II OSK 720/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-04-28

Skład orzekający: Alicja Plucińska-Filipowicz, Wiesław Kisiel, Arkadiusz Despot-Mładanowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku planowanego przedsięwzięcia górniczego na terenie otuliny parku krajobrazowego, zakazy dotyczące parku krajobrazowego mają zastosowanie do otuliny, oraz czy standardowa technologia wydobywcza zwalnia z obowiązku analizy porównawczej z nowszymi technologiami?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że choć przepisy nie wprowadzają zakazów dla otuliny parku krajobrazowego, to działalność w otulinie musi być oceniana pod kątem zagrożeń dla parku. Sąd podzielił również stanowisko skarżącej, że nawet przy stosowaniu standardowej technologii, analiza porównawcza z nowszymi rozwiązaniami jest wymagana dla ochrony środowiska. Jednocześnie sąd potwierdził, że art. 135 ust. 1 Prawa ochrony środowiska zawiera zamknięty katalog działalności, dla których można ustanowić obszar ograniczonego użytkowania, co wyklucza jego zastosowanie do zakładu górniczego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. R. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Ministra Środowiska. Minister uchylił postanowienie Wojewody Śląskiego uzgadniające realizację przedsięwzięcia wydobywczego, wskazując na braki w raporcie oddziaływania na środowisko i konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Skarżąca kwestionowała m.in. brak zakazów dla otuliny parku krajobrazowego oraz brak analizy porównawczej technologii. NSA oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.) sędzia NSA Wiesław Kisiel sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1769/08 w sprawie ze skargi A. R. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną II OSK 720/09 U z a s a d n i e n i e Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1769/08 po rozpoznaniu skargi na postanowienie Ministra Środowiska uchylające postanowienie Wojewody Śląskiego uzgadniające w trybie przepisów o ochronie środowiska realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopalin ze złoża wapieni i margli i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji - oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku podano, że zaskarżone postanowienie dotyczy postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, polegającego na wydobywaniu kopalin z określonego złoża w granicach projektowanego obszaru górniczego. Postanowienie organu odwoławczego ma charakter rozstrzygnięcia kasacyjnego, wydanego ze względu na braki postępowania przed organem pierwszej instancji odpowiadające dyspozycji art. 138 ( 2 kpa. W ocenie organu wydającego zaskarżone postanowienie z akt sprawy wynika, że lokalizacja przedsięwzięcia, zgodna z planem miejscowym gminy, polega na eksploatacji powierzchniowej złoża z możliwością działalności przeróbczej, prowadzonej poza terenem Parku Krajobrazowego, w obszarze otuliny tego Parku. Postanowienie nie narusza zakazów wprowadzonych na terenie Parku rozporządzeniem Wojewody Śląskiego w sprawie ochrony krajobrazu, przy czym obowiązują ustalenia dotyczące utworzenia i wielkości obszaru chronionego krajobrazu. Sprawa wymaga ponownego rozpatrzenie przez organ pierwszej instancji z tej przyczyny, iż nie określono jednoznacznie granic terenu, który inwestor przeznacza na prowadzenie działalności, do którego ma tytuł prawny a ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ze względu na oddziaływanie w postaci emisji gazów lub pyłów do powietrza i emisji hałasu. Niezbędne jest uzupełnienie materiału dowodowego w odpowiednim zakresie. W raporcie oddziaływania na środowisko nie odniesiono się do stopnia oddziaływania przedsięwzięcia ze względu na emisję pyłu różnych frakcji oraz nie zawarto informacji o warunkach hydrogeologicznych obszaru otaczającego teren wydobycia kopalin mających zasadnicze znaczenie w kwestii oceny wpływu działalności wydobywczej na środowisko przyrodnicze. Z uzupełnienia raportu wynika, że granica zasięgu drgań sejsmicznych sięga ok. 8000 m. w głąb Parku Krajobrazowego, a więc w raporcie powinien zostać uwzględniony wpływ drgań sejsmicznych na omawiany obszar. Raport należy też uzupełnić o rzetelny opis istniejących w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia zabytków chronionych na podstawie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nie ma natomiast potrzeby uzyskiwania opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków czy wojewódzkiego konserwatora przyrody. Zasadnym jest też, aby autorzy raportu rozważyli możliwość wydobywania kopaliny w innym wariancie, niż w nim opisany z uwzględnieniem stosowanych w tym zakresie technik i technologii w celu dokonania oceny, czy wariant proponowany do realizacji przedsięwzięcia jest optymalny. Nie został natomiast podzielony zarzut skarżącej dotyczący stosowania art. 52 ust. 1 pkt 8 ustawy Prawo ochrony środowiska w zakresie zamieszczenia w raporcie porównania proponowanej technologii z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 tej ustawy, gdyż przedmiotowa instalacja w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy to urządzenie samojezdne składające się z kruszarki udarowej oraz przesiewacza, a więc typowe, mobilne urządzenie stanowiące układ krusząco-sortujący stosowany w górnictwie odkrywkowym dla przeróbki mechanicznej surowca, nie ma zatem zastosowania art. 52 ust. 1 pkt 8. Nie jest też konieczne ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania dla danego zakładu, gdyż art. 135 ustawy Prawo ochrony środowiska w danym przypadku takiego obowiązku nie przewiduje. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwestionuje się uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, a nie samo rozstrzygnięcie. Jako naruszone przepisy prawa procesowego skarżąca uznaje art. 124 ( 2 i 107 kpa w zw. z art. 126 kpa, przez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przez to naruszenie zasady wynikającej z art. 8 kpa; art. 7, 77 ( 1, 107 ( 4 kpa w zw. z art. 126 kpa i art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez pominięcie poszczególnych okoliczności podniesionych w zażaleniu a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia; natomiast jako naruszone przepisy prawa materialnego w skardze wskazano ( 3 rozporządzenia nr 18/06 Wojewody Śląskiego z dnia 18 kwietnia 2006 r. w zw. z art. 6 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze oraz art. 5 pkt 14 i pkt 29 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, poprzez stwierdzenie, że działalność będzie prowadzona poza terenem Parku Krajobrazowego oraz niewłaściwą interpretację, polegającą na tym, iż zakazy dotyczące podejmowania określonych działań na terenie Parku Krajobrazowego nie dotyczą otuliny ustanowionej dla tego Parku; art. 52 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z art. 7 kpa poprzez przyjęcie, że wobec braku wyraźnego obowiązku wskazanego w ustawie w niniejszej sprawie nie ma konieczności uzyskania opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków dotyczącej wpływu przedsięwzięcia na zabytki znajdujące się na obszarze objętym jego oddziaływaniem; art. 52 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez przyjęcie, że fakt zastosowania instalacji standardowo wykorzystywanej w prowadzeniu określonego rodzaju działalności wyłącza obowiązek przedstawienia analizy porównawczej wybranej technologii z technologiami spełniającymi wymogi określone w art. 143; art. 135 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skoro działalność górnicza nie została wymieniona w katalogu zawartym w ust. 1 tego artykułu, to w niniejszej sprawie brak jest podstaw do ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania. Z powodu powyższych zarzucanych naruszeń w skardze wnosi się o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej uzasadnienia oraz dopuszczenie dowodu w postaci akt sprawy administracyjnej. W skardze prezentuje się pogląd, że zaskarżone postanowienie jest wynikiem pobieżnego potraktowania sprawy, nie uwzględnienia, że możliwe jest powołanie biegłego i dodatkowych opinii. Ponadto z art. 135 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, że nie zawiera on enumeratywnego wyliczenia obiektów, dla których tworzy się obszar ograniczonego użytkowania. W odpowiedzi na skargę organ wydający zaskarżone postanowienie wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącej przedmiotowa działalność została zaplanowana poza granicami Parku Krajobrazowego i obejmuje teren, którego tylko część znajduje się w obrębie obszaru chronionego krajobrazu stanowiącego otulinę Parku Krajobrazowego, zaś pozostała część złoża znajduje się poza formami ochrony przyrody danego regionu. Błędne jest też stanowisko strony skarżącej, jakoby na terenie otuliny obowiązywały zakazy tożsame z zakazami obowiązującymi na terenie Parku. Z ustawy o ochronie przyrody nie wynika, aby w ogóle możliwe było wprowadzanie zakazów na terenie otuliny parku krajobrazowego. Zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, że raport powinien zawierać opis istniejących w sąsiedztwie lub w bezpośrednim zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia zabytków chronionych na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w związku z czym konieczne jest uzupełnienie dokumentacji w tym zakresie. Brak natomiast podstaw do uzyskania opinii Wojewódzkiego Konserwatora zabytków, jak też pozwolenia tego organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Wnioskowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcie, zgodnie z ( 2 ust. 1 pkt 26a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko /Dz. U. Nr 257, poz. 2573/ zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko a więc wymagane jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a także wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia /art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska/. Właściwy w sprawie organ - Burmistrz Miasta i Gminy O. /art. 46 ust. 7 pkt 4 ustawy Prawo ochrony środowiska/ zwrócił się do Wojewody Śląskiego o uzgodnienie planowanego przedsięwzięcia /art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 376 pkt 3 i 378 ust. 2/, który postanowieniem uzgodnił realizację przedsięwzięcia, określając warunki realizacji i eksploatacji, mające zapewnić ochronę środowiska. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, Minister Środowiska na podstawie art. 138 ( 2 kpa uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając zaskarżone rozstrzygnięcie jako przedwczesne, wymagające przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie, zaś braki postępowania nie mogą być uzupełnione w trybie art. 136 kpa. Organ odwoławczy orzekł na podstawie całości akt sprawy, stwierdzając, że raport o oddziaływaniu na środowisko, pomimo iż był uzupełniany, jednakże nie spełnia wszelkich wymogów w określonym zakresie. Część przedsięwzięcia znajduje się w obszarze stanowiącym strefą ochronną /otulinę/ graniczącą z formą ochrony przyrody /Parkiem/ stosownie do art. 5 pkt 14 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody /Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm., wyznaczoną indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przez zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. Ustawa o ochronie przyrody nie przewiduje dla otuliny wyznaczonej dla parku krajobrazowego ustanawiania zakazów ani też stref ochronnych, inaczej niż art. 11 ust. 2 dla otuliny parku narodowego. W tym więc zakresie ocena dokonana w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowa. Pozostałe argumenty organu dotyczące stosowania art. 52 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo ochrony środowiska i art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami według Sądu pierwszej instancji są również zasadne. Ponadto stosownie do art. 48 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska właściwy w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ może uznać za konieczne zwrócenie się o opinię do wojewódzkiego konserwatora zabytków, co uczynił w trybie art. 95 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Prawidłowe jest też stanowisko organu dotyczące braku podstaw do zastosowania art. 52 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, zaś uzupełnienie raportu zawiera szczegółowy opis funkcjonowania zakładu przeróbczego uwzględniający charakter planowanego przedsiębiorstwa stosującego typowe urządzenia, przy czym raport zawiera porównanie proponowanej technologii z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 ustawy. Standardowość rozwiązań, typowość urządzeń, wyklucza w przypadku planowanego przedsięwzięcia przeprowadzenie porównania, o którym mowa w art. 52 ust. 1 pkt 8 ustawy Prawo ochrony środowiska. W przepisie art. 135 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowi się o obowiązku utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, jednakże działalność górnicza w tym przepisie nie jest wymieniona, jak to zasadnie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła właścicielka nieruchomości sąsiadującą z terenem objętym przedmiotowym przedsięwzięciem górniczym, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: 1/ art. 16 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 5 pkt 14 i pkt 29 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zakazy dotyczące podejmowania określonych działań na terenie parku krajobrazowego nie dotyczą podejmowania takich działań na terenie otuliny ustanowionej dla tego parku, 2/ art. 94 Konstytucji RP, art. 39 ustawy z dnia 5 czerwca 1995 r. o administracji rządowej w województwie /Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 882/, a także ustawy o ochronie przyrody i mających zastosowanie w sprawie rozporządzeń Wojewody, w aspekcie założeń ochronnych otuliny, 3/ art. 52 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 143 ustawy Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 listopada 2008 r. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że fakt wykorzystania instalacji standardowo wykorzystywanej w prowadzeniu określonego rodzaju działalności wyłącza obowiązek przedstawienia analizy porównawczej wybranej technologii z technologiami spełniającymi wymogi określone w art. 143, 4/ art. 135 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 2, ust. 4 i ust. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skoro działalność górnicza nie została wymieniona w katalogu zawartym w art. 135 ust. 1, to brak jest podstaw do ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że w świetle obowiązujących przepisów nie obowiązują zakazy, które dotyczyły by terenu otuliny Parku, jak też wykluczone jest przeprowadzenie analizy porównawczej w sytuacji stosowania standardowej technologii, brak jest podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu uzgodnieniowym nie ma obowiązku uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub jego opinii a ponadto nie ma podstaw do ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania dla zakładu górniczego. W uzasadnieniu podstaw kasacji podnosi się, że Sąd pierwszej instancji uznając, że otulina ma stanowić zabezpieczenie usankcjonowanej ustawowo formy ochrony przyrody jednocześnie przyjmuje, że miałoby to miejsce tylko wtedy, gdy określone zakazy czy nakazy zachowania zostałyby wprost wskazane w akcie prawnym. Ponadto są możliwe zakazy na terenie określonej formy ochrony przyrody, nie ma natomiast możliwości wprowadzenia takich zakazów w otulinie, z pewnymi wyjątkami, wynikającymi wprost z ustawy /w otulinie parku narodowego - która jest obligatoryjna, a dla innych form - fakultatywna/. Jeżeli właściwy organ uznaje za celowe utworzenie otuliny, to w konsekwencji powinien przewidzieć dla niej określone ograniczenia, odpowiadające celowi ustanowienia otuliny. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną rację ma Sąd pierwszej instancji, że wojewoda powinien określić zakazy właściwe dla danego obszaru chronionego krajobrazu lub jego części, wybrane spośród określonych w art. 24, a jeżeli tego nie czyni, narusza ustawowe wymogi dla wydawanego przez niego aktu, zaś w razie braku ustalenia przez wojewodę zakazów, obowiązują te, które wynikają z samej ustawy. Błędne jest też stanowisko Sądu pierwszej instancji w kwestii zastosowania art. 52 ust. 1 pkt 8 ustawy Prawo ochrony środowiska, bowiem wykładnia tego przepisu nie zwalnia od obowiązku dokonania analizy porównawczej z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 tej ustawy, wobec obowiązku rozważenia i porównania istniejących technologii /w tym standardowych/ z osiągnięciami nauki i techniki, pozwalającego na zminimalizowanie negatywnego oddziaływania na środowisko naturalne. Według skarżącej niewłaściwe jest również stanowisko, iż art. 135 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska zawiera enumeratywny wykaz przedsięwzięć, dla których istnieje obowiązek ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, w którym nie mieści się zakład górniczy. Regulacja tego przepisu nie wyklucza ustanowienia takiego obszaru, także i w innych przypadkach, gdy nie będzie możliwe utrzymanie wymaganych standardów, a więc będzie konieczne ustalenie obszaru ograniczonego użytkowania. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła spółka zainteresowana realizacją przedmiotowego przedsięwzięcia, wnosząc o jej oddalenie. Obecny na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik wnoszącej skargę kasacyjną stwierdził, iż nie kwestionuje rozstrzygnięcia sprawy zaskarżonym wyrokiem, który oddala skargę na postanowienie kasacyjne, skutkujące powrotem sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, wydane w trybie art. 138 ( 2 kpa, podkreślając, że strona, którą reprezentuje jest zainteresowana tym, aby Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił jej sugestie co do potrzeby rozszerzenia we wskazanym w skardze kasacyjnej zakresie postępowania wyjaśniającego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ppsa, stosownie do którego skarga ta podlega oddaleniu nie tylko wówczas, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, ale również wówczas, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W niniejszej sprawie zachodzi taka okoliczność, że rozstrzygnięcie zaskarżonym wyrokiem jest przez stronę akceptowane jako prawidłowe, z tej więc już przyczyny skarga podlega oddaleniu. Strona natomiast nie usatysfakcjonowana w pewnym zakresie treścią uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, jak to wynika ze sposobu sprecyzowania podstaw kasacji oraz jej uzasadnienia oczekuje, iż Naczelny Sąd Administracyjny oddalając jej skargę podzieli argumenty, jakimi posługuje się w sprawie. Otóż w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że w sytuacji, gdy przedmiotowy zakład górniczy ma funkcjonować w części na obszarze otuliny Parku Krajobrazowego, w sąsiedztwie nieruchomości skarżącej, w jej ocenie dla obszaru otuliny powinny być ustanowione zakazy mające na celu zapewnienie rzeczywistej ochrony Parku /jako formy ochrony przyrody/, a w tym przypadku również interesów skarżącej. Prowadzi według skarżącej do tego zwłaszcza regulacja art. 94 Konstytucji RP i ustawy o ochronie przyrody. Nie można zgodzić się natomiast ze stanowiskiem wnoszącej skargę kasacyjną, że określone zakazy powinny być ustanowione nie tylko dla samego parku krajobrazowego, ale również dla otuliny parku. W niniejszej sprawie zresztą bez znaczenia jest kwestia zakazów, jakie obowiązują na terenie Parku, gdyż chodzi o działalność na terenie otuliny, nie zaś Parku. Rację ma przy tym Minister Środowiska, że brak jest unormowań umożliwiających wprowadzenie na terenie otuliny przepisów określających jakiekolwiek zakazy. Słusznie jednak skarżąca podkreśla, iż otulina pełni niewątpliwie bardzo poważną rolę w zapewnieniu ochrony środowiska, z tym jednak, że dla potrzeb każdej indywidualnej sprawy będzie konieczne dokonanie oceny, jakiego rodzaju działania mogą być podejmowane w otulinie konkretnej formy ochrony przyrody, tak aby cel otuliny, wynikający z definicji legalnej określonej w art. 5 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody został spełniony. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 590/08 dotyczącym wprawdzie sprawy uzgodnienia warunków zabudowy /czyli realizacji inwestycji budowlanej/ jednoznacznie Sąd wypowiedział się, iż brak normatywnie określonych zakazów dotyczących zabudowy na danym terenie /otuliny/ nie oznacza bynajmniej, iż nie istnieją jakiekolwiek ograniczenia dotyczące zabudowy na tym terenie. Wskazuje na to ustawowo określony cel otuliny, stanowiący podstawę do formułowania /w warunkach danej sprawy/ ograniczeń w sferze wykonywania własności nieruchomości położonych w otulinie. Definicję otuliny zawiera art. 5 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody stanowiąc, iż otulina oznacza strefę ochronną graniczącą z formą ochrony przyrody i wyznaczona jest indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. Zagrożenia zewnętrzne to czynniki mogące wywołać niekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych, lub biologicznych zasobów, tworów i składników chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebiegu procesów przyrodniczych, wynikających z przyczyn naturalnych lub z działalności człowieka, mające swoje źródło poza granicami obszarów lub obiektów podlegających ochronie prawnej /art. 5 pkt 29 ustawy o ochronie przyrody/. Pogląd wyrażony w tym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela i uznaje, iż analogiczne rozumienie kwestii podejmowania działalności na terenie otuliny powinno mieć miejsce również w tej sprawie, co winien mieć na uwadze organ ponownie rozpoznający sprawę. Ze względu na cel otuliny, jednoznacznie wynikający z definicji legalnej, w otulinie parku krajobrazowego może być prowadzona tylko taka działalność, która dla parku krajobrazowego nie stwarza zagrożenia wynikającego z określonej działalności człowieka. O niemożności zaakceptowania konkretnej działalności na terenie otuliny przesądza brak możliwości pogodzenia jej z funkcją ochronną otuliny. W takim też zakresie powinna być oceniona sprawa niniejsza przy ponownym rozpoznaniu przez organ pierwszej instancji. Kolejna podniesiona w skardze kasacyjnej kwestia dotyczy stosowania art. 52 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 143 ustawy Prawo ochrony środowiska w związku z poglądem wyrażonym w sprawie, iż fakt stosowania instalacji standardowo wykorzystywanej w prowadzeniu określonego rodzaju działalności wyłącza obowiązek przedstawienia analizy porównawczej wybranej technologii z technologiami spełniającymi wymogi określone w art. 143. W tym względzie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez skarżącą, iż wymogi postępu naukowo-technicznego wymagają bez względu na to, czy stosowana technologia jest, czy też nie jest standardowa, przeprowadzenia analizy porównawczej. W kwestii natomiast możliwości zastosowania art. 135 ust. 1, do ustanowienia dla zakładu górniczego obszaru ograniczonego użytkowania, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku, iż przepis ten zawiera zamknięty katalog działalności. Także twierdzenie strony, że udział w postępowaniu w niniejszej sprawie na etapie uzgodnień do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinien mieć zapewniony organ właściwy w sprawie ochrony zabytków nie znajduje uzasadnienia. Rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny akceptując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że w zakresie kwestii ochrony zabytków musi być uzupełniony raport o oddziaływaniu na środowisko, lecz w postępowaniu uzgodnieniowym nie ma miejsca na współdziałanie z organem do spraw ochrony zabytków. Podsumowując stwierdzić należy, że ze względu na cel otuliny wynikający z definicji legalnej otuliny, w otulinie parku krajobrazowego może być prowadzona tylko taka działalność, która dla tego parku nie stwarza zagrożenia wynikającego z działalności człowieka. O niemożności zaakceptowania określonej działalności na terenie otuliny przesądza brak możliwości pogodzenia tej inwestycji z funkcją ochronną otuliny. W takim też zakresie powinna być oceniona również sprawa niniejsza przy ponownym rozpoznaniu przez organ pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela też stanowisko strony wnoszącej skargę kasacyjną, iż pomimo zastosowania standardowej technologii /techniki/ analiza porównawcza powinna być przeprowadzona, gdyż może się okazać, że oparcie się na standardach w istocie nie uwzględnia postępu naukowo-badawczego, co jest konieczne w sytuacji, gdy chodzi o zapewnienie ochrony środowiska. Nie jest natomiast zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący kwestii ustalenia obszaru ograniczonego użytkowania dla zakładu górniczego, bowiem art. 135 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska takiej możliwości nie przewiduje. W tym zakresie stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku jest w pełni prawidłowe. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło