III SA/Kr 479/09
WyrokWSA w Krakowie2010-01-13
Skład orzekający: Wojciech Wołek, Elżbieta Kremer, Krystyna Kutzner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewóz dzieci do szkoły, realizowany na podstawie umowy cywilnoprawnej z gminą, gdzie harmonogram i trasa są ustalane przez dyrektorów szkół, można zakwalifikować jako przewóz regularny specjalny w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, wymagający uzyskania zezwolenia?Ratio decidendi
Przewóz dzieci do szkoły, realizowany na podstawie umowy z gminą, gdzie harmonogram i trasa są ustalane przez dyrektorów szkół, można zakwalifikować jako przewóz regularny specjalny, nawet jeśli sposób jego wykonywania nie w pełni odpowiada zasadom określonym dla przewozów regularnych. Kluczowe jest, że przewóz dotyczy określonej grupy osób, odbywa się w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, co wypełnia definicję z art. 4 pkt 9 ustawy o transporcie drogowym. Brak wymaganego zezwolenia na taki przewóz stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na spółkę A S.A. za wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia. Spółka dowoziła dzieci do szkoły na podstawie umowy z gminą, a harmonogram i trasa były ustalane przez dyrektorów szkół. Organy administracji uznały ten przewóz za regularny specjalny, wymagający zezwolenia, podczas gdy spółka twierdziła, że nie spełnia on cech przewozu regularnego specjalnego i nie wymagał zezwolenia.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Tadeusz Wołek spr. Sędziowie : WSA Elżbieta Kremer NSA Krystyna Kutzner Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi "A" S.A. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 9 kwietnia 2009 r. nr : [...] w przedmiocie kary pieniężnej s k a r g ę o d d a l a .
Komendant Powiatowy Policji decyzją nr [...] z dnia [...] 2009r. nałożył na A S.A. karę pieniężną w kwocie 6000 zł za wykonywanie w dniu 4 grudnia 2008r. transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia - na podstawie art. 92 ust. 1 i 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym oraz pkt. 2.1 załącznika do ustawy.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 4 grudnia 2008 r. w miejscowości B., kierujący autobusami marki Dab o numerze rejestracyjnym [...] oraz marki Autosan o numerze rejestracyjnym [...], wykonując transport drogowy osób na linii regularnej poprzez dowóz dzieci do Zespołu Szkół w B. w trakcie kontroli drogowej nie okazali wypisu z zezwolenia na wykonywanie przewozu regularnego specjalnego.
W trakcie postępowania przesłuchano kontrolowanych kierowców, którzy zeznali, że dowóz dzieci do szkoły odbywa się regularnie na podstawie harmonogramu, który otrzymali od pracodawcy, że pracodawca wyposażył ich jedynie w wypis z licencji, ponieważ zezwolenie na linię regularną specjalną jest w trakcie załatwiania. Jak wynika z zeznań kierowców wykonują oni przewóz osób w zakresie dowozu dzieci do szkoły o stałych i określonych w harmonogramie jazdy godzinach oraz na stałej trasie przejazdu.
W toku postępowania przesłuchano zastępcę Dyrektora Zespołu Szkół, który zeznał, że dowóz dzieci do Szkoły jest realizowany na podstawie umowy zawartej z urzędem Gminy. W dniu 4 grudnia 2008r. przewoźnik dowoził dzieci do szkoły zgodnie z ustalonym w pierwszych dnia września 2008 r. harmonogramem, w którym dokładnie określono: czas odjazdu i przyjazdu do szkoły wraz z określoną ilością osób, przystanki, z których dzieci są zabierane, czas odjazdu z poszczególnych przystanków wraz z liczbą dzieci, jaka z nich korzysta oraz stały przebieg trasy. Zeznał też, że okazjonalny przewóz dzieci odbywa się sporadycznie w czasie wyjazdów do kina czy teatru, lecz w dniu kontroli taki przewóz nie odbywał się dla ZS.
Zeznania i dowody nie pozwoliły na potraktowanie wykonywania transportu osób, jako przewóz okazjonalny.
A S.A. odwołała się od powyższej decyzji. Strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.
Strona podniosła, że dowóz dzieci odbywa się w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z Gminą i na warunkach tam określonych. Na podstawie tej umowy strona realizuje dowóz dzieci do szkół na podstawie harmonogramu indywidualnie ustalanego z dyrektorami poszczególnych szkół, jak również w ramach konkretnych indywidualnych zamówień. Skoro umowa dotyczy dowozu dzieci do szkoły, to konieczne jest ustalenie przystanków, z jakich dzieci będą dowożone jak i godzin odjazdów, gdyż zajęcia szkolne rozpoczynają się i kończą o określonych godzinach. Zleceniodawca w tym przypadku Gmina, a właściwie poszczególni dyrektorzy szkół, określają warunki, na jakich realizowany będzie dowóz dzieci do szkół, określając między innymi trasę przejazdu, przystanki, jak i godziny kursowania autobusów. W ramach umowy przewoźnik zobowiązany jest także wykonywać inne okazjonalne przewozy, jak do kina, teatru, czy na basen. Takie okazjonalne przewozy odbywają się sporadycznie. Istotne jest jednak, że na podstawie umowy to zleceniodawca ustala warunki, na jakich realizowany będzie przewóz dzieci, a nie przewoźnik samodzielnie określa trasę przejazdu, jaki i rozkład jazdy.
Przywołując treść art. 4 pkt 7 oraz pkt 9 ustawy o transporcie drogowym strona podniosła, że z zestawienia tych przepisów można sformułować definicję przewozu regularnego specjalnego, zgodnie z którą jest to przewóz niepubliczny dotyczący określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób, posiadający cechy przewozu regularnego określone w art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym. Pogląd ten, ugruntowany jest w orzecznictwie (wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2007 r., sygn. akt l OSK 1274/06, wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2007 r., l OSK 1306/06, wyrok NSA z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 82/08).
