IV SAB/Po 176/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na bezczynność Komendata w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Komendanta do załatwienia sprawy z wniosku K. S. z dnia 16 lipca 2025 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Komendanta na rzecz K. S. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. S. (dalej również skarżąca) pismem z 16 lipca 2025 r. wysłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwróciła się do Komendanta Policji (dalej również organ, Komendant) z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w zakresie organizacji imprezy na terenie Skoły Policji w dniu 14 lipca 2025 r., precyzując, że oczekuje informacji w przedmiocie: 1. Czy na terenie Szkoły Policji tj. w bursie (obiekcie SP) organizowana była w dniu 14 lipca 2025r impreza z udziałem alkoholu? 2. Jeśli tak należało wskazać liczbę uczestników oraz kto był organizatorem wydarzenia, czy spożywanie alkoholu było dozwolone lub tolerowane przez kierownictwo jednostki, czy udział w wydarzeniu był służbowy, czy miał charakter prywatny (np. w czasie wolnym pracowników/funkcjonariuszy), czy wydarzenie było finansowane ze środków publicznych, funduszu socjalnego lub innych środków pozostających w dyspozycji szkoły? 3. Czy kierownictwo jednostki uznaje, że organizacja wydarzeń z udziałem alkoholu na terenie placówki szkoleniowej Policji nie narusza zasad etyki i regulaminu Szkoły, który wprowadził Komendant Szkoły? Czy taka impreza nie wpływa negatywnie na wizerunek i autorytet instytucji publicznej? 4. Czy władze szkoły przeprowadziły ocenę ryzyk lub wydały jakiekolwiek wewnętrzne stanowiska, zalecenia, protokoły lub decyzje dotyczące organizacji imprezy z udziałem alkoholu na terenie szkoły? W przypadku istnienia dokumentów (notatek, opinii, pism służbowych) związanych z powyższą tematyką skarżąca zwróciła się o ich udostępnienie w zakresie stanowiącym informację publiczną. Skarżąca zwróciła się również z pytaniem czy to prawda, że Komendant wyrzuca słuchaczy za bycie pod wpływem alkoholu a sam nie daje słuchaczom przebywającym na terenie Szkoły dobrego przykładu. K.S., pismem z 4 sierpnia 2025 r. (data stempla pocztowego), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Komendanta Policji w rozpoznaniu wniosku z 16 lipca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca wskazała, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymała odpowiedzi na wniosek, ani decyzji odmownej. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W załączeniu do skargi przesłano wydruk wiadomości e-mail z 16 lipca 2025 r. Komendant Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości. Organ wskazał, że załączony przez skarżącą e-mail nigdy do niego nie wpłynął. Przeprowadzono postępowanie wyjaśniające obejmujące sprawdzenie adresu skrzynki: [...], w tym foldery: skrzynka odbiorca, kosz, archiwum, oraz inne (spam). W dniu 16 lipca 2025 r., ani w żadnym innym na powyższy adres nie wpłynęła żadna wiadomość z adresu [...] obejmująca przedmiotowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W związku z dalszymi czynnościami wyjaśniającymi specjalista Wydziału Prezydialnego Szkoły Policji skontaktował się z J. W. z Wydziału Cyberbezpieczeństwa Biura Łączności i Informatyki KGP w celu ustalenia, czy w dniu 16 lipca 2025 r. na skrzynkę poczty elektronicznej pod adresem: [...] wpłynęła korespondencja elektroniczna w postaci e-mail nadana z adresu: [...], ponieważ przedmiotowa wiadomość nie została odnaleziona w poczcie elektronicznej Komendanta Szkoły. Ustalono, że wiadomość elektroniczna wysłana w dniu 16 lipca 2025 r. z adresu: [...] automatycznie została zablokowana i objęta "kwarantanną" na serwerze głównym. Ustalono, że przedmiotowa wiadomość e-mail w dniu 16 lipca 2025 r. nie wpłynęła na skrzynki odbiorcze Gabinetu Komendanta Głównego Policji oraz Biura Spraw Wewnętrznych KGP. Ponadto ekspert Zespołu ds. Kontroli, Skarg i Wniosków Szkoły Policji w dniu 6 sierpnia 2025 r. skontaktowała się z funkcjonariuszem BSWP Wydział w [...] celem ustalenia, czy wpłynął na jego służbową pocztę elektroniczną od skarżącej wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który miała wysłać w dniu 16 lipca 2025 r., między innymi na jego adres maila służbowego. Ustalono, że wskazany funkcjonariusz żadnego pisma od skarżącej w tym terminie nie otrzymał, a z pewnością zwróciłby uwagę, gdyż jest to osoba, która często wysyła do niego różne zapytania oraz informacje. Zdaniem organu powyższe okoliczności niewątpliwie świadczą, że na dzień wniesienia skargi nie pozostawał on bezczynny albowiem nie otrzymał przedmiotowego wniosku. Tym samym zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. K. S. pismem z 2 września 2025 r. (data stempla pocztowego) wniosła o nieuwzględnienie stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę i podtrzymała zarzuty i wnioski zawarte we wniesionej skardze na bezczynność. Skarżąca wskazała, że organ, Komenda Główna Policji i biuro Spraw Wewnętrznych nie odpowiedziały na e-mail z dnia 16 lipca2025 r, nie udzieliły informacji publicznej, bo ich zamiarem było "zamiecenie" tej bulwersującej sprawy pod dywan jako sprawy niewygodnej dla policji, bo dotyczącej imprezy alkoholowej generała Olczyka, oraz najwyższych rangą policjantów na terenie bursy Szkoły Policji, ku zaskoczeniu i zbulwersowaniu słuchaczy, osób odbywających kursy itd. Skarżąca podkreśliła skuteczność wniesienia wniosku drogą elektroniczną na adres e-mail organu podany publicznie, odpowiedzialność organu za system teleinformatyczny, prawo do informacji publicznej zgodne z art. 61 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz niedopuszczalność przerzucania obowiązków na wnioskodawcę w zakresie potwierdzenia wpływu wniosku. Uzupełnienie skargi skarżąca złożyła również pismem z 13 października 2025 r. (data stempla pocztowego) w którym podtrzymała wnioski zawarte w skardze jak i w piśmie z 2 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024r. poz. 935 ze zm. - dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ponieważ zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz.U. z 2022r. poz. 902 – dalej u.d.i.p.), przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, a zatem Kodeks nie ma zastosowania do pozostałych czynności podejmowanych w trybie ustawy, które mają charakter czynności materialno-technicznych z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez wzywania do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05; dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 249/10; wyrok WSA w Poznaniu z 27 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/11 – CBOSA). W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. Bez znaczenia dla oceny, czy organ postawał w bezczynności mają zatem wyjaśnienia organu dotyczące początkowego błędnego skierowania sprawy do załatwienia. Zwrócić należy również uwagę, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, co wynika z tego, że w u.d.i.p. nie zostały wskazane jakiekolwiek wymagania formalne dotyczące samego wniosku, czy też sposobu jego złożenia. Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - również gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyroki NSA z 16 marca 2009 r. sygn. I OSK 1277/08, z 14 kwietnia 2017r. sygn. I OSK 2154/16, z 9 listopada 2018r. sygn. I OSK 283/17 i z 16 kwietnia 2019r. sygn. I OSK 88/18 - CBOSA). Osoba kierująca wniosek drogą elektroniczną, nieposługująca się podpisem elektronicznym może przedstawić jedynie komputerowy wydruk świadczący o tym, że wniosek skierowany został do określonego adresata (wyrok NSA z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 750/17 - CBOSA). W tym miejscu wskazać należy iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 września 2025 r. sygn. akt III OSK 59/25 (CBOSA) wskazał, że "...to adresat wniosku dostępowego powinien ocenić, czy wnioskowana informacja faktycznie taki przymiot posiada i w zależności od kierunku tej weryfikacji udzielić odpowiedzi na wniosek w odpowiedniej formie. Jeżeli wnioskowana informacja stanowi informację publiczną adresat wniosku udostępnia ją w formie czynności materialnotechnicznej, albo wydaje decyzję administracyjną o odmowie jej udostępnienia. Jeżeli natomiast adresat wniosku stwierdza, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej informuje pisemnie o swoim stanowisku wnioskodawcę. Sądowoadministracyjna weryfikacja stanowiska adresata wniosku dostępowego o braku podstaw do przypisania wnioskowanym informacjom przymiotu informacji publicznej następuje w ramach rozpoznania skargi na bezczynność. W ramach tego postępowania sąd administracyjny realizuje swoją ustrojową funkcję, którą jest kontrola zgodność z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta może przebiegać w dwóch formułach, w zależności od tego, w jaki sposób podmiot, wobec którego skierowano zarzut bezczynności zareagował na wniosek dostępowy. Jeżeli adresat wniosku w ogóle nie udzielił na niego odpowiedzi, sąd administracyjny kontroluje, czy wniosek faktycznie do niego dotarł i czy spełniał kryteria pozwalające go zakwalifikować, jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Pozytywne ustalenia w tym przedmiocie skutkują wydaniem przez sąd administracyjny wyroku zobowiązującego adresata wniosku do jego rozpoznania w zakreślonym terminie. W takim układzie sąd administracyjny nie rozstrzyga jednak, czy wnioskowana informacja stanowi informację publiczną. Sprawowana przez sąd administracyjny kontrola zgodności z prawem działania adresata wniosku dostępowego w ramach postępowania ze skargi na bezczynność może bowiem polegać wyłącznie na weryfikacji jego stanowiska odnośnie do tego, czy żądana informacja stanowi informację publiczną. Sąd administracyjny nie jest natomiast umocowany do zastępowania podmiotu rozpoznającego wniosek dostępowy w formułowaniu ocen dotyczących podstaw przypisania żądanym do udostępnienia informacjom przymiotu informacji publicznej. W takiej sytuacji sąd administracyjny wychodziłby poza właściwą dla niego ustrojowo funkcję kontrolną. Kontrola przyjętego przez adresata wniosku dostępowego stanowiska co do tego, czy wnioskowana informacja jest informacja publiczną jest również - co do zasady - wyłączona, gdy w skardze na bezczynność kwestionuje się wyłącznie zachowanie ustawowego terminu na udzielenie odpowiedzi na wniosek dostępowy, nie zaś samą treść tej odpowiedzi. W takim skonfigurowaniu sąd administracyjny ocenia jedynie, czy adresat wniosku zachował terminy określone w art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p." Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie dotyczącej bezczynności nie rozstrzyga się czy wnioskowane przez skarżącą informacje stanowią informacje publiczne, lecz wyłącznie czy organ pozostaje w bezczynności. Oceniając powyższe w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Nie może zatem budzić wątpliwości, że Komendant Policji jest organem władzy publicznej zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, czego strony w niniejszej sprawie nie kwestionowały. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest również, że przedmiotowy wniosek nie został rozpoznany. Organ wskazuje, że wniosku przesłanego przez skarżącą za pośrednictwem e-maila nie załatwił, gdyż go nie otrzymał. Zwrócić należy jednak uwagę, że w przypadku przesłania wniosku o udostepnienie informacji publicznej drogą elektroniczną ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie skarżącego (por. wyrok NSA z 19 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2589/15 - CBOSA). Z orzecznictwa wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to dotarła ona do adresata. Potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. Zwraca się przy tym uwagę, że odmienne zapatrywanie prowadziłoby w praktyce do sytuacji, w której prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna od arbitralnej woli organu. Godziłoby to również w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1890/18, z 31 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 708/17 - CBOSA). Do obowiązków organu administracji publicznej należy natomiast taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienia NSA z 10 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1968/15 i z 3 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1940/15 CBOSA). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1414/15, wyrok NSA z 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2186/14 - CBOSA). Tym samym bezskuteczne są wyjaśnienia organu, że wiadomość elektroniczna wysłana przez skarżącą w dniu 16 lipca 2025r. z adresu: [...] automatycznie została zablokowana i objęta "kwarantanną" na serwerze głównym a następnie z niego usunięta. Organ, prowadząc postępowanie z wniosku skarżącej, powinien zatem rozważyć czy i jakie konkretne informacje objęte wnioskiem stanowią informację publiczną w aspekcie brzmienia regulacji art. 6 u.d.i.p., a następnie przeanalizować czy informacje mające charakter informacji publicznej mogą być jej udzielone, czy też ewentualnie zachodzą przesłanki ograniczające dostęp do żądanych informacji publicznych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku i zobowiązał Komendanta Policji do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 16 lipca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził w pkt 2 wyroku, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na ocenę taką wpłynął fakt, że organ pozostawał w przekonaniu, że skarżąca nie złożyła skutecznie wniosku. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu umyślności czy też chęci utrudnienia skarżącej w sposób pozaprawny uzyskania informacji publicznej. O kosztach orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie kosztami postępowania był wpis uiszczony przez skarżącą w kwocie 100 złotych. Końcowo wskazać należy, iż Sąd nie uwzględnił pisma zawartego w załączniku do wiadomości e-mail przesłanego przez skarżącą na skrzynkę mailową Sądu w dniu 14 października 2025 r., w którym skarżąca, podtrzymując zarzuty skargi, wniosła również o wymierzenie organowi grzywny na podstawie 149 § 2 p.p.s.a. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują bowiem możliwości skutecznego wniesienia pisma procesowego do sądu w formie elektronicznej za pośrednictwem poczty e-mail. Pisma procesowe w formie elektronicznej na podstawie art. 12b § 2 p.p.s.a. należy wnosić przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu, co wiąże się z wysyłaniem poczty – w tym pism procesowych – z adresu na platformie ePUAP, a także z posiadaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo rodzi konieczność opatrzenia pisma podpisem osobistym – o czym skarżąca została pouczona w piśmie wraz z którym przesłano jej odpowiedź na skargę.