II FSK 1036/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski, del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant Ewa Morawska, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Ol 577/08 w sprawie ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 17 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od H. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 19 marca 2009 roku (sygn. akt I S.A./Ol 577/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę H. K. (Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 17 listopada 2008 roku w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu i pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, podstawą faktyczną rozstrzygnięcia sądu były następujące ustalenia poczynione przez Dyrektora Izby Skarbowej. W dniu 26 września 2008r. za pośrednictwem urzędu pocztowego wpłynęło do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej odwołanie od jego decyzji z 28 sierpnia 2008 roku ustalającej Skarżącej zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2003 rok. Z uwagi na fakt, iż na kopercie - na stemplu pocztowym była niewyraźna data nadania korespondencji, organ I instancji zwrócił się do Urzędu Pocztowego o podanie daty nadania przesyłki oznaczonej PRIORYTET POLECONA Nr [...] (zawierającej odwołanie z dnia 22.09.2008r.). Pismem z dnia 30.09.2008r. Poczta Polska Centrum Poczty Urząd Pocztowy poinformowała, że wymieniona przesyłka została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 25.09.2008r. Organ odwoławczy kierując się treścią art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej stwierdził, że odwołanie zostało złożone dwa dni po upływie 14-dniowego terminu do złożenia odwołania. Nadto pouczył stronę o treści art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - potwierdzenia nadania przesyłki poleconej skierowanej przez Skarżącą do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 22.09.2008r. na okoliczność zachowania przez nią terminu do wniesienia odwołania od decyzji, uwzględnienie skargi przez Dyrektora Izby Skarbowej w trybie autokontroli, uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 12 § 6 pkt 2 w związku z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez pozostawienie bez rozpoznania jej odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił dowód z potwierdzenia nadania przesyłki poleconej skierowanej przez skarżącą do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 22.09.2008r. a następnie, zaskarżonym wyrokiem, skargę oddalił wskazując, że organ podatkowy prawidłowo ustalił na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Sąd wskazał również, że dowód przedstawiony przy skardze w postaci uwierzytelnionego notarialnie potwierdzenia nadania przesyłki pocztowej nr [...] zawierającej odwołanie w dniu 22.09.2008r. mogący wskazywać na wniesienie środka zaskarżenia w ustawowym terminie, nie był znany organowi podatkowemu drugiej instancji przy wydawaniu postanowienia, które z mocy prawa jest postanowieniem ostatecznym. Zatem powołany dowód, zgłoszony dopiero w skardze, nie mógł być brany pod uwagę przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, skoro nie był znany organowi podatkowemu a ponadto w związku z ustaleniami dokonanymi na podstawie ponownej informacji z Urzędu Poczty, nie mógł stanowić podstawy do dokonania przez organ autokontroli w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Sąd zaś orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a co do stanu faktycznego - na podstawie akt sprawy (zasadniczo administracyjnych). Jeżeli zatem przedstawiony dowód nie był znany organowi, to nie można przyjąć, że organ nieprawidłowo zastosował przepisy. W ustalonym przez Dyrektora Izby Skarbowej stanie faktycznym bez wątpienia przesyłka pocztowa zwierająca odwołanie została nadana w polskiej placówce pocztowej dwa dni po terminie. Przestawiony zaś środek dowodowy może być poddany ocenie jedynie w trybie wznowienia postępowania podatkowego (vide art. 219 Ordynacji podatkowej). Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła skargę kasacyjną zarzucają zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest : 1 art. 133 §1 w ww. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz §2 art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwana p.p.s.a. ) poprzez uznanie, że zgłoszony w skardze dowód z dokumentu w postaci potwierdzenia nadania przesyłki pocztowej, który został przeprowadzony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny trybie art. 106 § 3 w/w ustawy w ramach uzupełniającego postępowania nie mógł być brany pod uwagę przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, w sytuacji gdy zaskarżony akt z naruszeniem dającym do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. 2. art. 106 § 5 w zw. § 3 tego artykułu p.ps.a. w. z art. 244 k.p.c. i art. 252 k.p.c. poprzez odmowę uznania mocy dowodowej dokumentu w postaci potwierdzenia nadania przesyłki pocztowej nr [...] w braku zakwestionowania prawdziwości tego dokumentu przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga kasacyjna nie była uzasadniona i jako taka podlegała oddaleniu. Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 133 §1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz § 2 art. 145 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 133 §1 p.p.s.a. mógłby zostać uznany za uzasadniony, gdyby Skarżąca wykazała, że sąd wydał wyrok bez przeprowadzenia rozprawy i na podstawie materiału nie znajdującego się w aktach sprawy, nie uwzględniając stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Skarżąca powołując powyższy przepis w kontekście art. 145 §1 pkt 1 lit. b w związku z art. 145 §2 p.p.s.a. dążyła do wykazania, że uwzględnienie nowego, dopuszczonego przez sąd w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nowego dowodu w postaci potwierdzenia nadania przesyłki poleconej, istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu i nie znanego organowi winno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Pogląd powyższy jest nieprawidłowy. W tym miejscu wskazać należy, że artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a wymaga dokonania podziału przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego na takie, które są tożsame z "naruszeniem prawa" (oczywiście prawa procesowego) i na przesłanki, którym nie da się przypisać tej cechy. Tylko pierwsza z tak wyodrębnionych grup przesłanek jest miarodajna dla działania sądu administracyjnego i daje mu możliwość uchylenia decyzji. Pozostałe przesłanki nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd, gdyż uchylenie takie byłoby niezgodne nie tylko z analizowanym przepisem, ale i z ogólnym celem działania sądów administracyjnych (wyrok z 17 stycznia 2008 roku, sygn. akt. I FSK 157/07, 6 listopada 2009 roku sygn. akt II GSK 284/09,. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP 2000/1/16). W drugim z cytowanych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego sprecyzowano, że przesłanki wznowienia tożsame z "naruszeniem prawa" to przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 1-4 i 6 k.p.a., a przesłanki, którym nie da się przypisać tej cechy to przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5, 7 i 8 k.p.a. Oznacza to, że w sprawie, która rozpoznawana była przez organy na podstawie przepisów ordynacji podatkowej, nie jest możliwe uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonego aktu w razie zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p.(który to przepis stanowi odpowiednik art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Okoliczność, że organ administracji wydał rozstrzygnięcie bez uwzględnienia dowodu istniejącego w dacie wydania rozstrzygnięcia, ale nieznanego organowi nie może być traktowana jako naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Ujawnienie dowodu nieznanego organowi w dacie rozstrzygania sprawy administracyjnej ale istniejącego w tej dacie daje natomiast stronie możliwość wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Sąd pierwszej instancji nie naruszył więc również art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. Z przepisu tego wywieść można normę kompetencyjną upoważniającą sąd do przeprowadzenia dowodu z dokumentu w razie zaistnienia określonych przesłanek. Działanie sądu, który pomimo przeprowadzenia powyższego dowodu nie uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji z uwagi na art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. uznać należy za prawidłowe z przyczyn, które wskazane zostały powyżej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również, że zarzut naruszenia art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko wówczas, kiedy sąd administracyjny pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a skarżący wykaże, że zastosowane przez sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie oceniał natomiast wiarygodności przedstawionego dowodu w postaci potwierdzenia nadania przesyłki poleconej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.