III OSK 1642/24
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-11-25
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Piotr Korzeniowski, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił materiał dowodowy i uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, akceptując decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie obowiązku zagospodarowania odpadów, mimo podniesionych przez stronę zarzutów dotyczących wadliwości opinii biegłego i braku akredytacji laboratorium?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA i decyzję SKO, uznając, że WSA nie odniósł się w sposób wystarczający do zarzutów skarżącej dotyczących wadliwości opinii biegłego sądowego i braku akredytacji laboratorium przeprowadzającego badania. Sąd uznał, że zbagatelizowanie przez WSA dowodów przedstawionych przez skarżącą, które podważały ustalenia organów, poddaje w wątpliwość prawidłowość ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
Starosta nałożył na P. Spółkę z o.o. obowiązek zagospodarowania na własny koszt odpadów niebezpiecznych, uznając, że karta przekazania odpadów zawierała nieprawidłowe dane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, opierając się na opinii biegłego sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Spółka zarzucała m.in. wadliwość opinii biegłego z powodu braku akredytacji laboratorium, nierzetelne ustalenie stanu faktycznego i pominięcie dowodów przedstawionych przez stronę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej kasacyjnie P. Spółka z o.o. w W. kwotę 1137 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie Sędzia NSA Piotr Korzeniowski, Sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 42/24 w sprawie ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie zagospodarowania i transportu odpadów I. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z [...] października 2023 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej kasacyjnie P. Spółka z o.o. w W. kwotę 1137 (tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrokiem z 13 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 42/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. Spółka z o.o.
z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie zagospodarowania i transportu odpadów, oddalił skargę.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z [...] czerwca 2023 r. Starosta Z. nałożył na P. Spółka z o.o. z siedzibą w W. obowiązek zagospodarowania na własny koszt odpadów o kodzie 19 12 11* - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów, zawierające substancje niebezpieczne, znajdujących się na naczepie ciężarowej o nr rej. [...] pojazdu samochodowego [...] nr rej. [...], zatrzymanego w trybie art. 24a ust. 1 ustawy o odpadach i ustawionego na terenie Międzygminnego Składowiska Odpadów Komunalnych Spółka z o.o. T., P. W sentencji decyzji Starosta:
- określił miejsce zagospodarowania odpadów i proces unieszkodliwiania:
a) R. Spółka z o.o. ul. [...]; [...],
b) proces unieszkodliwiania D10 - przekształcenie termiczne na lądzie;
- określił, że transport odpadów winien odbywać się z zachowaniem przepisów obowiązujących przy transporcie towarów niebezpiecznych;
- zobowiązał P. Spółka z o.o. do przedłożenia dowodu przekazania odpadów o kodzie 19 12 11* (karty przekazania odpadów) podmiotowi wskazanemu w punkcie 2, w terminie 3 dni od daty ich przekazania.
Odwołanie od decyzji wniosła P. Spółka z o.o.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z [...] października 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 24b ust. 2-4 ustawy z 14 grudnia
2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Starosty Z. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w dniu 13 stycznia 2022 r., w ramach prowadzonego śledztwa, funkcjonariusze Policji zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy [...] o nr rej. [...] należący do P. Spółka z o.o. w W. wraz z naczepą ciężarową o nr rej. [...], należącą do C, Spółka z o.o. w W. Z uwagi na podejrzenie, że znajdujące się na naczepie odpady nie są zgodne z odpadami zaklasyfikowanymi według kodu w karcie przekazania odpadów, a cel ich zagospodarowania może być inny niż wpisany w karcie przekazania odpadów, zestaw pojazdów został przetransportowany na parking zlokalizowany na terenie Międzygminnego Składowiska Odpadów Komunalnych Spółka z o.o. w T. Jak wynika z opinii biegłego sądowego sporządzonej na zlecenie Prokuratury Rejonowej w P., w karcie przekazania odpadów (KPO) sporządzonej w systemie BDO, nieprawidłowo określono rodzaj transportowanych odpadów. W karcie wskazany był odpad inny niż niebezpieczny pod kodem 19 12 12, natomiast według biegłego, ze względu na charakter odpadów znajdujących się na naczepie, należało je zaklasyfikować do odpadów niebezpiecznych, pod kodem 19 12 11*. Opinia biegłego podważa również wskazany w KPO sposób wytworzenia odpadów o kodzie 19 12 12 w ramach prowadzonych prac porządkowych wskazując, że kod odpadu 19 12 12 to kod określający odpady pochodzące z instalacji przetwarzania odpadów i podmiot nie mógł ich wytworzyć w ramach prac porządkowych. Według biegłego, firma nie posiada wpisu do rejestru pozwalającego na wytwarzanie tego typu odpadów. Poza sporem jest, że posiadaczem odpadów jest P. Spółka z o.o. Biorąc pod uwagę treść art. 24b ustawy o odpadach, organ odwoławczy uznał za prawidłową decyzję w przedmiocie nałożenia na P. Spółka z o.o. obowiązku zagospodarowania odpadów, tj. na jej koszt.
Kolegium zaznaczyło, że głównym źródłem ustaleń w zakresie naruszeń obowiązującego prawa pozostaje kontrola, potwierdzona protokołami oględzin i przeszukania pojazdu, jak również opinia biegłego sądowego wykonana na zlecenie Prokuratury Rejonowej w P. Kolegium wskazało, że opinia biegłego została oparta na obowiązujących przepisach prawa, jest logiczna, spójna, nie zawiera błędów rzeczowych i w sposób niebudzący wątpliwości określa, że w karcie przekazania odpadów (KPO) sporządzonej w systemie BDO nieprawidłowo określono rodzaj transportowanych odpadów, jak i fakt, że podmiot nie mógł ich wytworzyć w ramach prac porządkowych. Organ stwierdził, że opinia sporządzona przez I.T. - specjalistę do spraw projektów środowiskowych z firmy [...] Spółka z o.o. jest opinią zbyt ogólną, nieodnoszącą się bezpośrednio do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a poprzez fakt jej niepodpisania przez osobę uprawnioną do jej sporządzenia, nie stanowi wartości dowodowej. Kolegium stwierdziło, że postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało przeprowadzone w sposób rzetelny i kompletny, a zgromadzony materiał dowodowy został oceniony wszechstronnie, racjonalnie i bezstronnie.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła P. Spółka z o.o. w W. zarzucając organowi zaniechanie kontroli decyzji Starosty Z co do zgodności z zasadą legalizmu (art. 6 k.p.a.), pominięcie opinii z [...] Spółka z o.o., oparcie decyzji na opinii biegłego sądowego w zakresie składu morfologicznego odpadów, których próbki zostały pobrane przez funkcjonariuszy Policji oraz biegłego, tj. przez podmioty nieposiadające stosownej akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji, nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego i oparcie się na błędnych ustaleniach biegłego, nierozstrzygnięcie na korzyść strony pozostających wątpliwości co do stanu faktycznego oraz naruszenie art. 24a ust. 1 ustawy o odpadach poprzez niewykazanie naruszenia wymienionego w art. 24a ust. 1 ww. ustawy.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że w stanie faktycznym sprawy bezspornie doszło do zatrzymania pojazdów należących do P. Spółka z o.o. na których przewożono należące do niej odpady. Świadczą o tym dokumenty przewozowe. Na podstawie art. 24a ustawy o odpadach, pojazd został zatrzymany przez uprawnione służby i skierowany do miejsca wyznaczonego zgodnie z Wojewódzkim Planem Gospodarowania Odpadami. Stosownie do art. 24b ust. 1 ustawy o odpadach, jeżeli nie ustalono podmiotu odpowiedzialnego za zagospodarowanie zatrzymanych odpadów, podmiot wykonujący transport odpadów ma obowiązek zagospodarowania odpadów na własny koszt. Decyzję nakładającą obowiązek zagospodarowania odpadów (albo na transportującego odpady, albo na posiadacza odpadów) wydaje starosta właściwy ze względu na miejsce, na które został skierowany zatrzymany transport odpadów (ust. 3). Decyzja ta podlega natychmiastowemu wykonaniu (ust. 4).
Sąd I instancji stwierdził, że decyzja została wydana na podstawie opinii biegłego, sporządzonej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, która jest logiczna, spójna, nie zawiera błędów rzeczowych i w sposób niebudzący wątpliwości określa, że w karcie przekazania odpadów (KPO) sporządzonej w systemie BDO
z 13 stycznia 2023 r. nieprawidłowo określono rodzaj transportowanych odpadów. Opinia potwierdza, że analizowane odpady stanowiły mieszankę zmielonych odpadów komunalnych (drewna, tworzyw sztucznych, szkła, płyt wiórowych, węglowodorów ropopochodnych i związków metali ciężkich), co stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Wskazano, że doszło do fałszowania dokumentów w KPO, gdyż skarżąca nie jest uprawniona do wytwarzania tego typu odpadów.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że jeśli opinia biegłego jest prawidłowa pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące, logiczne i prawidłowe uzasadnienie, to organ nie może samodzielnie jej podważać i przyjmować, że wnioski w niej przedstawione są nieprawidłowe, odmienne od ustalonego stanu faktycznego. Choć strona, zgodnie z art. 78 k.p.a., posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, to jednak uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. Uwzględnienie żądania strony zależy więc od tego, czy wnioskowany dowód może przyczynić się do dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, a nie powoduje wyłącznie przedłużenia postępowania, czy zwiększenia kosztów postępowania.
Sąd I instancji stwierdził, że organ ustosunkował się do opinii przedłożonej przez skarżącą i wyjaśnił pojawiające się na tym tle wątpliwości.
Co do zarzutu naruszenia przepisu art. 81a § 1 k.p.a. Sąd I instancji uznał, że nie było podstaw do jego zastosowania. Zdaniem Sądu, wątpliwości faktyczne rozstrzygnąć należy na korzyść strony tylko wtedy, gdy przez reguły oceny dowodów wskazane w art. 80 - 81 k.p.a. organ nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca. Sąd zgodził się ze skarżącą, że organ II instancji w zwięzły i niepełny sposób odniósł się do zarzutów odwołania, jednakże nie miało to znaczenia dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, organy dokonały wystarczających ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, stosując się do zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W związku z tym skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Od opisanego wyżej wyroku skargę kasacyjną wniosła P. Spółka z o.o., reprezentowana przez adwokata, żądając uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a., uchylenia decyzji organów obu instancji. Strona wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i zrzekła się rozprawy. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., skarżąca kasacyjnie zwróciła się o przeprowadzenie dowodu z opinii [...] Spółka z o.o. w W. na okoliczność wadliwości i nieprzydatności opinii biegłego sądowego.
