II SA/Sz 1297/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości oddala skargę. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r.,[...] , na podstawie art. 93 ust 1 i ust. 4, art. 96 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 97 ust. 3 pkt 1 i ust. 5 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 kpa - z urzędu zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej działką ewidencyjną: nr [...] o pow.[...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym nr [...] miasta K. zapisanej w księdze wieczystej nr [...] na działki ewidencyjne: - nr [...] o pow. [...] ha - przeznaczona pod ulicę gminną klasy zbiorczej, - nr [...] o pow. [...] ha - przeznaczona pod teren głównej podstacji transformato-rowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powyższa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa i została oddana w użytkowanie wieczyste E. Podział nieruchomości został dokonany z urzędu, ponieważ był niezbędny do realizacji celu publicznego jakim zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest wydzielenie gruntów pod drogę publiczną kategorii gminnej. Wstępny projekt podziału działki został pozytywnie zaopiniowany postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. Organ podkreślił, że proponowany podział jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w obszarze zawartym między ulicami P., K. i W., G., S., D. oraz terenem linii kolejowej relacji K. – B., zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w Koszalinie Nr XV/152/2007 z dnia 25 października 2007r. (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego Nr 116, poz. 13568). Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wydzielone części nieruchomości mają następujące przeznaczenie: 1) nowo powstała działka ewidencyjna nr [...] przeznaczona jest pod ulicę gminną klasy zbiorczej - symbol [...], 2) nowo powstała działka ewidencyjna nr [...] przeznaczona jest pod teren głównej podstacji transformatorowej - symbol [...]. Następnie organ wyjaśnił, że integralną częścią decyzji są: załącznik nr [...] -mapa z projektem podziału, i załącznik nr [...] - wykaz zmian danych ewidencyjnych. Załączniki zostały sporządzone przez geodetę R. K., posiadającą uprawnienia zawodowe. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. Spółka w G. Oddział w K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Odwołująca się Spółka zarzuciła: błędną ocenę stanu faktycznego sprawy przez niewłaściwe przyjęcie, że podział nieruchomości oznaczonej działką ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha na działki ewidencyjne: nr [...] o pow. [...] ha przeznaczona pod ulicę gminną klasy zbiorczej i nr [...] o pow. [...] ha – przeznaczona pod teren głównej podstacji transformatorowej, jest niezbędny do celu publicznego, o którym mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2630 ze zm.). W uzasadnieniu odwołująca się Spółka podniosła, że na działce nr [...] usytuowany jest obecnie obiekt Stacji [...] "G.". Stacja ta jest obiektem celu publicznego, stanowi bowiem podstawowe i jedyne "źródło" dostawy energii elektrycznej dla około [...] tyś. mieszkańców K. oraz instytucji, zakładów przemysłowych i wielkich odbiorców (w tym Kotłownia na ul S., Zakład Gazowniczy, Jednostka Wojskowa, klinika przy ul S., centrum handlowe F.). Z obiektu tego wychodzi szereg linii kablowych o napięciu [...] zasilających kilkadziesiąt stacji transformatorowych na terenie miasta, które zostały zlokalizowane za zgodą zarządcy dróg w oparciu o stosowne decyzje. Spółka podniosła, że nie akceptuje dokonanego podziału działki nr [...] z następujących powodów: - realizacja jednej inwestycji celu publicznego uniemożliwia realizację innej działalności (już trwającej ) także celu publicznego jaką jest dostawa energii elektrycznej, - nie ma innych technicznych możliwości na wyniesienie istniejących urządzeń z projektowanej działki [...], jak też na zachowanie normatywnych odległości urządzeń istniejących (i projektowanych ) od projektowanej drogi. Brak pasa technicznego pod jakiekolwiek urządzenia techniczne w tym energetyczne linie. Taki podział jest sprzeczny ze sztuką budowlaną, - nowy podział działki wpływa na konieczność przebudowy urządzeń energetycznych, których koszty (nakłady ) już teraz można szacować na kilka milionów złotych. - podział działki skutkuje koniecznością kilkudniowego wyłączenia znacznej części miasta oraz odbiorców; - podział działki nie uwzględnia powyższych konsekwencji. Nie był też z odwołującą się Spółką uzgodniony, nie przedstawiono żadnych alternatywnych rozwiązań, jak też i szacowanych kosztów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. [...] na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 pkt 1 Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium w uzasadnieniu decyzji podniosło, że organ I instancji zgodnie z art. 97 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wszczął z urzędu postępowanie podziałowe, w celu wydzielenia nieruchomości niezbędnej do realizacji celu publicznego. Postępowanie takie może być wszczęte niezależenie od tego, komu przysługuje prawo własności do nieruchomości. Organ podkreślił, że wszczęcie postępowania podziałowego w takiej sytuacji jest dopuszczalne tylko po uprzednim przeznaczeniu części danej nieruchomości na cele publiczne w planie miejscowym, a w przypadku braku planu miejscowego, określenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy dla takiej części, w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 4 ust.1 i art. 2 pkt 1 oraz art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Bez wskazanych dokumentów planistycznych nie jest bowiem prawnie możliwa ingerencja w prawo własności poprzez dokonywanie ewidencyjnego podziału przedmiotów tych praw. W dalszej części uzasadniana decyzji Kolegium wskazało, że miejscowy plan jest aktem prawa miejscowego. Ustalenia tego planu kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Zagospodarowanie terenu przez osoby, do którego mają tytuł prawny odbywać się może zgodnie z ustaleniami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W ocenie Kolegium biorąc pod uwagę ustalenia planu miejscowego, który w ustaleniach podziałowych dotyczących terenu objętego podziałem, ustanowił zasadę podziału określoną w tekście i na rysunku planu, organ I instancji wydał w tym zakresie właściwe orzeczenie. Kolegium wskazało też, że ustawowo określonymi przesłankami warunkującymi dokonanie ewidencyjnego podziału nieruchomości, są: - zgodność z ustaleniami planu miejscowego, jeżeli nieruchomość jest objęta takim planem; - zgodność z przepisami odrębnymi, jeżeli nieruchomość nie jest objętą planem miejscowym; - zgodność z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nieruchomość nie jest objęta planem miejscowym; ale przed złożeniem wniosku o podział decyzja taka została wydana; - bezpośrednia lub pośrednia dostępność projektowanych do wydzielenia działek gruntu do drogi publicznej. Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie, postępowanie podziałowe nastąpiło w sytuacji istnienia aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego, zatem jest warunkowane zgodnością podziału nieruchomości z ustaleniami określonymi w planie miejscowym (art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Ponadto w postępowaniu opiniującym, które to postępowanie jest jednym z etapów postępowania podziałowego, organ I instancji w swoim postanowieniu z dnia [...] r., wyjaśnił, że biorąc pod uwagę ustalenia planu, projektowana do wydzielenia działka nr [...] jest przeznaczona pod ulice gminną (według planu o symbolu – [...]). Odnosząc się do argumentu Spółki o kolizji przyszłej realizacji celu publicznego na wydzielonej działce nr [...] z istniejącymi urządzeniami energetycznymi, Kolegium podniosło, że ten argument nie może być uwzględniony, gdyż w postępowaniu podziałowym w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami decydują wyłącznie przesłanki ustawowe. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła E. Spółka w G. Oddział w K., reprezentowana przez radcę prawnego S. O. Skarżąca Spółka zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, art. 7, - naruszenie interesu prawnego skarżącej polegającego na nieuwzględnieniu słusznego interesu E. w G. Oddziału w K. przy procedurze podziału nieruchomości dokonywanego z urzędu. Zarzucając powyższe naruszenie prawa, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ nie uwzględnił zarzutów skarżącej o kolizji przyszłej realizacji celu publicznego na wydzielonej działce [...] z istniejącymi urządzeniami elektroenergetycznymi, bowiem uznał, że postępowaniem podziałowym prowadzonym w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami decydują wyłącznie przesłanki ustawowe. Zdaniem strony skarżącej, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzje organów obu instancji nie zawierają jakiejkolwiek argumentacji zmierzającej do wykazania, że podział nieruchomości będzie niezbędny do realizacji celów publicznych. W dalszej części uzasadnienia skargi, skarżąca Spółka powołała się na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2008r. sygn. akt I SA/Wa 2023/07 – który Spółka w pełni podziela – że do dokonania podziału nieruchomości z urzędu nie wystarczy tylko wykazanie, że podział zmierza do realizacji celu publicznego i jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Z przepisu art. 97 ust.3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika bowiem, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Przepis ten konstruuje dodatkową przesłankę "niezbędności" podziału, która winna być wykazana przez inicjatora podziału będącego jednocześnie organem podział ten zatwierdzającym. Przesłanka "niezbędności" oraz przepis art. 7 kpa nakłada na organ właściwy w sprawach podziału obowiązek wyważenia dwóch przeciwstawnych sobie interesów: interesu publicznego (interesu społeczności lokalnej w urządzeniu i korzystaniu z poszerzonej drogi publicznej) i słusznego interesu strony (właściciela dzielonej nieruchomości). Skarżąca Spółka wskazała ponadto, że argumentacja faktyczna i prawna Kolegium całkowicie wyklucza analizę niezbędności podziału nieruchomości działki nr [...] – w kontekście osiągnięcia któregokolwiek z celów publicznych, w szczególności tych, o których mowa w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Spółki, przesłanka niezbędności jest kluczowym elementem decyzji zatwierdzającej z urzędu podział nieruchomości na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 powyższej ustawy. Istotna waga normatywna celu publicznego w kontekście trybu podziału dokonywanego z urzędu, nie może oznaczać przecież bezwarunkowej i automatycznej przewagi interesu publicznego (interesu społeczności lokalnej) nad interesem użytkownika wieczystego nieruchomości podlegającej podziałowi, zwłaszcza, gdy użytkownik wieczysty również realizuje istotny cel publiczny w rozumieniu art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W dalszej części uzasadnienia skargi, skarżąca Spółka powtórzyła argumenty przytoczone w odwołaniu, a dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej i związanymi z tym rozwiązaniami technicznymi podkreślając, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niemożność realizacji celu publicznego oraz, że nie ma alternatywnych możliwości technicznych na wyniesienie istniejących urządzeń elektroenergetycznych z projektowanej działki [...] w zgodzie z normatywnymi odległościami tych urządzeń od projektowanej drogi gminnej. Reasumując skarżąca Spółka wskazała, że organy nie wykazały w zgodzie z dyspozycją art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, aby podział nieruchomości był niezbędny do osiągnięcia celu publicznego oraz organy nie dokonały konfrontacji interesu publicznego uzasadniającego ten podział ze słusznym interesem skarżącej realizującej cel publiczny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§ 2). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na wstępie wskazać należy , że zgodnie z art. 93 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. Przez zgodność z ustaleniami planu ustawodawca rozumie zarówno zgodność dotyczącą przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust.2). Oznacza to, że dopuszczalny jest tylko taki podział nieruchomości, który gwarantuje, że działki gruntu powstałe w jego wyniku będą mogły być zagospodarowane zgodnie z celem przewidzianym dla tych gruntów w planie zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2002r. II SA/Łd 1093/01, ONSA 2004/1/15). Stosownie zaś do art. 97 powołanej wyżej ustawy postępowanie administracyjne w przedmiocie podziału nieruchomości może być wszczęte na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny (ust.1 i 2) na wniosek określonych organów administracji publicznej (ust.4) oraz z urzędu (ust.3 i 4). Z przepisów art. 97 i 98 tej ustawy wynika, że w zasadzie o tym, czy i w jaki sposób będzie podzielona nieruchomość, decyduje jej właściciel. Uprawnienia właściciela w tym zakresie mogą być ograniczone tylko wówczas, kiedy z mocy wyraźnego przepisu podział nieruchomości może być dokonany z urzędu lub na wniosek osoby, która nie jest właścicielem nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2000r. sygn. akt II SA/Gd 1024/99, LEX 44203). Podziału nieruchomości można dokonać z urzędu wyłącznie wtedy, gdy jest on niezbędny do realizacji celów publicznych (art. 97 ust.3 pkt 1 cytowanej ustawy), nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste (art. 97 ust.3 pkt 2 ustawy) lub gdy podział ma nastąpić w celu, o jakim mowa w art. 96 pkt 3-6 (art. 97 ust.4). W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że zachodzi przypadek wskazany w przepisie art. 97 ust.3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Celem publicznym jest bowiem wydzielenie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa i utrzymanie tych dróg (art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W niniejszej sprawie część działki nr [...] o pow. [...] ha stanowiąca własność Skarbu Państwa oddana w użytkowanie wieczyste E. S.A przewidziana została w obecnym planie zagospodarowania przestrzennego (uchwalonego Uchwałą Rady Miejskiej w Koszalinie Nr XV/152/2007 z dnia 25 października 2007r., Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego NR 116, poz. 13568 z dnia 26 listopada 2007r.) pod ulicę gminą klasy zbiorczej. Następnie działka nr [...] podzielona z urzędu decyzją na działkę nr [...] o pow. [...] ha przeznaczona pod ulicę gminną klasy zbiorczej i na działkę nr [...] o pow. [...] ha przeznaczona pod teren głównej podstacji transformatorowej. W tych okolicznościach, trafne jest stanowisko organów, że niewątpliwie mamy do czynienia z realizacją celu publicznego, jakim jest wydzielenie gruntów pod drogi publiczne lub budowa tych dróg (art. 97 ust.3 w związku z art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Skarżąca Spółka w skardze zarzuciła, że do dokonania podziału nieruchomości z urzędu nie wystarczy tylko wykazanie, że podział zmierza do realizacji celu publicznego i jest zgodny z ustaleniami planu. Zdaniem strony skarżącej, z przepisu art. 97 ust.3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Przepis ten konstruuje dodatkową przesłankę "niezbędności" podziału, która winna być wykazana przez inicjatora podziału będącego jednocześnie organem podział ten zatwierdzającym. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę poglądu tego nie podziela. Przepisy art. 97 ust.3 pkt 1 oraz art. 93 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie stanowią, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest to niezbędne do realizacji celów publicznych oraz jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. Nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej: (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2008r. I OSK 410/07, LEX nr 453975). Przywołany w skardze wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2008r. sygn. akt I SA/Wa 2023/07, w powyższej wykładni nie czyni wyłomu, jego treścią skład orzekający nie jest związany, jak również nie jest uprawniony do oceny zasadności wyrażonych w nim poglądów. Wyrok ten nie może być nawet potraktowany jako przykład interpretacji odmiennej, skoro wydany został na tle innego stanu faktycznego sprawy. Odnosząc się natomiast od zarzutu ograniczenia możliwości strony skarżącej wykorzystania przez nią nieruchomości będącej w jej użytkowaniu wieczystym, na której również realizowane są cele publiczne, należy wskazać, że kwestionowany podział nieruchomości jest konsekwencją treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustawodawca w art. 36 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) przewidział rozwiązania dla kolizji interesów, stanowiąc, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel lub użytkownik wieczysty może, z zastrzeżeniem ust.2 żądać od gminy: odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienie nieruchomości lub jej części. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako nieuzasadnioną oddalił.