II SAB/Ol 81/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 października 2025 r. sprawy ze skargi Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pracowników Oświaty i Usług w E. na bezczynność Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w E. w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu ; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. nie wymierza organowi grzywny; IV. zasądza od Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w E. na rzecz Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pracowników Oświaty i Usług w E. kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 24 lutego 2025 r. Ogólnopolski Związek Zawodowy [...] (dalej jako: "skarżący") na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej zwrócił się do [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. (dalej jako: "organ") o udzielenie informacji publicznej poprzez przekazanie zanonimizowanego sprawozdania z analizy sprawy, dotyczącej wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego stosowania mobbingu przez kierownika pogotowia technicznego. W odpowiedzi z 10 marca 2025 r. organ poinformował skarżącego, że żądana informacja, nie stanowi informacji publicznej, jest to wyłącznie dokument wewnętrzny przedsiębiorstwa. Skarżący związek zawodowy w dniu 25 marca 2025 r. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który uznał się niewłaściwym i przekazał ją do rozpoznania WSA w Olsztynie. W skardze na bezczynność organu wskazano, że żądana informacja jest informacją publiczną i wniesiono o: - zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku i udostępnienia żądanej informacji publicznej; - zasądzenie kosztów postępowania; - wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., i przekazanie jej na konto skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego oraz o stwierdzenie, że jego działanie i zaniechanie nie stanowi rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu podtrzymano stanowisko, że żądanie nie dotyczyło informacji publicznej, dlatego też nie zachodziła potrzeba wydawania decyzji. Wskazano jednocześnie, że z uwagi na charakter działalności skarżącego, determinację w uzyskaniu żądanego dokumentu oraz chęć budowy dialogu społecznego organ zdecydował się na przekazanie żądanej informacji, co miało miejsce 15 kwietnia 2025 r. W piśmie z 25 kwietnia 2025 r. skarżący potwierdził, że żądany dokument został jemu doręczony 23 kwietnia 2025 r., nadto ponownie wniósł m. in. o wymierzenie organowi grzywny. W kolejnym piśmie z 8 maja 2025 r. organ ponownie wniósł o umorzenie postępowania, wskazał także na to, że brak jest podstaw do wymierzenia grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.")., Zgodnie z tym przepisem mogła być ona rozpoznana w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. Przechodząc do meritum sprawy należy podnieść, że skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "informację publiczną" rozumie się każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Informacją publiczną jest więc informacja o aktywności podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie celów publicznych (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 218/18, z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14, dostępne w CBOSA). W realiach niniejszej sprawy, z wniosku o udostępnienie informacji publicznej wynikało, że żądanie obejmowało udostępnienie zanonimizowanej dokumentacji dotyczącej stosowania mobbingu. Organ pozostawał na stanowisku, że nie ma możliwości udzielenia informacji ze względu na to, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, przy czym po wniesieniu skargi udzielił tej informacji. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela poglądy przedstawione w judykaturze ( wyroki WSA w Łodzi z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 801/15 i z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 218/16; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 maja 2017 r.), w których przesądzono, że skargi pracowników i załączniki składane przez nich do akt postępowania antymobbingowego oraz uzasadnienie rozstrzygnięcia komisji antymobbingowej stanowią informację publiczną. Tak jak wyżej wskazano w świetle ustawowej definicji informacji publicznej oraz przykładowego wyliczenia rodzajów tych informacji (art. 6 ust. 1 u.d.i.p.), każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, stanowi informację publiczną. W związku z powyższym w ocenie sądu żądane przez skarżącego we wniosku z 24 lutego 2025 r. dokumenty stanowią informację publiczną albowiem związane są z postępowaniem dotyczącym stosowania mobbingu. Dokumentów tych nie można uznać za dokumenty wewnętrzne, gdyż świadczyć one mogą o nieprawidłowym funkcjonowaniu podmiotu, który wykonuje zadania publiczne. Tym samym zdaniem Sądu działanie organu, który odmówił udzielenia informacji w zakresie wskazanym we wniosku z tego względu, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, było nieprawidłowe. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy o dostępnie do informacji publicznej organ powinien był albo udostępnić wnioskowane dokumenty albo wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia, a skoro tego nie uczynił to zachodzą podstawy do uznania, że dopuścił się bezczynności. Nie ulega również wątpliwości, że adresat wniosku, którym jest spółka gminna, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jest to bowiem podmiot dysponujący majątkiem gminy i wykonujący zadania publiczne. Okoliczność ta jednak nigdy nie była kwestionowana w niniejszej sprawie, dlatego też nie ma potrzeby dalszego jej rozważania. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z 24 lutego 2025 r. skarżący zwrócił się do organu o udzielenie informacji publicznej. Pismem z 10 marca 2025 r., organ poinformował skarżącego o zajętym stanowisku wyrażającym się poglądem, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. Jednak już po wniesieniu w dniu 25 marca 2025 r. skargi organ skorygował swoje stanowisko i pismem z 15 kwietnia 2025 r. przesłał zanonimizowany raport. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarga na dzień jej wniesienia była zasadna. Jednakże bezczynność organu ustała przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest zaś stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępna w CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, CBOSA). Zatem Sąd umorzył postępowanie w co do bezczynności organu, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Wynikało ono po prostu z błędnego przekonania, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. W pkt III wyroku sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego i orzekł o tym, że nie wymierza organowi grzywny ( zarówno w skardze, jak i jej uzupełnieniu skarżący żądał wymierzenia grzywny ) choć można przypuszczać, że chodziło mu o przyznanie sumy pieniężnej. U podstaw takiego rozstrzygnięcia legły okoliczności wyżej powołane i odnoszące się do kwestii rażącego naruszenia prawa, jednak nie tylko. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że suma pieniężna ma przede wszystkim charakter kompensacyjny, a jedynie akcesoryjnie charakter represyjny i prewencyjny (dyscyplinujący). Przy orzekaniu o przyznaniu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej chodzi bowiem przede wszystkim o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty), jakich doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji, które to okoliczności powinny jednak zostać wyraźnie wyartykułowane i uzasadnione przez skarżącego w treści wnoszonej przez niego skargi (zob. wyroki NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1685/17 i z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2954/17, dostępne w CBOSA). Skarżący nie przedstawił jakiejkolwiek argumentacji uzasadniającej złożony w tym przedmiocie wniosek. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt IV wyroku.