III OZ 726/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.D. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 listopada 2025 r., sygn. akt II SO/Bd 10/25 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie z wniosku W.D. o wymierzenie Prokuratorowi Rejonowemu w [...] grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w sprawie o sygn. akt II SAB/Bd 113/25 postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 19 listopada 2025 r., sygn. akt. II SO/Bd 10/25, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, na podstawie art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), wezwał W.D. (dalej jako: "skarżący", "wnioskodawca") do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie organowi grzywny w kwocie 100 (słownie: sto) złotych, stosownie do § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 535) w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia wniosku. Zażalenie na powyższe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł skarżący zaskarżając je w całości, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i domagając się uchylenia zaskarżonego zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub wpis stały. Pismami wszczynającymi postępowanie w sprawie są zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Natomiast w myśl art. 220 § 1 p.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a P.p.s.a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wyjaśnić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 7 kwietnia 2008 r. uchwałę w sprawie o sygn. akt II FPS 1/08, w której przesądzono, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pobiera się wpis sądowy. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, opowiadając się za poglądem, zgodnie z którym wniosek o wymierzenie organowi grzywny, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. jest wnioskiem wszczynającym postępowanie sądowe, odrębne od tego, które zostało uruchomione skargą, odwołano się do poglądów prezentowanych w doktrynie i orzecznictwie, wskazując że za odrębnością postępowania w sprawie wymierzenia organowi grzywny przemawia wykładnia celowościowa art. 55 § 1 i art. 63 p.p.s.a. Na tym etapie postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej sąd nie dysponuje ani aktami sprawy ani także skargą, co oznacza, że w istocie nie wie jaki jest przedmiot postępowania, aczkolwiek o tym, że zostało ono wszczęte w istocie może tylko domniemywać. Dlatego też wyodrębnienie tego postępowania sądowego z postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej ma znaczenie praktyczne, istotne nie tylko dla sądu ale i dla strony postępowania. W argumentacji tej istotnego znaczenia nabiera także i to, że przedmiot obu postępowań jest powiązany tylko pośrednio, gdyż celem grzywny jest w zasadzie tylko przymuszenie organu do wykonania obowiązków. Te zaś z przedmiotem postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej nie pozostają w żadnym związku. Można, więc zasadnie twierdzić, że przedmioty tych postępowań są odmienne gdyż to drugie postępowanie nie zmierza do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że skarżący wnosząc o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., zainicjował odrębne postępowanie, niezależne od postępowania w sprawie dotyczącej bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. Przedmiot postępowania w sprawie wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie akt sprawy do sądu jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach nie pozostaje w związku z przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej. Postępowanie z wniosku o wymierzenie grzywny nie zmierza bowiem do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu czy też bezczynności w tej sprawie zaś jego celem jest przymuszenie organu do wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji, nawet w sytuacji gdy w postępowaniu zainicjowanym skargą na decyzję (postanowienie) czy skargą na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania strona korzystała z przedmiotowego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych to okoliczność ta nie ma znaczenia dla istnienia obowiązku poniesienia kosztów sądowych w związku ze złożeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. W świetle powyższego skoro wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w sprawie o sygn. akt II SAB/Bd 113/25 w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest wnioskiem wszczynającym postępowanie to złożenie takiego wniosku skutkuje po stronie wnioskodawcy obowiązkiem uiszczenia wpisu sądowego. Wysokość wpisu sądowego w takim przypadku została określona w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, że wpis stały od wniosku o wszczęcie postępowania, bez względu na przedmiot sprawy, wynosi 100 zł. W tym stanie rzeczy Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy prawidłowo wezwał wnioskodawcę do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Analogiczny pogląd zostały wyrażony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2009 r. sygn. akt I OZ 582/09, z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt II GZ 240/13, z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt I OZ 937/14, z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt I OZ 247/19 i I OZ 248/19 oraz z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt II OZ 1101/19, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.