II SA/Rz 813/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.S. na czynność Burmistrza [...] z dnia 3 sierpnia 2006 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej budynku do gminnej ewidencji zabytków - postanawia - 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu B.S. uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł (słownie: dwieście złotych). W dniu 13 czerwca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga B.S. (dalej: "skarżący") na czynność Burmistrza [...] z dnia 3 sierpnia 2006 r. polegającą na włączeniu karty adresowej budynku mieszkalnego do gminnej ewidencji zabytków. W wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 17 września 2025 r. wezwano skarżącego o wykazanie czy przed wniesieniem skargi do Sądu zwrócił się do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, czy organ udzielił odpowiedzi na wystosowane wezwanie, zaś w przypadku odpowiedzi twierdzącej, również o nadesłanie odpisu wezwania do usunięcia naruszenia prawa wraz z potwierdzeniem jego nadania w urzędzie pocztowym i oświadczeniem czy organ udzielił na nie odpowiedzi. Na wykonanie wezwania wyznaczono skarżącemu termin 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem uznania, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie zostało złożone. W piśmie z dnia 1 października 2025 r. skarżący poinformował, że pisemny wniosek o wykreślenie nieruchomości został doręczony 30 września 2024 r. W późniejszym terminie w 2025 r. skarżący odbył spotkanie z Burmistrzem (dokładnej daty spotkania skarżący nie jest w stanie wykazać). Na tym spotkaniu skarżący wnosił o usunięcie naruszenie prawa poprzez wykreślenie z gminnej ewidencji zabytków karty adresowej budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...] w D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd zauważa, że przedmiotem skargi jest czynność dotycząca włączenia karty adresowej budynku mieszkalnego do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1292 ze zm.), jako działanie jednostronne będące elementem władczych działań administracji publicznej. Podobnie jak włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, kwalifikowane jest jako czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako: "P.p.s.a."). Takie stanowisko dominuje w orzecznictwie (por. postanowienie NSA z dnia 18.05.2021 r., II OZ 218/21, wyrok NSA z dnia 18.10.2023 r., II OSK 1765/17, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13.09.2023 r., II SA/Rz 634/23, wyroki WSA w Krakowie z dnia 7.12.2023 r., II SA/Kr 986/23 i z dnia 9.01.2024 r., II SA/Kr 1361/23, wyrok WSA w Lublinie z dnia 16.01.2024 r., II SA/Lu 976/23). Zaskarżona czynność została podjęta w 3 sierpnia 2006 r., a zatem kwestię terminu wniesienia skargi i wyczerpania trybu właściwego dla jej wniesienia należy oceniać przez pryzmat regulacji obowiązujących przed 1 czerwca 2017 r., czyli przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Wynika to z brzmienia art. 17 ust. 2 tej ustawy stanowiącego, że przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (P.p.s.a.) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 31.05.2017 r.). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (art. 52 § 3 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 31.05.2017 r.). Natomiast zgodnie z art. 53 § 2 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym do 31.05.2017 r.), w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że niewątpliwie warunkiem skutecznego zaskarżenia czynności dokonanej przed 1 czerwca 2017 r. jest uprzednie wystąpienie na piśmie do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a następnie wniesienie skargi w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na to wezwanie, bądź w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jeśli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. W przedmiotowej sprawie takie wezwanie na piśmie nie zostało złożone, co wynika z zawartego w odpowiedzi na wezwanie Sądu oświadczenia skarżącego. Wniesienie do sądu administracyjnego skargi bez uprzedniego wyczerpania przysługującego środka zaskarżenia, tj. wymaganego przez ustawę wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jest niedopuszczalne i skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono w pkt II postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.