości, ponieważ nie wykazała swojego prawa własności lub innego tytułu prawnego do nieruchomości na podstawie wymaganych prawem dokumentów. Wpisów w ewidencji gruntów i budynków można dokonać wyłącznie na podstawie dokumentów potwierdzających prawo, a nie na podstawie ustaleń organów ewidencyjnych. Brak udokumentowanego następstwa prawnego po zmarłym współwłaścicielu uniemożliwia uznanie skarżącej za stronę postępowania w zakresie zmian podmiotowych. Argumentacja oparta na samoistnym posiadaniu jest niezasadna, gdy w ewidencji wykazani są właściciele.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła zarzuty do danych ewidencyjnych po modernizacji ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr [...], wnosząc o zmianę wpisu podmiotowego (wpisanie jej w miejsce zmarłego dziadka J.Z.) oraz o zmianę danych przedmiotowych. Organ I instancji odrzucił zarzuty, uznając brak interesu prawnego skarżącej. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn podmiotowych z uwagi na brak udokumentowanego prawa własności przez skarżącą. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując brak uznania jej interesu prawnego jako samoistnego posiadacza i zarzucając naruszenie przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 5 września 2024 r. nr GK-II.7221.88.2024 w przedmiocie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków – skargę oddala –
II SA/Rz 1415/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi A.Z. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 5 września 2024 r. nr GK-II.7221.88.2024 uchylająca decyzję Starosty [...] z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr PODGIK.4200.9.33.2022 o odrzuceniu zarzutów w zakresie zmiany wpisów podmiotowych, przebiegu granic, oznaczenia księgi wieczystej oraz zmiany atrybutów punktów granicznych działki nr [...] położonej w K. i jednocześnie umarzająca postępowanie pierwszej instancji w całości.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r,. poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm. zm. – dalej: "Pgik").
Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy Starosta [...] (dalej: "Starosta", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 24a Pgik, przeprowadził w latach 2019 - 2021 na obszarze obrębu K. gmina [....] modernizację ewidencji gruntów i budynków. Projekt operatu opisowo-kartograficznego dotyczącego modernizacji egib wyłożony był do publicznego wglądu w terminie od 7 czerwca 2021 r. do 25 czerwca 2021 r. Informacja o tym, że projekt ww. operatu opisowo-kartograficznego modernizacji egib obrębu K. stał się operatem ewidencji gruntów i budynków, została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] września 2021 r., pod poz. [...].
Skarżąca pismem z 3 września 2021 r. złożyła zarzuty do danych ewidencyjnych po modernizacji egib obrębu K. gmina [....], w zakresie działek nr [...] i nr [...], dotyczące przebiegu granic, pola powierzchni oraz rodzaju i pola powierzchni użytków gruntowych ujawnionych w tych działkach oraz dojazdu do tych działek. Natomiast odnośnie działki nr [...] (droga) złożyła zarzuty wnosząc "o dokonanie stosownej zmiany wpisu podmiotowego" polegającej na wpisaniu A.Z. w miejsce jej nieżyjącego dziadka J.Z.
Pismem z 29 września 2021 r. skarżąca wniosła nowe zarzuty dotyczące działki nr [...] odnośnie przebiegu granicy i oznaczenia księgi wieczystej. Podniosła, że "należy zbadać i sprawdzić wszystkie punkty i linie graniczne tej działki, w tym podać ustalone atrybuty punktów granicznych" przed modernizacją i po modernizacji.
Starosta [...] decyzją z dnia 2 marca 2021 r. nr PODGEK.4200.9.31.2021 (uzupełnioną postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2022 r. nr PODGDC.4200.9.31.2021) w punkcie II) rozstrzygnął m.in. o umorzeniu postępowania dotyczącego rozpatrzenia zarzutu w zakresie granic i oznaczenia księgi wieczystej działki nr [...] położonych w K., jak też zmiany dotyczącej podmiotu działki nr [...].
W wyniku złożonego odwołania powyższa decyzja została uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia, na mocy decyzji PWINGiK z dnia 20 lipca 2022 r. nr GK-II.7221.83.2022.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta postanowieniem z dnia 25 października 2022 r. nr PODGIK.4200.9.31.2021 rozdzielił prowadzone postępowanie w sprawie zarzutów złożonych przez A.Z. do modernizacji egib na trzy odrębne postępowania. Pierwsze, dotyczące działki ewidencyjnej nr [....], pozostawił pod dotychczasową sygnaturą znak: PODGIK.4200.9.31.2021. Do odrębnego postępowania znak: PODGIK.4200.9.32.2022 wyłączył zarzuty wniesione w zakresie danych ewidencyjnych dotyczących działki nr [...]. Natomiast w postępowaniu znak: PODGIK.4200.9.33.2022 rozpatrzył zarzuty wniesione w zakresie danych ewidencyjnych działki nr [...].
Starosta, po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z 19 kwietnia 2024 r. nr PODGIK.4200.9.33.2022 odrzucił zarzuty w zakresie zmiany wpisów podmiotowych, przebiegu granic, oznaczenia księgi wieczystej oraz zmiany atrybutów punktów granicznych działki nr [...] położonej w K.
Odrębne odwołania od powyższej decyzji złożyli A.Z., J.S., M.R.
Po przeprowadzeniu postępowania i uzupełnieniu materiału dowodowego, PWINGiK w Rzeszowie decyzją z dnia 5 września 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.
W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone postępowanie administracyjne i wydana decyzja, obarczone są wadami powodującymi konieczność jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości.
Organ wyjaśnił, że tryb i zakres zgłaszania zarzutów przewidziany w art. 24a ust. 9 Pgik dotyczy tylko danych wynikających z operatu powstałego dla potrzeb przeprowadzenia modernizacji egib i stanowi podstawę kwestionowania tych danych tylko dla podmiotów, których interesu prawnego dotyczą dane zawarte w operacie, o którym mowa w art. 24a ust. 8 Pgik. Ustawodawca ograniczył krąg podmiotów, mogących składać zarzuty do danych ewidencyjnych, ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym sporządzonym w wyniku modernizacji egib, do podmiotów posiadających interes prawny co do treści danych ewidencyjnych ujawnionych w tym operacie. Ograniczenie powyższe jest konsekwencją ogólnej zasady, zgodnie z którą zarzuty do danych ewidencyjnych po przeprowadzonej modernizacji egib, ma podmiot, którego prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków. Nie mają więc interesu prawnego w kwestionowaniu danych zawartych w operacie powstałym w wyniku modernizacji egib podmioty, których praw nie dotyczą dane wynikające z takiego operatu.
W rozpoznawanej sprawie koniecznym było zbadanie czy zarzuty odnośnie działki nr [...], zostały zgłoszone przez osobę posiadającą interes prawny.
PWINGiK wyjaśnił, że w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...] położonej w obr. ewid. K., jednostka ewidencyjna [...], jako właściciele wykazani są: T.M.C., B.K., J.P. oraz J.Z. Taki sam stan widniał w operacie ewidencyjnym przed modernizacją. W przedmiotowej sprawie A.Z. wniosła m.in. o "dokonanie stosownej zmiany wpisu podmiotowego na wymienioną działkę nr [...] w miejsce nieżyjącego J.Z. na A.Z.". Jako podstawę żądania wskazała na fakt, że jest wnuczką zmarłego. W treści wniosku z 3 września 2021 r. wyjaśniła, że J.Z. zmarł [...] grudnia 1975 r. Nie zostało po nim przeprowadzone postępowanie spadkowe. Wymieniony miał tylko jednego syna M.Z., zmarłego [...] maja 2014 r. Po zmarłym M.Z. spadek w całości odziedziczyła córka A.Z. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] sierpnia 2014 r., Rep. [...].
Zdaniem organu z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że prawem przewidziane stwierdzenie nabycia praw do spadku dotyczy jedynie nabycia praw po zmarłym M.Z.. Brak jest natomiast przewidzianego prawem dokumentu wskazującego osoby spadkobierców po zmarłym współwłaścicielu działki nr [...] J.Z. Natomiast powoływanie się na okoliczność, że M.Z. był jedynym synem J.Z. i wywodzenie z tego skutku prawnego, niepotwierdzonego żadnym dokumentem, że A.Z. jest nie tylko spadkobierczynią po swoim zmarłym ojcu, ale również po zmarłym dziadku, nie jest wystarczające do udowodnienia prawa własności, w celu wpisu tego prawa oraz osoby właściciela do ewidencji gruntów i budynków.