W skardze kasacyjnej zgłoszono następujące zarzuty:
1. naruszenia przepisów postępowania:
a) art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (zwanej dalej "p.u.s.a.") poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez niepełne przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu faktycznego i prawnego, niewzięcie pod uwagę całego materiału dowodowego, nieustosunkowanie się do wszystkich twierdzeń i zarzutów, polegające na:
- pominięciu przez Sąd Wojewódzki, że opinia biegłego sądowego została przeprowadzona w oparciu o wyniki pochodzące z laboratorium, które nie posiadało akredytacji do przeprowadzenia tego typu badań, akredytacja tegoż laboratorium nie wynika z żadnych dokumentów zgromadzonych w sprawie, po drugie, kwestionowanie opinii biegłego przez stronę jest możliwe, a w tym przypadku uzasadnione mnogością błędów, zaś ocena opinii biegłego nie wymaga wiadomość specjalnych, bowiem zarzuty odnośnie tych opinii sformułowane zostały w oparciu o treści obowiązujących przepisów - co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji opartej na wadliwej opinii biegłego sądowego;
- pominięciu pisma wskazującego na brak akredytacji laboratorium, które dokonywało badań stanowiących podstawę opinii biegłego dr inż. M.C.;
- przyjęciu przez Sąd Wojewódzki, że P. Spółka z o.o. posiadała odpady bez wymaganego zezwolenia;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo że została wydana w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, zaś organ I jak i II instancji, ani Sąd Wojewódzki nie działali w słusznym interesie strony, bowiem nie wyjaśnili wyczerpująco okoliczności sprawy;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji pomimo braku wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji pomimo niezapewnienia jej prawidłowego udziału w postępowaniu, możliwości wypowiedzenia się co do twierdzeń organu oraz przesłuchania;
e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, naruszającej art. 75, art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez pominięcie przez SKO opinii sporządzonej przez I.T., podczas gdy przedłożona opinia, po pierwsze, bazuje na wynikach akredytowanego laboratorium - vide: str. 25 opinii i załącznik nr 1 - sprawozdanie z badań, po drugie, nie można przypisać jej zarzutu ogólnikowości, zaś Kolegium nawet nie wskazało na czym owa ogólność czy ogólnikowość opinii miałaby polegać, po trzecie, dokument ten podpisany jest elektronicznie, o czym znajduje się wzmianka w przedmiotowej opinii;
f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, naruszającej art. 75, art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu w postaci pisma PCA i brak jakiegokolwiek odniesienia się przez Sąd I instancji do tego dowodu, w sytuacji kiedy z dokumentu tego wynika, że biegły dr inż. M.C. wydał opinię opierając się na badaniach odpadów sporządzonych przez laboratorium nieposiadające akredytacji;
g) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i uznanie przez organy oraz Sąd, że odpady znajdujące się na przedmiotowej naczepie stanowią odpady niebezpieczne, podczas gdy wnioski z opinii prywatnej są przeciwstawne do wniosków opinii dr inż. M.C., co stanowiło naruszenie przepisu art. 75 § 1 k.p.a., art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., bowiem organy i Sąd winny były wyjaśnić rozbieżności pomiędzy tymi opiniami, a czego całkowicie zaniechały, a zatem przeprowadzone przez organy i Sąd dowody nie pozwalają na przyjęcie, że odpady stanowiące przedmiot opinii były w istocie odpadami niebezpiecznymi;
h) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi - Sąd utrzymał w mocy decyzję organu, która naruszała szereg wskazanych w skardze przepisów materialnych przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, jak i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy;
i) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo że ta nie zawierała pełnego uzasadnienia faktycznego, prawnego i nie wskazywała dowodów, na podstawie których wydana została decyzja, bez wyjaśnienia stanu faktycznego;
j) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo wydania jej z uchybieniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania;
k) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dostatecznego odniesienia się do argumentacji podniesionej w skardze;
l) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, naruszającej przepisy art. 77 § 1 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego, skoro organ II instancji uznał, że nie jest w stanie ustosunkować się do zarzutów, bowiem nie posiada wiadomości specjalnych, jak i nie jest w stanie ocenić w sposób wyczerpujący i merytoryczny opinii biegłego sądowego dr inż. M.C., co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji, która nawet nie posiada merytorycznego odniesienia się do zarzutów Spółki;
m) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji naruszającej art. 84 § 1 k.p.a., art. 28f ust. 3 ustawy "o inspekcjach ochrony środowiska" oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2002 r. Nr 166, poz. 1360) poprzez utrzymanie w mocy decyzji opartej na opinii biegłego sądowego w zakresie składu morfologicznego odpadów, których próbki zostały pobrane przez funkcjonariuszy Policji oraz biegłego, tj. przez podmioty nie posiadające stosownej akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji do pobierania próbek odpadów;
n) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, naruszającej art. 7 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji zawierającej nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego i oparcie się na przyjętych przez organ I instancji założeniach oraz błędnych ustaleniach biegłego, jak i błędnych założeniach, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja, podczas gdy organy bezpodstawnie przyjęły za pewnik i podstawę wydania zaskarżonej decyzji badania przeprowadzone niezgodnie z przepisami i wytycznymi;
o) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, poprzez utrzymanie w mocy decyzji naruszającej przepisy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie wszystkich dowodów i pism złożonych przez stronę skarżącą; brak przeprowadzenia dowodów z urzędu z opinii biegłego sądowego, zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony;
p) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, poprzez utrzymanie w mocy decyzji naruszającej art. 7 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i nieustalenie, czy w trakcie kontroli transportu odpadów doszło do naruszenia szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, czy doszło do przemieszczenia odpadów, do nieuprawnionego odbioru, do naruszenia przepisów o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, co uniemożliwia uznanie, że w sprawie zaistniała podstawa do zastosowania art. 24a ust. 1 ustawy o odpadach;
q) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, poprzez utrzymanie w mocy decyzji naruszającej art. 7 k.p.a. poprzez nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego i oparcie się na przyjętych przez organ założeniach oraz błędnych ustaleniach biegłego, podczas gdy nie wykazano naruszenia art. 24a ust. 1 ustawy o odpadach i bezpodstawne jest stwierdzenie, że odpady objęte decyzją stanowią odpady niebezpieczne, bowiem opinia biegłego sądowego zawiera szereg błędów, które czynią tę opinią nieprzydatną i niewiarygodną. Organ bezpodstawnie przyjął za pewnik i podstawę wydania zaskarżonej decyzji badania przeprowadzone niezgodnie z przepisami i wytycznymi;
r) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, poprzez utrzymanie w mocy decyzji naruszającej przepis art. 81a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść strony skarżącej pozostających wątpliwości co do stanu faktycznego, w sytuacji kiedy przedmiotem niniejszego postępowania było odebranie stronie określonych uprawnień.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez niewykazanie jakiego naruszenia wymienionego w art. 24a ust. 1 ustawy o odpadach dopuściła się Spółka.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną organ nie przedstawił.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 2 p.p.s.a.), bowiem strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Skarga kasacyjna jest zasadna, choć nie wszystkie zgłoszone w niej zarzuty podlegały uwzględnieniu. Uwaga ta dotyczy zarzutów zgłoszonych w pkt I petitum skargi kasacyjnej w podpunktach b), c), d), h), i), j), l) - wadliwie sformułowanych albowiem wskazujących wyłącznie na naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, a więc m.in.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., mają charakter norm blankietowych, regulujących jedynie przyjęty przez sąd wojewódzki kierunek rozstrzygnięcia (art. 151 p.p.s.a. - w sytuacji nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, obliguje sąd do jej oddalenia w odpowiednim zakresie; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - ma zastosowanie w sytuacji uwzględnienia skargi w całości albo w części, wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy). Przywoływane przepisy zawierają przeciwstawne normy wynikowe, alternatywnie regulujące sposób rozstrzygnięcia sporu przez sąd wojewódzki. Nie mogą one tym samym stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Autor środka zaskarżenia dążąc do prawidłowego powołania się na zarzut naruszenia przepisów postępowania, zobowiązany był do powiązania przepisów wynikowych stosowanych przez Sąd Wojewódzki (tu: art. 151 p.p.s.a.) z innymi przepisami procesowymi zastosowanymi (prawidłowo, bądź nie) przez organ w tej konkretnej sprawie, w szczególności zaś z takimi, którym - jego zdaniem - Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie przepisów art. 151 albo art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c jest bowiem zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym - zależnie od podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 bądź pkt 2 p.p.s.a. Bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów procesowych, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, zarzuty naruszenia wyłącznie ww. przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym nie mogły prowadzić do ich uwzględnienia.
Usprawiedliwione natomiast okazały się być zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
W świetle przywołanej normy, niewątpliwie obowiązkiem sądu administracyjnego jest uwzględnienie w stanie sprawy przyjętego stanu faktycznego i jego rozpatrzenie w kontekście całego materiału dowodowego. Sąd powinien ocenić czy organ, dokonując ustaleń stanu faktycznego nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Następnie winien wyjaśnić dlaczego przyjęty przez organ stan faktyczny uznał za ustalony prawidłowo. Stanowisko sądu, w szczególności w sytuacji sporu w tym zakresie pomiędzy stronami postępowania, powinno zawierać odniesienie się do argumentów i faktów oraz wyjaśniać dlaczego jedne z nich zostały uwzględnione a inne nie zasługiwały na akceptację. Tak przeprowadzona ocena stanu faktycznego sprawy pozwala stronom postępowania sądowego poznać sposób rozumowania i argumentacji sądu, a w dalszej perspektywie umożliwić dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej.
Ocena prawna ustaleń faktycznych z punktu widzenia ich zgodności z właściwymi przepisami powinna być dokonana w ramach wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, która obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawa oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. Do ustawowych wymogów uzasadnienia wyroku należy także przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze. Przy czym wymóg ten nie może ograniczać się jedynie do ich przytoczenia, lecz oznacza konieczność odniesienia się do nich przy wyjaśnianiu podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Istotą sporu w sprawie pomiędzy stroną skarżącą a organami administracji była kwalifikacja odpadów przewożonych na naczepie ciężarowej o nr rej. WY 574AL w dniu 13 stycznia 2022 r. Według ustaleń organów, zaakceptowanych przez Sąd Wojewódzki, opierających się na opinii biegłego sądowego M.C. z 15 lutego 2022 r. nr PR 9/02/2022, odpady te należało uznać za odpady niebezpieczne o kodzie 19 12 11*. Skarżąca Spółka podważa prawidłowość pobrania i oceny próbek odpadów m.in. wskazując na brak akredytacji podmiotów czynności te realizujących oraz przedkładając organowi odwoławczemu wyniki badań próbek pobranych z tej samej naczepy w dniu 12 maja 2023 r., a przeprowadzonych przez jednostkę akredytowaną, tj. [...] Spółka z o.o.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustosunkowując się do ww. opinii stwierdziło, że opinia ta jest zbyt ogólna, nieodnosząca się bezpośrednio do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a poprzez fakt jej niepodpisania przez osobę uprawnioną do jej sporządzenia, nie stanowi wartości dowodowej. Odnosząc się do zarzutu skargi w tym zakresie, akcentujących skrajnie przeciwstawne wyniki badań biegłego sądowego oraz [...] Spółka z o.o., Sąd Wojewódzki, poza ogólnymi uwagami dotyczącymi możliwości przedkładania przez stronę dowodów w sprawie oraz zasad ich ewentualnego uwzględnienia wskazał jedynie, że "organ ustosunkował się do opinii przedłożonej przez skarżącą i wyjaśnił pojawiające się na tym tle wątpliwości".
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki w istocie nie odniósł się do zarzutów skargi wskazujących na rzekomy brak podpisania opinii [...] Spółka z o.o., podczas gdy miała ona zostać opatrzona podpisem elektronicznymi oraz nie wyjaśnił dlaczego zaakceptował pogląd Kolegium, że przedłożona przez skarżącą opinia ma charakter zbyt ogólny i "nieodnoszący się bezpośrednio do ustalonego stanu faktycznego". Wyjaśnienie przez Sąd Wojewódzki przyczyn uwzględnienia stanowiska organu odwoławczego w zakresie oceny przydatności dowodowej przedłożonej przez stronę opinii, nie może sprowadzać się do stwierdzenia, że do kwestii tych ustosunkował się organ w uzasadnieniu swojej decyzji.
