II SA/Go 373/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Kamila Karwatowicz Protokolant St. sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi I. N.-B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2025 r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 11, art. 17, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm., dalej jako u.ś.r.) w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r., rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie maja być zawarte we wniosku i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 1340) w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 ze zm., dalej u.ś.w.) art. 7, art. 77 § 1, art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako k.p.a.), [...] w [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] odmówił przyznania I. N. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad P. N. (ur. [...]r.), legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dnia [...] lutego 2025 r. I. N. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r., w związku z opieką nad wnukiem P. N., urodzonym [...]r. Do wniosku dołączyła oświadczenie, w którym zawarła, iż sprawuje opiekę nad wnukiem P. N., ojciec dziecka K. N. sprawuje już opiekę nad chorą babcią i pobiera na nią świadczenie pielęgnacyjne. Matka dziecka zamieszkuje pod innym adresem i sprawuje opiekę nad pozostałą 2 dzieci, również pracuje. Miejsce zamieszkania P. N. jest przy ojcu, co zostało potwierdzone protokołem Sądu Rejonowego w [...]. Ugoda zawiera, iż wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim P. N. zostaje powierzona obojgu rodzicom K. N. oraz P. N. z ustaleniem miejsca zamieszkania małoletniego przy ojcu. W ocenie organu I instancji w stanie faktycznym sprawy, obowiązek alimentacyjny ojca i matki dziecka oraz matka dziecka wyprzedza obowiązek babci. W przypadku ojca, który aktualnie pobiera świadczenie pielęgnacyjne na babcię B. Z. (data urodzenia [...] r.), zgodnie z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...] czerwca 2019 r., ojciec dziecka K. N. powinien zrezygnować ze świadczenia pielęgnacyjnego na babcię na poczet pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko, tj. P. N.. Natomiast w przypadku matki dziecka P. N. - ma również możliwość sprawowania opieki oraz pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności zgodnie z art. 17 ust. 3e u.ś.r., ponieważ nie jest ona pozbawiona władzy rodzicielskiej. Dalej organ I instancji wskazał, iż podczas przeprowadzonego w dniu [...] marca 2025 r. wywiadu środowiskowego ustalono, iż I. N. z synem K. oraz wnukiem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Nie pracuje zawodowo, ponieważ opiekuje się swoim niepełnosprawnym wnukiem P. N. Ojciec dziecka również nie pracuje, ponieważ pobiera świadczenie pielęgnacyjne na babcię. Zgodnie z ugodą sądową miejscem zamieszkania P. jest miejsce zamieszkania jego ojca. Jednak to I. N. przejęła większość spraw związanych z wychowywaniem i leczeniem P.. Babcia dziecka czynnie uczestniczy w procesie leczenia i kształcenia dziecka, co potwierdzone zostało jej oświadczeniem. Organ I instancji stwierdził, że pomimo czynnej opieki nad wnukiem P. N., wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki sprawowania opieki, ze względu na obecnych rodziców dziecka. Następnie organ I instancji wskazał, iż z przeprowadzonej analizy wniosku wynika, że dziecko P. N., data ur.: [...]r. posiada orzeczenie o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, o których mowa wyżej. Orzeczenie o niepełnoprawności wydane zostało w dniu [...] maja 2023 r., przez Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w [...], na okres od urodzenia do [...]r. Dalej organ powołując się na treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazał, że wnioskowane przez stronę świadczenie pielęgnacyjne ma charakter opiekuńczy, jego przeznaczenie i cel zostały określone w ww. przepisie. Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W odniesieniu do świadczeń pielęgnacyjnych obowiązuje regulacja szczególna z art. 24 ust. 2 ustawy, który stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności łub stopnia niepełnosprawności. Prawo do świadczeń przyznaje się na czas nieokreślony, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnoprawności na czas określony prawo do świadczenia ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, organ I instancji wziął pod to, iż pomimo czynnej opieki nad wnukiem P. N., wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki sprawowania opieki, ze względu na obecnych rodziców dziecka. Zgodnie z art. 129 k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W tej sytuacji ojciec dziecka może zrezygnować ze świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego syna, matka również może ubiegać się o świadczenie na babcię na poczet świadczenia pielęgnacyjnego na syna, matka również może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. W złożonym odwołaniu od powyższej decyzji I. N. nie zgodziła się z decyzją organu I instancji, który błędnie przyjął wykładnię obowiązujących przepisów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r., [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wyjaśniło, że spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół wykładni przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r. i podkreśliło, że kolejność spełnienia obowiązku alimentacyjnego określają przepisy art. 128 - 130 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809, dalej jako k.r.o), które w uzasadnieniu powołał. W analizowanej sprawie, ze względu na treść przytoczonych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz k.r.o., zdaniem organu odwoławczego powstała wątpliwość, czy obowiązujący stan prawny dopuszcza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. N.