II SA/Kr 823/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi M. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 15 maja 2025 r. znak: SKO-PW-4171-24/25 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. Decyzją z dnia 13 lipca 2023 r., znak: GKOŚRiL.6331.07.2022 po rozpatrzeniu wniosku M. i M. P. w sprawie zmiany stanu wody w obrębie działek nr [...] i nr [...] ze szkodą dla działki nr [...] w K. M. , Wójt Gminy M. D. odmówił nakazania właścicielom działek nr [...] i nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Decyzją z dnia 10 października 2023 r., znak: SKO-PW-4171-46/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało ww. decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zdaniem wnioskodawców w wyniku celowych zmian w ukształtowaniu terenu woda z gruntów i wybudowanego niedawno budynku mieszkalnego spływa w stronę ich działki, a nie mając żadnego ujścia, tworzy zastoiska wodne i podmywa mur ogradzający ich nieruchomość. Organ odwoławczy ocenił, że opinie biegłego (pierwotna i uzupełniająca) zostały rzetelnie sporządzone i zgodził się z organem pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie można mówić o zmianie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1607/23 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu i Instancji zostały wydane przedwcześnie i bez należytego ustalenia faktów, a niektóre twierdzenia zawarte w decyzjach nie poddają się kontroli sądu, podobnie jak i sama opinia biegłego budzi liczne wątpliwości. Poza sporem pozostaje, że podniesienie terenu i wykonanie muru oporowego na działce [...] trwałe wyniosło obszar tej działki w odniesieniu do przyległego terenu, w tym do działki nr [...] i dolnej części działki nr [...], ale też stan ten istniał przez określony czas, przy czym organ nie ustalił jednoznacznie kiedy mur ten został wykonany. Jedynie z protokołu oględzin z dnia 18 października 2022 r. wynika, że podwyższenie działki wykonano w latach 2007 – 2015 a "lite ogrodzenie" (mur ?) w 2007 r. Ma to istotne znaczenie, bo skarżący upatrują szkodliwego wpływu zmian stosunków wodnych na ten właśnie wybudowany przez siebie mur (który uprzednio istniał i nie był narażony na zalewanie), zaś źródła szkody w wybudowaniu domu na działce [...] oraz nadsypaniu działki [...]. Chronologia dokonywanych czynności prowadzących do zmian na gruncie (zrealizowanej budowy i nadsypania działek [...] oraz [...]) jest istotna. Jak wyżej wskazano obowiązkiem organu jest w pierwszej kolejności ustalenie "wyjściowego" stanu wody na gruncie, czyli ustabilizowanych stosunków wodnych, które następnie zostały zmienione. Takich ustaleń nie dokonano. W aktach brak jest w szczególności mapy, z której wynikałaby wysokość poszczególnych działek, z zaznaczeniem kierunku spływu wód w stanie "wyjściowym" oraz mapy z zaznaczeniem zmian w wysokości działek po ich nadsypaniu (i wybudowaniu domu) oraz kierunku spływu wód po dokonaniu tych czynności w terenie. Biegły twierdzi, że "stagnacja wody na działce nr [...] występowała przed rozpoczęciem realizacji i budowy budynku mieszkalnego przez R. N., skarżący temu nie przeczą, ale wskazują że woda stagnowała w centralnej, zagłębionej części tej działki (gdzie obecnie znajduje się nasyp, a na nim posadowiony dom), a nie w części zbliżonej do ich nieruchomości i muru, co skarżący obrazują na załączonym do skargi odręcznie dokonanym szkicu. W aktach brak jest zatem obiektywnego dowodu, na podstawie którego można byłoby ten spór rozstrzygnąć. Kolejna niewyjaśniona okoliczność dotyczy robót budowlanych prowadzonych przy drodze powiatowej, które polegały między innymi na likwidacji rowu przydrożnego i wybudowaniu w to miejsce kanalizacji opadowej, co spowodowało odcięcie odpływu wód z wszystkich działek. W aktach brak jest jakiegokolwiek dokumentu urzędowego, który by pozwalał ustalić datę i zakres wykonanych robót przy drodze powiatowej. Twierdzenia biegłego i w ślad za nim organów w tym zakresie są niczym nie poparte, co jest absolutni niedopuszczalne, jeśli w tych właśnie zmianach dopatrzono się przyczyny zalewania działek i stagnacji wody. Nie zweryfikował tego żaden z orzekających organów. Nie jest też możliwa do zaakceptowania teza, że wybudowanie (nawet najzupełniej legalne) budynku czy obiektu budowlanego nie może mieć szkodliwego wpływu na stan wody na gruncie i uniemożliwia stosowanie art. 234 ustawy prawo wodne. Zdaniem Sądu jest wręcz przeciwnie. W niniejszej sprawie budynek mieszkalny na działce nr [...] ma dwie rynny skierowane bezpośrednio w kierunku działki skarżących. Jest oczywiste, że przy opadach deszczu (szczególnie ulewnych), woda wypływająca z rynien ma całkowicie inne natężenie, niż ta sama ilość wody padająca swobodnie na niezabudowany teren. Rynny musiały zatem zmienić, przynajmniej miejscowo, natężenie i kierunek odpływu wód opadowych z działki nr [...]. Na rozprawie w dniu 28 lutego 2024 r. skarżący dołączył do akt fotografie (k. 60 akt sądowych), która doskonale to obrazuje. Pomiędzy nasypem na którym znajduje się dom na działce [...], a murem na działce skarżących widoczna jest pełna wody "fosa", gdzie lustro wody jest praktycznie równe z wysokością nasypu. Również i w przypadku budowy domu organy nie zweryfikowały daty jego powstania. Pismo PINB w Limanowej z 22.09.2021 r. o milącym przyjęciu zgłoszenia zakończenia budowy nie jest dowodem na to, kiedy wykonano nasyp pod dom, kiedy go zadaszono i orynnowano. Takie daty wynikają np. z dziennika budowy. W niniejszym postępowaniu nie przeprowadzono żadnych dowodów w tym zakresie. Biegły wskazuje, że co prawda nastąpiła zmiana ukształtowania terenu, ale nie stanowi ona zmiany stanu wody na gruncie, przy czym jednocześnie wskazuje, że "Przystąpienie do realizacji budowy budynku mieszkalnego przez Pana R. N. obarczone było ryzykiem zalewania w związku z istniejącym ukształtowaniem terenu." Skoro zatem wybudowano budynek na nasypie, celem uniknięcia jego zalewania, to stosunki wodne musiały ulec zmianie. Wysokość tego nasypu również nie jest znana, a łatwo byłoby ją ustalić analizując projekt zagospodarowania terenu sporządzony dla potrzeb uzyskania pozwolenia na budowę domu. Być może jednak ilość nawiezionej ziemi, jej nacisk na podłoże rodzime, spływ wody z nasypu i rynien może zmienić stosunki wodne na gruncie. Te same uwagi odnoszą się do nasypów na działce nr [...] – również nie jest znana ich powierzchnia i wysokość. Twierdzenie biegłego, że "budynki mieszalne i gospodarcze i rynny tych obiektów istniały przed wykonaniem muru oporowego na działce nr [...] "wymaga prawdopodobnie uściślenia, stwarza bowiem wrażenie, że wszystkie budynki mieszkalne, a zatem zarówno na działce [...] jak i na działce [...], istniały przed wybudowaniem muru, a wszystko na to wskazuje, że jeśli chodzi o działkę nr [...], tak nie było- dom został wybudowany gdy mur na działce skarżących już istniał. Sąd wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie obowiązany zlecić sporządzenie nowej opinii, w której biegły jednoznacznie, na odpowiednio czytelnych mapach zawierających pionowe ukształtowanie terenu, wskaże stan wyjściowy czyli wysokość poszczególnych działek oraz kierunki spływu wód, oraz w tym samym zakresie - zmieniony stan istniejący (wysokości działek, w tym w częściach nadsypanych, oraz kierunki spływu wód). Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy M. D. decyzją z dnia 28 marca 2025 r. nr GKOŚRiL.6331.07.2022 w pkt 1 odmówił nakazania właścicielom dz. nr ew. [...] K. i R. N. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na nieruchomości sąsiedniej dz. nr ew. [...] w miejscowości K. M.; w punkcie 2 odmówił nakazania właścicielom dz. nr ew. [...] B. S. i D. S. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości sąsiedniej dz. nr ew. 68 w miejscowości K. M.. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z wyrokiem WSA w Krakowie zwrócił się do Powiatowego Zarządu Dróg w L. o udostępnienie dokumentacji związanej z budową chodnika przy drodze powiatowej w K. M. . Organ zwrócił się także do stron postępowania o przedłożenie dokumentów związanych z wykonywanymi w obrębie ich działek pracami tj.: map do celów projektowych, map powykonawczych, innych dokumentów wskazujących na sposób i zakres dokonanych przekształceń oraz wskazanie terminu wykonywanych prac. W odpowiedzi Powiatowy Zarząd Dróg przesłał kopię fragmentu mapy powykonawczej dotyczącej wybudowanego chodnika wraz z kanalizacją deszczową na odcinku przylegającym m.in. do działek ew. nr [...] (obecnie [...]) i [...] oraz kopie protokołu odbioru zrealizowanej inwestycji z dnia 28.06.2018r. Właściciele działki nr ewid.