Rzetelna ocena wartości dowodowej opinii dołączonej do akt sprawy przez skarżącą Spółkę jest szczególnie istotna z tego względu, że wnioski w niej zaprezentowane są odmienne od tych wynikających z opinii biegłego sądowego. Zbagatelizowanie przedłożonych przez skarżącą wyników badań, jako podstawowego środka, którym skarżąca mogła wykazać zgodność z prawem realizowanego przewozu odpadów i zasadność zarzutów związanych z kwestionowaniem wyników badań biegłego sądowego, poddaje pod istotną wątpliwość prawidłowość ustaleń przyjętych jako podstawę rozstrzygnięcia organu.
Skarżąca skorzystała z prawa zgłoszenia żądania dotyczącego przeprowadzenia dowodu (art. 78 § 1 k.p.a.) i nie ulega wątpliwości, że jego przedmiotem była okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Z przepisu art. 75 § 1 k.p.a. wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, organy administracji publicznej nie mogą ignorować aktywności stron w dążeniu do ustalenia stanu faktycznego, szczególnie gdy strony przedstawiają dowody, które w ich ocenie podważają dotychczasowe ustalenia poczynione w toku postępowania. Obowiązkiem organu jest ustosunkowanie się do przedstawionych przez stronę dowodów i wyczerpujące wyjaśnienie pojawiających się na tym tle wątpliwości (por. wyroki NSA: z 24 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1639/10, z 23 lutego 2021 r. sygn. akt II GSK 613/19).
Najistotniejsze w sprawie kwestie, takie jak rodzaj przewożonych odpadów, czy też posiadanie przez jednostkę badawczą akredytacji do ich oceny, nie zostały w sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze należycie ustalone, co doprowadziło do niewyjaśnienia całokształtu okoliczności sprawy. Uchybień tych nie dostrzegł i nie uwzględnił Sąd Wojewódzki, nie wskazując równocześnie w uzasadnieniu wyroku przyczyn z powodu których zaakceptował stanowisko Kolegium o nieprzydatności wyników badań przedłożonych przez skarżącą i braku uwzględnienia zarzutów związanych z wymogiem akredytacji podmiotów realizujących pobór i badanie próbek odpadów.
W konsekwencji powyższego uznać należało zasadność zarzutów skargi kasacyjnej co do wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji przeprowadzonej przez Sąd Wojewódzki, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz sporządzenia uzasadnienia wyroku z uchybieniem art. 141 § 1 p.p.s.a.
Zarzut skargi kasacyjnej związany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 81a k.p.a. jest o tyle niezasadny, że wobec pominięcia w istocie przez organ złożonego przez skarżącą dowodu w postaci wyników badań z 5 czerwca 2023 r., organ jak i Sąd Wojewódzki nie mogli dostrzec wątpliwości co do stanu faktycznego, które miałby zostać rozstrzygnięte na korzyść strony.
Wobec wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy odniesienie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego jest niecelowe. Nadto, zarzut naruszenia art. 24a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach powinien wskazywać, że sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Podnosząc ww. zarzut naruszenia prawa materialnego skarżąca kasacyjnie Spółka, również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie wskazała postaci jego naruszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro zaskarżony wyrok zaakceptował uchybienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uwzględniając skargę kasacyjną, na podstawie art. 188 p.p.s.a. należało jednocześnie rozpoznać skargę i uchylić zaskarżoną decyzję. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium uwzględni wskazania wynikające z niniejszego wyroku i ponownie przeanalizuje całokształt okoliczności faktycznych oraz prawnych mających zastosowanie w sprawie, w szczególności prawidłowo ustosunkuje się do wniosku dowodowego strony oraz podnoszonych zarzutów w sprawie, w uzasadnieniu spełniającym wszystkie wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło