III SA/Łd 175/08

Dnia 1lipca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Asesor WSA Ewa Alberciak (spr.), Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółka Akcyjna z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pracodawcy dofinansowania kosztów nauki zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz A Spółka Akcyjna z siedzibą w K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Łd 175/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 70b ust. 6 w związku z art. 70b ust. 1-2 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) z uwzględnieniem § 2, § 3, § 6, i § 11 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 28 maja 1996r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz. 278 ze zm.), § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. Nr 113, poz. 988 ze zm.), przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 maja 2004r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz.U. Nr 114, poz. 1195 ze zm.), Wójt Gminy Z. odmówił przyznania Spółce A. w K. dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika K. C. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że ww. pracodawca złożył w dniu 3 grudnia 2007r. wniosek o przyznanie dofinansowania kosztów przygotowania zawodowego młodocianego pracownika K. C. Aby uzyskać dofinansowanie kosztów kształcenia pracodawca musi spełnić warunki, o których mowa w art. 70b ust. 1-3, 5 i 7 ustawy o systemie oświaty. Tak więc osoba ucząca młodocianego pracownika musi posiadać kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego, a młodociany pracownik powinien ukończyć naukę zawodu i zdać egzamin. Do wniosku należy dołączyć kopie dokumentów potwierdzających posiadanie wymaganych kwalifikacji przez pracodawcę lub osobę zatrudnioną u pracodawcy, kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego, oraz kopię dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego ukończenie nauki zawodu i zdanie właściwego egzaminu. Dofinansowanie przyznaje wójt w drodze decyzji administracyjnej dla pracodawców młodocianych pracowników zamieszkałych na terenie Gminy Z.. Dofinansowanie jest przyznawanie na wniosek pracodawcy złożony w terminie trzech miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, stwierdzono, że ww. młodociany pracownik zamieszkuje na terenie Gminy Z.. Pracodawca posiadał zawartą umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z młodocianym pracownikiem, co jest zgodne z art.70b ust. 7 pkt 2 ustawy o systemie oświaty i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Umowa została zawarta w dniu 1 września 2005r. na okres od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2007r. Okres kształcenia wyniósł więc 24 miesiące, co jest zgodne z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania oraz z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (nazwa zawodu: sprzedawca, symbol - 522 [01]. Naukę zawodu u pracodawcy prowadził M. Ś., zatrudniony na stanowisku drugiego zastępcy kierownika sklepu (zaświadczenie z dnia 22.11.2007r.) - posiadający kwalifikacje zawodowe (świadectwo dojrzałości Liceum Ogólnokształcącego nr [...] z dnia 5.06.1997r. oraz wykształcenie pedagogiczne - dyplom magisterski nr [...] z dnia 14.06.2003 r.). Zgodnie z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie praktycznej nauki zawodu są to odpowiednie uprawnienia do praktycznej nauki zawodu. Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 70b ust. 1 pkt 2 i ust. 7 pkt 3 ustawy o systemie oświaty pracodawca przedłożył kopię dyplomu potwierdzający kwalifikacje zawodowe K. C. w zawodzie - sprzedawca nr [...] z dnia 31 sierpnia 2007r. Młodociany pracownik zdał egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie sprzedawca dnia 31 sierpnia 2007r., a pracodawca złożył wniosek do Wójta Gminy Z. 3 grudnia 2007r. (czyli 3 dni po terminie), co jest niezgodne z art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Wójt Gminy Z. stwierdził, że pracodawca nie może uzyskać dofinansowania kosztów przygotowania zawodowego młodocianego pracownika K. C., ponieważ nie został spełniony jeden z warunków określonych w art. 70b ust.7 ustawy o systemie oświaty. Od powyższej decyzji odwołała się Spółka. Wniosła o : 1) uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, 2) wydanie decyzji przyznającej dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika K. C.. W ocenie odwołującego doszło do rażącego naruszenia art. 57 § 5 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dla postępowania w sprawie przyznania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika właściwe są przepisy k.p.a. Wynika to z brzmienia art. 70b pkt 6 ustawy o systemie oświaty i art. 1 pkt 2 k.p.a. Powyższe powoduje, że przepisów procedury administracyjnej nie można stosować wybiórczo, co też uczynił organ wydający decyzję w mniejszej sprawie. Zgodnie z ww. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostanie nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Odwołujący termin zachował, pismo bowiem zostało nadane w dniu 27 listopada 2007 r. w Urzędzie Pocztowym w K., na dowód czego przedłożył kopię kart z własnej książki nadawczej. Stempel z datą znajduje się również na kopercie, w której wniosek został wysłany do Urzędu. Decyzją z dnia [...] znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 70b ust. 6 i 7 powołanej ustawy z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że nie ulega wątpliwości, że K. C. ukończyła naukę zawodu w dniu 31 sierpnia 2007r. Ustawodawca w art. 70b ust.7 ustawy o systemie oświaty ustalił dla pracodawcy termin, w którym może ubiegać się o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Dofinansowanie przyznaje wójt właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ustawie. Pracodawca zobowiązany jest złożyć wniosek w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu. Termin ten upłynął dnia 30 listopada 2007r. Wniosek natomiast wpłynął do Urzędu Gminy w Z. dnia 3 grudnia 2007r. Termin do złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów nauki zawodu jest terminem prawa materialnego i nie mają do niego zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które odnoszą się do przepisów procesowych. Zakwalifikowanie terminu do terminu materialnego lub terminu procesowego zależy od tego czy norma prawna wyznaczająca termin zamieszczona jest w ustawie materialnej, czy w ustawie procesowej. Termin do złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników jest zawarty w ustawie materialnej o systemie oświaty. Ponadto terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnoprawnego. Natomiast terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez uczestników toczącego się postępowania. W przypadku uchybienia terminu materialnoprawnego następuje wygaśnięcie praw i obowiązków o charakterze materialnym. Stosunek prawny nie może zostać nawiązany (por. B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1998r.). W konsekwencji więc do terminów materialnoprawnych nie stosuje się przepisów rozdziału 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że nie oblicza się tych terminów w sposób wskazany w art. 57, i że nie jest dopuszczalne ich przywracanie na podstawie art. 58-60 k.p.a. Przepis art. 57 § 5 k.p.a., na który powołuje się odwołujący pracodawca nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, jako dotyczący wyłącznie terminów procesowych (por. uzasadnienie wyroku WSA w Łodzi z dnia 10.02.2006r., II SA/ Łd 1157/05, niepublikowany i wyroku NSA z dnia 29.07.2007r, II OSK 924/06, niepublikowany). Organ odwoławczy stwierdził, że z powodu uchybienia terminu materialnoprawnego zaskarżona decyzja organu l instancji jest zasadna i zgodna z prawem. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca Spółka podniosła, że może zgodzić się z argumentacją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., że termin na złożenie wniosku o dofinansowanie jest terminem prawa materialnego. Wynikiem powyższego jest wygasanie takich terminów po ich upływie bez możliwości ich przywracania. Skarżąca natomiast kwestionuje przyjęcie przez organ, że w przypadku takich terminów nie stosuje się żadnych przepisów rozdziału 10 k.p.a., w tym przepisów art. 57 k.p.a. o sposobie ich obliczania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wnosiło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z art. 70b ust. 1 powołanej ustawy pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Dofinansowanie przyznaje wójt, (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1 (art. 70b ust. 6 tej ustawy). Stosownie do treści art. 70b ust. 7 dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Do wniosku należy dołączyć kopie: 1) dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; 2) umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego; 3) dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zachowanie przez stronę skarżącą terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika określonego w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Zdaniem organów strona skarżąca uchybiła 3 miesięcznemu terminowi, gdyż wniosek o dofinansowanie wpłynął do Urzędu Gminy Z. po tym terminie. Zauważyć należy, że wyróżnia się terminy materialne i terminy procesowe. Terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Różnica pomiędzy terminem materialnym a terminem procesowym sprowadza się do różnych płaszczyzn skutków prawnych ich uchybienia. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu. Strona może jednak bronić się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu czynności procesowej, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu (patrz B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck 2004, str. 321). Termin 3 miesięcy określony w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty jest terminem prawa materialnego. Ten 3 miesięczny termin jest terminem, którego zachowania oczekuje się od pracodawcy, co oznacza, iż tylko w tak zakreślonym terminie pracodawca, który zawarł z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego może złożyć wniosek o dofinansowanie kosztów jego kształcenia. Upływ terminu oznacza dla pracodawcy brak możliwości złożenia wniosku o dofinasowanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie reprezentowany jest pogląd, że do terminów materialnoprawnych nie stosuje się przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, co oznacza, że nie oblicza się tych terminów w sposób wskazany w art. 57, i że nie jest dopuszczalne ich przywrócenie na podstawie art. 58 – 60 k.p.a. (patrz M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, s. 360). Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywany jest także inny pogląd, iż do terminów materialnoprawnych ma zastosowanie zasada określona w art. 57 § 5 k.p.a. W myśl art. 57 § 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo, a w tej sprawie będzie wniosek o dofinansowanie, zostało np. nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 79/06, Lex nr 319177, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 445/06, Lex nr 341353 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 1026/05 ). W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że 3 miesięczny termin do złożenia przez stronę skarżącą wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika rozpoczął swój biegł z dniem 1 września 2007 r., skoro młodociany pracownik ukończył naukę zawodu w dniu 31 sierpnia 2007 r. Koniec biegu 3 miesięcznego terminu nastąpił natomiast w dniu 30 listopada 2007 r. Wniosek nadany został przez skarżącą Spółkę w Urzędzie Pocztowym w K. w dniu 27 listopada 2007 r., a więc przed upływem terminu 3 miesięcy, o jakim mowa w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty, a wpłynął do Urzędu Gminy Z. w dniu 3 grudnia 2007 r., tj. po terminie określonym art. 70b ust. 7 ustawy. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 97, poz. 483 ze zm.), Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa. Sądu stwierdził, odwołując się do konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w powyższym przepisie, że wszelkie wątpliwości interpretacyjne należy rozstrzygać na korzyść strony. Wobec powyższego, Sąd w tym składzie uznał, że złożenie przez skarżącą Spółkę wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika nastąpiło z zachowaniem terminu, o jakim mowa w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty, poprzez oddanie pisma w dniu 27 listopada 2007 r. w polskiej placówce pocztowej. Zwrócić należy uwagę, że określona w ustawie o systemie oświaty pomoc finansowa dla pracodawców zatrudniających osoby młodociane oznacza wyrównanie szans rynkowych tych pracodawców w konkurencji z innymi, zatrudniającymi osoby wykwalifikowne. W tej sytuacji rozbieżności w interpretacji przepisów nie powinny powodować utraty przez podmiot gospodarczy przysługującego mu prawa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2007 r. w sprawie o sygn. akt P 25/06, OTK - A 2007/2/9 stwierdził, że dla demokratycznego państwa prawnego istotne jest, aby prawo, przez niespójna regulację, nie tworzyło pułapek dla jego odbiorców i aby zarówno ustawodawca, jak i stosujący prawo mogli, nawet dokonując podstawowych zabiegów wykładni, tak samo rozumieć te same normy prawne, bez konieczności wchodzenia w spór z urzędem weryfikującym postępowanie adresatów prawa. W niniejszej sprawie doszło więc do naruszenia art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy. TG.