[...] przedstawili dokumenty związane z budową domu w tym: wyciąg z dokumentacji technicznej w zakresie opisu przedmiotu inwestycji, mapę sytuacyjno -wysokościową z 2012r. wykonaną przed wybudowaniem budynku mieszkalnego oraz mapę inwentaryzacji powykonawczej z 2021 r. Zawnioskowali także o dowód z przesłuchania świadków tj. J. N., poprzedniego właściciela działki [...] oraz J. G., syna poprzedniego właściciela działki [...] B. S. poinformowała, że jej budynek został wybudowany w 1965r. i przedstawiła kopie polisy ubezpieczeniowej na potwierdzenie tego faktu. Ponadto załączyła protokół z czynności przeprowadzonych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. z którego wynika, że na działce [...] w roku 2022 nawieziona została ziemia przez nieżyjącego S. S., w celu niwelacji terenu. M. i M. P. przedstawili decyzję nr 551/2014 z dnia 10.12.2014 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego udzielającą pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego na działce [...] oraz zgłoszenie zamiaru dokonania zmiany sposobu użytkowania części ogrodzenia działki [...] na murek oporowy. Następnie organ postanowieniem z dnia 13.11.2024 r., powołał biegłego w zakresie hydrotechniki i zmiany stosunków wodnych do wydania opinii w sprawie zmiany stanu wody na gruncie w obrębie nieruchomości dz. nr ew[...], [...] (obecnie [...]) w miejscowości K. M. oraz wyznaczył oględziny na gruncie z udziałem biegłego, połączone z rozprawą administracyjną, na dzień 28.11.2024 r. Organ na wniosek właściciela działki [...] dopuścił ponadto dowód w postaci protokołu z przesłuchania świadka. Zgodnie z zaleceniami WSA biegły w swojej opinii dokonał porównania ukształtowania terenu w obrębie przedmiotowych działek na przestrzeni od 1997 r. do 2024 r. Ten zakres czasowy wynika w pierwszej kolejności z wiedzy, w jakim czasie przedmiotowy teren podlegał przekształceniom a ponadto z dostępności map. Pierwsza zarejestrowana mapa ortofoto na portalu geoportal.gov.pl pochodzi z lutego 1997 r. Na podstawie tej mapy biegły dowodzi, że teren działek [...] był wtedy jeszcze w stanie bez jakiejkolwiek ingerencji w jego ukształtowanie i stanowi łąki i pola wykorzystywane rolniczo. Działka [...] (aktualnie w wyniku podziałów jest to działka o nr. ew. [...]) w roku 1997 była zabudowana budynkiem mieszkalnym i gospodarczym a stan zabudowy zbliżony jest do obecnego. Mapę z 1997 r. biegły w celu porównania zestawił z ostatnią mapą ortofoto zamieszczoną na portalu geoportal.gov.pl w 2022 r. W oparciu o te dwie mapy biegły dokonał porównania ukształtowania terenu na działkach na podstawie czego stwierdził, że na działce [...] (obecnie [...]) w okresie od 1997 r. do czasów obecnych nie powstały nowe obiekty, z których odprowadzenie wód znacząco by mogło zmienić ilość i natężenie odpływu. Na mapie z 2022r. widać w obrębie tej działki ślady po prowadzonych robotach ziemnych (str. 5 opinii). Na działkach ewid. [...] w wyniku porównania map z 1997r. i 2022r. stwierdza biegły powstanie budynków wraz z nasypami w ich obrębie a na działce [...] od strony północnej i wschodniej występuje mur podtrzymujący nasyp. Dodatkowo biegły dokonał porównania ukształtowania terenu na przestrzeni czasu w oparciu o mapy sytuacyjno-wysokościowe dostępne w aktach sprawy tj. mapę sporządzoną do celów projektowych z 2002 r., mapę sytuacyjno-wysokościową z 2012 r. oraz sporządzoną na potrzeby opinii aktualną mapę sytuacyjno - wysokościową do celów projektowych z grudnia 2024 r. Na podstawie map oraz w oparciu o archiwalną mapę topograficzną biegły przeanalizował jak kształtowała się zlewania w omawianym terenie, w szczególności jaki był kierunek spływu wody i jak zmieniała się wielkość obszaru zlewni. Biegły dokonał także wyliczeń jak zmieniała się w związku ze zmianą powierzchni zlewni i kierunkiem spływu wody opadowej i roztopowej, ilość wody dopływającej na omawiany obszar działek o nr. ewid.[...] i [...]. Na tej podstawie dokonano ustalenia jak wyglądał pierwotny stan wody na gruncie i jak się zmieniał na przestrzeni czasu. Ustalono, że przed dokonaniem zmian, zlewnia miała powierzchnię około 7,38 ha. Teren stagnowania wody został pokazany na rys. 3 (str. 6 opinii). Teren ten pokrywa się z obszarem działek o aktualnych numerach: [...] oraz częścią działki [...] i [...]. Ilość wody spływającej na ten obszar podczas deszczu o natężeniu pojawiającym się średnio raz na 2 lata wynosi 248 m3. W tym stanie woda z działki odpływała przepustem pod droga powiatową zlokalizowanym na wysokości działki [...], gdzie obniżenie terenu było największe, co jest uwidocznione na zał. Nr [...] do opinii biegłego. Rzędna dna przepustu nie jest znana jednak na podstawie zeznań świadków, mieszkańców tego terenu, była posadowiona około 40cm. powyżej niwelety terenu działki [...], więc cześć wody opadowej nie mogła odpłynąć do przepustu pod droga powiatową i stagnowała na działkach [...] aż do wsiąknięcia w grunt. Trwało to wg zeznania świadka kilka dni po ustaniu opadów. Do zmiany ukształtowania terenu dochodziło na przestrzeni czasu w związku z działalnością właścicieli działek, wynikającą ze zmiany sposobu ich użytkowania z rolnego na mieszkalny. Chronologicznie jak wynika z dokumentów pierwsze przekształcenie terenu nastąpiło na działce [...] Na działce tej podniesiono teren i wybudowano budynek mieszkalny oraz ogrodzenie. Właściciele uzyskali pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego w 2014r., w tym samym roku właściciele zgłosili w Starostwie Powiatowym zmianę sposobu użytkowania muru ogrodzeniowego od strony północnej i wschodniej na mur oporowy. To przekształcenie spowodowało zmniejszenie powierzchni "wody zastojowej" o cały obszar działki [...] Wybudowany mur stał się szczelną przegrodą, zatrzymującą całą wodę opadową w obrębie działki [...] i dalszych działek ([...]). Woda opadowa i roztopowa podczas opadów stagnowała od tamtej pory na działkach [...] i kolejnych [...], [...]). Mur częściowo zablokował dostęp do przepustu pod droga powiatową jednak nadmiar wody mógł odpływać tym przepustem a cześć wody stagnowała na gruncie do czasu wsiąknięcia w teren, tak jak to miało miejsce wcześniej. Można założyć, na podstawie powszechnego doświadczenia i praw fizyki, że w czasie deszczu nawalnego, woda stagnująca na działce [...] już wtedy miała wyższy poziom niż przed wybudowaniem muru, kiedy mogła rozlewać się na większej powierzchni. W związku z faktem, że prowadzone postępowanie dotyczy szkodliwego oddziaływania wody na ten mur w wyniku wybudowania budynku na działce [...], to właśnie ten stan, po wybudowaniu muru wokół działki [...], organ przyjął jako stan poprzedzający dokonanie zmiany szkodliwie oddziałującej na działkę wnioskodawcy o nr ewid.[...] Szkodliwe oddziaływanie wnioskodawcy definiują jako niszczenie muru oporowego. Kolejne przekształcenie terenu w obrębie omawianych działek rozpoczęło się w roku 2016, kiedy właściciel działki [...] otrzymał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego na tej działce. Budowa zakończona została w 2021, na podstawie wykonanej inwentaryzacji powykonawczej, znajdującej się w aktach sprawy. Zgodnie z warunkami pozwolenia właściciel działki [...] wykonał nasyp a następnie na nasypie wyniesionym około 1m (na podstawie porównania dostępnych rzędnych terenu na mapach inwentaryzacji powykonawczej budynku na działce [...] oraz mapy syt.- wys. sprzed budowy, tj. z 2012r.) nad powierzchnię terenu, wybudował budynek mieszkalny. Powierzchnia zabudowy wraz z powierzchnią nasypu zajęła powierzchnię wg wyliczeń biegłego około 70% działki [...] Pas gruntu o szerokości 2,3m pomiędzy działką 10 68 i nasypem na działce [...] pozostał nieprzekształcony, na pierwotnym poziomie. Sposób odprowadzenia wód deszczowych z dachu budynku został wykonany zgodnie z pozwoleniem na budowę na własny teren nieutwardzony działki [...] (dowód: fragment dokumentacji technicznej oraz dokumentacja geodezyjna powykonawcza). Od strony działki [...] teren działki [...] został obniżony w sposób umożliwiający spływ wody do wpustu kanalizacji deszczowej (W2) umieszczonej w drodze powiatowej. Wykonanie nasypu i budowa budynku spowodowały analogicznie jak w przypadku robót na działce [...], ograniczenie powierzchni stagnacji wody spływającej z wyższej części zlewni. W czasie budowy na działce [...] budynku mieszkalnego, w roku 2018 doszło do kolejnego przekształcenia omawianego terenu. W pasie drogi powiatowej powstał chodnik wraz z kanalizacją deszczową umieszczoną w korpusie chodnika. W obrębie działek [...], [...] oraz [...] wykonano 3 wpusty do kanalizacji deszczowej oznaczone w opinii biegłego jako punkty W1, W2, W3 umieszczone na poziomie (m n.p.m.): W1 - 383,80, W2 - 383,80 i W3 - 383,84. Na granicy działek [...] [...], [...] z drogą powiatową nie istniał rów odwadniający teren przed budową chodnika. Woda z całego terenu odprowadzana była za pomocą jednego przepustu pod droga powiatową, znajdującego się na wysokości działki [...] (około 6,5m od narożnik działki, od strony granicy z działką [...], co ustalono podczas oględzin w dniu 28.11.2024r.). Brak jest danych w dostępnych materiałach jaka była rzędna dna tego przepustu. Z opinii biegłego, potwierdzonej zeznaniami świadków, ani przed budową chodnika ani obecnie, całość wód opadowych nie miała i nie ma możliwości odpłynąć grawitacyjnie z działki [...] Część wody opadowej pozostanie na działkach aż do wsiąknięcia w grunt, kiedy zwierciadło wód gruntowych się obniży. Szczegółowo opisał to