W związku z tym, nie każdy przewóz wykonywany regularnie, jest przewozem regularnym specjalnym. "Cechą charakterystyczną dla przewozów regularnych specjalnych jest w istocie dominująca pozycja przewoźnika w stosunku do podmiotów, korzystających z tej usługi. Przewoźnik w takich sytuacjach ustala cennik, godziny odjazdów, miejsce w których usytuowane są przystanki. Natomiast potencjalny klient jest, co do zasady związany tymi ustaleniami. Mówiąc najogólniej dyspozycyjność przewoźnika w stosunku do podmiotu zlecającego wykonywanie usługi, oznaczająca możliwość każdoczesnej zmiany ustalonych wcześniej zasad, niejako wyklucza możliwość przyjęcia, że w danym przypadku mamy do czynienia z przewozem regularnym." (wyrok NSA z dnia 18.06.2008 r. sygn. akt 180/08). W powyższym wyroku NSA wskazał również, iż do zakwalifikowania danego przewozu jako regularnego specjalnego nie wystarczy, by ten wykonywany był regularnie, bez spełnienia dodatkowych przesłanek, o których mowa w art. 4 ust. 7 u.o.t.d.. NSA podkreślił jednocześnie, że nie można, co prawda z góry wykluczyć, że dowożenie dzieci do szkół przybierze postać przewozów regularnych specjalnych, ale wystąpi to wówczas, gdy spełnione zostaną podstawowe przesłanki prawne w tym zakresie. Niemniej jednak tego rodzaju przewóz z zasady nie ma takiego charakteru.
W związku z tym organ błędnie ustalił stan faktyczny w sprawie przyjmując, iż wykonywany przez przewoźnika dowóz dzieci do szkoły w miejscowości B. jest przewozem wykonywanym w ramach regularnej linii specjalnej, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa.
Z umowy jednoznacznie wynika, że to dyrektorzy szkół ustalają harmonogram przewozów, który w każdej chwili może ulec zmianie, w zależności od potrzeb zleceniobiorcy. Pomimo więc, że dowóz dzieci do szkół nosi w tym przypadku znamiona regularności, to jednak nie spełnia pozostałych kryteriów, koniecznych do uznania go za przewóz regularny specjalny. W związku z tym kierowcy wykonujący w dniu 4 grudnia 2008 r. dowóz dzieci do szkoły nie mieli obowiązku posiadania przy sobie zezwolenia na wykonywanie przewozu regularnego specjalnego, gdyż nie wykonywali takiego przewozu. Odnośnie twierdzenia kierowców, iż zezwolenie jest w trakcie załatwiania, strona podniosła, że nigdy nie występowała o wydanie zezwolenia na linię regularna specjalną obejmującą trasę dowozu dzieci do szkoły w miejscowości B.
Wobec powyższego brak jest przesłanek do uznania, że naruszony został art. 18 ust. 1 u.o.t.d., a więc nałożona kara pieniężna jest całkowicie bezpodstawna.
Komendant Wojewódzki Policji decyzją nr [...] z dnia 9 kwietnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przywołał definicje ustawowe przewozu regularnego i regularnego specjalnego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym zawarte w treści art. 4 pkt. 7 oraz pkt 9 ustawy o transporcie drogowym. W świetle tej definicji ustawowej organ l instancji, w ocenie organu odwoławczego, poczynił prawidłowe ustalenia uznając, że przewóz wykonywany przez skarżącą, w dniu kontroli na rzecz Gminy, był przewozem regularnym specjalnym. Usługa wykonywana była w ramach zawartej w dniu 20 sierpnia 2008 r., pomiędzy Gminą a Spółką, umowy na usługę transportową - przewóz osób. Zgodnie z treścią §1 tej umowy Burmistrz Gminy zlecił Spółce A SA w K. wykonywanie dowozu i odwozu dzieci szkolnych wraz z opieką do Zespołu Szkół w B. ustalając przy tym dodatkowo ilość dziennych kursów, długość trasy oraz ilość przewożonych dzieci. Ponadto w umowie znalazł się zapis wskazujący Dyrektora placówki, jako osobę, która ustala godziny przewozu dzieci.
Organ odwoławczy podkreślił, że kierowcy, którzy w dniu 4 grudnia 2009 r. byli kontrolowani zeznali, że wykonują przedmiotową usługę od 1 września 2008 r. o stałych porach i na stałej trasie przejazdu. Podnoszona przez stronę okoliczność wskazującą na dominującą rolę zleceniodawcy względem zleceniobiorcy, w ocenie organu odwoławczego, nie miała znaczenia dla prawidłowego zakwalifikowania przewozów, jako regularnych specjalnych. Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że te przewozy miały charakter regularnych specjalnych, gdyż wykonywane były w dniach nauki szkolnej, regularnie i dotyczyły tylko określonej grupy uczniów.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że nałożona przez organ I instancji kara pieniężna w wysokości 6.000 zł była zgodna z obowiązującymi przepisami tj. ustawą z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz przepisem zawartym pod poz. 2.1. załącznika do ustawy dot. wykazu oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia w transporcie drogowym.
A S.A. na powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego art. 18 w zw. z art. 4 pkt 7 i 9 ustawy o transporcie drogowym oraz przepisów postępowania tj. art. 7, 77 §1 i art. 80 kpa i wniosła o jej uchylenie.
Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu strona skarżąca podniosła ponadto, że podstawową cechą przewozów regularnych specjalnych jest ich regularność na co powołują się organy obu instancji. Tymczasem przewóz dzieci, podczas którego doszło do kontroli przewoźnika nie posiada cechy regularności w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym.
