II SA/Gl 1359/24
WyrokWSA w Gliwicach2025-02-11
Skład orzekający: Rafał Wolnik, Wojciech Gapiński, Aneta Majowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie samowoli budowlanej polegającej na dobudowie ganku, demontażu kraty i zamurowaniu otworu drzwiowego powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, jeśli ganek został rozebrany, a otwór drzwiowy zamurowany?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie legalności ganku, który został rozebrany, jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone. Jednakże, kwestia legalności wykonania otworu drzwiowego oraz ewentualnie montażu kraty ochronnej, jeśli stanowiła ona element elewacji budynku, nadal podlega ocenie organów nadzoru budowlanego, ponieważ substancja budynku nadal istnieje. Umorzenie całego postępowania było przedwczesne.Stan faktyczny
Spółka S. sp. z o.o. złożyła skargę na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej polegającej na dobudowie ganku, demontażu kraty i zamurowaniu otworu drzwiowego. Organy uznały postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ ganek został rozebrany, a otwór drzwiowy zamurowany. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, wskazując m.in. na brak ustalenia daty powstania ganku i obowiązujących przepisów, a także na pozbawienie jej lokalu wejścia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. w K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 13 sierpnia 2024 r. nr WINB-WOA.7721.221.2024.KC w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 13 czerwca 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej – Wojewódzki Inspektor, organ odwoławczy) decyzją z dnia 13 sierpnia 2024 r. nr WINB-WOA.7721.221.2024.KC, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 – dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm. – dalej u.p.b.), po rozpoznaniu odwołania S Sp. z o.o. w K. (dalej – Skarżąca, Spółka), utrzymał w mocy decyzję nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej – organ I instancji, Powiatowy Inspektor) z dnia 13 czerwca 2024 r. znak [...] umarzającą w całości postępowanie w sprawie samowoli budowlanej polegającej na dobudowie ganku, demontażu kraty i zamurowaniu otworu drzwiowego w budynku mieszkalnym przy alei [...] i [...] w K.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 10 listopada 2020 r. do Powiatowego Inspektora wpłynęło pismo Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy al. [...] w K. (dalej -Wspólnota Mieszkaniowa), w którym zwrócono się o dokonanie kontroli legalności przybudówki do budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] przy al. [...] i [...] w K.
W czasie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 5 lutego 2021 r. organ I instancji ustalił, że przedmiotowa dobudowa to rozbudowa budynku mieszkalnego o zadaszony parterowy ganek na działce nr [...] z pełnymi ścianami o wymiarach 2 m x 2 m i wysokości jednej kondygnacji, z 8-ma betonowymi schodami prowadzącymi na wysokość 1,60 m od poziomu terenu. Stwierdzono wówczas, że przybudówka (ganek), jak i mieszkanie, do którego przylega ganek nie są użytkowane. W protokole odnotowano, że "z przedłożonej inwentaryzacji z 1978 roku wynika, że przybudówka już istniała".
Następnie w dniu 1 marca 2021 r. Powiatowy Inspektor wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowoli budowlanej polegającej na dobudowie ganku do budynku mieszkalnego przy al. [...] i [...] w K.
W toku postępowania uzyskano opinię Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K., który stwierdził, że przedmiotowy ganek stanowi element mocno dysharmonizujący zabudowę i należy go rozebrać. Otrzymano również informację od Prezydenta Miasta K., że w elektronicznym rejestrze pozwoleń na budowę nie odnaleziono zapisów dotyczących pozwolenia na budowę dla przedmiotowego ganku, a prowadzone przez organ rejestry są kompletne (pismo z dnia 27 kwietnia 2021 r.). Ponadto Wspólnota Mieszkaniowa w piśmie z dnia 5 maja 2021 r. poinformował, że nie dysponuje dokumentacją budowy ganku.
Odnosząc się do wniosku Spółki, Powiatowy Inspektor postanowieniem nr [...] z dnia 25 czerwca 2021 r. odmówił dopuszczenia Spółki do udziału w postępowaniu z uwagi na fakt, iż nie jest ona sprawcą samowoli budowlanej.
W dniu 28 czerwca 2021 r. do akt sprawy przedłożono kopię uchwały nr [...] właścicieli lokali nieruchomości przy al. [...] w K. podjętą w dniu 22 czerwca 2021 r., w której większość mieszkańców opowiedziała się przeciwko legalizacji przedmiotowego ganku.
Decyzją nr [...] z dnia 8 lipca 2021 r. organ I instancji nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej rozbiórkę ganku samowolnie dobudowanego przed 1 stycznia 1995 r. do budynku mieszkalnego przy al. [...] i [...] w K. Postępowanie odwoławcze Wojewódzki Inspektor decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r. umorzył, uznając że Spółka nie dysponuje indywidulanym interesem prawnym. Natomiast tutejszy Sąd uwzględniając skargę Spółki, wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Gl 1452/21 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2021 r. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji nr [...] z dnia 8 lipca 2021 r. oraz postanowienie organu I instancji nr [...] z dnia 25 czerwca 2021 r. Sąd wskazał, że Spółka jako właściciel lokalu nr [...] i współwłaściciel części wspólnych nieruchomości, dysponuje interesem prawnym wynikającym z naruszenia prawa do swobodnego dysponowania własnością.
W związku z informacją o wykonaniu rozbiórki ganku, Skarżąca w dni 2 sierpnia 2021 r. wniosła do organu I instancji o wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na zamurowaniu drzwi wejściowych do lokalu nr [...].
W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 30 listopada 2022 r. odnotowano w protokole z tej czynności, że "z dokumentacji archiwalnej wynika, że nie zostało zaprojektowane ani wejście z zewnątrz ani weranda, ani otwór drzwiowy pomiędzy dwoma segmentami. Z kopii inwentaryzacji instalacji elektrycznej Wojewódzkiego Biura Projektów wykonanej w grudniu 1960 roku wynika, że nie było tam otworu drzwiowego, a weranda już istniała". Stwierdzono natomiast otwór drzwiowy w ścianie nośnej graniczącej (wspólnej dla obu budynków).
WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 maja 2023 r. o sygn. akt II SAB/GI 25/23 oddalił skargę Spółki na bezczynność Powiatowego Inspektora w sprawie wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych prowadzonych bez wymaganego zezwolenia polegających na zamurowaniu otworu drzwiowego do lokalu nr [...] i rozbiórki krat okiennych. W orzeczeniu tym Sąd wyraził pogląd, że sprawa robót polegających na zamurowaniu otworu drzwiowego oraz demontażu kraty ochronnej nie stanowi odrębnej sprawy administracyjnej, a jest jednym z elementów sprawy samowoli budowlanej polegającej na dobudowie ganku. Wskazane roboty budowlane zostały bowiem wykonane przez Wspólnotę Mieszkaniowa na skutek nałożenia na nią nakazu rozbiórki ganku decyzją nr [...], a zatem mieszczą się w ramach ponownie prowadzonego postępowania dotyczącego legalności dobudowania ganku. Nie było tym samym również podstaw do wydawania odrębnego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.
Decyzją nr [...] z dnia 14 marca 2023 r. Powiatowy Inspektor umorzył w całości postępowanie w sprawie samowoli budowlanej polegającej na dobudowie spornego ganku. Wskutek odwołania Skarżącej, Wojewódzki Inspektor decyzją z dnia 21 grudnia 2023 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wydanie rozstrzygnięcia kasatoryjnego uzasadniono zaniechaniem przeprowadzenia przez organ I instancji analizy legalności i zgodności z przepisami wykonanych przez Wspólnotę Mieszkaniową robót budowlanych, tj. rozbiórki ganku, a także zamurowania otworu drzwiowego oraz demontażu kraty ochronnej.
Decyzją z dnia 13 czerwca 2024 r. nr [...] organ I instancji ponownie umorzył postępowanie w sprawie samowoli budowlanej polegającej na dobudowie ganku, demontażu kraty i zamurowaniu otworu drzwiowego w budynku mieszkalnym. Bezprzedmiotowość sprawy uargumentowano tym, iż ganek powstał w warunkach samowoli na gruncie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W trakcie budowy ganku w miejsce otworu okiennego wybito otwór drzwiowy prowadzący do lokalu nr [...]. Oznacza to - zdaniem Powiatowego Inspektora - że roboty budowlane przeprowadzone przez Wspólnotę Mieszkaniową doprowadziły budynek do stanu pierwotnego. Dodano również, że rozbiórki ganku, zamurowania otworu drzwiowego do wysokości otworu okiennego i zdemontowania kraty dokonano w oparciu o ostateczną decyzję Powiatowego Inspektora nr [...] . W tej sytuacji – w ocenie organu I instancji - nie sposób nakładać na Wspólnotę Mieszkaniową dodatkowych obowiązków.
W odwołaniu z dnia 2 lipca 2024 r. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów procesowych:
1) art. 7 k.p.a, poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności ustalenia:
– niewątpliwej daty powstania przedmiotowego ganku,
– aktu prawnego i przepisu prawnego regulującego kwestię pozwoleń na budowę oraz samowoli budowlanej w dacie wykonania dobudówki,
– okresu obowiązku spoczywającego na organach administracji publicznej, bądź właścicielu, a dotyczącego zachowania i archiwizowania dokumentacji technicznej budynku oraz dokumentów potwierdzających udzielenie zgody na rozbudowę budynku,
– czy wykonanie ostatecznej decyzji nr [...] z dnia 8 lipca 2021 r. w zakresie rozbiórki ganku winno być uważane za równoznaczne z pozbawieniem wejścia do lokalu, dla którego ganek stanowił przedsionek, likwidacją schodów prowadzących do lokalu, zamurowaniem wejścia itd., co miało wpływ na wynik postępowania oraz nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji zarówno interesu społecznego i słusznego interes Skarżącej jako współwłaściciela nieruchomości i właściciela lokalu pozbawionego wejścia do lokalu;
2) art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez działanie organu prowadzącego postępowania w sposób niebudzący zaufania Spółki do władzy publicznej poprzez brak jakiejkolwiek reakcji na wykonane w ramach samowoli budowlanej przez Wspólnotę zamurowania jedynego otworu drzwiowego do lokalu nr [...] podczas, gdy organ winien był stać na straży praworządności;
3) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez działanie organu prowadzącego postępowanie w sposób niebudzący zaufania Spółki do władzy publicznej, stronniczo i w sposób mający na celu utrwalenie dotychczasowej decyzji i stanowiska organu, pomimo ich wadliwości związanej z dotychczasowym brakiem możliwości ustalenia, czy dobudowany do budynku przy al. [...] ganek był samowolą budowlaną, kiedy przedmiotowy ganek został wybudowany oraz jakiemu prawu podlegał;
4) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy w sposób stronniczy polegający m.in. na:
– kwestionowaniu kompetencji pracowników Spółki, którzy posiadają uprawnienia budowlane i pomijanie podnoszonych przez nich uwag podczas oględzin,
– zachowanie pracownika organu na wizji lokalnej w dniu 30 listopada 2022 r. polegającym na sugerowaniu sprzedania pozostałości uszkodzonego lokalu nr [...] obecnemu na wizji przedstawicielowi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] ,
– zachowaniem wskazanego pracownika polegającym na wybiórczym i mającym charakter szykan wszczynaniu kolejnych postępowań z urzędu w przedmiocie samowoli budowlanych, podczas gdy ignorowane są inne niezgodności budynku (pomiędzy dokumentacją historyczną i inwentaryzacją),
– kwestionowaniem uprawnień przedstawicieli Uczestnika w pismach ("wzywa kompetentnego przedstawiciela"),
– wielokrotnymi odmowami podjęcia jakichkolwiek czynności względem zgłoszonej samowoli budowlanej polegającej m.in. na zamurowaniu drzwi wejściowych do lokalu nr [...] będącym własnością Spółki,
– kwestionowaniem oświadczeń składanych w obecności pracownika na rozprawie administracyjnej przez przedstawiciela Wspólnoty (vide oświadczenie z 10 listopada 2022 r.),
– składaniem pism urzędowych (mających szczególny walor dowodowy) poświadczających nieprawdę - w piśmie z dnia 31 stycznia 2024 r. organ I instancji powiadomił, że "Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 16.01.2023 roku znak sygn. akt [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 25.11.2021 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielający Wspólnocie Mieszkaniowej [...] i [...] pozwolenia na budowę, zatem zamurowanie otworu drzwiowego do lokalu nr [...] było legalne", podczas, gdy z treści powołanej decyzji wynika wprost, że Prezydent Miasta K. odmówił uchylenia prawomocnej decyzji, gdyż wniosek i postępowanie zakończone decyzją [...] nie obejmowało fragmentu elewacji z gankiem;
5) art. 35 § 1 i 3 oraz art. 37 § 1 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania, trwającego w dacie wydania skarżonej decyzji przeszło trzy lata, a jej wynikiem jest powielenie dotychczasowego, wadliwego stanowiska organu;
6) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie, bądź niedopuszczenie wszystkich dowodów i twierdzeń mających istotny wpływ na wyjaśnienie sprawy;
7) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia przez organ I instancji wszystkich możliwych dowodów oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, co skutkowało w szczególności niedokonaniem ustalenia daty budowy ganku, ustalenia prawa, jakie obowiązywało w dacie budowy ganku oraz ustalenia obowiązku bądź jego braku - dotyczącego przechowywania dokumentacji budowlanej obiektu, która pozwalałaby na ustalenie, czy wyburzona część obiektu miała charakter samowoli budowlanej;
8) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe, pomimo że żadna z wydanych przez organy decyzji nie powinna być wydana - w świetle przedstawionych m.in. w niniejszym odwołaniu zarzutów, a zarazem wykonana, albowiem nie sposób stwierdzić, że przedmiotowy ganek stanowił samowolę budowlaną;
9) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe, podczas gdy należący do Spółki samodzielny lokal nr [...] w dalszym ciągu nie posiada otworu drzwiowego, a zatem utracił przymiot lokalu mieszkalnego;
10) art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zwiazku z art. 103 ust. 2 i art. 83 ust. 1 u.p.b. - wobec niespełnienia przesłanek zawartych w dyspozycji tego przepisu opisanych w pkt 1 i 2 oraz braku ustalenia, czy przepisy są obowiązujące w sprawie;
ewentualnie:
11) art. 39 względnie art. 40 w związku z art. 40 ust. 1-3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlanego w związku z art. 103 ust. 2 u.p.b. poprzez ich ewentualne niezastosowanie w przypadku ustalenia, iż przepisy te są obowiązujące w sprawie;
12) art. 50 ust. 1 u.p.b. poprzez niewłaściwe zastosowanie bądź niezastosowanie, poprzez niedokonanie wstrzymania robót, pomimo iż w ocenie Spółki nawet wykonanie przez Wspólnotę decyzji nr [...] z dnia 8 lipca 2021 r. nastąpiło z przekroczeniem zakresu nakazu (o pozbawienie samodzielnego lokalu, będącego przedmiotem najmu, wejścia do lokalu na skutek wyburzenia nie tylko ganku, lecz schodów prowadzących do lokalu oraz zamurowanie otworów drzwiowych prowadzących do lokalu), nadto stanowiło zagrożenie dla ludzi i mienia w drodze likwidacji wszystkich wejść prowadzących do przedmiotowego lokalu;
ewentualnie naruszenie przepisów prawa materialnego:
13) art. 63 u.p.b. poprzez niezastosowanie, względnie dokonanie nieuprawnionego domniemania istnienia obowiązku przechowywania dokumentacji budowlanej obiektu przez okres jego istnienia, pomimo że w sposób bezsprzeczny można ustalić, iż przepis powyższy nie obowiązywał w dacie wzniesienia przedmiotowego ganku, a zatem niemożliwe jest wywodzenie jakiegokolwiek obowiązku wobec właściciela oraz domniemywać, że przedmiotowy ganek jest samowolą budowlaną;
14) § 3 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej – r.w.t.b.) oraz art. 2 ust. 1 -3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - poprzez zakończenie postępowania decyzją sankcjonującą pozbawienie lokalu mieszkalnego - mieszkania, stanowiącego własność Spółki - cech właściwych lokalowi/mieszkaniu z uwagi na likwidację odrębnego wejścia do lokalu w wyniku wydania decyzji pierwotnej, jej wykonania i umorzenia postępowania skarżoną decyzją;
15) popełnienie błędów w ustaleniach faktycznych, poprzedzonych naruszeniem przepisów postępowania powołanych wyżej, a odnoszących się w szczególności do:
– wobec podtrzymywania ustaleń organu z decyzji nr [...] braku ustalenia daty powstania dobudówki w formie ganku, implikujące brak ustalenia właściwych przepisów pozwalających - bądź nie - na stwierdzenie, że dobudówka ta stanowi samowolę budowlaną,
– braku ustalenia, czy wykonanie przez Wspólnotę decyzji nr [...] , nie naruszyło zakresu tej decyzji w drodze pozbawienia lokalu wszystkich wejść oraz schodów prowadzących do lokalu, pozbawiając tym samym lokal cech właściwych dla lokalu, w tym lokalu mieszkalnego/mieszkania,
– braku ustalenia, czy podmiot wykonujący prace w lokalu Spółki, posiadał legitymację do dysponowania nieruchomością Skarżącej na cele budowlane.
Wojewódzki Inspektor nie przychylając się do argumentacji odwołania, decyzją z dnia 13 sierpnia 2024 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 13 czerwca 2024 r.
W motywach decyzji przedstawiono przebieg postępowania. Zwrócono przy tym uwagę, że na gruncie prawa budowlanego postępowanie, co do zasady, staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie nie znajduje podstaw do wydania nakazów lub zakazów. W dalszej części uzasadnienia wskazano, że stosownie do oceny prawnej zaprezentowanej przez WSA w Gliwicach, organ I instancji jednym postępowaniem objął rozbiórkę ganku, a także roboty związane z częściowym zamurowaniem otworu drzwiowego i demontażu kraty.
Organ odwoławczy wyraził stanowisko, że słusznie Powiatowy Inspektor przyjął, iż ganek powstał w warunkach samowoli na gruncie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. (akt ten znajduje zastosowanie bowiem ganek powstał przed 1995 r.). Wyjaśniono również, że negatywnych skutków dla Spółki nie można byłoby wyprowadzać jedynie wtedy, gdyby właściciel nie dysponował stosowną dokumentacją, a archiwa były niekompletne. Taka sytuacja nie zachodzi, ponieważ rejestr Urzędu Miasta K. jest kompletny, a ich kwerenda nie wykazała, aby dla budowy ganku wydawane było pozwolenie. Dalej wskazano, że w trakcie budowy ganku w miejsce otworu okiennego wybito dodatkowo otwór drzwiowy prowadzący do lokalu nr [...]. Taki stan rzeczy – w opinii Wojewódzkiego Inspektora – determinował konieczność wdrożenia procedury legalizacyjnej przewidzianej w przepisach art. 37, art. 40 i art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. Z uwagi jednak na naruszenie przepisów konserwatorskich oraz niewyrażenie przez Wspólnotę Mieszkaniową zgody na legalizację, Powiatowy Inspektor zmuszony był do wydania decyzji rozbiórkowej nr [...] z dnia 8 lipca 2021 r. Prace rozbiórkowe przeprowadzono w oparciu o wspomnianą decyzję, która pomimo późniejszego uchylenia przez Sąd, stała się ostateczna i podlegała wykonaniu.
Wojewódzki Inspektor odnotował, iż ze znajdującej się w aktach sprawy kopii projektu sprzed 1939 r. zawierającej rzuty budynku wynika, iż w ścianie, w której wybito otwór drzwiowy prowadzący na ganek istniały wówczas otwory okienne. Ponadto z kopii projektu wynika, iż lokal ten posiadał z drugiej strony drzwi wyjściowe na klatkę schodową. Jak wynika zaś z kopii inwentaryzacji parteru wykonanej w 1960 r. przez Wojewódzkie Biuro Projektów K., w miejscu otworu okiennego wybito otwór drzwiowy prowadzący na dobudowany ganek oraz zamurowano po przeciwnej stronie lokalu otwór stanowiący drzwi wyjściowe. Kwestia otworu wejściowego do lokalu nr [...], według organu odwoławczego, winna zostać rozpatrzona w odrębnym postępowaniu administracyjnym.
Reasumując, w ocenie organu odwoławczego, nie można czynić obecnie Wspólnocie Mieszkaniowej zarzutu jakoby wykonane przez nią roboty budowlane zostały zrealizowane niezgodnie z literą prawa.
W zaskarżonej decyzji stwierdzono również, że materiał dowodowy zebrany w sprawie jest na tyle wyczerpujący, że wbrew twierdzeniom Spółki, nie jest konieczne dalsze prowadzenie postępowania wyjaśniającego. Nie może być więc mowy o naruszeniu przez organ I instancji art. 7 w związku z art. 77 k.p.a.
Konkludując Wojewódzki Inspektor uznał, że organ I instancji prawidłowo przyjął na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że brak jest podstaw do władczego działania organów nadzoru budowlanego i formułowania ewentualnych nakazów lub obowiązków wynikających z art. 50 i art. 51 u.p.b. Zatem zasadnie Powiatowy Inspektor uznał, że przedmiotowe postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe w myśl art. 105 § 1 k.p.a.
W skardze z dnia 19 września 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Spółki zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności ustalenia:
– niewątpliwej daty powstania przedmiotowego ganku,
– niewątpliwej daty powstania otworu drzwiowego,
– aktu prawnego i przepisu prawnego regulującego kwestię pozwoleń na budowę oraz samowoli budowlanej w dacie wykonania dobudówki, wykonania otworu drzwiowego,
– okresu obowiązku spoczywającego na organach administracji publicznej, bądź właścicielu, a dotyczącego zachowania i archiwizowania dokumentacji technicznej budynku oraz dokumentów potwierdzających udzielenie zgody na rozbudowę budynku,
– czy wykonanie ostatecznej decyzji nr [...] z dnia 8 lipca 2021 r. w zakresie rozbiórki ganku winno być uważane za równoznaczne z pozbawieniem lokalu wejścia (dla którego ganek stanowił przedsionek), likwidacją schodów prowadzących do lokalu, zamurowaniem wejścia itd.,
co miało wpływ na wynik postępowania oraz nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji zarówno interesu społecznego i słusznego interes Skarżącej jako współwłaściciela nieruchomości i właściciela lokalu pozbawionego wejścia do lokalu;
2) art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez działanie organu w sposób nie tylko niebudzący zaufania Skarżącej do władzy publicznej, lecz uzasadnioną nieufność, poprzez:
– brak jakiejkolwiek reakcji na wykonane w ramach samowoli budowlanej przez Wspólnotę Mieszkaniową zamurowanie jedynego otworu drzwiowego do lokalu nr [...] podczas, gdy organ winien był stać na straży praworządności,
– brak reakcji na wykonanie przez Wspólnotę Mieszkaniową rozbiórki schodów do lokalu,
– ignorowanie przebudowy innych lokali w budynku,
– twierdzenie jakoby okoliczność, że podczas rozprawy administracyjnej w dniu 22 września 2022 r. w siedzibie Powiatowego Inspektora przedstawiciel Wspólnoty Mieszkaniowej oświadczył, że m.in. zamurowanie drzwi wejściowych do lokalu nr [...] nastąpiło na podstawie prawomocnej decyzji administracyjnej - pozwolenia budowlanego, podczas gdy Wspólnota Mieszkaniowa potwierdza tę okoliczność (vide Wspólnoty pismo z 26 sierpnia 2024 r.),
– umieszczanie w notatkach z wizji lokalnych twierdzeń wykraczających poza stwierdzanie unaocznionego stanu faktycznego oraz pomijaniu, że dokonany przez Wspólnotę demontaż krat w budynkach wielorodzinnych wymaga zgłoszenia,
– pomijaniu, że dokonana przez Wspólnotę przebudowa przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynków mieszkalnych wymaga pozwolenia na budowę;
3) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez działanie organów w sposób niebudzący zaufania Skarżącej do władzy publicznej, stronniczy i w sposób mający na celu utrwalenie dotychczasowej decyzji i stanowiska organów, pomimo ich wadliwości, związanej z dotychczasowym brakiem możliwości ustalenia, czy dobudowany do budynku przy al. [...] ganek i drzwi wejściowe były samowolą budowlaną, kiedy przedmiotowy ganek i drzwi wejściowe do lokalu nr [...] zostały wykonane oraz jakiemu prawu podlegały;
4) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie, bądź niedopuszczenie wszystkich dowodów i twierdzeń mających istotny wpływ na wyjaśnienie sprawy;
5) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia przez organy możliwych dowodów oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, co skutkowało w szczególności niedokonaniem ustalenia daty wykonania otworu drzwiowego, budowy ganku, ustalenia prawa, jakie obowiązywało w dacie budowy oraz ustalenia obowiązku bądź jego braku - dotyczącego przechowywania dokumentacji budowlanej obiektu, która pozwalałaby na ustalenie, czy wyburzona i zamurowana część obiektu miała charakter samowoli budowlanej;
6) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż:
– postępowanie stało się bezprzedmiotowe, zatem ulega umorzeniu, pomimo że żadna z wydanych przez organy decyzji nie powinna być wydana - w świetle przedstawionych m.in. w niniejszym odwołaniu zarzutów, a zarazem wykonana, albowiem nie sposób stwierdzić, że przedmiotowy ganek oraz otwór drzwiowy do lokalu stanowiły samowolę budowlaną, a możliwe jest przywrócenie stanu poprzedniego,
– postępowanie stało się bezprzedmiotowe pomimo przyznania przez Wojewódzkiego Inspektora, że jego część dotycząca zamurowania otworu drzwiowego powinna toczyć się w innym postępowaniu, podczas gdy nie wydzielono tego zakresu do innego postępowania,
– postępowanie stało się bezprzedmiotowe w sytuacji, której Wspólnota pozbawiła Skarżącą nieruchomości lokalowej poprzez wykonanie robót budowlanych;
7) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania skutkującego wydaniem decyzji bez podstawy prawnej (w szczególności w zakresie stwierdzenia samowoli budowlanej), bądź z rażącym naruszeniem prawa (w zakresie przepisów, których naruszenia Skarżąca zgłasza w niniejszej skardze);
8) art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 i art. 83 ust. 1 u.p.b. - wobec niespełnienia przesłanek zawartych w dyspozycji tego przepisu opisanych w pkt 1 i 2 oraz braku ustalenia, czy przepisy są obowiązujące w sprawie (vide: art. 66 ust. 1a u.p.b.);
9) art. 66 ust. 1a (względnie ust. 1 lit. a) u.p.b. poprzez niezastosowanie oraz prowadzenie postępowania sprzecznie z treścią tych przepisów;
10) art. 28 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że roboty budowlane polegające na przebudowie przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynków mieszkalnych wielorodzinnych nie wymagają pozwolenia na budowę i można je przeprowadzić na podstawie subiektywnego (niepopartego jakąkolwiek decyzją administracyjną) przekonania o istnieniu samowoli budowlanej;
ewentualnie
11) art. 39 względnie art. 40 w związku z art. 40 ust. 1-3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlanego w związku z art. 103 ust. 2 u.p.b. poprzez ich ewentualne niezastosowanie w przypadku ustalenia, iż przepisy te są obowiązujące w sprawie;
ewentualnie naruszenie przepisów prawa materialnego:
12) art. 63 u.p.b. poprzez niezastosowanie, względnie dokonanie nieuprawnionego domniemania istnienia obowiązku przechowywania dokumentacji budowlanej obiektu przez okres jego istnienia, pomimo że w sposób bezsprzeczny można ustalić, iż przepis powyższy nie obowiązywał w dacie wzniesienia przedmiotowego ganku, a zatem niemożliwe jest wywodzenie jakiegokolwiek obowiązku wobec właściciela oraz domniemywać, że przedmiotowy ganek jest samowolą budowlaną;
13) § 3 pkt 9 r.w.t.b. oraz art. 2 ust. 1-3 ustawy o własności lokali - poprzez zakończenie postępowania decyzją sankcjonującą pozbawienie lokalu mieszkalnego - mieszkania, stanowiącego własność Skarżącej - cech właściwych lokalowi/mieszkaniu z uwagi na likwidację odrębnego wejścia do lokalu w wyniku wydania decyzji pierwotnej, jej wykonania i umorzenia postępowania skarżoną decyzją;
14) popełnienie błędów w ustaleniach faktycznych, poprzedzonych naruszeniem przepisów postępowania powołanych wyżej, a odnoszących się w szczególności do:
– podtrzymywania ustaleń organu z decyzji Powiatowego Inspektora nr [...] w zakresie braku ustalenia daty powstania dobudówki w formie ganku, daty powstania otworu drzwiowego, implikujących brak ustalenia właściwych przepisów, pozwalających - bądź nie - na stwierdzenie, że dobudówka ta stanowi samowolę budowlaną,
– niedokonania ustalenia obowiązku przechowywania pozwolenia na budowę, co w braku takiego ustalenia winno uniemożliwić stwierdzenie samowoli budowlanej,
– stwierdzenia, iż ustalony stan budynku wywołany wykonaniem nakazu rozbiórki jest stanem docelowym, zgodnym z pierwotnym stanem i jest prawidłowym,
– braku ustalenia, czy podmiot wykonujący prace w lokalu Skarżącej, posiadał legitymację do dysponowania nieruchomością Skarżącej na cele budowlane.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W skardze zawarto również żądanie dopuszczenia dowodu z pisma procesowego Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 26 sierpnia 2024 r. celem potwierdzenia wpływu na wynik sprawy cywilnej rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego w sprawne, a zatem konieczności wydania prawidłowej, opartej o właściwe ustalenia stanu faktycznego i skorzystanie z właściwego prawa, przyznania przez Wspólnotę że upatruje podstawy formalnej zamurowania wejścia do lokalu nr [...] w decyzji administracyjnej wydanej przez organ I instancji.
W uzasadnieniu pełnomocnik Spółki wyjaśnił na jakiej podstawie jego mocodawczyni stała się właścicielem lokalu nr [...], a także przedstawił rys historyczny toczącego się postępowania. Wskazał, że nie ustalono daty powstania dobudówki. Konsekwencją tego jest brak rozważań dotyczących obowiązujących w tamtym czasie przepisów prawa, w tym regulujących kwestię samowoli budowalnej. Odniesiono to również do niewyjaśnienia zasad przechowywania dokumentacji technicznej. Z tych też względów - zdaniem pełnomocnika – wydanie decyzji w sprawie było przedwczesne. Niezależnie od tego wskazano, że postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe, chociażby z racji na brak rozstrzygnięcia kwestii wejścia do lokalu nr [...]. Jak zauważył bowiem pełnomocnik, wobec wykonania decyzji rozbiórkowej, mieszkanie mające charakter lokalu samodzielnego zostało pozbawione wejścia. W dalszej części skargi podniesiono, że nie można wykluczyć, że dobudówka powstała w latach 1939-1945 i była przejawem potrzeby tamtych czasów. Okoliczność ta nie została jednak zbadana, jak również nie wzięto pod uwagę, że dokumentacja związana z budową ganku mogła zaginąć w burzliwych czasach okupacji, czy w okresie stalinowskim. Pełnomocnik podniósł, że w judykaturze prezentowane jest stanowisko, iż nieokazanie przez właściciela pozwolenia na budowę obiektu nie świadczy jeszcze o tym, że powstał on w warunkach samowoli budowlanej. Podstawa dla takiego twierdzenia – jak zaznacza pełnomocnik – jest to, że przed 1995 r. właściciel budynku nie był zobowiązany do przechowywania takiej dokumentacji. Jednocześnie zaznaczył, że jakiekolwiek wątpliwości co do tego, czy budynek stanowi samowolę budowlaną, wyklucza stosowanie przepisów dotyczących takich stanów faktycznych.
W skardze wskazano, iż rozbiórka ganku doprowadziła do tego, że lokal nr [...] pozbawiony został atrybutów lokalu mieszkalnego, tj. wejścia. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego winien na podstawie art. 66 ust. 1a u.p.b. nakazać przywrócenie budynku do stanu poprzedniego. Ponadto pełnomocnik nie zgodził się z twierdzeniem, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe wobec rozbiórki ganku. Przede wszystkim stwierdzono, że jest to skutek odwracalny. Poza tym nie zasiniały przesłanki, które determinują bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. Końcowo zaznaczono, że Sąd uchylając decyzję rozbiórkową stwierdził, że była ona przedwczesna, a tym samym nie dał podstaw do przyjęcia, że wykonanie rozbiórki stanowi podstawę umorzenia postępowania w niniejszej sprawie.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności przybudówki (ganku) do budynku wielorodzinnego położonego w K. przy al. [...] i [...] .
W opinii organów nadzoru budowlanego, kwestia wybudowania ganku w warunkach samowoli budowlanej została wykazana w uchylonej przez tutejszy Sąd decyzji Powiatowego Inspektora nr [...] z dnia 8 lipca 2021 r. Natomiast rozbiórka została wykonana przez Wspólnotę Mieszkaniową w czasie, gdy wspomniana decyzja organu I instancji pozostawała w obrocie prawnym i była wykonalna z racji na uzyskanie przymiotu ostateczności. Z tych też powodów nie można czynić zarzutu Wspólnocie Mieszkaniowej, że zastosowała się do nałożonego na nią obowiązku. Nieistnienie obiektu, którego legalność była przedmiotem oceny, wyłącza możliwość władczego działania organu nadzoru budowalnego. Okoliczność ta, zdaniem organu odwoławczego, czyni postępowanie bezprzedmiotowym, a więc zaistniała przesłanka do jego umorzenia. W zaskarżonej decyzji zauważono również, że zagadnienie dotyczące pozbawienia lokalu wejścia pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy i winno być rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu.
Odmienne stanowisko prezentuje Skarżąca, która twierdzi, że nie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania. Uzasadnia to przede wszystkim tym, że WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 6 kwietnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Gl 1452/21 nie wskazał na potrzebę umorzenia postępowania. Natomiast jak podkreśliła Spółka, dostrzegając braki dowodowe nakazał uzupełnienie postępowania dowodowego dla wyjaśnienia kluczowych okoliczności dla oceny, czy przybudówka powstała w warunkach samowoli budowlanej. Dodatkowo – według Spółki – postępowanie nie jest bezprzedmiotowe, gdyż nie rozstrzygnięto kwestii braku skomunikowania należącego do niej lokalu. Otóż w wyniku rozbiórki ganku i zamurowania w części otworu drzwiowego (w pozostałej przestrzeni zamontowano okno) mieszkanie nie ma atrybutu samodzielności, gdyż pozbawione zostało wejścia.
Przystępując do rozważań na wstępie należy podkreślić, że nieuprawnionym jest stawianie przez organy nadzoru budowlanego tezy, co do tego, że ganek został wykonany w warunkach samowoli budowlanej. Wprawdzie takie stanowisko wyartykułowano w decyzji Powiatowego Inspektora nr [...] z dnia 8 lipca 2021 r., lecz została ona wyeliminowana z obrotu prawnego mocą wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 kwietnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Gl 1452/21. W orzeczeniu tym oprócz rozstrzygnięcia kwestii indywidualnego interesu prawnego Spółki, zanegowano prawidłowość stanowiska co do bezprawności wybudowania ganku. Otóż uznano, że decyzja w tym zakresie była przedwczesna. Mianowicie wynikało to z faktu, iż organ I instancji nie ustalił m.in. faktycznej daty wykonania przedmiotowej dobudowy, a także, nie wyjaśnił, czy przedmiotowa dobudowa stanowiła część wspólną nieruchomości, czy może pełniła ona jedynie rolę służebną w stosunku do lokalu nr [...], a ponadto czy lokal ten jest obecnie użytkowany. Ocena prawna wyrażona we wspomnianym wyroku wiąże nie tylko skład orzekający, ale również organy administracyjne. W myśl bowiem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.), zarówno organy administracyjne, których działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi, jak i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa, na podstawie których sąd orzekał. Zatem konkludując dotychczasowe dywagacje, organy nadzoru budowlanego nie mogą twierdzić, że ganek stanowi samowolę budowlaną, skoro nie uzupełniono postępowania dowodowego w zakresie wskazanym w wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 kwietnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Gl 1452/21
Spór koncentruje na zagadnieniu zasadności umorzenia postępowania w sprawie legalności ganku dobudowanego do budynku wielorodzinnego. Zajmując się nim wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 105 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sprawa administracyjna jest przy tym bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (zob. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 967/05, Lex nr 201507). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza zatem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę merytorycznie poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Skutki umorzenia postępowania polegają na tym, że toczącego się prawidłowo postępowania od czasu zaistnienia przyczyn określonych w ustawie procesowej, nie prowadzi się dalej i kończy się bez osiągnięcia celu, dla którego postępowanie zostało wszczęte. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, lecz wywiera skutek procesowy wobec braku przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 12 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1096/12, Lex nr 1218383).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że generalnie na gruncie prawa budowlanego postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organy nadzoru budowlanego prowadzące postępowanie nie znajdują podstaw do wydania przewidzianych w ustawie nakazów lub zakazów.
Punktem wyjścia dla dalszych rozważań w kwestii zasadności umorzenia kontrolowanego postępowania jest sprecyzowanie jego przedmiotu i jego granic. Mianowicie jego określenie, a następnie odniesienie do okoliczności sprawy dopiero pozwoli na ocenę, czy zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Inaczej rzecz ujmując, wyjaśnienia wymaga to, czy w realiach ustalonego stanu faktycznego, organ nadzoru budowlanego był uprawniony na gruncie ustawy Prawo budowlane do sfomułowania obowiązków względem któregokolwiek uczestnika postępowania. Podkreślić należy, że nakazy i zakazy muszą bezpośrednio dotyczyć przedmiotu sprawy.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w sprawach wszczynanych z urzędu (jak to miało miejsce w kontrolowanym przypadku) granice postępowania określa przedmiot sprawy podany do wiadomości stron w zawiadomieniu. o którym mowa w art. 61 § 1 i 3 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 1357/15, Lex nr 1803257). Granice te nie mogą być zmienione bez poinformowania strony. Przepis art. 61 § 1 k.p.a. stanowi bowiem formę realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.). Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego ma umożliwić stronom realizację uprawnień procesowych określonych przepisami k.p.a. przez podejmowanie przez nie czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Z tego też względu istotny jest fakt, czy strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania administracyjnego w określonej sprawie, a więc to, czy powzięły wiadomość o wszczęciu postępowania administracyjnego. Uzyskanie przez stronę informacji o wszczęciu postępowania administracyjnego w określonej sprawie umożliwia stronie podjęcie stosownych działań w danej sprawie i pozwala na zadbanie o należytą ochronę własnych interesów prawnych (zob. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2601/12, Lex nr 1436995).
Uwzględniając powyższe przyjąć należy, że określenia przedmiotu sprawy dokonano w zawiadomieniu z dnia 1 marca 2021 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego. Wskazano w nim, że dotyczy ono samowoli budowlanej polegającej na dobudowie ganku do budynku mieszkalnego. Zatem przedmiotem sprawy jest ocena legalności wspomnianego ganku. Podkreślić przy tym należy, że nie jest to tylko wybudowanie samej przybudówki, ale także pozostałe roboty budowlane obejmujące wykonanie otworu drzwiowego dla skomunikowania lokalu z tą przybudówką, a także montaż kraty ochronnej. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku tutejszego Sądu z dnia 26 maja 2023 r. o sygn. akt II SAB/GI 25/23.
Poza sporem jest to, że Wspólnota Mieszkaniowa, na którą nałożono obowiązek rozbiórki ganku, wykonała ten nakaz. Potwierdza to protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 20 lutego 2024 r. Wynika z niego, że w dacie tej nie istniała już wspomniana przybudówka, a ponadto dokonano zamurowania otworu drzwiowego do wielkości potrzebnej do montażu okna, a także usunięto kratę ochronną z okna lokalu nr [...] .
Skoro ganek przestał fizycznie istnieć, to nie jest możliwe wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji o nakazie rozbiórki nieistniejącego obiektu, ani też nie jest możliwa legalizacja robót budowlanych wykonanych przy budowie obiektu już nieistniejącego. W takim przypadku niecelowym jest więc prowadzenie postępowania administracyjnego, w tym podejmowania czynności dowodowych, zmierzających dla ustalenia, czy budowa obiektu została wykonana w zgodzie z prawem, czy też nie. Konsekwencją tego jest bezprzedmiotowość postępowania co do legalności ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego. Prawidłowo zatem organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne we wspomniany zakresie.
Pozostaje jeszcze kwestia legalności wykonania otworu drzwiowego dla skomunikowania lokalu z obecnie już nieistniejącą przybudówką, a także montaż kraty ochronnej. O ile sam ganek został rozebrany, to substancja budynku wielorodzinnego istnieje. Zatem zachodzi potrzeba oceny legalności wykonania wspomnianego otworu drzwiowego we wspomnianym budynku, stosownie do wytycznych wyrażonych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 kwietnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Gl 1452/21. W konsekwencji tego nie można przyjąć, aby postępowanie w tej części było bezprzedmiotowe. W kwestii kraty ochronnej zauważyć należy, że nie jest do końca jasne, czy była ona elementem rozebranej dobudówki, czy też elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Jeżeli była ona elementem dobudówki, to wobec jej rozebrania postępowanie w tej części stało się również bezprzedmiotowe. W przypadku natomiast, jeżeli była ona elementem elewacji budynku wielorodzinnego to roboty z tym związane podlegają ocenie, jak te związane z wykonaniem otworu drzwiowego.
W granicach kontrolowanej sprawy nie mieszczą się natomiast żadne inne kwestie, jak chociażby zagadnienie dotyczące potrzeby zapewnienia wejścia do lokalu nr [...] . Jest to związane, jak już wcześniej to wyjaśniono, z brakiem uprawnień organu nadzoru budowlanego do formułowania nakazów w tej sprawie. Świadczy o tym to, że okolicznością, która uzasadniała wszczęcie z urzędu kontrolowanego postępowania była wskazywana legalność prac polegających na budowie ganku. Poza przedmiotem sprawy znajdowała się kwestia zapewnienia wejścia do lokalu.
Ponadto zwrócić należy uwagę, że stosowanie art. 66 ust. 1a u.p.b. wymaga poczynienia odmiennych ustaleń od tych, jakie wymagane są w postępowaniu dotyczącym kontroli legalności budowy. Otóż ustalenia związane z art. 66 ust. 1a u.p.b. nie koncentrują się na tym, czy realizacja obiektu poprzedzona była pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem. Wymagają one natomiast wykazania wystąpienia nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji lub naruszeń wymagań dotyczących obiektu budowlanego, których charakter uniemożliwia lub znacznie utrudnia użytkowanie go do celów mieszkalnych. Oznacza to, że kwestie te mogą być badane w odrębnym postępowaniu administracyjnym.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 105 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.).
O kosztach postępowania w kwocie 980 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 500 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło