I OZ 625/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 70/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 2 grudnia 2024 r., znak SKO-4111/829/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 10 stycznia 2025 r. (data nadania przesyłki poleconej) A.K. (dalej "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 2 grudnia 2024 r. znak: SKO-4111/829/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu okoliczności, na które nie miała wpływu, a które uniemożliwiły dokonanie jej wymaganej czynności we właściwym czasie. Podała, że nie posiada wiedzy prawniczej, dlatego napisanie skargi sprawiło jej trudność i wymagało dużo czasu, co przyczyniło się do niezachowania terminu. Skarżąca wskazała również, że w planowanym dniu wydruku skargi skończył się tusz w drukarce i nie było możliwości jego szybkiego zakupu. Przedstawione okoliczności przyczyniły się, zdaniem skarżącej, do uchybienia terminu. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 70/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji przytoczył treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "P.p.s.a.") wskazując, że jego zdaniem wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia, jednakże nie został uprawdopodobniony brak winy w jego uchybieniu. Zdaniem Sądu I instancji skarżąca nie dochowała należytej staranności w dokonaniu czynności, a zatem nie jest możliwe uznanie uchybienia terminowi za niezawinione. Sąd podkreślił, że okoliczność nieznajomości procedury, czy też brak wiedzy prawniczej nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu, nieznajomość prawa nie jest bowiem okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu. Jest to zasada powszechnie przyjęta przez orzecznictwo sądowe. Nieznajomość prawa, czy niezrozumienie przepisów prawa procesowego nie mogą być uznawane jako usprawiedliwione przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności, gdyż już ze swej istoty są one zawinione przez stronę (zob. postanowienia NSA z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OZ 305/17, z 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II OZ 21/23, publ. CBOSA). W przedmiotowej sprawie, strona została pouczona o terminie i trybie wniesienia skargi do sądu. Podobnie, brak możliwości wydruku skargi nie stanowił usprawiedliwionej przyczyny do przywrócenia terminu, której nie można było przewidzieć i przezwyciężyć. Skarżąca w sytuacji braku tuszu do drukarki miała bowiem możliwość sporządzenia skargi odręcznie. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że przywołana przez skarżącą argumentacja dowodzi jedynie, iż skarżąca nie wykazała się starannością, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Do uchybienia terminu doszło bowiem w wyniku co najmniej niedbalstwa, czy też braku należytej staranności skarżącej. Sąd stwierdził również, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. Tym samym nie można było uznać, że w sprawie wystąpiła przesłanka uzasadniająca przywrócenie terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca. W uzasadnieniu podniosła, że skargę sporządziła z wielką starannością, jednakże nie mogła przewidzieć, że skończy jej się tusz w drukarce. Szukała różnych rozwiązań tego problemu – poszukiwanie tuszu w okolicznych sklepach, czy prośba znajomej o wydruk, którego de facto nie udało się dokonać. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a. sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (zob. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 350–357). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają przyjęcia braku winy w terminowym dokonaniu czynności procesowej, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od skarżącej przeszkód w prawidłowym dokonaniu czynności w postaci złożenia skargi. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wyjaśniła, że uchybienie terminu do złożenia skargi nie było przez nią zawinione. Nie otrzymała ona bowiem obiecanej pomocy prawnej przy sporządzeniu skargi do sądu, szukała prawnika jednakże przez okresu świątecznego nikt nie chciał się podjąć zadania. Wskazała, że odmowa kontynuacji wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego spowodowała u niej rozstrój psychiczny i fizyczny. Ponadto w planowanym dniu wydruku skargi skończył jej się tusz w drukarce, który był trudny do zdobycia w okolicznych sklepach. W tak przedstawionych okolicznościach sprawy, zdaniem Sądu kasacyjnego, trafnie Sąd I instancji wskazał, że o możliwości przywrócenia terminu nie może stanowić nieznajomość prawa (jednolite orzecznictwo w tej materii), czy niezachowanie należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw a także, na co powołuje się przede wszystkim skarżąca - brak tuszu w drukarce. Zauważenia wymaga bowiem, że działanie sprzętów takich jak drukarka w sposób nieunikniony wiąże się z możliwością wystąpienia określonych problemów technicznych takich jak błąd, awaria czy chociażby skończony toner. Jednakże w ocenie NSA kwestie te nie mogą być uważane jako okoliczności nadzwyczajne, czy nagłe, których nie można było przewidzieć, a w konsekwencji, które uzasadniałyby po stronie skarżącej brak winy w uchybieniu ustawowemu terminowi, o przywrócenie którego obecnie wnosi. Skarżąca należycie dbająca o swoje interesy, mająca świadomość upływającego terminu do złożenia skargi oraz konsekwencji z tym związanych, napotykając trudności powinna była sporządzić skargę odręcznie, czy też sprawdzić prawidłowość działania drukarki we wcześniejszym terminie. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca nie zdołała uprawdopodobnić, iż uchybienie terminu na złożenie skargi nastąpiło bez jej winy. W szczególności nie sposób przyjąć aby uchybienie terminowi na dokonanie wskazanej czynności nastąpiło wskutek przeszkody, której skarżąca nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Argumenty zażalenia również nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Skupiają się one bowiem jedynie na kwestii skończonego tonera oraz niemożliwości wydrukowania skargi przez osobę postronną (koleżankę), której drukarka również uległa awarii. Kwestie te omawiane były we wcześniejszych rozważaniach i nie mogły podważyć prawidłowości rozstrzygnięcia przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.