Z okoliczności ustalonych przez organy nie wynika, aby przewóz odbywał się wg ustalonego rozkładu jazdy, rozumianego w taki sposób, że autobus o określonej, zawsze stałej godzinie przyjeżdża na przystanek (oznakowany zgodnie z ustawą) w określonej miejscowości. Ponadto, w harmonogramie nie zostały też określone przystanki, a z żadnego dowodu nie wynika, aby autobus szkolny zatrzymywał się na przystankach w rozumieniu art. 4 p. 8a ustawy o transporcie drogowym, oznakowanych zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Tymczasem wymóg zatrzymywania się pojazdów na przystankach w rozumieniu ustawy jest jedną z cech przewozu regularnego. Nie zostało też wykazane, aby został ustalony dla pasażerów jakikolwiek cennik opłat za przejazd, ani aby został on podany do ich wiadomości. Przeciwnie, z poczynionych ustaleń wynika, że przejazdy były dla pasażerów bezpłatne, ogół kosztów ustalony i ponoszony był zgodnie z umową zawartą z Gminą. W tej sytuacji nie sposób uznać, że przewóz posiadał określoną w ustawie o transporcie drogowym cechę regularności.
Jak podkreślono w wyroku NSA z dnia 21 sierpnia 2007 r., sygnatura I OSK 1274/06, "regularność, o której mowa w art. 4 punkt 7 ustawy o transporcie drogowym, musi "przekładać się" na możliwość ustalenia stałego i niezmiennego rozkładu jazdy, powiązanego z zatrzymywaniem się na określonych w nim przystankach, który to rozkład jazdy mógłby być trwale zaakceptowany przez organ udzielający zezwolenia na przewozy regularne, zgodnie z art. 18, 20 i 22 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. Natomiast w przedmiotowej sprawie ustalenie rozkładu jazdy w rozumieniu ustawy jest, co do zasady, niemożliwe."
Fakt, iż w pewnym okresie czasu, można było zauważyć powtarzalność godzin odjazdu i miejsc zabierania dzieci przez przewoźnika nie jest jeszcze tożsamy z przyjęciem, że mamy do czynienia z cechą regularności w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Godziny odjazdu oraz miejsca w każdej chwili mogły ulec zmianie, a przede wszystkim mogły być na bieżąco modyfikowane przez dyrektorów szkół. Tym samym, tzw. harmonogram jazdy przewoźnika w przedmiotowym stanie faktycznym nie był i nie jest harmonogramem stałym ustalanym przez przewoźnika. Okoliczność, że z uprawnienia do zmiany godzin i miejsc odjazdu autobusów nie korzystano zbyt często, nie powinna mieć znaczenia dla sytuacji prawnej przewoźnika.
Ponownie odwołując się do stanowiska zawartego w wyroku NSA z dnia 18.06.2008 r. sygn. akt 180/08, strona skarżąca zarzuciła, że w związku z tym organ błędnie ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie i wadliwie ocenił zebrany materiał dowodowy przyjmując, iż wykonywany przez przewoźnika dowóz dzieci do szkoły w miejscowości B. jest przewozem wykonywanym w ramach regularnej linii specjalnej, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.
Wobec powyższego brak jest jakichkolwiek przesłanek do uznania, że naruszony został art. 18 ust. 1 u.o.td., a więc nałożona kara pieniężna jest całkowicie bezpodstawna.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wskazał, że punktem wyjścia jest określenie przewozu regularnego, w związku z czym należy zwrócić uwagę, że ustawodawca definiując go w art. 4 pkt 7 wskazał, że spełnione muszą być następujące przesłanki: 1. przewóz osób i ich bagażu, 2. w określonych odstępach czasu, 3. określonymi trasami, 4. na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym i w ustawie Prawo przewozowe. Jedyną cechą odróżniającą przewozy regularne specjalne zdefiniowane w art. 4 pkt 9 jest ich niepubliczny charakter, tj. przewożenie określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób. Ponieważ nie ma wątpliwości, że kontrolowany przewóz dotyczył określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób, dalsze rozważania należy skupić na cechach definiujących przewóz regularny w ogóle.
Zasadnicze znaczenie w tym zakresie ma ustalenie, czy wykonywanie przewozu "na zasadach określonych w ustawie i w ustawie Prawo przewozowe" jest elementem definicji przewozu regularnego, czy też nakazem, aby przewoźnik wykonujący przewozy osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami stosował się do zasad określonych w ustawie.
W odniesieniu do przewozu osób zasady te zostały wymienione w rozdziale 3 ustawy o transporcie drogowym, zwłaszcza w art. 18b ust. 1, a należą do nich m.in.: obowiązek wykonywania przewozu autobusami spełniającymi określone wymagania techniczne, obowiązek ustalenia rozkładu jazdy i podania go do publicznej wiadomości, obowiązek dokonywania wymiany pasażerskiej tylko na wyznaczonych przystankach, obowiązek podania do publicznej wiadomości cennika opłat. Jest to wreszcie obowiązek wykonywania przewozu zgodnie z innymi warunkami określonymi w zezwoleniu.
"Zasady określone w ustawie" to jednak także wszystkie inne wymogi przewidziane ustawą o transporcie drogowym, jak np. wymóg zatrudniania tylko kierowców spełniających określone wymagania, obowiązek wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty dot. jego kwalifikacji i czasu pracy, obowiązek uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych itd.
Rozstrzygnięcie tego problemu skutkuje bądź sankcjonowaniem wykonywania przewozu z zaniechaniem przestrzegania ustawowych zasad, albo przeciwnie - uznaniem, że przewóz nie jest przewozem regularnym i nie podlega rygorom ustawy, ponieważ nie spełnia zasad określonych w ustawie.
Pogląd o zasadności definiowania przewozu, jako regularnego lub nie, poprzez spełnianie lub niespełnianie przewidzianych dla przewozu regularnego ustawowych wymogów znalazł wyraz w cytowanym w skardze wyroku NSA z dnia 21.08.2008r. sygn. II GSK 180/08. NSA stwierdza, bowiem: "Zatem, aby określony rodzaj przewozu uznać za regularny muszą być spełnione następujące przesłanki: rozkład jazdy określający godziny wykonywania przewozu, podanie tego rozkładu do publicznej wiadomości, przystanki, na których zgodnie z rozkładem odbywa się wsiadanie i wysiadanie pasażerów oraz cennik opłat podany do publicznej wiadomości, a także transport musi być wykonywany zgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu". Skoro natomiast określenia "przewóz regularny" z art. 4 pkt 7 i pkt 9 są tożsame, to przewóz jest przewozem regularnym specjalnym, gdy charakteryzuje się wspomnianymi cechami.
Konsekwencją takiego poglądu musiałoby być uznanie, że przewóz odbywający się np. bez rozkładu jazdy albo autobusem, który nie odpowiada warunkom technicznym wymaganym ze względu na rodzaj przewozu (art. 18b ust.1 pkt 1) nie jest przewozem regularnym i z tego powodu nie pociąga za sobą naruszenia ustawy. Dla ustalenia charakteru przewozu NSA nakazuje badać wolę stron umowy przewozu oraz jej cel, co stoi w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującym charakterem przepisów ustawy o transporcie drogowym, wobec których niezgodne z nimi postanowienia umowy są nieważne. Istotny dla stwierdzenia rodzaju przewozu jest, bowiem faktyczny sposób i rzeczywiste okoliczności jego wykonywania. NSA nie wyjaśnia ponadto, z jakich racjonalnych powodów informacja o rozkładzie jazdy i cenniku przewozu regularnego specjalnego musi być podana do publicznej wiadomości, skoro jest to przewóz niepubliczny, a opłata jest wnoszona przez zlecającego przewóz, jako wynagrodzenie zbiorcze.
Niejasne jest twierdzenie NSA o dominującej pozycji przewoźnika wobec podmiotu korzystającego z usługi, jako charakterystycznej dla przewozów regularnych specjalnych. W żadnym przepisie ustawy, tak o transporcie drogowym, jaki i w ustawie Prawo przewozowe, nie zapisano, że to przewoźnik ustala ceny przewozu, godziny odjazdu i usytuowanie przystanków. Stosownie do art. 22 ust.4 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca składając wniosek o wydanie zezwolenia przedkłada jedynie proponowany rozkład jazdy i schemat trasy z przystankami, a także uzgodnienia dotyczące zasad korzystania z przystanków przy drogach publicznych, ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby te propozycje wynikały z potrzeb podmiotu korzystającego z przewozów. Przede wszystkim jednak NSA nie wziął pod uwagę zmiany art. 4 pkt 7 wprowadzonej ustawą z dnia 29.07.2005r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 180, poz. 14977), w wyniku której z definicji przewozu regularnego wyeliminowane zostały cechy wskazywane przez Sąd, a zamiast tego ustawodawca wskazał na wykonywanie przewozu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami.
Tezy zawarte w tym wyroku nie mogą, więc mieć przesądzającego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Organy Policji zajmują stanowisko odmienne, zgodnie z którym wykonywanie przewozu osób w określonych odstępach czasu i określonymi trasami (w tym znaczeniu regularnych) i nie podlegających wyłączeniu spod działania ustawy na podstawie art. 3 ust. 1, podlega kontroli pod względem przestrzegania zasad określonych w rozdziale 3 ustawy o transporcie drogowym, a stwierdzenie ich nieprzestrzegania skutkuje nałożeniem kary pieniężnej. Innymi słowy - przewoźnik decydujący się na wykonywanie przewozów czy to o cechach przewozu regularnego, czy regularnego specjalnego, jest zobowiązany do uzyskania zezwolenia i spełnienia obowiązków określonych w art. 18b ust. 1.
Bez wpływu na takie stanowisko pozostaje fakt zawarcia umowy, na podstawie której realizowany jest przewóz, bowiem zawsze jest to cywilnoprawna umowa przewozu, o której mowa w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 50, poz. 601 ze zm.). W przypadku przewozów publicznych jest to umowa przez przystąpienie (art. 16 ust. 1 ustawy Prawo przewozowe), a w przypadku przewozów niepublicznych, takich jak przewóz regularny specjalny, jest to umowa ramowa, zawierana z przewoźnikiem przez podmiot organizujący przejazd określonej grupy osób. Jest to zgodne z art. 19 ustawy Prawo przewozowe, stanowiącym: "Umowę grupowego przewozu osób zawiera z przewoźnikiem organizator takiego przewozu, zwany dalej "organizatorem".
Wskazanie przez strony tej umowy trasy, dni i godzin przejazdu nie oznacza, że okoliczności te nie mogą podlegać uzgodnieniu w trybie ustawy o transporcie drogowym, którego celem jest koordynacja przejazdów wykonywanych przez różnych przewoźników, wyznaczenie miejsc, w których pasażerowie mogą bezpiecznie wsiadać i wysiadać z autobusu, bez stwarzania zagrożenia dla siebie i innych uczestników ruchu drogowego.
Kontrolowany przewóz odbywał się według harmonogramu określającego przebieg tras, godziny przewozu uczniów Zespołu Szkół w B. oraz ich liczbę w roku szkolnym 2008/2009. Z zeznań kierowców autobusów wynika, że wykonywali przewozy zgodnie z tym harmonogramem o stałych porach i stałymi trasami. W ten sposób udowodnione zostało, że przewóz dotyczył określonej grupy osób w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, a więc zawierał cechy przewozu regularnego specjalnego, jakkolwiek jego wykonywanie odbywało się niezgodnie z zasadami określonymi w ustawie. Strona skarżąca nie wykazała natomiast, aby kiedykolwiek harmonogram przewozu ulegał zmianie, albo, aby strony umowy uzgadniały każdorazowo godziny i trasę przejazdu, co nadawałoby mu charakter przewozu okazjonalnego.
W przedłożonych wraz z odpowiedzią na skargę aktach postępowania administracyjnego znajduje się kopia umowy zawartej w dniu 20 sierpnia 2008r. pomiędzy Gminą, jako zleceniodawcą a A SA, jako zleceniobiorcą.
Zgodnie z treścią §1 tej umowy Burmistrz Gminy zlecił Spółce A SA w K. wykonywanie dowozu i odwozu dzieci szkolnych wraz z opieką do Zespołu Szkół w B. ustalając przy tym ilość dziennych kursów, długość trasy oraz ilość przewożonych dzieci. Ponadto w § 1 umowy znalazł się zapis wskazujący Dyrektora placówki, jako osobę, która ustala godziny dowozu i odwozu dzieci. W § 2 i 3 umowy określono, sposób wyliczenia zapłaty z tytułu wykonania usługi na podstawie tzw. miesięcznych zestawień zbiorczych potwierdzanych przez Dyrektora Szkół uzależniony od ilości przejechanych kilometrów. W § 4 określono termin rozpoczęcia wykonania usługi na 1 września 2008 r.
W aktach tych znajduje się także ustalony przez Dyrektora Zespołu Szkół w B. na rok szkolny 2008/2009 plan dowozu uczniów do szkół, w którym dokładnie określono: czas odjazdu i przyjazdu do szkoły wraz z określoną ilością osób, przystanki z których dzieci są zabierane, czas odjazdu z poszczególnych przystanków i przyjazdu na przystanki wraz z liczbą dzieci, jaka z nich korzysta oraz stały przebieg trasy.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Bezsporne w sprawie poddanej kontroli Sądu jest, że kontrolowany przewóz polegał na dowożeniu i odwożeniu uczniów do i ze szkół na podstawie umowy zawartej w dniu 20 sierpnia 2008r. pomiędzy Gminą, jako zleceniodawcą a A SA, jako zleceniobiorcą, a ponadto, że strona skarżąca wykonywała ten przewóz bez zezwolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007r., nr 125, poz.874).
Zgodnie z treścią §1 tej umowy Burmistrz Gminy zlecił Spółce A SA w K. wykonywanie dowozu i odwozu dzieci szkolnych wraz z opieką do Zespołu Szkół w B. ustalając przy tym ilość dziennych kursów, długość trasy oraz ilość przewożonych dzieci. Ponadto w § 1 umowy znalazł się zapis wskazujący Dyrektora placówki, jako osobę, która ustala godziny dowozu i odwozu dzieci. W § 2 i 3 umowy określono, sposób wyliczenia zapłaty z tytułu wykonania usługi na podstawie tzw. miesięcznych zestawień zbiorczych potwierdzanych przez Dyrektora Szkół uzależniony od ilości przejechanych kilometrów. W § 4 określono termin rozpoczęcia wykonania usługi na 1 września 2008 r.
Dyrektor Zespołu Szkół w B. ustalił na rok szkolny 2008/2009 plan dowozu uczniów do szkół, w którym dokładnie określono: czas odjazdu i przyjazdu do szkoły wraz z określoną ilością osób, przystanki z których dzieci są zabierane, czas odjazdu z poszczególnych przystanków i przyjazdu na przystanki wraz z liczbą dzieci, jaka z nich korzysta oraz stały przebieg trasy.
Bezspornym było także to, że kontrolowany przewóz odbywał się podstawie nie tylko wskazanej umowy, ale i powyższego planu.
Z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca posiadała licencje na wykonywanie transportu drogowego, której wypis okazano podczas kontroli.
Kwestią sporną pozostaje zakwalifikowanie tego przewozu, jako przewozu regularnego specjalnego, ponieważ zdaniem organów obu instancji, nie będąc przewozem wyłączonym przez art. 3 ust. 1 spod działania ustawy o transporcie drogowym, zaliczać się musi do jednej z kategorii przewozów określonych w tej ustawie. Zdaniem organów skarżąca, jako przewoźnik wykonując kontrolowany przewóz zakwalifikowany przez organy, jako przewóz regularny specjalny, oprócz licencji powinna uzyskać zezwolenie na wykonywanie przewozu regularnego specjalnego.
Ustawa o transporcie drogowym zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 określa zasady podejmowania i wykonywania: 1. krajowego transportu drogowego, 2. międzynarodowego transportu drogowego, 3. niezarobkowego krajowego przewozu drogowego, 4. niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego. Ustawa określa również odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego: przedsiębiorców i innych podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 a). Przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego w sytuacjach wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy, które nie dotyczą niniejszej sprawy.
Definicje pojęć używanych w ustawie zawarte są w art. 4. Krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób (...)(art. 4 pkt 1 ustawy). Zgodnie z:
- art. 4 pkt 7 ustawy, przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z dnia 15 listopada 1984r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2000 r. nr 50, poz. 601, ze zm.).
- art. 4 pkt 9 ustawy, przewóz regularny specjalny to niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób.
Regulacja ta mogłaby wskazywać, jeżeli uwzględnić zasadę jednakowej treści pojęć używanych w ramach tego samego aktu prawnego, że skoro ustawodawca posługuje się pojęciem "przewóz regularny", to znaczenie tego pojęcia użytego w różnych przepisach tego samego aktu prawnego, powinno być tożsame. Ta zasada wskazywałaby, że przewóz regularny specjalny określony w art. 4 ust 9 ustawy to niepubliczny przewóz określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób, spełniający wszystkie przesłanki przewozu regularnego, o jakim mowa w art. 4 pkt 7 ustawy, czyli w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym i w ustawie z dnia 15 listopada 1984r. - Prawo przewozowe. Taka wykładnia została przyjęta we wskazywanym przez stronę skarżącą i organ orzecznictwie sądów administracyjnych.
Uwzględniając zasady wykładni systemowej, należy uzupełnić powyższą definicję o treść art. 4 ust 1 ustawy w ten sposób, że przewóz regularny specjalny określony w art. 4 ust. 9 ustawy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, polegającej na niepublicznym przewozie określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób, spełniającym przesłanki przewozu regularnego, o jakim mowa w art. 4 pkt 7 ustawy a więc w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym i w ustawie Prawo przewozowe. Tak uzupełniona definicja pozwala na wyprowadzenie wniosku, ze zawarte w niej są dwa elementy dotyczące z jednej strony podejmowania a z drugiej strony wykonywania tej działalności gospodarczej.
Zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego określają przepisy zawarte w rozdziale 2 ustawy. Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego (art. 5 ust. 1 ustawy). W licencji określa się w szczególności: zakres transportu drogowego (art. 11 pkt 6 ustawy), rodzaj przewozów (art. 11 pkt 7 ustawy).