Organ stwierdził zatem, że skarżącej nie można uznać za podmiot, którego dotyczą dane ewidencyjne odnoszące się do działki nr [...] - zarówno dane podmiotowe jak i przedmiotowe. Wywodzone przez nią prawo własności nie zostało zgodnie z prawem udokumentowane. W operacie ewidencji gruntów i budynków widnieją inne podmioty, wykazane jako właściciele gruntu. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że A.Z. nie posiada legitymacji do skutecznego wniesienia zarzutów do danych ewidencyjnych tej działki.
Organ wyjaśnił także, że skarżąca nie może wywodzić swojego interesu prawnego z ewentualnego faktu samoistnego posiadania działki. Podmioty władające gruntami na zasadach samoistnego posiadacza, wykazywane są w ewidencji jedynie wyjątkowo. Art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b Pgik stanowi, że w ewidencji gruntów i budynków w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - wykazuje się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W odniesieniu do działki nr [...] sytuacja taka nie zachodzi, bowiem w ewidencji wykazani są właściciele gruntu.
Zainicjowanie postępowania przez osobę nie posiadającą interesu prawnego (podmiot nie będący stroną), obliguje organ do umorzenia takiego postępowania.
PWINGiK zwrócił ponadto uwagę na niekonsekwencję organu I instancji, gdyż z jednej strony wszczął postępowanie w sprawie zarzutów skarżących odnośnie działki nr [...] a jednocześnie w uzasadnieniu wskazał, że nie można uznać, że skarżąca posiada interes prawny, jako hipotetyczny spadkobierca zmarłego J.Z., pozwalający jej na złożenie zarzutów do przeprowadzonej modernizacji ewidencji. Powyższe spowodowało konieczność uchylenia decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyżej opisaną decyzję złożyła A.Z.. Zarzuciła naruszenie jej interesu prawnego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego w powiązaniu z przepisami prawa procesowego, poprzez formalne nieuznanie, że sprawa z zarzutów modernizacyjnych odnośnie działki nr [...] odnosiła się do jej interesów prawnych jako samoistnego posiadacza w ¼ części tej działki i powinna być prowadzona przez organy administracyjne w zakresie faktycznym samoistnego posiadania, a nie tylko poprzez wykazanie następstwa prawnego drogą dziedziczenia po jej zmarłym dziadku J.Z. Zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego.
Skarżąca wskazała, ze w toku postępowania organy nie zebrały kompletnego materiału dowodowego, nie zostały zebrane wszystkie dowody z dokumentów, niezbędne do prawidłowego i pełnego merytorycznego rozpoznania sprawy.
Wskazała, że jako następca prawny po zmarłym J.Z., na podstawie art. 24a ust. 9 Pgik, zgłosiła zarzuty natury podmiotowej i przedmiotowej do ewidencji gruntów wsi K., po dokonanej w latach 2020-2021 modernizacji do działki nr [...] (droga). Jej zdaniem nie musiała przedstawiać dokumentu świadczącego o dziedziczeniu po zmarłym dziadku, ponieważ dokonanie wpisów ewidencyjnych warunkowała nie prawem własności do nieruchomości, lecz stanem faktycznym związanym z posiadaniem samoistnym w/w działki w ¼ części. W tym zakresie zastosowanie winny mieć przepisy art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 20 ust. 2b Pgik a których organy nie zastosowały.
Wskazała ponadto, że kwestią pewną powinno być to, że w ewidencji gruntów powinna być ujawniona księga gruntowa lwh. [...] gm. kat. K., przedstawiona na parcelę gruntu rolnego lkat. [...] gm. kat. K., będąca wykazem czynnym, czyli mająca walor, moc księgi wieczystej. Jest to obowiązująca księga wieczysta a jej pominięcie w ewidencji gruntów było istotnym i poważnym błędem w toku zakończonego postępowania administracyjnego.
Skarżąca stwierdziła, że organy administracyjne, w tym w szczególności organ I instancji, nie wyjaśniły nie tylko szczegółowo, ani też w jakimkolwiek stopniu, dlaczego i na podstawie jakich dokumentów zostały do ewidencji gruntów wsi K. gm. [...] wpisani obecni właściciele na parcelę gruntu rolnego lkat. [...] gm. kat. K. i na działkę nr [...] (droga), w tym przede wszystkim jej dziadek - J.Z.. Wyjaśnienie tych istotnych danych było konieczne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Nie wyjaśniono dokładnie i wyczerpująco jak doszło i na podstawie jakich dokumentów prawnych do podmiotowego wpisu J.Z. w ewidencji gruntów wsi K. gm. [...] na w/w nieruchomość.
W przedmiocie działki nr [...] (droga) w innym postępowaniu administracyjnym z zarzutów do modernizacji ewidencji gruntów wsi K. gm. [...] z lat 2008 - 2009 organ I instancji uznawał jej ojca – M.Z. za stronę postępowania w miejsce widniejącego wtedy i nadal w ewidencji gruntów jej dziadka J.Z..
Zaznaczyła, że w rejestrze gruntów założonym w 1975 r. dla wsi K., po kompleksowych uwłaszczeniach, dla parceli lkat. [...] gm. kat. K. wpisani zostali we władaniu: T.C., J.Z. (jej dziadek), J.P. oraz B.K.. Osoby te figurowały jako władający działką nr [...], a następnie jako jej właściciele. Taki stan ewidencyjny obowiązuje na datę wydania skarżonej decyzji organu II instancji z dnia 5 września 2024 r.
W odpowiedzi na skargę PWINGiK w Rzeszowie zwrócił się o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267).
W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a.
Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi.
Zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu administracyjnym, jakie toczyło się w ramach prowadzonej w K. modernizacji ewidencji gruntów i budynków, po zgłoszeniu zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym.
Zarzuty takie złożyła skarżąca reprezentowana przez matkę G.Z. w dniu 6 września 2021 r. (uzupełnione 29.09.2021r.), po tym jak informacja o zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu K. ukazała się w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] w dniu [...] września 2021 r. Tryb zgłoszenia takich zarzutów reguluje art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (P.g.k.).
Przepis ten stanowi każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji zgłaszać zarzuty do tych danych (ust.9). O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (art. 24 ust. 10). Do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o którym mowa w ust. 10, w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie są wiążące (ust. 11).
Jedynie ubocznie Sąd przypomina, że modernizacja ewidencji gruntów i budynków to zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych, a zasadniczym jego celem jest "przeniesienie" danych znajdujących się w dotychczasowym zasobie do zmodernizowanego operatu i ewentualna ich modyfikacja związana z dopasowaniem do wymogów prawa, nie zaś ich weryfikacja. Weryfikacja danych ewidencyjnych to osobny zabieg przeprowadzany okresowo przez starostę w myśl § 54 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Jest oczywiście możliwe, że wraz z przeprowadzeniem modernizacji dokonuje się jednocześnie aktualizacji danych. Ma to miejsce wówczas, gdy istnieją i zostaną przedłożone organowi ewidencyjnemu stosowne dokumenty uzasadniające zmiany, wymienione w § 46 ust. 2 pkt 1-4 rozporządzenia (prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne, opracowania geodezyjne i kartograficzne przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych, dokumentacja architektoniczno-budowlana gromadzona i przechowywana przez organy administracji publicznej, ewidencje publiczne prowadzone na podstawie innych przepisów).
Pierwotnie organ ewidencyjny wszczął jedno postępowanie na skutek zarzutów skarżącej w zakresie danych dotyczących 3 działek – o nr [...], nr [...] i nr [...], a następnie postępowanie to rozdzielił co do każdej z działek.
W sprawie objętej niniejszą skargą skarżąca żądała najpierw dokonania zmiany wpisu w odniesieniu do właścicieli działki nr [...], polegającej na wykreśleniu nieżyjącego J.Z. i wpisaniu w to miejsce jej osoby. Następnie rozszerzyła zarzuty, domagając się zbadania przebiegu granic, w tym sprawdzenia punktów i linii granicznych działki oraz atrybutów punktów granicznych. Organ I instancji zbadał podniesione zarzuty i po przeprowadzonym postępowaniu wydał decyzję z dnia 19 kwietnia 2024 r. orzekającą o odrzuceniu zarzutów w zakresie zmiany wpisu podmiotowego, przebiegu granicy, oznaczenia księgi wieczystej oraz zmiany atrybutów punktów granicznych działki nr [...] w K..
W obszernym uzasadnieniu swojej decyzji Starosta opisał przeprowadzone prace modernizacyjne w odniesieniu do działki nr [...], w tym zmiany atrybutów punktów granicznych, konkludując, że nie spowodowało to zmian w zakresie współrzędnych punktów granicznych i przebiegu granic tej działki. Następnie organ dokonał analizy mającej na celu ustalenie wszystkich stron postępowania. Wykazała ona, że skarżąca nie jest właścicielką ani władającą żadnej z działek sąsiadujących z działką nr [...], natomiast w odniesieniu do tejże działki nie wykazała swojego tytułu prawnego. Organ ustalił, że właścicielami działki nr [...] byli J.Z., B.K., J.P. i T.C. – każde w ¼ części. Organ ustalił też następców prawnych nieżyjących B.K. i J.P.
W konkluzji wskazał, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w postępowaniu.
Organ II instancji zweryfikował to stanowisko, uchylając decyzję Starosty i umarzając postępowanie I instancji w całości. Wydanie tego rodzaju decyzji umożliwia art. 138 § 2 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy uchyla decyzję zaskarżoną w całości i jednocześnie umarza postępowanie I instancji.
Takie rozwiązanie jest w przedmiotowej sprawie uzasadnione.
W ocenie Sądu słuszne jest stanowisko organów wskazujące na konieczność udokumentowania zmiany wnioskowanej do wpisu w ewidencji gruntów i budynków. W rozpoznawanej sprawie kwestia ta ma podwójnie istotne znaczenie. Przedstawienie stosownych dokumentów potwierdzających prawo własności czy współwłasności nieruchomości, której dotyczy postępowanie po pierwsze stanowi dowód przysługiwania skarżącej przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym tejże nieruchomości, po drugie jest dowodem obrazującym zmiany w ewidencji, jakich wprowadzenia domagała się skarżąca.
Słusznie wywodzą organy, że wpis dotyczący zmian w zakresie prawa własności nieruchomości może zostać dokonany wyłącznie na podstawie dokumentów potwierdzających takie prawo – prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ewentualnie ostatecznych decyzji administracyjnych, bowiem organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne, a nie dokonują własnych ustaleń w tym zakresie. Taki też pogląd wyraził WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 27 lutego 2008 r., II SA/Rz 442/07 wskazując, że organy ewidencyjne mogą dokonać wpisu tylko na rzecz tych podmiotów, których prawo wynika z istniejących dokumentów.
W przypadku śmierci strony dopiero wykazanie następstwa prawnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym przez notariusza jest podstawą dla przyjęcia istnienia legitymacji do bycia stroną postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2016 r., I OSK 1577/15).
Jeśli zaś chodzi o argumenty skarżącej wywodzące jej interes prawny z faktu samoistnego posiadania nieruchomości – działki nr ewid. [...], prawidłowo wskazuje organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że podmioty władające gruntami na zasadach samoistnego posiadacza, wykazywane są w ewidencji jedynie wyjątkowo. Art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b Pgik stanowi, że w ewidencji gruntów i budynków w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - wykazuje się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W odniesieniu do działki nr [...] taka wyjątkowa sytuacja nie zachodzi, bowiem w ewidencji wykazani są współwłaściciele gruntu. Z tego też względu niezasadne okazały się wskazywane w skardze zarzuty naruszenia art. 20 ust 2 pkt 1 lit. b i ust. 2b P.g.ik.
Finalnie skarżąca, nie przedstawiając dokumentów potwierdzających jej prawo do nieruchomości, nie wykazała legitymacji strony w postępowaniu. Z tych przyczyn organ II instancji prawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn podmiotowych.
Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania (W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2009).
Taka konkluzja oznacza, że postępowanie nie może się toczyć, a wszczęte podlega umorzeniu zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., o czym orzekł organ II instancji.
Uznając to rozstrzygniecie za prawidłowe i nie dopatrując się naruszeń prawa materialnego czy przepisów postępowania w stopniu określonym w art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło