II SA/Wr 268/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2023 r., nr SKO 4133/33/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi P. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt i 40/100) złotych, w tym 110,40 (sto dziesięć i 40/100) złotych z tytułu podatku od towarów i usług. Decyzją Nr 01/2020 z dnia 20 marca 2020 r. Burmistrz Miasta i Gminy K. (dalej burmistrz, organ) nakazał Panu S. Z. (dalej skarżący, strona) usunięcie odpadów o wyszczególnionych kodach znajdujących się na działkach nr ew. [...] i [...] AM-[...] obręb R., gmina K. w terminie do 30 czerwca 2020 r. Decyzja nie została oprotestowana i uzyskała walor ostateczności. W związku z ustaleniem, że decyzja nie została wykonana, pismem z dnia 6 sierpnia 2020 r. wystosowano do skarżącego upomnienie wzywające do wykonania obowiązku. W odpowiedzi, która wpłynęła do organu 24 sierpnia 2020 r. skarżący poinformował o działaniach podejmowanych w celu realizacji decyzji, przedstawił związane z tym rachunki, i wskazał na dotykające go problemy zdrowotne. Zadeklarował gotowość "poddania się karze na prace społeczne wyznaczone przez sołtysa". W kolejnym piśmie, które wpłynęło do organu 9 sierpnia 2021 r. skarżący poinformował, że po chorobie otwiera działalność między innymi w zakresie obrotu o zakładania opon. Jednocześnie wskazał, że opon jest aktualnie za dużo, i że w ciągu 6 miesięcy doprowadzi do zmniejszenia ich ilości. Dnia 15 listopada 2021 r. burmistrz poinformował o zamiarze przeprowadzenia oględzin dotyczących składowanych odpadów na działce skarżącego, w dniu 24 listopada 2021 r. W dniu 19 listopada 2021 r. skarżący przedłożył organowi pismo zawiadamiające o możliwości popełnienia przestępstwa przez pracowników organu, w związku z okolicznościami dotyczącymi materiałów na jego działce, zakwalifikowanych jako odpady. Wtedy też złożył pismo do organu domagając się wyjaśnienia warunków, pod jakimi mógłby trzymać opony, stwierdził, że rozstrzygnięcia wydane w sprawie powinny być zmienione, on sam nie stwarza zagrożenia dla środowiska, i czuje się nękany przez urzędników, co wraz z chorobą uniemożliwia mu porządki. W tym samym dniu skarżący złożył u burmistrza wniosek o cofniecie decyzji z dnia 20 marca 2020 r. wskazując, że nie ma odpadów, prowadzi działalność wulkanizacyjną, i zwraca się o równe traktowanie przedsiębiorców z tej branży. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja obrazująca stan działki skarżącego, i zgromadzone na niej przedmioty (m. in. opony, pojazdy samochodowe i części) oraz informacje z ewidencji dotyczące działalności gospodarczej skarżącego. W materiałach sprawy jest również dokumentacja zawierająca wyjaśnienia przedstawiane skarżącemu przez organ w związku z jego pytaniami odnośnie przechowywania różnego rodzaju przedmiotów na działce. W dniu 7 lipca 2022 r. burmistrz wystosował upomnienie wzywając skarżącego do wykonania obowiązku nałożonego w decyzji nakazującej usunięcie odpadów. W dniu 11 lipca 2022 r. do Urzędu wpłynęło pismo skarżącego z pytaniami odnoszącymi się do możliwości składowania przez niego opon i innych materiałów, i wyrażające niezadowolenie z podejmowanych przez pracowników organu działań. W dniu 12 września 2022 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania (od decyzji z 20 marca 2020 r.). Jako uzasadnienie wskazał wiek, niepełnosprawność, okoliczności zdrowotne, obniżoną świadomość trwających w jego sprawie procedur prawnych w 2019 i 2020 r., brak wiedzy o możliwości odwołania się od decyzji, nieprzebywanie pod adresem. Postanowieniem oznaczonym jako SKO 4133/33/22 z dnia 9 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej SKO, Kolegium) odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ustaliło odebranie osobiste przedmiotowej decyzji przez stronę, co przeczy twierdzeniu skarżącego, że nie znajdował się on pod wskazanym adresem. Kolegium wskazało, że od czasu odebrania decyzji strona podejmowała czynności związane z jej przedmiotem, zaś uprawdopodobniła jedynie wystąpienie szczególnych okoliczności poprzedzających datę doręczenia jej decyzji, nie zaś okoliczności po jej doręczeniu. Pisma kierowane przez stronę do organu prowadzą do wniosku, że nawet jeśli istniałaby jakaś niewskazana przez stronę przyczyna uniemożliwiająca wniesienie odwołania, to ustała ona już przynajmniej w sierpniu 2020 r. Tak wiec strona z pewnością nie zachowała 7-dniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania takiej przyczyny. Dalej SKO wskazało adekwatną chronologię wydarzeń w sprawie. W konsekwencji w ocenie Kolegium nie zostały spełnione przesłanki uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W skardze na postanowienie SKO S. B. wskazał, że jest osoba niepełnosprawną, ma problemy zdrowotne i rodzinne. Zarzucił organowi nakazanie usunięcia opon będących przedmiotem jego działalności. Zwrócił się o zwolnienie od kosztów i ustanowienie pomocy prawnej. Skargę uzupełniły wnioski wystosowane przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik zwrócił się o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 20 marca 2020 r., a w przypadku rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej. W uzasadnieniu pełnomocnik na wstępie wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 20 marca 2020 r. Jako nieudowodnione wskazuje twierdzenia SKO, że decyzja została doręczona i odebrana osobiście przez skarżącego, ponieważ Kolegium nie załącza takiego potwierdzenia do akt sprawy. Podobnie nie wykazane są okoliczności podejmowania przez skarżącego innych czynności w odpowiedzi na decyzje burmistrza (brak w aktach pism związanych z przedmiotową decyzją). Zdaniem skarżącego SKO nie ma wątpliwości co do jego ciężkiego stanu zdrowia, jednak mylnie zakłada, że te okoliczności miały miejsce przed 2020 r., co ma dyskwalifikować taką okoliczność jako uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podnosi, że choroby skarżącego, o charakterze przewlekłym, mają charakter trwały, i ich oddziaływanie na skarżącego miało miejsce także w czasie, gdy doręczono decyzję, co SKO pominęło. Ponadto następstwa udaru mózgu, którego doznał skarżący, rozciągają się na długi okres czasu, i wpływają na zdolności logicznego myślenia, co należy uwzględnić razem z podeszłym wiekiem skarżącego i przyjmowaniem leków. W odpowiedzi na skargę (ze względu na późniejsze przystąpienie pełnomocnika do sprawy nie odnosi się ona do argumentów pełnomocnika) SKO zwróciło się o jej oddalenie. Kolegium powtórzyło, że po dacie doręczenia decyzji skarżący podejmował czynności związane z usunięciem odpadów. Choroby skarżącego należy widzieć z perspektywy okresu sprzed wydania decyzji, a jego schorzenia neurologiczne mają charakter przewlekły; dokumenty chorobowe mają braki formalne, i nie zostały przedstawione Kolegium na etapie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Usterka w zakresie doręczenia skarżącemu zaskarżonego postanowienia z dnia 9 lutego 2023 r. została przez SKO naprawiona, wskutek czego postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 17 kwietnia 2023 r. Postanowieniem z 18 października 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 268/23 Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia 20 marca 2020 r. (nr 01/2020). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie SKO we Wrocławiu odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dając podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku braku zajścia wskazanych wyżej przesłanek sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę. Kwestią prawną przed którą stanął Skład Orzekający jest ocena prawidłowości zastosowania przez organ art. 58 - 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735). Przepis art. 58 reguluje instytucję przywrócenia terminu i brzmi następująco: § 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. §2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Art. 59 k.p.a. stanowi o formie przywrócenia terminu i kompetentnym podmiocie. Przepis brzmi w §1: O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. § 2 stanowi: O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W realiach sprawy mamy do czynienia z postanowieniem SKO we Wrocławiu, które odmawia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, będąc właściwym do rozpatrzenia tego odwołania organem administracji publicznej. Uchybienie terminowi procesowemu to niezastosowanie się przez zainteresowanego do czasu, w którym przepis prawny dopuszcza podjęcie pewnego działania. Wniosek o przywrócenie terminu to prośba skierowana do organu, w której zainteresowany zwraca się o restytucję terminu jednocześnie uprawdopodobniając, że nie dotrzymał terminu bez swojej winy. Z przepisu art. 58 k.p.a. wynika, że organ administracji ma obowiązek przywrócić termin jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki: 1) zainteresowany uchybił terminowi procesowemu, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu, 3) zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy, 4) wniosek o przywrócenie terminu wniesiono nie później niż w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny, która spowodowała uchybienie terminowi, 5) wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu dokonano czynności, dla której określony był termin. Wnioskując a contrario, jeżeli któraś z przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma kompetencji do przywrócenia terminu. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że SKO w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przyjęło, że w sprawie nie zostały spełnione dwie przesłanki uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, tj. skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego oraz nie zachował 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku. Wskazać trzeba, że zgodnie z wolą ustawodawcy warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest zaś środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (zob. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 354/02; z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1279/10; z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 313/15, Centralna Baza Orzeczeń i informacji o Sprawach, CBOIS). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest zatem jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12). W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, która w 2019 r. przeszła udar. Nadto wskazał na obniżoną świadomość trwających w jego sprawie procedur prawnych w 2019 i 2020 r. oraz brak wiedzy o możliwości odwołania się od decyzji. W ocenie Sądu rację ma jednak SKO, twierdząc, że nie można uznać w przedmiotowej sprawie, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zasadniczo bowiem skarżący odnosi się do okoliczności, które miały miejsce przed doręczeniem mu decyzji Nr 01/2020 oraz nie wskazuje jednocześnie ich realnego wpływu na brak możliwości wniesienia odwołania w terminie. Nawet gdyby jednak przyjąć korzystną dla skarżącego interpretację to nie może znikać z pola widzenia, że co najmniej od 24 sierpnia 2020 r. skarżący był świadomy wydania decyzji nr 01/2020 wobec podjęcia czynności związanych ze skierowanym do niego upomnieniem z dnia 7 lipca 2022 r. Również w takim układzie złożenie przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu 12 września 2022 r. byłoby działaniem spóźnionym. Zdaniem Sądu także błędne przekonanie skarżącego o tym, że jego sprawa rozstrzygnięta zostanie przez Policję oraz Sąd, nie stanowi o braku winy przy uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nie można przy tym pomijać, że decyzja doręczona skarżącemu zawierała pouczenie w zakresie uprawnienia do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji. Prawidłowo stwierdziło również Kolegium, że twierdzenia skarżącego odnoszące się do nieprawidłowego sposobu doręczenia decyzji Nr 01/2020 nie znajdują poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy decyzję nr 01/2020 odebrał osobiście skarżący w dniu 2 kwietnia 2020 r. (stosowne potwierdzenie znajduje się w aktach). W związku z tym zasadnie SKO uznało, iż powyższa decyzja została doręczona skutecznie skarżącemu w dniu 2 kwietnia 2020 r. Kolegium trafnie wskazało, że adnotacje urzędnika pocztowego zamieszczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru mają walor dokumentu urzędowego korzystającego z domniemania prawdziwości, i dopóki to domniemanie nie zostanie obalone, dopóty organ administracji publicznej uznaje te adnotacje za pewne. Zgromadzona w sprawie dokumentacja dowodowa wskazuje, że nie doszło do obalenia tego domniemania. Sam fakt wieku skarżącego (urodzonego [...] grudnia 1949 r. – w ocenie pełnomocnika jest to wiek podeszły), ani też uwarunkowania zdrowotne, w tym związane z przyjmowaniem leków, nie stanowią w świetle prawa okoliczności automatycznie ograniczających zdolność osoby do podejmowania działań prawnych. W realiach tej konkretnej sprawy Sąd nie odnalazł wykazanych argumentów, jakoby tego rodzaju okoliczności miały przeszkodzić skarżącemu w podjęciu odpowiednich kroków prawnych, związanych z nałożonymi na niego obowiązkami. Reasumując, zdaniem Sądu zaskarżone orzeczenie odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji burmistrza z dnia 20 marca 2020 r. (Nr 01/2020) jest prawidłowe. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu uchybień, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Okoliczności zaistniałe w sprawie, jak też prawidłowość ich oceny przez organ nie budzą wątpliwości. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzeczono w sentencji wyroku. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.