I SA/Wa 3146/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj, sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant referent Agnieszka Stefańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2022 r. sprawy ze skargi K. S. i B. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę Zaskarżoną decyzją [...] z [...] października 2021 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako kpa) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2097, dalej jako ustawa), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako minister/organ) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2021r. znak: [...], odmawiającą (na skutek wznowienia postępowania) uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r., znak: [...] w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M. W. w miejscowości [...], powiat [...], woj. [...]. W uzasadnieniu organ podał, że ww. decyzją z dnia [...] marca 2013 r. [...] odmówiono M. W. (poprzednikowi skarżących K. W. oraz B. W.) potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu braku przedstawienia jakichkolwiek dowodów na prawo własności pozostawionej poza granicami RP nieruchomości. We wniosku o wznowienie postępowania zainicjowanego w 2020 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 147 kpa skarżący złożyli pozyskane z Centralnego Archiwum [...] nowe dowody, które istniały w dacie wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] marca 2013 r. a które nie były znane organowi. W wyniku wznowionego postępowania minister odmówił uchylenia decyzji z 2013 r. powołując się na art. 146 § 1 kpa, a więc na przekroczenie pięcioletniego terminu przewidzianego na uchylenie decyzji ostatecznej z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa wskazującej, że postępowanie wznawia się jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W skardze na ww. decyzję zarzucono ministrowi naruszenie: - art. 146 § 1 kpa w zw. z art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty (dalej jako ustawa, j.w.), polegające na błędnym uznaniu, iż przepis art. 146 § 1 kpa należy stosować w zakresie decyzji i zaświadczeń wydanych na podstawie odrębnych przepisów, które obowiązywały przed dniem wejścia w życie ustawy, przez co organ uznał, iż wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] maja 2020 r. został złożony po upływie wskazanego w art. 146 § 1 kpa pięcioletniego terminu przewidzianego na uchylenie decyzji ostatecznej z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa; - art. 7 kpa poprzez jego niezastosowanie i odmowę uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2021 r., a więc naruszenie interesu społecznego i słusznego interesu wnioskodawców; - naruszenie art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji poprzez brak możliwości uzyskania prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie z uwagi na błędną interpretację art. 20 ustawy; - naruszenie art. 32 Konstytucji poprzez przyznanie prawa do wzruszenia decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jedynie osobom, które uzyskały decyzję lub zaświadczenie potwierdzające prawo do rekompensaty na podstawie odrębnych przepisów; - naruszenie art. 20 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do rozstrzygnięć administracyjnych potwierdzających prawo do rekompensaty na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy; W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2021r. [...] a także o zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa), uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym W tej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Kontrolowane postępowanie toczyło się na skutek wznowienia postępowania zakończonego w 2013 r. Podstawę wznowienia stanowił art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a organ zastosował jednoznacznie brzmiący art. 146 § 1 kpa. Wszystkie zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że poszczególne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulującego instytucję kontroli nadzwyczajnej w trybie wznowienia postępowania administracyjnego czy też stwierdzenia nieważności decyzji - nie mają zastosowania do decyzji w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Koncepcja skarżących opiera się na treści art. 20 ustawy. Zarzuty skarżących sprowadzają się do błędnej interpretacji ww. przepisu i wskazują, że przepis ten wyłącza stosowanie art. 146 § 1 kpa zarówno w stosunku do decyzji wydanych na podstawie przepisów odrębnych, jak też w stosunku do decyzji wydanych na gruncie przepisów ustawy. Jeśli chodzi o art. 20 ustawy, to w ocenie Sądu zasadnie organ przyjął, że ma on zastosowanie jedynie do decyzji i zaświadczeń, które wydane zostały na podstawie przepisów odrębnych od przepisów ustawy, i to tylko takich, które potwierdzają prawo do rekompensaty. Wynika to wprost z uzasadnienia projektu ustawy (vide druk sejmowy nr 3793 z 3 marca 2005r.). Jednoznacznie wynika z niego, iż ww. przepis, znajdujący się w przepisach przejściowych i porządkujących, ma zastosowanie do zaświadczeń i decyzji wydanych zabużanom w latach poprzednich. Konsekwencją tej konstatacji jest zasadność stosowania do decyzji ostatecznych wydanych na podstawie przepisów ustawy z 2005 r. wszelkich norm zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym i art. 146 § 1 kpa. Zresztą stanowisko ministra potwierdza przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok WSA z dnia 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 503/16 czy wyrok z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1236/18). Powyższe oznacza, że wznowienie postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. jest możliwe na zasadach ogólnych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadnie wobec tego organ przyjął, że granice rozpoznania sprawy po wznowieniu postępowania wyznacza art. 149 § 2 kpa. Po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją administracyjną rozpoznanie sprawy powinno zawierać się w granicach zakreślonych stwierdzonymi podstawami wznowienia, gdyż ma ono na celu naprawienie konkretnych wad postępowania zakończonego ostateczną decyzją a wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 kpa, nie zaś prowadzenie postępowania od początku. Treść art. 146 § 1 kpa jest jednoznaczna, stąd upływ określonych w tym przepisie terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym ostatecznej decyzji, jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym ma przy tym charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona. Niezasadne są zatem zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 146 § 1 kpa w zw. z art. 20 ustawy. Niezasadny jest też zarzut co do naruszenia art. 7 kpa czy określonych w skardze przepisów art. 64 ust. 1 i ust. 2 bądź art. 32 Konstytucji. Chybione są zarzuty co do tego, że organy pozbawiły skarżących prawa do rekompensaty. Postępowanie w tym zakresie zgodnie z przepisami ustawy toczyło się na zasadach ogólnych i zostało zakończone w 2013 r. Nie można wobec tego przyjąć, że organy stosując przepisy procedury nadzwyczajnej naruszyły jakiekolwiek normy konstytucyjne. Skarżący przerzucają skutki bierności strony na organy administracji, a to w realiach kontrolowanej sprawie pozostaje całkowicie nieuzasadnione. Trzeba też podkreślić, że ustawodawca przepisami ustawy zdecydowanie zamknął kwestię rekompensat za mienie zabużańskie określając maksymalny termin, w jakim należy zgłaszać ewentualne wnioski w tym zakresie. Termin ten upłynął ponad dekadę temu tj. z końcem 2008 r. A to oznacza, że błędna jest stosowana przez skarżących narracja co do tego, że w sprawach rekompensat za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP termin na dochodzenie roszczeń i wznawianie postępowania – jak w sprawie niniejszej – z powodu udokumentowania prawa własności czy praw do spadku – pozostaje niczym nieograniczony. Stąd Sąd przyjął, że w kontrolowanej sprawie organ nie naruszył prawa, a zaskarżona decyzja została uzasadniona zgodnie wymogami kpa. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).