II SA/Go 434/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 22 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B., R. C. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...]r., nr XV.119.2025 w sprawie rozpatrzenia petycji postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] marca 2025 r. grupa mieszkańców ulic [...],[...],[...] oraz [...] we wsi [...], w tym K. B. i R. C., zwróciła się do Rady Gminy [...] z petycją, w której wyraziła protest wobec odstąpienia od budowy ścieżki pieszo - rowerowej [...] - [...] na rzecz toru rowerowego realizowanego z funduszy unijnych w ramach programu "Fundusze Europejskie dla [...] 2012 2027 r.". Uchwałą nr XV.119.2025 z dnia [...] czerwca 2025 r. w sprawie rozpatrzenia petycji, wydaną na podstawie art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.) oraz art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 870), Rada Gminy [...] uznała ww. petycję za częściowo zasadną (§ 1.1 uchwały), jak również zobowiązała Przewodniczącego Rady do zawiadomienia wnoszących petycję o sposobie jej rozpatrzenia (§ 3). Uzasadnienie stanowiska Rady Gminy [...] przedstawione zostało w załączniku do uchwały. Pismem z dnia [...] lipca 2025 r. K. B. i R. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na ww. uchwałę, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu skargi wnoszący ją powołali się na naruszenie ich interesu prawnego, upatrywane w "ograniczeniu przywilejów i rozwiązań wynikających z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] w obrębie [...] dla terenów przy drodze powiatowej [...]-[...]". Skarżący podkreślili, że uchwała z dnia [...] czerwca 2025 r. odbiera im prawo do bezpiecznej komunikacji pieszej z osiedla za pośrednictwem projektowanej ścieżki pieszo - rowerowej [...] - [...]. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej odrzucenie, motywując powyższe brakiem kognicji sądów administracyjnych do kontroli uchwał w sprawie rozpatrzenia petycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu powoduje, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a skarga - na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - podlega odrzuceniu. Przedmiot skierowanej do Sądu skargi K. B. i R. C. stanowi uchwała Rady Gminy [...] w sprawie rozpatrzenia petycji grupy mieszkańców ulic [...],[...],[...] oraz [...] we wsi [...]. Podstawę prawną kwestionowanej uchwały stanowił przepis art. 9 ust. 2 ustawy o petycjach, który przyznaje organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego kompetencję do rozpatrywania petycji do tych organów złożonych. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd o niekwalifikowalności uchwał podjętych w trybie przepisów ustawy o petycjach do aktów lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie tym przyjmuje się, że sposób procedowania w przedmiocie petycji pozostaje poza zakresem właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, bowiem ani wskazana ustawa o petycjach, ani żadne inne ustawy szczególne nie przewidują dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego działań realizowanych w ramach tego postępowania. Podkreśla się, że rozpatrzenie petycji następuje w formie czynności materialno - technicznej, to jest zawiadomienia, które nie ma charakteru aktu administracyjnego władczo rozstrzygającego o prawach i obowiązkach jednostki wynikających z przepisów prawa administracyjnego, a tylko takie akty stanowią przedmiot kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Zauważa się nadto, że uchwał podjętych w wyniku rozpatrzenia petycji nie zalicza się do uchwał z zakresu administracji publicznej, które są objęte kognicją sądów administracyjnych. Petycja jest bowiem środkiem prawnym o charakterze postulatywnym, nieinicjującym ogólnego postępowania administracyjnego, gwarantującym jednostce możliwość aktywnego udziału w sprawowaniu kontroli obywatelskiej nad sferą publiczną. Uchwały ich dotyczące stanowią w istocie zawiadomienie o sposobie rozpatrzenia petycji, o którym mowa w art. 13 ustawy o petycjach i mają walor czysto informacyjny. W świetle powyższego nie ma zatem podstaw do uznania, że zainteresowanemu podmiotowi służy skarga do sądu administracyjnego w sytuacji, gdy rozpatrzenie petycji wniesionej przez ten podmiot nastąpiło w formie uchwały (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 2878/24). W rezultacie uznania braku właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi, w której kwestionowane jest stanowisko organu stanowiącego gminy wyrażone w następstwie rozpatrzenia petycji, Sąd obowiązany był do zastosowania art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i do odrzucenia skargi K. B. i R. C., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.