VIII SA/Wa 543/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( ARiMR ) w Z. działając na podstawie art. 13 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm., dalej jako ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów ) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa ) odmówił I. S. wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim, a nie podano danych współmałżonka. Nadto, pomimo wezwania do usunięcia braków formalnych, nie została uzupełniona zgoda współmałżonka wnioskodawczyni na wpis do ewidencji producentów. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili zgodę. I. S., działając przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę i uwzględnienie wniosku o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego, bądź uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W odwołaniu podniesiono, że pomiędzy współmałżonkami I. i K. S. istnieje rozdzielność majątkowa, która została udokumentowana załączonym do sprawy aktem notarialnym. Zarówno gospodarstwa K., jak i I. S., stanowią odrębne, samodzielne pod względem technicznym, jak i ekonomicznym gospodarstwa rolne. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, w tym wyrokiem WSA w Lublinie sygn. akt I SA/Lu 250/08 oraz poglądami zbieżnymi wyrażonymi w wyrokach II SA/Łd 1011/06, II SA/Łd 974/06 w takim stanie rzeczy organ rozpatrujący wniosek winien mieć na uwadze ustrój majątkowy istniejący pomiędzy małżonkami i nadać numer identyfikacyjny zgłoszonemu do ewidencji gospodarstwu rolnemu należącemu tylko do I. S.. Pełnomocnik odwołującej się wskazał, że pogląd a contrario wyraził WSA w Rzeszowie w wyroku sygn. akt I SA/Rz 13/08, w którym Sąd stwierdził, że małżonkowie mogą mieć tylko jeden numer identyfikacyjny producenta rolnego w przypadku posiadania wspólności majątkowej małżeńskiej i gdy są współposiadaczami gospodarstwa rolnego. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...], odmawiającą wpisu I. S. do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że I. S. w dniu [...] marca 2009 r. złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów. W tym samym dniu wpłynęło również oświadczenie wnioskodawczyni o ustanowieniu w 2003 r. rozdzielności majątkowej z mężem oraz o prowadzeniu oddzielnych gospodarstw przy wykorzystaniu odrębnej siły roboczej i odrębnych środków produkcji. Z uwagi na fakt, że I. S. oświadczyła w swoim wniosku, iż pozostaje w związku małżeńskim, jednocześnie nie podając danych współmałżonka, organ I instancji wezwał ją do usunięcia braków formalnych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, wnioskodawczyni oświadczyła, że mąż nie uzupełni zgody na wpis do ewidencji producentów. Organ II instancji wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy, małżonkowi odwołującej się, w wyniku złożonego przez niego wniosku o wpis do ewidencji producentów, został nadany numer identyfikacyjny w dniu [...] kwietnia 2004 r. Następnie, organ odwoławczy powołał się na art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie producentów z którego wynika, że małżonkowie powinni zawsze otrzymywać jeden numer identyfikacyjny, niezależnie od tego czy współposiadają lub wspólnie prowadzą gospodarstwo, czy też nie. Zdaniem organu, ustawodawca nie zróżnicował sytuacji małżonków, którzy wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne z tymi małżonkami, którzy posiadają odrębne gospodarstwa rolne nie związane ze sobą funkcjonalnie, organizacyjnie, ekonomicznie. Rozstrzygający jest zaś w tej materii fakt istnienia związku małżeńskiego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca I. S., nadal reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie producentów poprzez błędną wykładnię i wadliwe jej zastosowanie polegające na przyjęciu, iż małżonkowie mogą posiadać tylko jeden numer identyfikacyjny niezależnie od ustroju majątkowego istniejącego pomiędzy nimi, podczas gdy właściwa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że taki numer może być nadany w sytuacji, gdy małżonkowie są współposiadaczami gospodarstwa rolnego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi powtórzyła wcześniej prezentowaną argumentację powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach: I SA/Lu 250/08, II SA/Łd 1011/06, II SA/Łd 974/06, z których treści wynika, iż organ rozpatrujący wniosek o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego winien mieć na uwadze ustrój majątkowy istniejący pomiędzy małżonkami. Podniosła, że istniejąca pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkowa została potwierdzona nie tylko stosownym aktem notarialnym, ale również wyrokiem Sądu Okręgowego [...] Wydział Pracy w R. w sprawie o sygn. akt [...] z uzasadnienia którego to wynika, że małżonkowie S. mieszkają osobno i prowadzą oddzielne gospodarstwa rolne. Dodatkowo powołała się na definicję zawartą w Załączniku I do rozporządzenia Komisji WE Nr 1444/2002 z 24 lipca 2002 r., w której zawarto stwierdzenie: "Jeśli pełna odpowiedzialność prawna i ekonomiczna za gospodarstwo spada na jedną tylko osobę, osoba ta jest uważana za jedynego posiadacza, nawet jeśli gospodarstwo spełnia pozostałe kryteria gospodarstwa grupowego". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i powtórzył argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2009 r. zapadłe w sprawie sygn. akt II GSK 1092/08, które dotyczyło podobnej sprawy. Na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. pełnomocnik skarżącej popierając skargę podniósł, iż wyrokiem Sądu Okręgowego w R. sygn. akt [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. związek małżeński skarżącej został rozwiązany. Wyjaśnił nadto, że pomiędzy małżonkami przed rozwodem miała miejsce faktyczna seperacja. Skarżąca dodatkowo zaś wyjaśniła, że wprawdzie nie wyrażała zgody na wpis jej małżonka do ewidencji producentów, jednakże nie wniosła również przeciwko temu sprzeciwu. Pełnomocnik organu wnosząc o oddalenie skargi, podniósł, że wyrok rozwodowy zapadł po wydaniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej - p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę. Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów z którego to wynika, że w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ trafnie przyjął, że w/w przepis obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego współmałżonków. Zatem nawet posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka ewentualnie posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek osobisty, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Powołana ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów od reguły określonej w powyższym przepisie nie przewiduje wyjątków. Nie można tym samym zgodzić się z zarzutem skargi, że wykładnia w/w przepisu prowadzi do wniosku, że jeden numer identyfikacyjny może być nadany jedynie w sytuacji, gdy małżonkowie są współposiadaczami gospodarstwa rolnego. Należy zauważyć, że brak jest również przepisu prawa, który w przedstawionej powyżej sytuacji pozwalałby organom w chwili wydawania ich decyzji na uwzględnienie wniosku skarżącej. Nie sposób przy tym uznać, aby brak odpowiedniej regulacji prawnej, która uwzględniałaby racje skarżącej, był wynikiem niedopatrzenia ze strony ustawodawcy. Zasadą jest bowiem, że wszelkie świadczenia z tytułu uczestnictwa w programach obejmują również współmałżonka rolnika wspólnie prowadzącego gospodarstwo rolne. Widoczne jest to w szczególności w kwestiach socjalnych. I tak, małżonkowie mogą otrzymać tylko jedną, wspólną rentę strukturalną z tytułu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego (por. § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich; Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.). Co więcej, współmałżonek producenta rolnego, który jest adresatem decyzji w przedmiocie przyznania renty strukturalnej, obowiązany jest przekazać następcy posiadane gospodarstwo rolne (por. § 6 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia). Przynależność producenta rolnego w programach pomocowych w ramach Unii Europejskiej nie jest obligatoryjna. Uczestnictwo w omawianych programach wymaga bowiem zawsze akceptacji ze strony zainteresowanego producenta rolnego. Może to nastąpić w formie, czy to poprzez złożenie przez rolnika odpowiedniego wniosku o wpis do ewidencji producentów, czy też pozostawania w związku małżeńskim z osobą, która ma przyznane takie prawo. Jeżeli producent rolny zdecydował się być uczestnikiem wspomnianych programów pomocowych, choćby w wyniku pozostawania w związku małżeńskim z osobą, która ma przyznane wspomniane prawo, kwestię