I SA/Po 655/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Sylwia Zapalska NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi E.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie odmowy wykreślenia ustawowego prawa zastawu wpisanego do rejestru zastawów skarbowych oddala skargę /-/W. Zygmont /-/J. Małecki /-/S. Zapalska Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P·. w P. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego P.o dokonanie wpisu do rejestru zastawów skarbowych ustawowego prawa zastawu na samochodzie osobowym marki "Volkswagen GOLF" 1.4 , stanowiącym majątek zobowiązanego Z. J. Wniosek zmierzał do zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i należności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek za okres od kwietnia 2001r. do kwietnia 2004r. wynikających z wydanej przez ZUS decyzji z dnia [...]. nr [...] w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania Agencji Usług Detektywistycznych "P." na kwotę 1.666.303,30 zł. W odpowiedzi na zawiadomienie o dokonanym w dniu 10.04.2006r. wpisie zastawu małżonka zobowiązanego E. J. złożyła wniosek wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych podnosząc, że w dniu ustanowienia zastawu pozostawała w ustroju wspólności majątkowej i była współwłaścicielem łącznym rzeczy (samochodu) obciążonej zastawem skarbowym, a zgodnie z przepisami ustawy Ordynacji podatkowej nie można dokonać ustanowienia zastawu skarbowego na udziale współmałżonka osoby trzeciej, a tym bardziej na rzeczy. Naczelnik Urzędu Skarbowego P.decyzją z dnia [...]. nr [...]na podstawie art. 42a § 1 i 2 O.p. odmówił wykreślenia z prowadzonego rejestru wpisanego ustawowego prawa zastawu. W odwołaniu E. J. wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucając, że organ nie rozparzył istoty zarzutu, że wpisu dokonano pomimo nieotrzymania od ZUS potwierdzonej za zgodność z oryginałem fotokopii decyzji wymiarowej. Podniosła ponadto, iż z uwagi na art. 41 §1 O.p. organ nie mógł dokonać żadnego wpisu do rejestru zastawów, gdyż przepis ten określa stosowania przepisów o zastawie skarbowym wyłącznie do zobowiązań powstałych w sposób przewidziany w art. 21§1 pkt 2 O.p . Dyrektor Izby Skarbowej w P. decyzją z dnia [...]. nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 42a O.p. oraz art. 27 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń, społecznych (Dz.U. z 1998r. Nr 137, poz. 887 ze zm.), decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Uzasadniając decyzję stwierdził, że w czasie, gdy dokonano wpisu zastawu na majątku małżonka Z. J. zabezpieczającego ciążące na nim zobowiązania , odwołująca była współwłaścicielem łącznym samochodu objętego zastawem. W świetle art. 27 ust. 1 o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek są zabezpieczone ustawowym prawem zastawu na wszystkich będących własnością dłużnika oraz stanowiących współwłasność łączną dłużnika i jego małżonka rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych. Podstawą, wpisu zastawu skarbowego do rejestru była zgodnie z art. 44 § 1 pkt 5 O.p. decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, bowiem nie może nią być decyzja wymiarowa. Zapis art. 41 O.p. nie znajduje zastosowania do ustawowego prawa zastawo którym mowa w art.27 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W skardze E. J. wniosła uchylenie powyższej decyzji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu stwierdziła, że organ odwoławczy wskazując, iż art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pomija prawo ZUS do odpowiedniego stosowania art. 41 O.p., nie zwrócił uwagi na fakt, że generalnie pomija on wszystkie przepisy dotyczące zastawu skarbowego tj. od art. 41 do art. 46 włącznie. Jest to zrozumiałe, ponieważ do stosowania tych przepisów odsyła art. 27 ust. 2 o systemie ubezpieczeń społecznych, który nie pomija art. 41 O.p. Odrębna definicja ustawowego prawa zastawu określona w art. 27 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wyłącza więc w żadnej mierze warunku sformułowanego w przepisie art. 41 O.p. wskazującego że zobowiązanie musi być stwierdzone decyzją określoną w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. W tym przypadku ZUS winien przedłożyć prawomocną decyzję określającą wysokość zobowiązania upadłej spółki i decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności na skarżącego. Dyrektor Izby Skarbowej w P. w pełni podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych , stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi decyzja ta nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Prawo zastawu skarbowego służy głównie zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych na rzecz Skarbu Państwa i jako takie jest regulowane przepisami art. 27 pkt 2 O.p. Na mocy przepisów szczególnych zastaw skarbowy zabezpiecza także i inne daniny publiczne - także należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i ubezpieczenie zdrowotne. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdują przede wszystkim przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która w art. 27 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U z 1998r. Nr 137, poz. 887 ze zm.) stanowi, iż należności z tytułu składek są zabezpieczone ustawowym prawem zastawu na wszystkich będących własnością dłużnika oraz stanowiących współwłasność łączną dłużnika i jego małżonka rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych. Do odpowiedzialności małżonka za zobowiązania składkowe drugiego małżonka należy zastosować przepisy ustawy obowiązującej w dacie powstania zaległości, czyli ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń oraz przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, ponieważ termin płatności przypadał po dniu 1 stycznia 1998r. Odpowiedzialność małżonka w świetle przepisów tych ustaw nie jest odpowiedzialnością uzupełniającą jak np w przypadku "osób trzecich", ale jest odpowiedzialnością równoległą. Do zastawu, o którym mowa powyżej, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, dotyczące zastawów skarbowych. Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 5 O.p. podstawą wpisu zastawu skarbowego do rejestru jest doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, a nie decyzja wymiarowa. Regulacja z art. 41 O.p. nie znajduje w niniejszym przypadku zastosowania. Przepis art. 44 § 1 O.p. w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje , jaka decyzja może stanowić podstawę wpisu zastawu skarbowego do rejestru. W rozstrzyganej sprawie podstawę wpisu zastawu stanowiła zgodnie z powołanym już art. 44 § 1 pkt 5 O.p. decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, nie zaś decyzja określająca wysokość składki, jaką winien uiścić ich płatnik. W sytuacji, kiedy nastąpiło przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania na osobę trzecią, a tak ma się rzecz w niniejszej sprawie, wystarczającą podstawą dokonania wpisu do rejestru zastawów skarbowych staje się wydana decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Naczelnik Urzędu Skarbowego jako sui generis organ rejestrowy bada jedynie treść wniosku i załączonych dokumentów., wymaganych powyższym przepisem art. 44 § 1 O.p. Nie jest uprawniony do kwestionowania będącej podstawą ubiegania się o wpis zastawu ostatecznej decyzji ZUS o przeniesieniu odpowiedzialności na osoba trzecią, zwłaszcza przez wskazanie, że winna być ona poprzedzona ostateczną decyzją ustalającą wysokość zobowiązania dłużnika. Wymóg złożenia decyzji wymierzającej składki na ubezpieczenie społeczne od organów ZUS wnioskujących o wpis do rejestru skarbowego może dotyczyć przypadków, kiedy zaległości są dochodzone bezpośrednio od osoby zobowiązanej. Warunkiem wykreślenia z rejestru jest zaistnienie przesłanek wynikających z art. 42a O.p., zgodnie z którym wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych następuje jeżeli rzecz lub prawo obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej odpowiadającej za zaległości podatkowe. Zobowiązana nie może korzystać z ochrony prawnej przewidzianej art. 42a O.p. Dokonany do rejestru zastawów skarbowych wpis zastawu na majątku małżonka Z. J. dotyczący zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, nastąpił w czasie, gdy była jej współwłaścicielem łącznym rzeczy – samochodu osobowego marki "Volkswagen Golf" Z tych powodów sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1240 ) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ W. Zygmont /-/ J. Małecki /-/ S. Zapalska