IV SA/Wa 67/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]; II. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] grudnia 1952 r. ustanowiono przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem "T." w P. Minister Gospodarki Komunalnej orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1963 r. działając na podstawie ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37), stwierdził przejście z mocy prawa z dniem 8 marca 1958 r. na własność Państwa przedsiębiorstwa "T." wraz z nieruchomością, obejmującą parcele nr [...], [...], [...] i [...], wchodzącą w skład przedsiębiorstwa, ujawnioną w księdze wieczystej KW K. tom IV. Minister Przemysłu i Handlu decyzją z dnia [...] listopada 1992 r. stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] grudnia 1952 r. Z kolei Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 1994 r. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1963 r., bowiem przyjął, że prawną konsekwencją stwierdzenia nieważności w/w zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła jest to, iż do przedmiotowego przedsiębiorstwa nie mogła mieć zastosowania ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. W takim stanie rzeczy Spółdzielnia M. w P. (dalej jako "Spółdzielnia") wystąpiła do Ministra Infrastruktury z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994 r. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że orzeczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1963 r., wywołało nieodwracalne skutki prawne w postaci ustanowienia w 1965 r. w drodze umowy notarialnej użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni M., które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej, grunty zaś zostały zabudowane budynkiem mieszkalnym, w którym większość mieszkań stanowi przedmiot własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu, przysługującego osobom trzecim. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, wskazując, iż organ ten prawidłowo wskazał na rażące naruszenie prawa – art.156 § 1 pkt 2 ustawy sygn. akt IV SA/Wa 67/10 z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 tj. ze zm.), zwanej dalej "kpa", stwierdzając nieważność orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1963 r., zaś w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, uniemożliwiające wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1963 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy (na skutek wniosku Spółdzielni), Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymał w mocy własną decyzję. Spółdzielnia wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 232 § 1 i art. 235 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.; art. 171 ust. 2 ustawy a dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116 tj. ze zm.; art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 tj. ze zm.), naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy oraz konstytucyjnych zasad prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1089/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółdzielni uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Spółdzielni, wyrokiem z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 296/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Warszawie do ponownego rozpoznania, stwierdzając nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji poprzez pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw - tj. naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "ppsa". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w dniu 31 stycznia 1994 r. właścicielem gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste poprzednikowi prawnemu Spółdzielni był Skarb Państwa, którego reprezentantem jest wykonujący zadania Starosty Prezydent Miasta P. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994 r. na wniosek Spółdzielni wszczął Minister Budownictwa, który to uznał Prezydenta Miasta P. (wykonującego zadania Starosty) za stronę tego postępowania (pisma z dnia 29 września 2006 r. i 21 maja 2007 r.). Konsekwencją powyższego, Prezydent Miasta sygn. akt IV SA/Wa 67/10 P., jako podmiot biorący udział w postępowaniu administracyjnym (mający interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa) powinien być zgodnie z art. 33 § 1 ppsa uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego na prawach strony. W rezultacie niezawiadomienia Prezydenta Miasta P. o toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sprawie pozbawiono go możności czynnego udziału w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym i obrony swych praw. Obecny na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. pełnomocnik Prezydenta Miasta P. podniósł, iż w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed Ministrem Infrastruktury Prezydent Miasta P. nie brał udziału, przez co został pozbawiony ochrony swoich praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpatrując sprawę, z uwagi na treść art. 190 ppsa związany był wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2009 r. (orzeczono, iż w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji pozbawiono uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego Prezydenta Miasta P. możliwości obrony swoich praw). Ponadto zauważyć należy, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa. Wskazany przepis pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym (zawarta w art. 10 kpa), zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 67/10 rozstrzygnięć. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego ma szczególne znaczenie, ponieważ naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, która uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania administracyjnego. Wskazać należy, iż pomimo tego, że Prezydent Miasta P. był traktowany jako strona postępowania (na etapie gdy postępowanie było prowadzone przez Ministra Budownictwa) i ma interes prawny w niniejszym postępowaniu (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2009 r.) to nie doręczono mu zarówno decyzji orzekającego w końcu w sprawie Ministra Infrastruktury zarówno z dnia [...] lutego 2008 r. jak i z dnia [...] kwietnia 2008 r. Ponadto obecny na rozprawie przed Sądem w dniu 24 lutego 2010 r. pełnomocnik uczestnika zarzucił, iż Prezydent Miasta P. nie brał czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przed Ministrem Infrastruktury przez co, został pozbawiony ochrony swoich praw, W związku z powyższym stwierdzić należy, iż w rozpoznawanej sprawie strona postępowania brała udział jedynie w jego wstępnej fazie, a dalszym jego toku nie zapewniono jej w nim udziału (nie doręczano pism, nie umożliwiono wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, nie doręczono orzeczeń w sprawie). Brak udziału strony w postępowaniu bez własnej winy, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa stanowi przesłankę wznowienia takiego postępowania. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W związku z zaistnieniem przesłanki wznowieniowej, Sąd uznał za przedwczesne ustosunkowanie się do merytorycznych zarzutów skargi, Z uwagi na pozbawienie Prezydenta Miasta P. możności czynnego udziału na obu etapach toczącego się przed Ministrem Infrastruktury postępowania administracyjnego (mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania - art. 15 kpa), Sąd uchylił także decyzję organu pierwszej instancji. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzekając w punkcie II wyroku Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 ppsa w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do sygn. akt IV SA/Wa 67/10 celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 2 ppsa zasądzono na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego, na które składają się: wpis sądowy od skargi - 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie dla radcy prawnego reprezentującego skarżącego - 240 zł. Wysokość wynagrodzenia ustalono zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zapewni czynny udział w postępowaniu administracyjnym Prezydentowi Miasta P.