biegły w piśmie z dnia 17.02.2025r. w odpowiedzi na pismo strony państwa N. W piśmie tym biegły przedstawia także możliwe sposoby poprawienia odprowadzania wód z działki [...], co wymaga odpowiedniego ukształtowania działki ze spadkiem do wlotu W3 poprzez podniesienie niwelety gruntu. Rozwiązanie takie wymagałoby porozumienia się z właścicielami działki [...] Problem wg biegłego można także rozwiązać poprzez budowę muru oporowego w granicach nieruchomości [...] i podniesienie terenu tej działki. Budowa chodnika poprzez podniesienie terenu w obrębie pasa drogi spowodowała kolejny raz zmniejszenie powierzchni stagnacji wody spływającej z wyższych partii zlewni. Pozostawienie 3 wpustów do kanalizacji deszczowej zastąpiło dotychczasowy sposób odprowadzania nadmiernej wody opadowej z omawianego terenu do odbiornika (rzeki K. ) po drugiej stronie drogi powiatowej i umożliwić odpływ nadmiaru wody poprzez kanalizacje deszczową chodnika z omawianego obszaru. Ostatnie przekształcenie terenu miało miejsce w roku 2022, kiedy to na działce nr [...] (obecnie [...]) właściciel wykonał nasyp mający stanowić drogę dojazdową do nieruchomości. Budowa tego nasypu o wymiarach dł. 30mb., szer. 6 mb i wys. 0,6 m spowodowała wg opinii biegłego zmianę stosunków wodnych poprzez odcięcie drogi spływu wody ze znacznej części zlewni pierwotnej w omawiane miejsce na działce [...] Woda spływająca z wyżej położonej części zlewni zostaje zatrzymana poprzez nasyp na działce [...]. Woda ta ma możliwość odpłynąć z działki poprzez wlot W1. Na poparcie tego stanowiska biegły przedstawił zarówno graficznie jak zmniejszyła się zlewnia, z której woda spływa w obręb działki [...] oraz wyliczył o ile zmniejszyła się w związku z tym ilość wody, która odpływa w obręb tej działki podczas deszczu 50%. Dokonał także analizy wpływu pozostałych nasypów wykonanych na działce [...] na kierunek i natężenie odpływu wód opadowych. Tego porównania dokonał w oparciu o mapę topograficzną terenu oraz wykonaną mapę syt-wys. z grudnia 2024r. (zał. nr [...] do opinii biegłego). W wyniku analizy i wykonanych obliczeń biegły wykazał, że ilość wody spływająca na teren działki [...] w wyniku zmiany ukształtowania działek sąsiednich zmniejszyła się o blisko 45 %, z 248 m3 do 137m3, na przykładzie deszczu 50%. Dokładna metodologia wykonanych obliczeń zawarta jest w opinii biegłego. Biegły dokonał także analizy wpływu odprowadzenia wód rynnami z połaci dachowej na teren działki [...] oraz odwodnienia działki [...] do studni chłonnej zlokalizowanej powyżej ogrodzenia działki [...] Wykonując obliczenia i dokonując analizy śladów spływu wody w terenie podczas oględzin, wykazał że wpływ ten jest znikomy. Na podstawie omówionych dowodów organ uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło dwukrotnie do zmiany stanu wody na gruncie. Pierwsza zmiana została dokonana przez właścicieli działki [...] i polegała na zabudowaniu tej działki budynkiem mieszkalnym na wykonanym nasypie, co zmniejszyło obszar stagnowania wody opadowej w obrębie tej działki nr ewid.[...] o 70% jej powierzchni. Jednocześnie wykonana później przez właścicieli działki [...] druga zmiana, polegająca na usypaniu drogi na działce [...], spowodowała zablokowanie części spływu wody z górnej części zlewni w obszar działki [...] Ten nasyp wg opinii biegłego spowodował podzielenie dotychczasowej zlewni na dwie części, co zostało zobrazowane na załączniku nr 4 do opinii biegłego. Dodatkowo wykonane w obrębie działek [...] i [...] wpusty do kanalizacji deszczowej drogi powiatowej W1 i W2 umożliwiają odpłynięcie nadmiaru wody opadowej z części działki [...] i działki [...] do tych urządzeń. W wyniku podziału zlewni dokonanej przez wał usypany pod drogę dojazdową na działce [...], obszar z którego wody opadowe spływają na działkę [...] zmniejszył się o ponad 40%. Biorąc pod uwagę całościowo wszystkie przekształcenia terenu jakie nastąpiły od stanu przyjętego jako pierwotny na gruncie, a więc od stanu gdzie działka [...] jest zabudowana i ogrodzona murem oporowym, doprowadziły do zmniejszenia ilości wody napływającej na obszar działki [...] Na podstawie wyliczeń biegły stwierdził, że wynika z nich jednoznacznie, że ilość wody jak i natężenie spływu po wykonaniu nasypu stanowiącego drogę dojazdową do działki [...] [...]) uległy znacznemu zmniejszeniu w odniesieniu do punktu kulminacyjnego znajdującego się obecnie na styku granic działek [...] Kolejną istotną do rozstrzygnięcia kwestią jest sprawdzenie, czy zmiany stanu wody na gruncie, stwierdzone powyżej, powodują szkodliwe oddziaływanie dla gruntów sąsiednich, polegające na niszczeniu ogrodzenia działki [...] (muru oporowego). Właściciele działki [...] i ogrodzenia wskazują, że szkodliwe oddziaływanie polega na podmakaniu, podmywaniu muru ogrodzeniowego i jego niszczeniu w związku z ze stagnowaniem wody w niszy w rejonie granicy działek [...] W tej sprawie organ oparł się przed wszystkim na następujących dowodach: kilkukrotne w toku postępowania oględziny przedmiotowego muru, poparte dokumentacją fotograficzną, dwie opinie biegłych sporządzone w trakcie postępowania, zeznania świadków i stron postępowania oraz dokumentacja załączona do zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania ogrodzenia na mur oporowy. W trakcie oględzin dokonanych w dniu 18.10.2022r., w dniu bez opadów, nie opisano na czym dokładnie polegają szkody na murze oporowym, ogradzającym działkę [...]. Na załączonych do protokołu zdjęciach nie widać śladów zamakania muru od dołu, nie widać śladu stagnującej wody na działce [...] w postaci widocznego śladu na murze. Widoczne są natomiast zacieki od górnej strony muru, czyli od strony działki [...] Widoczne są także porosty i mech obrastający mur od górnej strony, co może wskazywać na jego zawilgocenie. Kolejne oględziny przeprowadził biegły 01.04.2023r. na potrzeby sporządzenia opinii hydrogeologicznej z 2023r. W opinii z kwietnia 2023r. biegły analizuje przekształcenia jakie występowały w obrębie działek [...] i [...] (obecnie [...]) w kontekście zmiany kierunku i natężenia odpływu wody opadowej, jednak nie odnosi się w ogóle do wskazywanych przez wnioskodawców szkód występujących w murze oporowym. Szkody nie zostały także opisane ani uwidocznione na dokumentacji fotograficznej. Ostatnie oględziny były przeprowadzone w dniu 28.11.2024r. i były połączone z rozprawą administracyjną oraz odbyły się w obecności biegłego, powołanego do sporządzenia nowej opinii hydrologicznej, uwzględniającej fakty i okoliczności pomięte w pierwszej opinii, zgodnie z zalecaniami WSA. Podczas oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną, z której wynika że stan muru jest podobny do stanu z pierwszych oględzin w roku 2022. Widoczne są zacieki od górnej strony muru. Górna strona jest porośnięta mchem. Brak śladów stagnującej wody na dolnych partiach muru. Do protokołu z rozprawy obecne strony dołączyły szereg zdjęć i dokumentów. dotyczących przedmiotowego terenu. Na zdjęciach dołączonych przez M. i M. P. widać, jak na przestrzeni czasu dochodziło do zalewania nieruchomości [...], na której podczas intensywnych opadów dochodzi do stagnowania wody nawet do wysokości kilkudziesięciu centymetrów. Taki stan występował w czasie kiedy działka [...] nie była zabudowana jak i obecnie. Na podstawie dostarczonych zdjęć można byłoby stwierdzić, że poziom wody opadowej obecnie, kiedy działka [...] jest zabudowana, jest wyższy niż miało to miejsce wcześniej, przed jej zabudową. W ocenie organu jednak poziom wody opadowej uzależniony jest od wielu czynników, przede wszystkim od intensywności opadów, ich długości trwania, ale także nasycenia gruntu wodą przed wystąpieniem opadu, wysokości zwierciadła wody gruntowej itp. W ocenie organu w sprawie istotne jest, że na murze nie ma śladów długotrwałego stagnowania wody, na podstawie czego organ stoi na stanowisku, że woda z terenu odpływa i wsiąka w grunt stosunkowo szybko, nie wyrządzając szkód dla działki [...] ani dla muru okalającego tę działkę. Na murze widoczne są nieliczne rysy, które mogą świadczyć o pęknięciach muru. Widać szczególnie jedną rysę, która przebiega ukośnie przez całą wysokość muru w pobliżu narożnika ogrodzenia wewn. działki [...], od strony działki [...] To pęknięcie uwidocznione zostało podczas oględzin w 2022r. Aktualnie stan muru nie pogorszył się w sposób widoczny. Jeśli chodzi o wodę stagnującą na fragmencie działki [...] po zewnętrznej stronie muru, to jest ona tak samo narażona na zalewanie stagnującą woda jak przed zabudową działki [...] Potwierdzają to zarówno opinia biegłego z 2023r. jak opinia biegłego z roku 2024, poparta obliczeniami hydrologicznymi. Stagnowanie wody na tej części działki jest okresowe, krótkotrwałe i powiązane z intensywnymi opadami. Podczas żadnych oględzin nie stwierdzono szkód wyrządzonych na tym fragmencie działki przez stagnującą wodę opadową. Organ nie daje wiary wnioskodawcom, którzy twierdzą, że woda nigdy przed zabudową działki [...] nie zbierała się pod murem. W oczywisty sposób jest to niezgodne z prawdą, o czym świadczą zarówno wyliczenia biegłego dokonane na podstawie porównania map obrazujących jak zmieniało się ukształtowanie terenu w wyniku jego przekształcania, zeznania stron a nawet zdjęcia dostarczone przez wnioskodawcę podczas rozprawy w dniu 28.11.2024r. (zał. nr 3 do protokołu z rozprawy). Bez wątpliwości wykazano w toku postępowania, że na wysokości działki [...] w odległości ok. 6,5m od narożnika, usytuowany był przepust pod droga powiatową, którym woda z tego terenu odpływała w kierunku rzeki K. . U wlotu do przepustu, a zatem w rejonie działki wnioskodawców, istniał najniższy punkt, w którym gromadziły się wody opadowe. Zwierciadło wody w tym miejscu kształtowało się na wysokości nawet około 0,5 m. W ocenie organu budowa muru nie spowodowała, że woda zaczęła odpływać w innym kierunku, ani że to w centrum działki [...] znalazł się najniższy punkt tego terenu. Woda opadowa, szczególnie podczas deszczów nawalnych, nadal zalega i będzie zalegać na granicy działek [...], w tym miejscu gdzie zostaje zatrzymana przez zabudowany mur oporowy, do czasu aż odwodnienie pod drogą powiatowa przyjmie nadmiar wody a reszta wody wsiąknie w grunt po tym, jak zwierciadło wód gruntowych się obniży. Analizując materiał dowodowy pod kątem szkodliwego oddziaływania omawianej zmiany stanu wody na gruncie dla muru oporowego należy zauważyć, że mur ten został wybudowany jako mur ogrodzeniowy. Brak jest dokumentacji technicznej wskazującej na sposób wykonania muru jak i użyte materiały, konstrukcję i inne kluczowe kwestie w sytuacji zmian sposobu jego użytkowania na mur oporowy. Dokumentacji technicznej nie posiada Starostwo Powiatowe. Nie dołączył jej także Wnioskodawca. Załączona ekspertyza techniczna nie zawiera informacji na czym oparte są twierdzenia o sposobie posadowienia muru, właściwościach gruntowych czy poziomie zwierciadła wody gruntowej. Odnosi się do tych kwestii biegły w piśmie z dnia 17.02.2025r., stanowiącym odpowiedź na zarzuty Wnioskodawców do opinii biegłego. W szczególności biegły podtrzymuje swoje stanowisko, że murek w czasie bezpośrednio po jego wykonaniu był okresowo zalewany wodą, co zostało szczegółowo opisane i graficznie przedstawione w opinii i jej uzupełnieniu. Co do wyprowadzenia wód z rynien na własny teren biegły podtrzymuje stanowisko, że taki sposób jest legalny, na potwierdzenie czego przytacza art. 28 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który mówi między innymi: "w przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub zbiorników retencyjnych". W tym przypadku mamy do czynienia ze zgodnym z prawem i pozwoleniem na budowę wyprowadzeniem rynien na nieutwardzony własny teren przez właściciela działki [...] Jak dowiódł biegły w swej opinii, ilość wody z części dachu ma znikomy wpływ na ilość stagnującej wody na działce [...] Po analizie dokumentów, organ oceniając czy dochodzi do szkód opisanych przez wnioskodawców, w wyniku zmiany stanu wód na omawianym terenie, przychyla się do stanowiska biegłego, który stwierdza, że na murze nie ma szczególnych uszkodzeń, mogących być wynikiem stagnowania wody od odpowietrznej strony. Ponadto, że obiekt funkcjonuje w przedmiotowym miejscu już od kilkunastu lat, jego stopień zużycia jest adekwatny dlatego typu obiektów usytuowanych w trudnych warunkach gruntowych a do ewentualnego postępu jego degradacji przyczynia się napór wód gruntowych od strony terenu i spływ po ściankach, na co wskazują wszystkie zdjęcia obiektu, oraz stałe kapilarne podciąganie wody z gruntu, a nie występujące okresowo, tylko w czasie intensywnych opadów, stagnowanie wody pod murem. W opinii biegłego, którą organ podziela, wymienione czynniki degradujące tego typu obiekty są czynnikami występującymi standardowo, niezależnie od lokalizacji muru, dlatego tak ważne jest odpowiednie zabezpieczenie przeciwwodne tego typu konstrukcji. Od tej decyzji odwołanie wnieśli M. P. i M. P. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 15 maja 2025 r. nr SKO-PW-4171-24/25 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy, w szczególności z opinii biegłego wynika, że dokonania zabudowy działki ewid. nr [...] poprzez wykonanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz nasypem na praktycznie całej powierzchni działki oraz zabezpieczenie nasypu poprzez mur doszło pomiędzy latami 2002 i 2012. Wykonanie przedmiotowych robót w powyższym czasie zmniejszyło teren, na którym woda okresowo stagnowała, do czego przyczyniło się głównie podniesienie terenu w obrębie budynku poprzez zasypanie niszy, w której okresowo stagnowała woda i podniesienie terenu działki wraz z zabezpieczeniem nasypu murem. Stagnacja wody została ograniczona do terenu działki [...] i pozostałych działek znajdujących się w sąsiedztwie drogi powiatowej. Rzędne najniższego poziomu terenu działki [...] w roku 2002 kształtowały się na poziomie 382,74 m n.p.m. (najniżej położony punkt) do 383,32 - 383-50 m n.p.m. Natomiast po wykonaniu prac na podstawie mapy z 2012 roku można ustalić, że powierzchnia terenu działki [...] została ustabilizowana na rzędnych ok. 384,7-384,6 m n.p.m. Powyższe roboty skutecznie ograniczyły spływ wody z terenów położonych powyżej na teren przedmiotowej działki, wody spływające z znacznej części zlewni pierwotnej zostały zatrzymane w granicy muru. Wykonanie zabudowy budynkiem jednorodzinnym wraz z nasypem na działce ewid. [...] w K. M. dokonane zostały wykonane w latach 2012 do 2021 r. W roku 2012 teren działki nie był zabudowany, a rzędne wysokościowe terenu kształtowały się na poziomie 383,1 do 383,2 m n.p.m., takie ukształtowanie terenu powodowało, że woda spływająca z wyższej części zlewni praktycznie na całej powierzchni działki okresowo stagnowała. W wyniku prac inwestycyjnych związanych z budową budynku jednorodzinnego teren działki został przekształcony poprzez wybudowanie budynku jednorodzinnego o powierzchni zabudowy ok. 180 m2, wraz z nasypem w obrębie budynku. Powierzchnia budynku wraz z powierzchnią nasypu zajęła ok. 70% powierzchni działki. Nieprzekształcony na pierwotnym poziomie został pas od strony działki [...] o szerokości od około 2,3 do ok. 3,6 m (od strony południowej), a od strony zachodniej nasyp w rejonie drogi powiatowej kończy się praktycznie w granicy działki [...], a w miejscu zbliżenia do narożnika muru nasyp znajduje się w odległości ok. 2,1 m od granicy. Od strony wschodniej na działce [...] widoczne jest obniżenie terenu umożliwiające spływ wód z części działki [...] oraz z części działki [...] (wcześniej [...]) do wpustu kanalizacji deszczowej usytuowanej w drodze powiatowej. Wysokość nasypu w obrębie budynku w stosunku do poziomu pierwotnego wynosi ok. l m. Analogicznie jak w przypadku robót na działce [...] przedmiotowy nasyp spowodował ograniczenie powierzchni stagnacji wód spływających z wyżej położonych części zlewni. Woda obecnie stagnuje jedynie w niszy między działkami [...]. Wykonanie odwodnienia dachu poprzez orynnowanie i wpuszczenie ich w grunt, także zmienia stan wody na gruncie. Przekształcenia działki ewid [...] (obecnie [...] i inne) nastąpiło poprzez wykonanie nasypów. Na przedmiotowej działce dokonano szereg robót np. wykonie nasypu i usytuowanie dojazdu na tym nasypie w wąskim łączniku działki z drogą powiatową na długości ok. 30 mb i szerokości ok. 6 mb. Odcinek działki i nasyp usytuowany jest równolegle do działki sąsiedniej nr [...]. Nasyp wyniesiony jest o ok. 0,6 m w stosunku do terenu przyległego (w środkowej części ), co ustalono na podstawie mapy sporządzonej w grudniu 2024 r. Przedmiotowy nasyp powoduje zmianę stosunków wodnych poprzez odcięcie drogi spływu wody ze znacznej części zlewni pierwotnej. Woda spływająca z wyżej położonej części zlewni zostaje zatrzymana na terenie działki [...], zatrzymana woda na linii nasypu odpływa również do wpustu Wl kanalizacji deszczowej wykonanej w czasie przebudowy drogi powiatowej. Woda spływająca ze zlewni usytuowanej powyżej zostaje zatrzymana w miejscu tego nasypu nie odpływa w stronę działek [...] i działek [...] Nasyp ten ogranicza ilość wody dopływającej i stagnującej na niżej położonej działce [...] Jak zatem wynika z ustaleń poczynionych przez organ I instancji dodatkowo biegły dokonał porównania ukształtowania terenu na przestrzeni czasu w oparciu o mapy sytuacyjno-wysokościowe dostępne w aktach sprawy tj. mapę sporządzoną do celów projektowych z 2002r.} mapę sytuacyjno-wysokościową z 2012 r. oraz sporządzoną na potrzeby opinii aktualną mapę sytuacyjno wysokościową do celów projektowych z grudnia 2024r. Na podstawie map oraz w oparciu o archiwalną mapę topograficzną biegły przeanalizował jak kształtowała się zlewania w omawianym terenie, w szczególności jaki był kierunek spływu wody i jak zmieniała się wielkość obszaru zlewni. Biegły dokonał także wyliczeń jak zmieniała się w związku ze zmianą powierzchni zlewni i kierunkiem spływu wody opadowej i roztopowej, ilość wody dopływającej na omawiany obszar działek o nr. ewid.[...] i [...]. Na tej podstawie dokonano ustalenia jak wyglądał pierwotny stan wody na gruncie i jak się zmieniał na przestrzeni czasu. Ustalono, że przed dokonaniem zmian, zlewnia miała powierzchnię około 7,38 ha. Teren ten pokrywa się z obszarem działek o aktualnych numerach: [...] oraz częścią działki [...] i [...]. Ilość wody spływającej na ten obszar podczas deszczu o natężeniu pojawiającym się średnio raz na 2 lata wynosi 248 m3. W tym stanie woda z działki odpływała przepustem pod drogą powiatową zlokalizowanym na wysokości działki [...], gdzie obniżenie terenu było największe, co jest uwidocznione na zał. Nr 2 do opinii biegłego. Rzedną dna przepustu nie jest znana, jednak na podstawie zeznań świadków, mieszkańców tego terenu, była posadowiona około 40 cm. powyżej niwelety terenu działki [...], więc cześć wody opadowej nie mogła odpłynąć do przepustu pod droga powiatową i stagnowała na działkach [...] aż do wsiąknięcia w grunt. Trwało to wg zeznania świadka kilka dni po ustaniu opadów. Organ I instancji odniósł się również do kwestii przebudowy drogi powiatowej, w roku 2018. W pasie drogi powiatowej powstał chodnik wraz z kanalizacją deszczową umieszczoną w korpusie chodnika. W obrębie działek [...], [...] oraz [...] wykonano 3 wpusty do kanalizacji deszczowej oznaczone w opinii biegłego jako punkty W1, W2, W3 umieszczone na poziomie (m n.p.m.): W1 - 383,80, W2 - 383,80 i W3 - 383,84. Na granicy działek [...], [...] z drogą powiatową nie istniał rów odwadniający teren przed budową chodnika. Woda z całego terenu odprowadzana była za pomocą jednego przepustu pod droga powiatową, znajdującego się na wysokości działki [...] (około 6,5m od narożnika działki, od strony granicy z działką [...] co ustalono podczas oględzin w dniu 28.11.2024r.). Brak jest danych w dostępnych materiałach jaka była rzędna dna tego przepustu. Z opinii biegłego, potwierdzonej zeznaniami świadków, ani przed budową chodnika ani obecnie, całość wód opadowych nie miała i nie ma możliwości odpłynąć grawitacyjnie z działki [...] Część wody opadowej pozostanie na działkach aż do wsiąknięcia w grunt, kiedy zwierciadło wód gruntowych się obniży. Budowa chodnika poprzez podniesienie terenu w obrębie pasa drogi spowodowała kolejny raz zmniejszenie powierzchni stagnacji wody spływającej z wyższych partii zlewni. Pozostawienie 3 wpustów do kanalizacji deszczowej zastąpiło dotychczasowy sposób odprowadzania nadmiernej wody opadowej z omawianego terenu do odbiornika (rzeki K. po drugiej stronie drogi powiatowej i umożliwia odpływ nadmiaru wody poprzez kanalizacje deszczową chodnika z omawianego obszaru. Analizując ustalenia dokonane przez organ I instancji w oparciu o powołane dowody, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie doszło dwukrotnie do zmiany stanu wody na gruncie. Pierwsza zmiana została dokonana przez właścicieli działki [...] i polegała na zabudowaniu tej działki budynkiem mieszkalnym na wykonanym nasypie, co zmniejszyło obszar stagnowania wody opadowej w obrębie tej działki nr ewid.[...] o 70% jej powierzchni. Jednocześnie wykonana później przez właścicieli działki [...] druga zmiana, polegająca na usypaniu drogi na działce [...], spowodowała zablokowanie części spływu wody z górnej części zlewni w obszar działki [...] Ten nasyp wg opinii biegłego spowodował podzielenie dotychczasowej zlewni na dwie części, co zostało zobrazowane na załączniku nr 4 do opinii biegłego. Dodatkowo wykonane w obrębie działek [...] i [...] wpusty do kanalizacji deszczowej drogi powiatowej W1 i W2 umożliwiają odpłynięcie nadmiaru wody opadowej z części działki [...] i działki [...] do tych urządzeń. W wyniku podziału zlewni dokonanej przez wał usypany pod drogę dojazdową na działce [...], obszar z którego wody opadowe spływają na działkę [...] zmniejszył się o ponad 40%. Biorąc pod uwagę całościowo wszystkie przekształcenia terenu jakie nastąpiły od stanu przyjętego jako pierwotny na gruncie, a więc od stanu gdzie działka [...] jest zabudowana i ogrodzona murem oporowym, doprowadziły do zmniejszenia ilości wody napływającej na obszar działki [...] Na podstawie wyliczeń biegłego stwierdzić można, że ilość wody jak i natężenie spływu po wykonaniu nasypu stanowiącego drogę dojazdową do działki [...] [...]) uległy znacznemu zmniejszeniu w odniesieniu do punktu kulminacyjnego znajdującego się obecnie na styku granic działek [...] Kolegium podzieliło również stanowisko organu I instancji odnośnie kwestii dotyczącej ewentualnego szkodliwego oddziaływania opisanych wyżej zmian na działkę ew. nr [...]. W szczególności właściciele działki [...] i ogrodzenia wskazują, że szkodliwe oddziaływanie polega na podmakaniu, podmywaniu muru ogrodzeniowego i jego niszczeniu w związku ze stagnowaniem wody w niszy w rejonie granicy działek [...] W uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, organ I instancji, w oparciu m.in. o dokumentacje fotograficzną, dokonał porównania stanu przedmiotowego muru również do stanu z pierwszych oględzin w 2022r., z której wynika, że stan muru jest podobny do stanu w pierwszych oględzin. Widoczne są zacieki od górnej strony muru, która jest porośnięta mchem. Brak jest śladów stagnującej wody na dolnych partiach muru, zatem organ I instancji odniósł się do zdjęć i dokumentów dotyczących przedmiotowego terenu. W ocenie organu poziom wody opadowej uzależniony jest od wielu czynników, przede wszystkim od intensywności opadów, ich długości trwania, ale także nasycenia gruntu wodą przed wystąpieniem opadu, wysokości zwierciadła wody gruntowej itp. W ocenie organu w sprawie istotne jest, że na murze nie ma śladów długotrwałego stagnowania wody, na podstawie czego organ stoi na stanowisku, że woda z terenu odpływa i wsiąka w grunt stosunkowo szybko, nie wyrządzając szkód dla działki [...] ani dla muru okalającego tę działkę. Organ wydający kwestionowaną decyzję dodał, że jeśli chodzi o wodę stagnującą na fragmencie działki [...] po zewnętrznej stronie muru, to jest ona tak samo narażona na zalewanie stagnującą wodą jak przed zabudową działki [...] Potwierdzają to zarówno opinia biegłego z 2023r. jak opinia biegłego z roku 2024, poparta obliczeniami hydrologicznymi. Stagnowanie wody na tej części działki jest okresowe, krótkotrwałe i powiązane z intensywnymi opadami. Podczas żadnych oględzin nie stwierdzono szkód wyrządzonych na tym fragmencie działki przez stagnującą wodę opadową. Odnośnie zarzutu dotyczącego wpuszczania wody z rynien, pochodzących z odwodnienia dachu budynku zlokalizowanego na dz. ew. nr [...], biegły przedstawił obliczenia ilości wód odprowadzanych z rynien, stwierdzając, że ilość wody z części dachu ma znikomy wpływ na ilość stagnującej wody na działce [...] Odnosząc się również do zarzutu wypuszczania wód z odwodnienia dachów budynków zlokalizowanych na działce [...] ( obecnie [...]) do studni chłonnej, biegły stwierdził, że zabudowa nie uległa znacznej zmianie wobec czego nie mogła się zwiększyć ilość odprowadzanych wód. W trakcie oględzin terenowych nie stwierdzono wyżłobień w gruncie świadczących o przelewaniu się wody ze studni chłonnej. Organ I instancji przychylił się do stanowiska biegłego, który stwierdza, że na murze nie ma szczególnych uszkodzeń, mogących być wynikiem stagnowania wody od odpowietrznej strony. Nadto, że obiekt funkcjonuje w przedmiotowym miejscu już od kilkunastu lat, jego stopień zużycia jest adekwatny dla tego typu obiektów usytuowanych w trudnych warunkach gruntowych a do ewentualnego postępu jego degradacji przyczynia się napór wód gruntowych od strony terenu i spływ po ściankach, na co wskazują wszystkie zdjęcia obiektu, oraz stałe kapilarne podciąganie wody z gruntu, a nie występujące okresowo, tylko w czasie intensywnych opadów, stagnowanie wody pod murem, W opinii biegłego, którą organ I instancji podziela, wymienione czynniki degradujące tego typu obiekty są czynnikami występującymi standardowo, niezależnie od lokalizacji muru, dlatego tak ważne jest odpowiednie zabezpieczenie przeciwwodne tego typu konstrukcji. Organ I instancji zauważył, że mur ten został wybudowany jako mur ogrodzeniowy. Brak jest dokumentacji technicznej wskazującej na sposób wykonania muru, jak i użyte materiały, konstrukcję i inne kluczowe kwestie w sytuacji zmian sposobu jego użytkowania na mur oporowy. Z akt sprawy wynika, że biegły kilkukrotnie odpowiadał na pytania i zarzuty do opinii, Z ustaleń organu I instancji wynika, że sporządzając opinię biegły przedstawił szczegółowo w oparciu o jakie działania, czy też dokumenty sporządził opinię oraz uzupełnienia do opinii. Mając powyższe na uwadze, Kolegium podzieliło stanowisko Wójta Gminy M. D., który analizując dokument sporządzony przez biegłego uznał, iż biegły precyzyjnie określił sytuację w terenie oraz warunki hydrogeologiczne w obrębie działek, których dotyczy niniejsze postępowanie, a jego wniosek końcowy jest logiczny i rzeczowy. Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M. P. i M. P. zarzucając naruszenie: 1/ art. 234 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne poprzez błędne uznanie, że nie zachodzą szkoda i szkodliwy wpływ na mur oporowy na działce ew. nr [...], co determinuje obowiązek przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego albo obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W niniejszej sprawie istnieją wszystkie przesłanki ku temu, aby co najmniej nakazać wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom i szkodliwemu wpływowi na mur oporowy. W decyzji organ Il instancji bezrefleksyjnie i bezkrytycznie powtórzył argumenty biegłego, całkowicie pomijając wyjaśnienia jakie przytoczyli skarżący. Nieobiektywnie zbadano więc wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, a mianowicie błędnie przyjęto, że wykonanie prac przez właścicieli nieruchomości sąsiednich, w wyniku których doszło do zmiany stanu wody, nie wpływają szkodliwie na nieruchomość skarżących. Należy więc powtórzyć, iż w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego "szkoda" jest rozumiana jako "szkodliwy wpływ na działki sąsiednie". W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcia "szkoda" i "szkodliwe zmiany" nie są tożsame. Za szkodę należy uznać obiektywnie pojęty i wykazany w postępowaniu uszczerbek po stronie poszkodowanego. Szkodliwe zmiany mają nieco inny charakter. Jest to stan, gdy wystąpiły (również w sposób obiektywny ustalone) czynniki pogarszające warunki korzystania z rzeczy - tu nieruchomości. Tak rozumiane zmiany mogą, ale nie muszą ostatecznie prowadzić do wystąpienia szkody (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 września 2023 r. sygn. akt I! SA/GI 635/23). Szkodą jest m.in. pogorszenie się warunków wodnych na gruncie, ?p. poprzez wystąpienie większej ilości wody tam, gdzie poprzednio było jej znacznie mniej (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 162/23). Ponadto szkoda w rozumieniu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, nie oznacza przy tym wyłącznie szkody realnej, tzn. już zaistniałej, objawiającej się negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach strony lub uniemożliwiającej użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy. Szkoda, w rozumieniu omawianego przepisu, może być również hipotetyczna, tzn. mogąca wystąpić w przyszłości, jeżeli jest to możliwość w określonych okolicznościach realna (np. przy wyjątkowo intensywnych opadach). Może więc ona również oznaczać potencjalne ryzyko zalania gruntów sąsiednich, uzależnione od zdarzeń nadzwyczajnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 196/24). W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze szkodliwą zmianą stosunków wodnych na działkach ew. nr [...] [...], [...] i [...] (przy czym co wykazano w odwołaniu organ I instancji wydał decyzję tylko w stosunku do działek nr [...] i [...]) polegającą na podniesieniu terenu, zabudowaniu budynkiem mieszkalnym i zmniejszeniu obszaru biologicznie czynnego, co zmieniło kierunek i natężenie spływu wód opadowych, a w konsekwencji przemieszczanie znacznej ilości wód powierzchniowych na działkę i pod mur oporowy skarżących. Dobitnie trzeba zaznaczyć, że mur ten jest obiektem oporowym, podtrzymującym grunt, a nie obiektem hydrotechnicznym do utrzymywania wód powierzchniowych. Nie posiada on w swoim składzie betonu do obiektów hydrotechnicznych, ponieważ nie był planowany jako obiekt hydrotechniczny do utrzymywania stagnującej wody. Obecna konstrukcja muru pozwala na jego zachowanie we właściwym stanie technicznym jedynie przy zwykłym działaniu wody opadowej "z góry". Dlatego dalsze utrzymanie stanu rzeczy, w którym woda opadowa będzie podpływać pod mur i tworzyć wysokie zastoiska wodne, przyspieszy degradację muru. Szkoda i szkodliwy wpływ są więc realne. Jak akcentowano, podczas stagnacji wody, woda powoduje erozję struktury muru i przenika przez mikropory do wnętrza konstrukcji. W okresie mrozów, zamarznięta woda w porach betonu, poprzez zwiększenie objętości zmiękcza i kruszy mur od środka. To proces, który już został zapoczątkowany i będzie trwał, dopóki nie zostaną wykonane odpowiednie urządzenia odprowadzające napływającą wodę, a w konsekwencji zapobiegające szkodom. To że nie ma jeszcze widocznych znaków stagnowania wody (linii na murze) wynika przede wszystkim z wczesnego i okresowego występowania takich sytuacji a poza tym woda stagnuje na różnych wysokościach muru i nie jest to poziom stały. Natomiast okoliczność stagnacji wody została już udowodniona m.in. zdjęciami udostępnionymi przez wnioskodawców, co organ II instancji zupełnie pominął; 2/ art. 234 ust. 1 i ust. 5 ustawy Prawo wodne pomimo uznania przez organ Il instancji stanowiska, że stanem wyjściowym (pierwotnym) do badania jest stan po wybudowaniu muru oporowego skarżących na działce ew. nr [...] (str. 8 skarżonej decyzji), to w dalszej części uzasadnienia, organ nadal powiela za biegłym i przytacza stan faktyczny z lat 2000- 2012. Niezrozumiałe skupianie się na ww. okresie i rozwodzenie się o tamtych czasach ma wyłącznie na celu rozmydlenie istoty sprawy i sprawienie wrażenia, że to skarżący ponoszą współodpowiedzialność za ten stan rzeczy, podczas gdy nadal nie uwzględnia się prawomocnej decyzji Wójta Gminy M. D. z 13 lipca 2023 r., którą Wójt odmówił nakazania skarżącym jako właścicielom działki ew. nr [...], przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w myśl art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. W ocenie skarżących, rozwlekła analiza czyniona przez biegłego i organy obu instancji jest świadomym wybiegiem, który ma usprawiedliwić aktualną zmianę stosunków wodnych i ich szkodliwy wpływ na nieruchomość skarżących. Dlatego w tym zakresie skarżący nadal podtrzymują, że istotnym i jedynym do rozpoznania czasem wyjściowym był stan ustabilizowanych stosunków wodnych, tj. gdy już istniał mur oporowy na działce nr [...], czyli od momentu zmiany sposobu jego użytkowania, która nastąpiła w 2014 roku (czyli jeszcze przed wybudowaniem budynku mieszkalnego i wykonaniem nasypów na działkach nr [...], [...], [...] i [...]). Nikt wówczas nie miał roszczeń i nie kwestionował powstania muru oporowego w kwestii zalewania wodami powierzchniowymi. W tamtym czasie mur oporowy i działka nr [...] nie były narażone na zalewanie wodami powierzchniowymi w tak intensywny sposób od strony działek nr [...], [...] [...] i [...], natomiast dopiero po wybudowaniu domu na działce nr [...] i nadsypaniu terenu na działkach nr [...] [...] i [...], nastąpiło cykliczne podtapianie nieruchomości skarżących. Co wymaga podkreślenia, poprzednio woda opadowa stagnowała w centralnej części działki nr [...] (wynika to m. in. ze zdjęć i z załączonych do opinii map wysokościowych), a dopiero po wybudowaniu budynku mieszkalnego i wykonaniu nasypów na działkach nr [...], [...], [...] i [...], zmianie uległo miejsce zalegania wody opadowej, czyli bezpośrednio pod murem oporowym skarżących. Ważne, że nigdy w pierwotnym stanie, woda opadowa nie stagnowała tak wysoko pod murem oporowym i nie zbierała się z takim natężeniem, jak się to odbywa obecnie. Ani biegły ani organy obu instancji nie posiadają dowodów na to, że woda pierwotnie zbierała się na takiej wysokości muru jak to się obecnie dzieje. Natomiast skarżący przedstawili dowody ze zdjęć potwierdzające tezę, że pierwotnie woda stagnowała w centralnej części działki nr [...], czyli tam gdzie teraz jest nasyp z budynkiem mieszkalnym. Mapa wysokościowa również ten stan potwierdza. Wynika to z tego, że wybudowany budynek i nasypy ziemi na działkach nr [...], [...], [...] i [...] zmniejszyły obszar biologicznie czynny, a podniesiony teren oraz zmiana kierunku spływu i zwiększenie natężenia przesunęły miejsce stagnowania wody. Poprzez te przekształcenia i brak jakichkolwiek urządzeń do odprowadzania wód, aktualnie woda opadowa stagnuje bezpośrednio pod murem, niejednokrotnie do wysokości około 0,5 metra. Zmniejszenie terenu biologicznie czynnego i skumulowanie wód z rynien i rur spustowych dachu budynku spowodowały, że siła, prędkość i dynamika natężenia odprowadzanych wód z dachu w stronę działki skarżących uległy znacznemu zwiększeniu. Bilans faktyczny dokonanych przekształceń jest taki, że ilość wody powierzchniowej spływającej pod mur oporowy jest istotnie większy aniżeli przed przekształceniami; 3/ art. 7, art. 11, i art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 78 § 1 K.p.a. ze względu na nadal rażąco błędne ustalenia stanu faktycznego, bez wyjaśnienia i wytłumaczenia wszystkich okoliczności sprawy, które podnosili skarżący; 4/ art. 75 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i 84 § 1 K.p.a. ze względu na nieobiektywną ocenę materiału dowodowego, w szczególności poprzez uznanie jako w pełni wiarygodny dowód z opinii biegłego. Organ II instancji nie odniósł się rzetelnie do zarzutów jakie przedstawiono do opinii biegłego. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu, poddana jest ocena legalności decyzji wydanej w postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych, w której organ stwierdził, że na działkach [...] oraz [...] nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie oddziałujące na działkę nr [...], właścicielem której są skarżący i odmówił nakazania właścicielom tych działek przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustalenia swoje organ poczynił w oparciu o dowód z opinii hydrogeologicznej. W ocenie sądu decyzja jest prawidłowa. Zgodnie z dyspozycją art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm. dalej; ustawa) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust 1). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust 3). W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym zmiana ta polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach, nie należących do sprawcy naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2022 r. III OSK 5094/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2022 r. III OSK 390/22, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2022 r. III OSK 4782/21). Samo naruszenie stosunków wodnych należy rozumieć, jako ingerencję w teren działki, skutkującą zmianą zastanego stanu gospodarki wodnej na tym gruncie np. ingerencją, na skutek której nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki, z której naruszenia dokonano na teren działek sąsiednich. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 8 kwietnia 2019 II SA/Gl 714/18 spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakich mowa w art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Podkreślić też należy, iż naruszenie stosunków wodnych, to świadome czy też nieświadome działanie właściciela terenu, które w jakikolwiek sposób zmienia dotychczasowy stan wód na tym terenie (jej zaleganie czy odprowadzanie) ze szkodą dla terenów do niego nie należących. W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust 3 ustawy wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego rozumowania nie da się ustalić tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych (zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie wód opadowych lub roztopowych) i szkody z tym związanej dla nieruchomości sąsiednich (lub braku szkody, pomimo zmian dokonanych na gruncie), organy administracji z reguły obowiązane są w prowadzonym postępowaniu, do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11). Postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych prowadzone jest na wniosek lub z urzędu. Niezależnie od trybu wszczęcia tego postępowania pełne zastosowanie mają ogólne reguły rządzące postępowaniem przed organami administracji. Mowa tu o wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasadzie, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej]) a także zasada oficjalności, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1). W postępowaniu tym bezwzględnie istotną jest prawidłowe stosowanie przez organ administracji reguły o której mowa w art. 80 K.p.a. - organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Niniejsze postępowanie toczyło się na wniosek skarżących, którzy przyczyny szkód występujących na ich działce nr [...] upatrywali w budowie domu, na nasypie ziemnym, na działce sąsiedniej nr. [...] oraz nadsypaniu działki [...], na skutek czego woda opadowa i roztopowa stagnująca dotychczas działce nr [...] w jej środkowej części, została przekierowana na obszar zbliżony do działki skarżących, od strony muru oporowego, który to mur niszczeje na skutek zalewania go tą woda. W niniejszej sprawie zapadł już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1607/23, który uchylił poprzednią decyzję odmawiającą nakazania właścicielom działek nr [...] i nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W ocenie sądu, poprzednio wydana decyzja była przedwczesna, wydana bez należytego ustalenia stanu faktycznego. Jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 28 lutego 2024 r., obowiązkiem organu jest w pierwszej kolejności ustalenie "wyjściowego" stanu wody na gruncie, czyli ustabilizowanych stosunków wodnych, które następnie zostały zmienione. Takich ustaleń nie dokonano. Sąd zwrócił też uwagę na fakt, że to właściciel działki nr [...] zainicjowali postępowania domagając się ochrony z uwagi na szkody występujące w murze oporowym. W zaleceniach sąd nakazał zlecić sporządzenie nowej opinii, w której biegły jednoznacznie, na odpowiednio czytelnych mapach zawierających pionowe ukształtowanie terenu, wskaże stan wyjściowy czyli wysokość poszczególnych działek oraz kierunki spływu wód, oraz w tym samym zakresie - zmieniony stan istniejący (wysokości działek, w tym w częściach nadsypanych, oraz kierunki spływu wód). W ocenie sądu, organ do zaleceń sądu w pełni się zastosował. Na zlecenie organu, biegły z zakresu hydrologii D. F. sporządził opinię, która w sposób jasny i przekonujący wyjaśniła jaki był początkowy stan wód na przedmiotowych działkach, jak przebiegały kolejne naruszenia (zmiany) stosunków wodnych w tym terenie, oraz jak wpłynęły na natężenie i kierunek spływu wód opadowych i roztopowych oraz finalnie, czy na skutek tych zmian, wystąpiły szkody na działce nr [...] a w szczególności, w murze oporowych podtrzymującym masy ziemne, usypane na tej działce celem jej podniesienia względem działek sąsiednich. Jak wynika z opinii pierwotnie (w latach 90 – tych) teren działek [...] stanowił łąki i pola wykorzystywane rolniczo. Działka [...] (aktualnie nr [...] i inne) była w tym czasie już zabudowana budynkiem mieszkalnym i gospodarczym a stan zabudowy zbliżony był do obecnego. Obszar zlewni w tym czasie to 7, 38 ha a teren stagnowania wody pokrywał się z obszarem działek nr [...] oraz częścią działki [...] i [...]. Stagnująca na tych działkach woda opadowa i roztopowa, odpływała przepustem pod droga powiatową zlokalizowanym na wysokości działki [...], gdzie obniżenie terenu było największe, do rowu przydrożnego po przeciwnej stronie drogi. Rzędna dna przepustu posadowiona była około 40 cm. powyżej niwelety terenu działki [...] Cześć wody opadowej z tej działki nie mogła zatem odpłynąć przepustem, pod droga powiatową i stagnowała na działkach [...] aż do wsiąknięcia w grunt. Pierwsze przekształcenie terenu nastąpiło na działce nr [...]. Na działce tej podniesiono teren i wybudowano budynek mieszkalny oraz ogrodzenie a w zasadzie mur oporowy, którego zalewanie przez wody opadowe stało się asumptem, do wszczęcia niniejszego postępowania. Właściciele uzyskali pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego w 2014 r. W tym samym roku zgłosili w Starostwie Powiatowym zmianę sposobu użytkowania muru ogrodzeniowego od strony północnej i wschodniej na mur oporowy. To przekształcenie spowodowało zmniejszenie powierzchni "wody zastojowej" o cały obszar działki [...] Wybudowany mur stał się szczelną przegrodą, zatrzymującą całą wodę opadową w obrębie działki [...] i dalszych działek ([...], [...]). Woda opadowa i roztopowa podczas opadów stagnowała od tamtej pory na działkach nr [...] i kolejnych ([...], [...]). Mur częściowo zablokował dostęp do przepustu pod droga powiatową. Nadmiar tej wody jednak mógł odpływać tym przepustem. Cześć wody stagnowała nadal na gruncie, do czasu wsiąknięcia w teren jak w okresie wcześniejszym. Należy. przy tym wskazać, że jak wynika z wyjaśnień, jakie złożył skarżący na rozprawie w dniu 15 października 2025 r., budowa domu na działce nr [...] została zakończona w 2003 r. przy czym dom ten został zrealizowany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Postępowanie naprawcze trwało do 2014 r. Z kolei ogrodzenie miało od początku funkcje muru oporowego (jego konstrukcja nie zmieniła się od czasu jego realizacji), a ziemia była na teren tej działki usypywana sukcesywnie. W 2014 r. działki nr [...] była już nasypany (fotografia przedstawiona przez skarżącego na rozprawie w dniu 15 października 2025 k. 54 akt sądowych) a mur oporowy podtrzymywał masy ziemne odgradzające z dwóch stron podniesiony teren, od działki nr [...]. Kolejne przekształcenie terenu w obrębie tych działek rozpoczęło się w roku 2016, kiedy działka nr[...] objęta została pozwoleniem na budowę domu jednorodzinnego. Właściciel działki [...] wykonał nasyp a następnie na nasypie wyniesionym około 1 m. nad powierzchnię terenu, wybudował dom jednorodzinny. Budowa realizowana na działce nr [...] zakończona została w 2021. Powierzchnia zabudowy wraz z powierzchnią nasypu zajęła powierzchnię około 70% działki nr [...]. Pas gruntu o szerokości 2,3 m pomiędzy działką [...] i nasypem na działce [...] pozostał nieprzekształcony, na pierwotnym poziomie. Sposób odprowadzenia wód deszczowych z dachu budynku został wykonany zgodnie z pozwoleniem na budowę na własny teren nieutwardzony działki nr [...]. Od strony działki nr [...] teren działki nr [...] został obniżony w sposób umożliwiający spływ wody do wpustu kanalizacji deszczowej umieszczonej w drodze powiatowej (o czym niżej). Wykonanie nasypu i budowa budynku spowodowały ograniczenie poziomu napływających na działką nr [...] wód opadowych i roztopowych, oraz powierzchni stagnacji wody spływającej z wyższej części zlewni na tą działkę. W roku 2018 doszło do kolejnego przekształcenia stosunków wodnych w obszarze tych działek. W pasie drogi powiatowej zrealizowany został bowiem chodnik wraz z kanalizacją deszczową umieszczoną w korpusie chodnika. W obrębie działek nr [...], [...] oraz [...] wykonano 3 wpusty do kanalizacji deszczowej oznaczone w opinii biegłego jako punkty W1, W2, W3. Wykonanie kanalizacji deszczowej zmniejszyło ilość wody opadowej z i roztopowej spływającej na działki [...], [...], przez częściowe ujęcie tych wód w system kanalizacji deszczowej. Ostatnia zamiana stosunków wodnych w obszarze działek nr [...], [...] oraz [...] miała miejsce w roku 2022, kiedy to na działce nr [...] (obecnie [...]) właściciel wykonał nasyp mający stanowić drogę dojazdową do nieruchomości. Budowa tego nasypu o wymiarach dł. 30mb., szer. 6 mb i wys. 0,6 m spowodowała odcięcie drogi spływu wody ze znacznej części zlewni pierwotnej. Woda spływająca z wyżej położonej części zlewni została zatrzymana poprzez nasyp na działce [...]. Woda ta znajduje odpływ z działki poprzez wlot oznaczony w opinii biegłego jako W1. Zmiany stosunków wodnych polegające na budowie domu na nasypie ziemnym na działce nr[...], budowa chodnika i kanalizacji deszczowej z trzema wpustami zlokalizowanymi na działkach nr [...] i [...] oraz [...] oraz budowa nasypu ziemnego (drogi) na działce nr [...] (obecnie [...]) spowodowała zmniejszenie powierzchni zlewni w obszarze tych działek o około 45 %. (około 0,14 ha) co finalnie skutkuje zmniejszeniem ilości wód opadowych i roztopowych spływających na działkę nr [...], co za tym idzie, ilości wód stagnujących na tej działce. Organ ocenił także stan muru oporowego zlokalizowanego na działce nr [...], w szczególności wpływ stagnujących na granicy działek nr [...] oraz [...] wód opadowych i roztopowych na stan tego muru. Organ ustalenia swoje oparł na kilkukrotnych, rozciągniętych w czasie oględzinach, materiale fotograficznym zeznaniach świadków i stron postępowania oraz dokumentacji załączonej do zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania ogrodzenia na mur oporowy. Jak wykazuje organ, ma murze oporowym zlokalizowanym na działce nr [...] nie widać śladów podmakania od dołu. Nie widać też śladu stagnującej na działce wody opadowej i roztopowej, w postaci widocznego śladu na murze. Widoczne są natomiast zacieki od górnej strony muru, czyli od strony działki [...] Widoczne są także porosty i mech, obrastający mur od górnej strony, co może wskazywać na jego zawilgocenie i przelewanie się wody opadowej po tym murze z działki nr [...] (w dół). Organ nie stwierdził aby na działce nr [...], w szczególności na murze oporowym zlokalizowanym na tej działce występowały szkody związane z okresową stagnacją wód opadowych i roztopowych na części tej działki (mur zlokalizowany jest nie w granicy działek ale w całości na działce nr [...]) oraz zachodniej części działki nr [...]. Konkludując, organ ustalił, że zmiany stosunków wodnych dokonane na działkach nr [...], [...] oraz działce drogowej (budowa kanalizacji deszczowej) nie wpłynęły szkodliwie na działkę nr [...]. Zmiany te doprowadziły do znacznego zmniejszenia obszaru zlewni, co za tym idzie ilości wód opadowych i roztopowych spływających na działkę nr [...], a okresowa stagnacja tych wód na granicy tej działki i fragmencie działki nr [...], nie wpływa niekorzystnie na stan muru oporowego zlokalizowanego na działce nr [...]. Jak wynika z ustaleń organu, działka nr [...] historycznie miała najniższe położenie. Na działce tej był sytuowany przepust odprowadzający część wody opadowej stagnującej na tej działce oraz na działce nr [...]. Mur oporowy został zatem wybudowany w miejscu, gdzie woda opadowa i roztopowa wcześniej już stagnowała, a zabudowa i podniesienie terenu na działkach sąsiednich zasadniczo stanu tego nie zmieniły. Przeciwnie, jak wynika to z opinii biegłego, ilość wody opadowej i roztopowej spływającej na działkę nr [...] uległa istotnemu zmniejszeniu. Zmniejszeniu uległa więc ilość wody stagnującej w granicy tej działki i działki nr [...]. Niekorzystnie dla działki skarżącego zmniejszenie powierzchni biologicznie czynnej wpływa odprowadzanie wód opadowych z zabudowy na działce nr [...] na nieutwardzony teren tej działki, co niwelowane jest zmniejszona ilością wód opadowych i roztopowych z trenu całej zlewni (opinia uzupełniająca z 21 stycznia 2025). Podniesienie terenu działki nr [...] znacząco zmniejszyło obszar zlewni, w konsekwencji ilości wód opadowych i roztopowych spływających na teren działki nr [...] w tym granicę tej działki z działką skarżących. Nie doszło zatem do naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...] oraz [...] ze szkodą dla działki skarżącego. Wskazać należy także, że postępowanie o naruszenie stosunków wodnych prowadzone jest na wniosek, ale też z urzędu. Niniejsze postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego, organ mógł z urzędu rozszerzyć, czyniąc ustalenia zmierzające do wykazania, czy naruszono (nie naruszono) stosunki wodne ze szkodą dla działki skarżącego, ale też czy skarżący nie dopuścił się naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla działek sąsiednich. Ustalenia takie zostały, w ocenie sądu poczynione, i dokonane zostały na podstawie opinii biegłego oraz w jego w opinii uzupełniających - po uwagach jakie do opinii pierwotnej, złożyli skarżący. Wynika z nich, że to skarżący dokonali pierwotnego naruszenia stosunków wodnych z ewidentna szkodą dla działek sąsiednich w szczególności działki nr [...]. Podniesienie terenu działki nr [...] i realizacja na nim muru oporowego, który w kształcie litery L z dwóch stron odcięła teren działki nr [...] od naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych w tej działki na działkę skarżącego, powodującą zalewanie tej działki, co najlepiej obrazuje materiał fotograficzny dostarczony przez skarżących. Po zmianach dokonanych na działce nr [...], teren działki nr [...] był intensywnie zalewany wodami opadowymi i roztopowymi i stan ten (co wynika z opinii biegłego) uległ intensyfikacji w stosunku do stanu wyjściowego tj. przed dokonaniem naruszeń stosunków wodnych. Działania podejmowane przez właścicieli działek sąsiednich stan ten częściowo uzdrawiały (zmniejszały ilość wód spływających na te działki), finalnie zmniejszając także ilość wody spływającej na granicę działek nr [...] Działania te nie skutkowały natomiast szkodą dla działki skarżącego. Ilość wód opadowych i roztopowych spływająca na działkę nr [...], w tym na zachodnią granicę tej działki uległa zmniejszeniu, a wody które stagnują na tej granicy w czasie nawalnych opadów deszczu, stagnowały także przed zmianami stosunków wodnych, jakie w tym obszarze, na przestrzeni lat dokonano. Nie wyrządzają przy tym szkód na działki nr [...] w szczególności szkód nie doznaje zrealizowany na niej mur oporowy. Na koniec podkreślić należy, że wprawdzie dla wszczęcia postępowanie o naruszenie stosunków wodnych (wydania w nim stosownych nakazów) bez znaczenia jest czy zmiana ta dokonała została zgodnie z prawem, czy w sposób pozaprawny, to kwestia legalności budowy przedmiotowego muru oporowego, w ocenie sądu, nie jest do końca prawnie obojętna. Jego realizacja bowiem stanowiła pierwotne naruszenie stosunków wodnych w terenie, ze szkodą dla działek sąsiednich, przedmiotowe postępowanie zostało natomiast zainicjowane w sprawie ochrony tego muru. Jak się natomiast wydaje, przedmiotowy mur oporowy, został zrealizowany jako samowola budowlana. Jak wynika bowiem z oświadczenia skarżącego złożone na rozprawie w dniu 15 października 2025 r., budowa muru oporowego nastąpiła bez wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę dla tej konstrukcji. Sama zaś konstrukcja obiektu od początku miała charakter oporowy (jej kształt nie zmienił się w czasie), co także wynika oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie. W ocenie skarżącego budowa tego muru nie wymagała pozwolenia na budowę, ponieważ nie była realizowana w granicy z działką sąsiednią ale na działce inwestora. Stanowisko skarżącego jest jednak błędne. W roku 2003 budowa muru oporowego na własnej działce (podobnie jak w aktualnym stanie prawnym) wymagała bowiem pozwolenia na budowę. Co do zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania tego obiektu – z ogrodzenia na mur oporowy do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanego, nadmienić należy, że legalizacja samowoli budowlanej nie odbywa się przez zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania danego obiektu (organ powinien do takiego zgłoszenia wydać sprzeciw, bo budowa muru oporowego wymaga pozwolenia na budowę) ale w trybie art 48 ustawy Prawo budowlane, które to postępowanie kończy się bądź legalizacją danego obiektu bądź nakazem jego rozbiórki. W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych, prawna ochrona obiektu budowlanego, który stanowi (jak się wydaje) samowolę budowlaną, w sytuacji kiedy samowolna realizacja tego obiektu sama w sobie stanowiła naruszenie stosunków wodnych w terenie, którego naruszeń wodnych na przestrzeni lat dokonano, jest w ocenie sądu prawnie wątpliwa. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, Sąd na zasadzie art 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.