I OSK 698/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt II SAB/Ol 70/09 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w wydaniu zaświadczenia o ilości wypracowanych nadgodzin postanawia: oddalić skargę kasacyjną A. Z. złożył skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w przedmiocie wydania zaświadczenia o ilości wypracowanych nadgodzin. W uzasadnieniu skargi podniósł, że pismem z dnia 18 lipca 2009 r. zwrócił się do organu o wydanie zaświadczenia, niemniej jednak organ do dnia wniesienia skargi pozostaje w zwłoce, gdyż nie wydał żądanego zaświadczenia, ani innego aktu administracyjnego. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2010 r. Sąd zobowiązał skarżącego do wskazania – w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi – czy po złożeniu wniosku z dnia 18 lipca 2009 r. o wydanie zaświadczenia o ilości nadgodzin wypracowanych ponad normę czasu pracy składał do organu wyższego stopnia zażalenie na bezczynność organu niższego stopnia lub też, czy składał do organu I instancji wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W wykonaniu wezwania Sądu skarżący podniósł, że po złożeniu wniosku z 18 lipca 2009 r. poinformował organ i tym samym wezwał organ swoją skargą kierowaną do Sądu za pośrednictwem organu z dnia 10 października 2009 r., która wpłynęła do organu 14 października 2009 r., iż organ pozostaje w bezczynności. Postanowieniem z dnia 5 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę A. Z. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., gdyż stwierdził, że skarżący nie wyczerpał przysługujących mu środków zaskarżenia jak tego wymaga art. 52 § 1 p.p.s.a. czy to w formie zażalenia na niezałatwienie sprawy czy też wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Od powyższego postanowienia A. Z. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając je w całości, zarzucając naruszenie: - art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. polegające na bezzasadnym odrzuceniu skargi z powołaniem się na jej niedopuszczalność z przyczyn niewyczerpania środków zaskarżenia przed jej wniesieniem (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) w sytuacji, gdy w świetle treści art. 52 § 1 i § 2 tej ustawy strona skarżąca nie była zobowiązania do wyczerpania środków prawnych przed wniesieniem skargi, gdyż w sprawie ze skargi na bezczynność w wydawaniu zaświadczenia (a więc bezczynność w podejmowaniu czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) nie przysługiwał jej żaden środek zaskarżenia przewidziany wprost w ustawie., - art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. powodujące nieważność postępowania, a to z powodu rozpoznania sprawy w składzie sprzecznym z przepisami prawa. Skoro w sprawie wyznaczono rozprawę i na tej rozprawie sprawę rozpoznawano w składzie trzech sędziów, a następnie ją odroczono i wydano postanowienie Sądu o wyznaczeniu kolejnego terminu rozprawy (na termin z urzędu), na który miano zawiadomić strony, to późniejsze zarządzenie sędziego o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne było nieuprawnionym wtargnięciem w wiążące Sąd postanowienie o wyznaczeniu kolejnej rozprawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, z pominięciem prawidłowo wyznaczonego pierwotnie składu sądzącego, było niedopuszczalne. - art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. skutkujące nieważnością postępowania wobec pozbawienia skarżącego możności obrony jego praw i możliwości wzięcia udziału w drugiej rozprawie, która postanowieniem Sądu miała być wyznaczona na termin z urzędu, a na której skarżący mógłby przedstawić stanowisko co do dopuszczalności skargi. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz pozostawienia do rozpoznania sądowi pierwszej instancji sprawy zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na rozbieżności w orzecznictwie dotyczące kwestii obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia w przypadku bezczynności organu w wydaniu zaświadczenia oraz wyrażono pogląd, że w tego rodzaju sprawach skarżący w ogóle nie jest zobowiązany do wyczerpywania środków zaskarżenia, może zatem wnieść skargę bezpośrednio do sądu administracyjnego. Podkreślono odrębność postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń od postępowania administracyjnego ogólnego Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należało dokonać analizy zaskarżonego postanowienia pod kątem ewentualnego stwierdzenie nieważności postępowania. Nieważności postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 marca 2010 r. skarżący upatruje w tym, że skład orzekający Sądu był sprzeczny z przepisami prawa (art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) a sam skarżący został pozbawiony możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) co było według niego spowodowane poprzez rozpoznanie jego skargi i odrzucenie jej na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. W sprawie niniejszej należało stwierdzić, że wbrew temu co twierdzi skarżący, nie zachodzi nieważność postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 marca 2010 r. Jak wynika z zarządzenia Sędziego z dnia 12 lutego 2010 r. sprawa ze skargi A. Z. została skierowana na posiedzenie niejawne w przedmiocie jej dopuszczalności czego konsekwencją było odrzucenie na tymże posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego skargi A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w wydaniu zaświadczenia o ilości wypracowanych nadgodzin. Zarówno powołane wyżej zarządzenie z dnia 12 lutego 2010 r. jak również rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego odpowiadają jednak przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zgodnie bowiem z art. 58 § 3 p.p.s.a. odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym na którym to posiedzeniu Sąd orzeka w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.). Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że Sąd przeprowadził już w sprawie jedną rozprawę w dniu 19 stycznia 2010 r. (która została odroczona) jeżeli później okazało się, że skarga podlega odrzuceniu – a zatem może być rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego – co też miało miejsce w sprawie niniejszej. Co prawda Sąd pismem z dnia 25 stycznia 2010 r. poinformował skarżącego, że zostanie powiadomiony o nowym terminie ewentualnej rozprawy – jednak ostatecznie do wyznaczenia nowego terminu rozprawy i powiadomienie skarżącego o jej terminie nie doszło. Bezpodstawne jest w takiej sytuacji twierdzenie, że skarżący został pozbawiony możności obrony swych praw. Odnosząc się natomiast do kwestii obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia należy stwierdzić, że w przypadku bezczynności w sprawie wydania zaświadczenia zagadnienie to wywołuje pewne kontrowersje. W wyroku z dnia 11 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 128/10 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że warunek wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi, spełniony zostaje poprzez złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, w trybie art. 37 § 1 k.p.a., a nie poprzez złożenie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa kierowanego do organu pozostającego w bezczynności (art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a.), podczas gdy w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 465/08 (OPS z 2009 r., nr 1 , poz. 1) Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że w analogicznym przypadku skarżący jest obowiązany do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa a nie złożenia zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Niezależnie od tych rozbieżności z powyższych orzeczeń wynika, że w przypadku bezczynności w sprawie wydania zaświadczenia skarżący powinien w jakiejkolwiek to formie wyczerpać przysługujące mu środki zaskarżenia zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. Tymczasem w sprawie niniejszej tego obowiązku skarżący nie dopełnił w żadnej z powyższych form. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawidłowo zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 marca 2010 r. odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skargę A. Z. z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia. Z tego względu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną należało oddalić.