statusu producenta rolnego, jego prawa i obowiązki normują obowiązujące w tej umowie przepisy prawa wspólnotowego i prawa krajowego. Kwestia wpisu do ewidencji producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego, a to dla celów ubiegania się producenta rolnego o świadczenia objęte programami pomocowymi przewidzianymi w Unii Europejskiej, normowana jest zasadniczo bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa publicznego. Przepisy prawa prywatnego mogłyby znaleźć zastosowanie tylko wówczas, jeżeli wyraźnie tak stanowiłby odpowiedni przepis normujący kwestię związaną z przynależnością rolnika w omawianych programach pomocowych, mający charakter normy prawa publicznego. W odniesieniu do skarżącej w niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje. Powyższe stanowisko zostało zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt II GSK 1092/08 z dnia 8 lipca 2009 r. oraz II GSK 23/09 z dnia 27 sierpnia 2009 r. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższe poglądy i w całości je akceptuje. Odnosząc się do powołanego przez stronę skarżącą wyroku WSA w Lublinie z dnia 8 października 2008 r. zapadłego w sprawie I SA/Lu 250/08, należy zauważyć, że wyrok ten został uchylony powołanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 23/09, którym dodatkowo oddalono skargę. W uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II GSK 23/09, Sąd podzielił pogląd wyrażony z kolei w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2009 r. (sygn. akt II GSK 1092/08) wydanym w podobnym stanie faktycznym sprawy. Warto również zauważyć, że WSA w Lublinie w uzasadnieniu swojego wyroku uwzględniającego skargę ( następnie uchylonego przez NSA ) również wskazał na definicję zawartą w Załączniku I do rozporządzenia Komisji WE Nr 1444/2002 z 24 lipca 2002 r., na którą powołuje się strona skarżąca w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, jedynie ustanie związku małżeńskiego poprzez rozwód albo choćby formalną seperację pozwalałoby skarżącej uzyskać wpis do ewidencji producentów. Taka sytuacja na dzień wydania decyzji organów obu instancji nie miała jednak miejsca. Jak wynika z oświadczenia złożonego przez pełnomocnika na rozprawie, związek małżeński skarżącej został rozwiązany dopiero w dniu [...] sierpnia 2009 r., zaś zaskarżona decyzja organu II instancji, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego została wydana w dniu [...] maja 2009 r. Oczywistym jest tym samym, że okoliczność ta w chwili wydawania decyzji przez organy obu instancji, nie mogła mieć wpływu na odmowne dla skarżącej rozstrzygnięcie. Z wyjaśnień pełnomocnika wynika nadto, że pomiędzy małżonkami przed rozwodem miała miejsce jedynie faktyczna, a nie formalnie orzeczona wyrokiem sądowym seperacja. Sąd administracyjny, co należy jeszcze raz podkreślić, bada zaś zgodność z prawem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji na chwilę ich wydania. Późniejsza zmiana okoliczności w żaden sposób nie może wpływać na tą ocenę. Rozwiązanie przez skarżącą związku małżeńskiego niewątpliwie ma wpływ na zakres jej praw i obowiązków, dlatego też, zdaniem Sądu skarżąca może wystąpić do organu administracji w trybie art. 154 kpa o zmianę lub uchylenie przedmiotowej decyzji z uwagi na fakt, że decyzja ta w chwili obecnej niewątpliwie narusza słuszny interes strony. W rozpoznawanej sprawie nie było zaś kwestionowane to, że mąż I. S. w dniu [...] kwietnia 2004 r. został zarejestrowany w Krajowym Systemie Ewidencji Producentów i został mu nadany numer identyfikacyjny. Skarżąca, jak wyjaśniła na rozprawie przed Sądem, wprawdzie nie wyrażała zgody na powyższy wpis, jednakże również temu wpisowi się nie sprzeciwiła. Kwestie związane z rodzajem ustroju majątkowego obowiązującego małżonków i ewentualnym posiadaniem oddzielnych gospodarstw rolnych, stanowiących majątek osobisty, dla prawidłowego zastosowania art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie miały natomiast zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Skoro więc w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie było podstaw prawnych do nadania skarżącej odrębnego numeru identyfikacyjnego, zatem rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest zgodne z prawem. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.