- jako osobie spokrewnionej w drugim stopniu z osobą wymagającą opieki (tj. wnukiem), w sytuacji, gdy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (tj. matka i ojciec) żyją, nie są pozbawieni władzy rodzicielskiej i nie są osobami małoletnimi, a ich obowiązek alimentacyjny wyprzedza obowiązek babci dziecka. Kolegium podkreśliło, że związek między przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych znajduje swój wyraz w aspekcie podmiotowym. Ustawodawca zasadniczo (choć nie wyłącznie) wyznaczył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę obowiązku alimentacyjnego. Ustawodawca odsyła w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyłącznie w zakresie dotyczącym kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. W ten sposób ustawodawca wyznaczył po części zakres podmiotowy ustawy, tj. osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny są uprawnione do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Z uwzględnieniem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustawodawca dokonał także podziału tych osób na spokrewnione w pierwszym stopniu i stopniu dalszym (zobowiązanych do alimentacji w pierwszej i dalszej kolejności), jak też uwzględnił pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego małżonków względem siebie. Kolejność dostępu do świadczenia określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest zatem co do zasady zgodna z kolejnością realizowania się obowiązku alimentacyjnego i pod względem systemowym regulacja ta nie prowadzi do sprzeczności i nie narusza spójności systemowej. W przedmiotowej sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez I. N., która jest babcią wymagającego opieki małoletniego P. N., a więc jest osobą zobowiązaną do alimentacji, przy czym jest krewną w stosunku do swojego wnuka w drugim stopniu w linii prostej. Ponadto w sprawie ustalono, że żyją osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z małoletnim P. N., tj. matka P. N. i ojciec K. N., którzy mają władzę rodzicielską względem małoletniego syna. Zgodnie z art. 92 k.r.o. dziecko pozostaje aż do pełnoletniości pod władzą rodzicielską. W myśl art. 93. § 1 k.r.o. władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Ponadto zgodnie z art. 95 § 1 k.r.o. władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny (art. 95 § 3 k.r.o.). Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, iż brak jest okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny I. N.względem jej wnuka przed obowiązkiem alimentacyjnym rodziców P. N., które to osoby w pierwszej kolejności zobowiązane są do sprawowania opieki nad swoim synem. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że podniesione w sprawie okoliczności takie jak sprawowanie opieki K. N. nad niepełnosprawną babcią oraz zamieszkiwanie matki P. N. pod innym adresem niż P. N., a także sprawowanie przez nią opieki nad dwójką dzieci i pozostawanie w zatrudnieniu, nie stanowią obiektywnych przeszkód, niezależnych od osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny, do zapewnienia synowi opieki. Są to przeszkody prawnie obojętne względem nałożonych przez ustawodawcę obowiązków w stosunku do osób najbliższych. Obowiązek alimentacyjny powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. Okoliczności, które podnosi odwołująca nie zwalniają rodziców P. N. z obowiązku alimentacyjnego względem niego. To rodzice są w pierwszej kolejności zobowiązani do sprawowania opieki nad swoim niepełnosprawnym synem, a dokonanych przez nich wyborów nie można utożsamiać, tak jak czyni to odwołująca, z uaktualnieniem się przesłanki wynikającej z art. 132 k.r.o., zgodnie z którym przepisem obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby na uznanie, że obowiązek alimentacyjny I. N.względem jej wnuka wyprzedza obowiązek alimentacyjny jego rodziców. To rodzice są bowiem w pierwszej kolejności zobowiązani do sprawowania opieki nad dzieckiem. Skoro zatem strona nie jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do spełnienia obowiązku alimentacyjnego na rzecz swojego wnuka, to nie może skutecznie - w świetle obowiązujących regulacji prawnych - ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki. W sytuacji I. N. nie została spełniona dyspozycja przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., a to z tego powodu, że jej wnuk ma rodziców, a zatem ma krewnych w linii prostej spokrewnionych w pierwszym stopniu i to na rodzicach spoczywa obowiązek alimentacyjny względem syna, a rodzicie P. N. nie zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej i w ich sytuacji nie wystąpiły żadne przyczyny obiektywne, które umożliwiałyby zwolnienie P. N. i K. N. z obowiązku alimentacyjnego względem niepełnosprawnego syna. I. N.wniosła skargę do WSA w Gorzowie Wlkp. na decyzję organu II instancji, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym wnukiem oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania I. N. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad małoletnim P. N. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 20003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od stycznia 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 – dalej u.ś.r.). Wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2024 r. – na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm. – dalej u.ś.w.) znowelizowano u.ś.r., w tym m.in. jej art. 17 ust. 1. Obecne brzmienie przepisu stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 oraz z 2025 r. poz. 897) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4)rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Analiza tego uregulowania prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca w obecnym stanie prawnym przewidział, że o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby w nim wymienione z tytułu opieki jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. Należy wskazać, że zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 63 u.ś.w. zawiera przepisy przejściowe umożliwiające ochronę praw nabytych przez osoby, którym przed zmianą przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługiwało prawo do świadczenia, a w świetle zmienionych przepisów prawo takie im nie przysługuje. Przyjęte w art. 63 ust. 1 u.ś.w. rozwiązanie wskazuje, że samo złożenie wniosku przed dniem zmiany stanu prawnego nie jest w przypadku spraw o świadczenie pielęgnacyjne warunkiem wystarczającym, aby sprawa mogła być po dniu 31 grudnia 2023 r. rozpatrywana przez właściwy organ z uwzględnieniem wcześniej obowiązujących przepisów prawa. Konieczne jest bowiem, aby do tego dnia spełnione zostały wszystkie warunki do przyznania tego świadczenia. W sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego zwrot "prawo powstało" należy w kontekście omawianego art. 63 ust. 1 u.ś.w. rozumieć w ten sposób, że do dnia 31 grudnia 2023 r. spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania takiego świadczenia. Regulacja zawarta w powołanym art. 63 ust. 1 umożliwia przyznanie świadczenia na dotychczasowych zasadach tylko tym osobom, które przed zmianą przepisów złożyły kompletny wniosek o przyznanie świadczenia, spełniały wszystkie warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia, ale organy nie zdążyły go rozpoznać do dnia 31 grudnia 2023 r. Regulacja ta nie będzie zaś mogła mieć zastosowania w takich sprawach, w których przyznanie świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. było niemożliwe z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wszystkich ustawowych warunków wynikających z art. 17 u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji (zob. wyrok NSA z 7 lipca 2025 r., I OSK 830/24, wyrok NSA z dnia 11 września 2025 r., I OSK 1867/24, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się również, że stosowanie art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozciągnąć również na sytuacje, w których wprawdzie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony po dniu 31 grudnia 2023 r., jednakże wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r., a następnie wydane orzeczenie o niepełnosprawności potwierdzało powstanie przed dniem 1 stycznia 2024 r. znacznego stopnia niepełnosprawności, względnie niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2025 r., I OSK 2025/24, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony [...] lutego 2025 r. i wobec nie zaistnienia okoliczności wskazanych powyżej, zastosowanie znajdowały przepisy u.ś.r. obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. Kolegium zasadnie wskazało, że związek między przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych znajduje swój wyraz w aspekcie podmiotowym. Ustawodawca zasadniczo (choć nie wyłącznie) wyznaczył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę obowiązku alimentacyjnego. Ustawodawca odsyła w art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyłącznie w zakresie dotyczącym kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. W ten sposób ustawodawca wyznaczył po części zakres podmiotowy ustawy, tj. osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny są uprawnione do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Z uwzględnieniem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustawodawca dokonał także podziału tych osób na spokrewnione w pierwszym stopniu i stopniu dalszym (zobowiązanych do alimentacji w pierwszej i dalszej kolejności), jak też uwzględnił pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego małżonków względem siebie. Kolejność dostępu do świadczenia określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest zatem co do zasady zgodna z kolejnością realizowania się obowiązku alimentacyjnego i pod względem systemowym regulacja ta nie prowadzi do sprzeczności i nie narusza spójności systemowej. Zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W myśl art. 129 § 1 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Istotna jest treść przepisu art. 132 k.r.o., który stanowi, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W myśl art. 133 § 1 k.r.o. rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Przepis art. 135 § 2 k.r.o. stanowi, że wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego. W przedmiotowej sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez I. N., która jest babką wymagającego opieki małoletniego P. N., a więc jest osobą zobowiązaną do alimentacji w dalszej kolejności, jest bowiem krewną w stosunku do swojego wnuka w drugim stopniu w linii prostej. Jak już wyżej wskazano zgodnie z art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przepis ten określa kolejność oraz przesłanki, na podstawie których realizuje się obowiązek alimentacyjny kolejno zobowiązanych. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w bliższej kolejności wyprzedza obowiązek zobowiązanego w dalszej kolejności i dopóki jest on w stanie spełniać ten obowiązek, to obowiązek zobowiązanych w dalszej kolejności nie powstaje (A. Kawałko, H. Witczak w: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, Wolters Kluwer 2021, komentarz do art. 129) Obowiązek alimentacyjny jest wyznaczany potrzebami uprawnionego, wobec czego zobowiązani w dalszej kolejności mają obowiązek świadczyć w granicach potrzeb nie zaspokojonych przez zobowiązanych w pierwszej kolejności (wyrok SN z 20 stycznia 2000 r., I CKN 1187/99, LEX nr 51632). Obowiązek alimentacyjny dalszych krewnych określany jest z tego powodu jako "subsydiarny" lub "posiłkowy" (G. Jędrejek (w:) Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019, art. 132, teza 5). Nie w każdym przypadku wobec tego osoba obowiązana w dalszej kolejności świadczy w miejsce zobowiązanego w pierwszej kolejności, a świadczenie osoby zobowiązanej w dalszej kolejności nie jest tożsame ze zwolnieniem z obowiązku alimentacyjnego osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności (zob. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, CBOSA). Przenosząc powyższe uwagi na kanwę niniejszej sprawy należy podnieść, że żyją osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z małoletnim P. N., tj. matka P. N. i ojciec K. N., którzy mają władzę rodzicielską względem małoletniego syna. Wskazane osoby są uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.). Zgodnie z art. 92 k.r.o. dziecko pozostaje aż do pełnoletniości pod władzą rodzicielską. W myśl art. 93 § 1 k.r.o. władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Skarżąca wskazała na rozprawie, że toczy się postępowanie sądowe o pozbawienie władzy rodzicielskiej rodziców małoletniego P. N., ale dopóki nie zapadnie w tym zakresie prawomocne orzeczenie pozbawiające rodziców małoletniego władzy rodzicielskiej, należy przyjąć, że władza rodzicielska przysługuje rodzicom małoletniego. W ocenie Sądu sam fakt, że ojciec P. N. pobiera świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na opiekę nad babką, nie oznacza, że nie ma on możliwości wypełniania swojego obowiązku alimentacyjnego względem syna, który jest osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej opieki w procesie jego leczenia, rehabilitacji, edukacji. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego przez niego w sposób świadomy wyboru i sama w sobie nie uniemożliwia wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego wobec syna (por. wyrok WSA Poznaniu z dnia 19 października 2013 r., IV SA/Po 714/13, CBOSA). Nadto P. N. nie jest osobą leżącą, która wymagałaby całodobowej opieki. Również zamieszkiwanie matki P. N. pod innym adresem niż P. N., a także sprawowanie przez nią opieki nad dwójką dzieci i pozostawanie w zatrudnieniu, nie stanowią obiektywnych przeszkód, które powodują, że nie jest w stanie uczynić zadość ciążącemu na niej obowiązkowi alimentacyjnemu. Rodzice dziecka powinni współpracować w celu zapewnienia odpowiedniej opieki nad dzieckiem, w zakresie jego nauki czy wizyt lekarskich. Fakt pozostawania w zatrudnieniu bądź wykonywania innej działalności zarobkowej - pozostaje zasadniczo bez wpływu na istnienie obowiązku alimentacyjnego i możliwość sprawowania opieki (por. wyrok NSA z 18 lipca 2012 r., I OSK 198/12, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że sam fakt, że babka dziecka należy do kręgu osób, które mogą być zobowiązane - jako dalsi krewni dziecka - do alimentacji tego dziecka, nie przesądza jeszcze tego, że ciężar zajęcia się dzieckiem spoczywający w pierwszej kolejności na rodzicach dziecka może być przerzucany - w czasie zawodowej pracy osób zobowiązanych do alimentowania dziecka w pierwszej kolejności - na osobę zobowiązaną w dalszej kolejności (wyrok SN z dnia 24 stycznia 1973 r., III CRN 378/72). Wykonanie obowiązku alimentacyjnego może bowiem przybrać nie tylko postać starań osobistych w zapewnieniu pomocy i opieki małoletniemu synowi, ale polegać również na pokryciu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego. W sprawie nie występują okoliczności, które świadczyłyby, że osoba zobowiązana w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub że uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Kolegium zasadnie zwróciło uwagę, że obowiązek alimentacyjny powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. Ponadto należy zaznaczyć, że w ramach systemu pomocy społecznej istnieją różne formy wsparcia osób w opiece nad ich bliskimi umożliwiające opiekunom zachowanie aktywności zawodowej, w tym pomoc w formie usług opiekuńczych (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2023 r., I OSK 2322/22, CBOSA). Z powyższych względów należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że w rozpoznawanej sprawie nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby na uznanie, że obowiązek alimentacyjny I. N. względem jej wnuka wyprzedza obowiązek alimentacyjny jego rodziców. W sprawie nie występują okoliczności, które świadczyły o tym, że zaktualizował się obowiązek alimentacyjny skarżącej, jako osoby zobowiązanej w dalszej kolejności. Skoro zatem skarżąca nie jest osobą zobowiązaną do spełnienia obowiązku alimentacyjnego na rzecz swojego wnuka, to nie może skutecznie - w świetle obowiązujących regulacji prawnych - ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki. W sprawie nie została zatem spełniona dyspozycja przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę jako niezasadną (art. 151 p.p.s.a.).