Licencja nie zastępuje zezwoleń wymaganych przepisami ustawy lub umów międzynarodowych (art. 12 ust. 3 ustawy).
Z kolei transport drogowy osób, jako jeden z rodzajów przewozów uregulowany został w przepisach zawartych w rozdziale 3 ustawy. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy wykonywanie przewozów regularnych i przewozów regularnych specjalnych wymaga zezwolenia w krajowym transporcie drogowym - wydanego, w zależności od zasięgu tych przewozów odpowiednio przez organy w tym przepisie wskazane. Nie wymaga uzyskania zezwolenia tymczasowe wykonywanie przewozów osób w przypadku klęsk żywiołowych lub wystąpienia zakłóceń w przewozach wykonywanych przez podmioty innych gałęzi niż transport drogowy (art. 18 ust 1a. ustawy) oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego, jeżeli zachodzą przesłanki wskazane w tym przepisie (art. 18 ust 3 ustawy). Przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego w sytuacjach wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy, które nie dotyczą niniejszej sprawy.
Powyższa regulacja zdaniem Sądu, w odniesieniu do niniejszej sprawy, wskazuje, że podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji, natomiast podjęcie i wykonywanie w ramach udzielonej licencji na wykonywanie transportu drogowego, przewozów regularnych oraz przewozów regularnych specjalnych osób, wymaga uzyskania także zezwolenia, o jakim mowa w art. 18 ust. 1 ustawy.
Stosownie do art. 20 Konstytucji RP w Polsce obowiązuje zasada swobody gospodarczej. Ograniczenia zasady swobody działalności gospodarczej przewiduje między innymi ustawa o transporcie drogowym skoro w art. 18 ust. 1 stanowi, że wykonywanie przewozów regularnych i przewozów regularnych specjalnych wymaga zezwolenia właściwego organu.
Obejściem przepisów ustawy jest jednak sytuacja, w której przewoźnik podejmuje działalność gospodarczą polegającą na wykonywanie niepublicznego regularnego przewozu określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób, w określonych odstępach czasu i określonymi trasami (art. 4 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 9 ustawy), uznając, że zwalnia go z obowiązku uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia określonego w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym na wykonywanie przewozu regularnego specjalnego, założony a następnie realizowany sposób wykonywania tego przewozu niezgodny z zasadami określonymi w art. 18 b ustawy w związku z art. 22 ust. 4 ustawy, ponieważ podważa to ratio legis wprowadzenia przez ustawę obowiązku uzyskania takiego zezwolenia.
Zasady wykonywania przewozów regularnych określone są w art. 18 b ustawy. Przepis ten określa, że:
1. Przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym wykonywane są według następujących zasad:
1) do przewozu używane są wyłącznie autobusy odpowiadające wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym;
2) rozkład jazdy jest podawany do publicznej wiadomości przez ogłoszenia na wszystkich wymienionych w rozkładzie jazdy przystankach lub dworcach autobusowych;
3) wsiadanie i wysiadanie pasażerów odbywa się tylko na przystankach określonych w rozkładzie jazdy;
4) należność za przejazd jest pobierana zgodnie z cennikiem opłat, a pasażer otrzymuje potwierdzenie wniesienia opłaty w postaci biletu wydanego zgodnie z przepisami o kasach rejestrujących;
5) w kasach dworcowych oraz w autobusie znajduje się dostępny do wglądu pasażerów opracowany przez przewoźnika lub grupę przewoźników regulamin określający warunki obsługi podróżnych, odprawy oraz przewozu osób, bagażu i rzeczy;
6) cennik opłat został podany do publicznej wiadomości przy kasach dworcowych oraz w każdym autobusie wykonującym regularne przewozy osób, przy czym cennik opłat musi także zawierać ceny biletów ulgowych: (...);
7) zgodnie z warunkami przewozu osób określonymi w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18.
2. Podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się:
1) używania do przewozu: a) innych pojazdów niż autobusy, b) autobusów nieodpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym;
2) korzystania z przystanków, na których nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy zawierająca także nazwę, adres siedziby przewoźnika i numer telefonu przewoźnika lub niezgodnie z podanymi w tej informacji dniami i godzinami odjazdów;
3) zabierania i wysadzania pasażerów poza przystankami określonymi w rozkładzie jazdy;
4) pobierania należności za przejazd niezgodnie z cennikiem opłat podanym do publicznej wiadomości pasażerów;
5) naruszania warunków przewozu osób określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18.
Zdaniem Sądu, nie została przez ustawodawcę dochowana zasada jednakowej treści pojęć używanych w ramach tego samego aktu prawnego w odniesieniu do pojęć przewozów regularnych i przewozów regularnych specjalnych. Należy, bowiem zauważyć, że przepisy dotyczące transportu drogowego osób zawarte w rozdziale 3 ustawy, nie regulują odrębnie kwestii treści zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych, natomiast określają treść zezwolenia bez jego odniesienia do przewozów regularnych czy też regularnych specjalnych. Z art. 20 ust. 1 ustawy wynika, że w takim zezwoleniu określa się w szczególności: 1) warunki wykonywania przewozów; 2) przebieg trasy przewozów, w tym miejscowości, w których znajdują się miejsca początkowe i docelowe przewozów; 3) miejscowości, w których znajdują się przystanki - przy przewozach regularnych osób. Załącznikiem do zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązujący rozkład jazdy (st. 1a). Jednakże w treści art. 22 ustawodawca odrębnie wskazał dokumenty dołączane do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym (ust. 1), oraz do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych (ust. 4).
W szczególności art. 22 ust. 1 określa, że do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym dołącza się:
1) proponowany rozkład jazdy uwzględniający przystanki, godziny odjazdów środków transportowych, długość linii komunikacyjnej, podaną w kilometrach, i odległości między przystankami, kursy oraz liczbę pojazdów niezbędnych do wykonywania codziennych przewozów, zgodnie z rozkładem jazdy;
2) schemat połączeń komunikacyjnych z zaznaczoną linią komunikacyjną i przystankami;
3) potwierdzenie uzgodnienia zasad korzystania z obiektów dworcowych i przystanków, dokonanego z ich właścicielami lub zarządzającymi;
4) zobowiązanie do zamieszczania informacji o godzinach odjazdów na tabliczkach przystankowych na przystankach;
5) cennik;
6) wykaz pojazdów, z określeniem ich liczby oraz liczby miejsc, którymi wnioskodawca zamierza wykonywać przewozy.
Z kolei art. 22 ust. 4 ustawy określa, że do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych w krajowym transporcie drogowym dołącza się:
1) informację określającą grupę osób, która będzie uprawniona do korzystania z przewozu;
2) proponowany rozkład jazdy uwzględniający przystanki, godziny odjazdów i przyjazdów środków transportowych, długość linii komunikacyjnej, podaną w kilometrach, i odległości między przystankami oraz liczbę pojazdów niezbędnych do wykonywania codziennych przewozów, zgodnie z rozkładem jazdy;
3) schemat połączeń komunikacyjnych z zaznaczoną linią komunikacyjną i przystankami;
4) potwierdzenie uzgodnienia zasad korzystania z obiektów dworcowych i przystanków innych niż zlokalizowanych przy drogach publicznych, ustalone z ich właścicielami lub zarządzającymi.
Z porównania treści art. 22 ust. 1 i 4 ustawy wynika, że ustawodawca w sposób szczegółowy i odmienny uregulował wymogi dotyczące dokumentów dołączanych do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych, oraz do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych w krajowym transporcie drogowym. To zdaniem Sądu, wskazuje na brak tożsamości pojęć przewozów regularnych i przewozów regularnych specjalnych w krajowym transporcie w tym znaczeniu, że przewóz regularny specjalny określony w art. 4 ust 9 ustawy to niepubliczny przewóz określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób, spełniający wszystkie przesłanki przewozu regularnego, o jakim mowa w art. 4 pkt 7 ustawy.
W szczególności ustawodawca zrezygnował w odniesieniu do dokumentów dołączanych do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych z zobowiązania do zamieszczania informacji o godzinach odjazdów na tabliczkach przystankowych na przystankach, cennika, wykazu pojazdów, z określeniem ich liczby oraz liczby miejsc, którymi wnioskodawca zamierza wykonywać przewozy. To właśnie o treść tych dokumentów ustawodawca skorygował zdefiniowane w art. 4 pkt 7 ustawy pojęcie przewozów regularnych w odniesieniu do zdefiniowanego w art. 4 pkt 9 ustawy pojęcia przewozów regularnych specjalnych. Ta korekta pozostaje w zgodzie z definicją z art. 4 pkt 9 ustawy o transporcie drogowym, że przewóz regularny specjalny to niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób. Nieracjonalne, bowiem byłoby, aby ten rodzaj przewozu z uwagi na elementy definicji w tym przepisie określone skutkował obowiązkiem zamieszczania przez przewoźnika informacji o godzinach odjazdów na tabliczkach przystankowych na przystankach czy też uprzedniego ustalania przez przewoźnika cennika, sporządzania wykazu pojazdów, z określeniem ich liczby oraz liczby miejsc, którymi wnioskodawca zamierza wykonywać przewozy. Należy zauważyć, w odniesieniu do niniejszej sprawy, że wszystkie te elementy zostały objęte umową zawartą w dniu 20 sierpnia 2008r. pomiędzy Gminą, jako zleceniodawcą a A w K. SA, jako zleceniobiorcą. Powyższe wskazuje, że nie wszystkie zasady wykonywania przewozów regularnych określone w art. 18 b ustawy odnoszą się do wykonywania przewozów regularnych specjalnych.
Ponadto, w wydanym na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 8 czerwca 2004r. w sprawie wzorów zezwoleń na wykonywanie krajowych i międzynarodowych przewozów drogowych osób oraz wypisów z zezwoleń (Dz.U. z 2004 r., nr 144, poz.1519) zgodnie z treścią § 1, określono odrębnie wzory zezwoleń na wykonywanie przewozów osób: 1) regularnych w krajowym transporcie drogowym - w załączniku nr 1 do rozporządzenia; 2) regularnych specjalnych w krajowym transporcie drogowym - w załączniku nr 2 do rozporządzenia. We wzorze w załączniku nr 2 zastrzeżono, że zezwolenie jest ważne wraz z obowiązującym rozkładem jazdy.
Powyższa regulacja wskazuje na prawidłowość wykładni przepisów ustawy dokonanej w sprawie przez organy obu instancji, że dla uznania, iż przedmiotowe przewozy miały charakter regularnych specjalnych, wystarczającym było to, że wykonywane były regularnie i dotyczyły tylko określonej grupy uczniów. tj. przewożenia określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób spełniającym przesłanki przewozu regularnego, o jakim mowa w art. 4 pkt 7 ustawy a więc w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym i w ustawie z dnia 15 listopada 1984r. - Prawo przewozowe.
Zdaniem Sądu, wykonywanie przewozu osób nie podlegającego wyłączeniu spod działania ustawy na podstawie art. 3 ust. 1, podlega kontroli pod względem przestrzegania zasad określonych w rozdziale 3 ustawy o transporcie drogowym, a stwierdzenie ich nieprzestrzegania skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w sytuacji, gdy przewoźnik decydujący się na wykonywanie przewozów czy to o cechach przewozu regularnego, czy regularnego specjalnego, jest zobowiązany do uzyskania zezwolenia i spełnienia obowiązków określonych w art. 18b ust. 1. Jeżeli natomiast wykonywany jest przewóz osób jak w sprawie poddanej kontroli Sądu - w ramach przewozu regularnego specjalnego bez spełnienia obowiązku uzyskania przez takiego przewoźnika stosownego zezwolenia, to brak takiego zezwolenia skutkuje nałożeniem kary pieniężnej, niezależnie od tego czy sposób wykonywania takiego przewozu odbywa się zgodnie czy niezgodnie z zasadami określonymi w ustawie.
Kontrolowany przewóz odbywał się według harmonogramu określającego przebieg tras, godziny przewozu, uczniów Zespołu Szkół w B. oraz ich liczbę w roku szkolnym 2008/2009. Z zeznań kierowców autobusów wynika, że wykonywali przewozy zgodnie z tym harmonogramem o stałych porach i stałymi trasami. W ten sposób przewóz dotyczył określonej grupy osób w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, a więc zawierał cechy przewozu regularnego specjalnego, jakkolwiek jego wykonywanie odbywało się niezgodnie z zasadami określonymi w ustawie a w szczególności w odniesieniu do obowiązku uzyskania stosownego zezwolenia.
Podstawową cechą odróżniającą przewozy regularne specjalne zdefiniowane w art. 4 pkt 9 od przewożów regularnych zdefiniowanych w art. 4 pkt 7 ustawy, jest ich niepubliczny charakter, tj. przewożenie określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób. Ponieważ nie ma wątpliwości, że kontrolowany przewóz dotyczył określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób, zdaniem Sądu wykonywanie przewozu "na zasadach określonych w ustawie i w ustawie Prawo przewozowe" jest elementem definicji przewozu regularnego, ale i jednocześnie nakazem, aby przewoźnik wykonujący przewozy osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami stosował się do zasad określonych w ustawie. Wśród których to zasad znajduje się także określony przepisem art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy obowiązek uzyskania stosownego zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych, jeżeli przewóz dotyczyć ma określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób, w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, a więc zawiera cechy przewozu regularnego specjalnego, jakkolwiek jego wykonywanie z woli przewoźnika odbywa się lub będzie się odbywać niezgodnie z zasadami określonymi w ustawie.
Błędną jest odmienna wykładnia przyjmująca, że wykonywanie niepublicznego regularnego przewozu określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób, w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, zwalnia z obowiązku uzyskania stosownego zezwolenia określonego w art. 18 ust 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, skoro nie zawiera cech przewozu regularnego specjalnego z powodu tego, iż jest wykonywany niezgodnie zasadami wykonywania przewozów regularnych określonymi w ustawie o transporcie drogowym i w ustawie Prawo przewozowe. Taka wykładnia prowadziłaby, bowiem do sytuacji, w której przewoźnik podejmujący bez uzyskania stosownego zezwolenia przewóz regularny specjalny osób i wykonujący go w sposób sprzeczny z ustawowymi zasadami wykonywania tego przewozu nie podlegałby karze określonej w ustawie, natomiast przewoźnik posiadający takie zezwolenie i wykonujący go w sposób sprzeczny z zasadami wykonywania tego przewozu określonymi w ustawie podlegałby karze określonej w ustawie.
Wykonywanie niepublicznego regularnego przewozu określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób, w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, nie pozbawia takiego przewozu cech przewozu regularnego specjalnego określonego w art. 4 ust. 9 ustawy wymagającego uzyskania stosownego zezwolenia wynikającego z art. 18 ust 1 ustawy tylko dlatego, że sposób wykonywania tego przewozu był sprzeczny z ustawowymi zasadami wykonywania tego przewozu.
Należy też zauważyć, że pod poz. 2.1. załącznika do ustawy dot. wykazu oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia w transporcie drogowym ustawodawca określił naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia natomiast w pozostałych pozycjach poz. 2 określił inne naruszenia jak
- 2.2 wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonym w zezwoleniu,
- 2.3. wykonywanie transportu drogowego osób przez posiadającego odpowiednie zezwolenie bez obowiązującego rozkładu jazdy,
2.4. wykonywanie transportu drogowego osób w zakresie przewozów regularnych pojazdem innym niż autobus,
2.5. wykonywanie transportu drogowego osób autobusem, który nie odpowiada warunkom technicznym autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu osób,
Ponadto zgodnie z art. 22a ustawy:
- ust 1 ustawy: organy, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 d: mogą odmówić udzielenia lub zmiany zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym, w przypadku wystąpienia jednej z następujących okoliczności: wnioskodawca nie przestrzega warunków określonych w posiadanym już zezwoleniu lub wykonuje przewozy niezgodnie z posiadanym zezwoleniem.
- ust. 2. Organy, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1, mogą odmówić udzielenia zezwolenia lub zmiany zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a i d.
Ustawodawca przewidział także możliwość wygaśnięcia lub cofnięcia zezwolenia. Zgodnie z art. 24 ust. 4 pkt 2 ustawy zezwolenie cofa się w razie: naruszenia lub zmiany warunków, na jakich zezwolenie zostało wydane oraz określonych w zezwoleniu.
W razie odmowy udzielenia zezwolenia, wygaśnięcia zezwolenia lub jego cofnięcia, przewoźnik podejmujący pomimo tego wykonywanie przewozu regularnego lub regularnego specjalnego w sposób niezgodny z zasadami określonymi w ustawie o transporcie drogowym i w ustawie prawo przewozowe, wykładnia przepisów wskazywana przez stronę skarżącą prowadziłaby do sytuacji, w której niemożliwe byłoby ukaranie takiego przewoźnika za taki sposób podjęcia i wykonywania przewozu, co również sprowadzałoby się do obejścia przepisów ustawy.
Reasumując zdaniem Sądu, trafnie organ odwoławczy stwierdził w zaskarżonej decyzji, że nałożona przez organ I instancji kara pieniężna w wysokości 6.000 zł była zgodna z obowiązującymi przepisami tj. ustawą z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz przepisem zawartym pod poz. 2.1. załącznika do ustawy dot. wykazu oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia w transporcie drogowym.
Z przytoczonych powyżej przyczyn Sąd zauważa, mając na uwadze ustalony stan faktyczny sprawy, że nie ma do niego zastosowania odmienny pogląd orzecznictwa sądów administracyjnych zawarty we wskazywanych przez stronę skarżącą i organ orzeczeniach.
Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ kontrola przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło