II SA/Po 746/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2010r. sprawy ze skargi A. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [..] 2009r. Nr [..] w przedmiocie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w przedmiocie rejestracji pojazdu oddala skargę /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik Prezydent L. postanowieniem z dnia [...] marca 2009r. w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 8 i art. 149 § 1 i 2 kpa wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją nr [...]z dnia [...] stycznia 2007r. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] nr [...] , nr rej. [...] wydaną na rzecz A. i A. K . W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż w dniu [...] marca 2009r. wpłynęła do organu decyzja Starosty G. z [...] lutego 2009r. uchylająca decyzję z [...] listopada 2006r. w przedmiocie czasowej rejestracji i decyzję z [...] grudnia 2006r. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] nr rej. [...] nr [...] , wydane na rzecz J. K. wraz z odmową rejestracji w/w pojazdu i unieważniającą tablice rejestracyjne, znaki legalizacyjne, dowód rejestracyjny, pozwolenie czasowe, kartę pojazdu oraz nalepkę kontrolną. Organ stwierdził, że uchylenie poprzedniej decyzji przedmiocie rejestracji pojazdu skutkuje, w związku z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.),dalej: p.r.d., koniecznością wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2007r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2009r. Prezydent L. na podstawie art. 104, art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 72 ust. 1 p.r.d. uchylił własne decyzje z [...] grudnia 2006r. w sprawie czasowej rejestracji oraz z dnia [...] stycznia 2007r. w sprawie rejestracji dla pojazdu marki [...]nr [...], nr rej. [...] wydanych na rzecz A. i A. K., odmówił rejestracji w/w pojazdu oraz unieważnił tablice rejestracyjne, znaki legalizacyjne, nalepkę kontrolną, dowód rejestracyjny oraz kartę pojazdu. Uzasadniając rozstrzygnięcie wyjaśnił, iż na wniosek A. i A. K. wydano decyzję z dnia [...] grudnia 2006r. w sprawie czasowej rejestracji oraz z dnia [...] stycznia 2007r. w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Decyzję o rejestracji pojazdu wydano w oparciu o dowód rejestracyjny i kartę pojazdu, wydane przez Starostę G. w dniu[...]grudnia 2006r. na rzecz J. K. oraz umowę kupna – sprzedaży zawartą w dniu 9 grudnia 2006r. pomiędzy sprzedającym J. K. a kupującymi A. i A. K . W dniu 4 marca 2009r. wpłynęła do organu decyzja Starosty G. z [...] lutego 2009r. uchylająca decyzję z [...] listopada 2006r. w przedmiocie czasowej rejestracji i decyzję z [...] grudnia 2006r. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] nr rej. [...] nr [...] , wydane na rzecz J. K. wraz z odmową rejestracji w/w pojazdu i unieważniającą tablice rejestracyjne, znaki legalizacyjne, dowód rejestracyjny, pozwolenie czasowe, kartę pojazdu oraz nalepkę kontrolną. Powodem uchylenia w/w decyzji Starosty G. było to, że rejestracji pojazdu dokonano na podstawie sfałszowanych dokumentów zakupu samochodu, zapłaty akcyzy oraz zaświadczenia o braku obowiązku uiszczenia podatku VAT 25 na nazwisko J. K., co stwierdzono prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 22 października 2008r., sygn. akt [...]. Zgodnie zaś z art. 72 ust. 1 p.r.d. rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie określonych dokumentów, m.in. dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Uchylenie poprzedniej decyzji Starosty w przedmiocie rejestracji pojazdu skutkuje w ocenie Prezydenta L. w związku z powołanym przepisem, koniecznością uchylenia decyzji o rejestracji i odmowy rejestracji. A. i A. K. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie przy jej wydaniu art. 169 kc i art. 73 ust. 1 p.r.d. przez przyjęcie, że odwołujący nie są właścicielami przedmiotowego pojazdu, naruszenie art. 72 ust. 1 p.r.d. przez przyjęcie, że skoro Starosta G. uchylił swoją decyzję o rejestracji pojazdu to brak jest dowodu rejestracyjnego, na podstawie którego dokonuje się kolejnej rejestracji pojazdu, a także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 kpa poprzez przyjęcie, że rejestracja przedmiotowego pojazdu nastąpiła na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe. Odwołujący podnieśli, że nabyli przedmiotowy pojazd 9 grudnia 2006r., a decyzje o jego rejestracji Prezydent L. wydał im [...] stycznia 2007r. Prokurator Rejonowy w G. nie tylko nie złożył od tej decyzji sprzeciwu, ale także nie wszczął żadnego postępowania w stosunku do odwołujących. Tej okoliczności nie uwzględnił organ I instancji. Odwołującym nie można postawić jakiegokolwiek zarzutu, ponieważ nabyli samochód w dobrej wierze, nie mogli wiedzieć, że mają do czynienia z osobą posługującą się fałszywymi dokumentami, tym bardziej, że Starosta też dokonał rejestracji nic nie podejrzewając. Zgodnie zaś z art. 169 kc odwołujący nabywając w dobrej wierze samochód od osoby nieuprawnionej stali się jego właścicielami. Dlatego już jako właściciele pojazdu wystąpili oni o jego rejestrację. Rejestracja zaś została dokonana na podstawie wniosku właścicieli pojazdu i dokumentów wymaganych przez prawo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] lipca 2009r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej przyjętej podstawy prawnej wznowienia tj. art. 145 § 1 pkt 1 kpa i w tym zakresie orzekło, iż podstawą prawna jest art. 145 § 1 pkt 8 kpa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Jednym zaś z niezbędnych elementów przy rejestracji pojazdu już zarejestrowanego jest dowód rejestracyjny, który potwierdza dopuszczenie pojazdu do ruchu, w tym fakt zarejestrowania pojazdu (wydania decyzji o rejestracji). Był to niezbędny element również w dacie rejestracji pojazdu przez odwołujących. Kolegium zauważyło, iż w niniejszej sprawie na mocy ostatecznej decyzji Starosty G. z [...] lutego 2009r. decyzja rejestracyjna, na podstawie której wydano dowód rejestracyjny, została uchylona i orzeczono o odmowie rejestracji. Dlatego też zasadne było wznowienie postępowania rejestracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Do zarejestrowania pojazdu niezbędne jest bowiem przedstawienie odpowiednich dokumentów. Zgodnie z art. 72 ust. 1 p.r.d. rejestracji dokonuje się na m.in. podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 5 przepisu). Również w dacie rejestracji pojazdu przez odwołujących ten dokument był wymagany. Skoro więc w niniejszej sprawie ostateczna decyzja, na podstawie której zarejestrowano pojazd w Polsce została – w trybie nadzwyczajnym – uchylona i odmówiono rejestracji pojazdu to nie ma dowodu rejestracyjnego, który potwierdzałby pierwszą rejestracje pojazdu na terenie kraju. Z kolei, zdaniem Kolegium, próba potraktowania odwołujących jako osób, które dokonują rejestracji w kraju po raz pierwszy nie jest możliwa, gdyż część pozostałych wymaganych dokumentów, np. dokument potwierdzający zapłatę akcyzy, zaświadczenie o braku obowiązku uiszczenia VAT, jest fałszywa (tzn. oskarżony wyłudził poświadczenie nieprawdy) i fałsz ten został stwierdzony w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 22 października 2008r., sygn. akt [...]Dokumenty będące podstawą rejestracji muszą zaś być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, ale też materialnym, tzn. muszą być zgodne ze stanem faktycznym. Powołując się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 września 2007r. (sygn. akt IV SA/Po 753/06, niepubl.) organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji, w której stwierdzono niewiarygodność dokumentów potwierdzających prawo własności rzeczonego pojazdu, na podstawie których dokonano rejestracji, nie można przyjąć legalności wprowadzenia pojazdu do obrotu, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia, że prawo własności udokumentowane zostało zgodnie ze stanem rzeczywistym. Ponadto Kolegium stwierdziło, że organ rejestrujący pojazd nie jest właściwy do ustalenia istnienia prawa własności pojazdu nabytego od osoby nieuprawnionej, czy też oceny dobrej wiary nabywcy pojazdu. Ustalenia te należą wyłącznie do kompetencji sądów powszechnych. Reasumując wskazano, że w przypadku niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, rejestracja pojazdu nie może nastąpić. Kolegium uznało jednak, że organ I instancji oparł swe rozstrzygnięcie na błędnej podstawie prawnej, tj. art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Postępowanie to wszczęto mając na względzie przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Również w uzasadnieniu decyzji organu I instancji powołano się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Dlatego organ odwoławczy skorygował nieprawidłowo powołaną podstawę prawną, uznając jednocześnie, że nie ma przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 kpa, gdyż nie było potrzeby przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. A. i A. K. wnieśli skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego, zarzucając naruszenie przy jej wydaniu art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 145 § 1 pkt 8 kpa oraz art. 72 ust. 1 pkt 5 p.r.d. Skarżący podnieśli, iż jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy uchyla zaskarżona decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty. Tymczasem Kolegium uchyliło wprawdzie zaskarżoną decyzję w części, ale nie orzekło co do istoty sprawy. Poprawienie zaś decyzji organu I instancji poprzez wskazanie podstawy prawnej nie można uznać za orzekanie co do istoty sprawy. Ponadto zdaniem skarżących przepis art. 145 § 1 pkt 8 kpa nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ decyzja organu I instancji nie została podjęta w oparciu o inną decyzję. Prezydent L. w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że "wydał decyzję o rejestracji w/w pojazdu w oparciu o dowód rejestracyjny i kartę pojazdu wydane przez Starostę G. w dniu [...] grudnia 2006r. na rzecz J. K. oraz umowę kupna – sprzedaży zawartą w dniu 9 grudnia 2006r. pomiędzy J.K. a A. i A. K ." Decyzja ta została więc wydana na podstawie dokumentów, które są jedynie konsekwencją wcześniej wydanej decyzji. Wskazanego zaś art. 145 § 1 pkt 8 kpa nie można interpretować rozszerzająco. Skarżący wskazali, iż organ odwoławczy przyznał, że jednym z niezbędnych elementów przy rejestracji pojazdu jest dowód rejestracyjny, co potwierdza ustawodawca w art. 72 ust. 1 pkt 5 p.r.d. Podstawą wydania decyzji organu I instancji nie była więc decyzja o rejestracji Starosty G . W ocenie skarżących, skoro organ odwoławczy jako podstawę wznowienia wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 8 kpa to tym samym przyznał, że przesłanką wznowienia postępowania przez organ I instancji nie mógł być przepis art. 145 § 1 pkt 1 kpa, a więc dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Skarżący przedłożyli do rejestracji dokumenty przewidziane prawem, których żaden organ nie podważył. Organy orzekające nie uwzględniły faktu, że decyzja Starosty G. nie dotyczyła skarżących. Nie można zaś naruszać nabytych przez skarżących praw. Nie mogą oni być karani za system, który okazał się mało skuteczny. Ich zdaniem decyzja o czasowej rejestracji pojazdu jest po to, aby sprawdzić wszelkie ewentualne nieprawidłowości. Niedopuszczalne jest, by trzy lata od rejestracji pojazdu, i to kolejnej, zmieniono decyzję. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie przytaczając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że rolą sądów administracyjnych jest zbadanie, czy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżonym aktem nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga okazała się bezzasadna, bowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutu skarżących jakoby Kolegium naruszyło przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa ograniczając się jedynie do uchylenia decyzji organu I instancji w części dotyczącej podstawy prawnej i nie orzekając co do istoty sprawy. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa stanowi, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji. Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i doktrynie przyjmuje się, że organ odwoławczy nie jest obowiązany do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. W konsekwencji sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy (vide: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kpa. Komentarz, Warszawa 2005, s. 802; wyrok NSA z 10 marca 2008r., sygn. akt I OSK 822/07, Lex nr 401749; wyrok NSA z 21 kwietnia 2006r., sygn. akt I OSK 1385/05, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zważywszy zatem, że w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wyraźnie stwierdziło, że uchyla decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] maja 2009r. w części dotyczącej przyjętej podstawy prawnej wznowienia tj. art. 145 § 1 pkt 1 kpa i w tym zakresie orzeka, iż podstawą prawna jest art. 145 § 1 pkt 8 kpa, nie można mieć wątpliwości, że co do istoty rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji. W ocenie Sądu skarżący nie mają też racji twierdząc, że przepis art. 145 § 1 pkt 8 kpa nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ decyzja organu I instancji nie została podjęta w oparciu o inną decyzję, lecz o dokumenty (dowód rejestracyjny, kartę pojazdu i umowę kupna – sprzedaży). W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przyczyną wznowienia przez Prezydenta L. postępowania zakończonego ostateczną jego decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. w przedmiocie rejestracji samochodu marki [...]nr rej. [...]na rzecz skarżących był fakt, iż organ I instancji dowiedział się, że Starosta G. decyzją z dnia [...] lutego 2009r. uchylił swe decyzje z [...] listopada 2006r. w sprawie czasowej rejestracji oraz z[...]grudnia 2006r. w sprawie rejestracji tegoż pojazdu. Powodem, dla którego Starosta G. podjął takie rozstrzygnięcie był fakt ustalenia na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 22 października 2008r. sygn. akt [...], że dokumenty potwierdzające zakup pojazdu, zapłatę akcyzy oraz zaświadczenie o braku obowiązku uiszczenia podatku VAT okazały się fałszywe. Z powyższego wynika zatem, że przesłanką do wznowienia postępowania o rejestracji przedmiotowego auta na rzecz skarżących była okoliczność uchylenia przez Starostę G. decyzji o jego rejestracji na rzecz J. K., który później sprzedał to auto skarżącym. Jak stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 8 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Z powołanego przepisu wynika, że pomiędzy decyzją organu administracji, a inną decyzją lub orzeczeniem sądu musi istnieć związek przyczynowy, na który wskazuje zwrot "w oparciu" (por. wyrok NSA z 25 lutego 1982r., II SA 6/82, ONSA 1982, nr 1, poz. 19). Związek pomiędzy wspomnianą decyzją Starosty G. z dnia [...] lutego 2009r. a niniejszym postępowaniem dotyczącym rejestracji opisanego wyżej pojazdu marki [...]na rzecz skarżących jest w ocenie Sądu oczywisty. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 5 p.r.d. rejestracji pojazdu dokonuje się m.in. na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Przepis art. 73 ust. 1 powołanej ustawy stanowi zaś, że rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Przy czym rejestracji dokonuje się w formie decyzji administracyjnej, której wzór określono zgodnie z § 2 ust. 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji pojazdów (Dz. U. z 2007r. Nr 186, poz. 1322 ze zm.) w załączniku nr 2a do rozporządzenia. Z powyższego wynika, że wydanie decyzji o rejestracji pojazdu jest uzależnione (w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 8 kpa) m.in. od przedłożenia decyzji o rejestracji pojazdu wydanej na rzecz poprzedniego właściciela, oczywiście jeżeli pojazd był zarejestrowany. Niemożność wylegitymowania się taką decyzją (a w konsekwencji posiadania dowodu rejestracyjnego) powoduje konieczność odmowy rejestracji pojazdu w stosunku do nowego właściciela (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 września 2005r., sygn. akt III SA/Gd 55/05, Lex nr 235129). Skoro więc wydanie decyzji o rejestracji pojazdu uzależnione jest od przedłożenia dowodu rejestracyjnego tego pojazdu, jeżeli był on zarejestrowany, a dowód rejestracyjny uzyskuje się z chwilą wydania przez starostę decyzji o rejestracji pojazdu, to biorąc pod uwagę, że Starosta G. w dniu [...] lutego 2009r. uchylił swe decyzje o rejestracji przedmiotowego auta powstała sytuacja, w której skarżący chcąc zarejestrować auto nie mogą wylegitymować się dowodem rejestracyjnym wydanym poprzedniemu właścicielowi, tj. w rzeczywistości decyzją o zarejestrowaniu auta na rzecz poprzedniego właściciela. Tym samym uznać należało za organem odwoławczym, że treść rozstrzygnięcia Starosty G. z [...] lutego 2009r. uniemożliwia rejestrację przedmiotowego auta na rzecz A. i A. K. i dlatego ziściła się przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. W niniejszej sprawie nie można też było uwzględnić twierdzeń skarżących, iż nabyli oni w/w auto w dobrej wierze i korzystają z ochrony praw nabytych. Zważyć trzeba, jak słusznie podkreślił to organ odwoławczy, że w sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu zarówno organy administracyjne jak i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy kupna – sprzedaży auta zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własność, gdyż te sprawy należą do właściwości sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2005r., sygn. akt I OSK 234/05, Lex nr 188983). Mając na względzie powyższe skargę A. i A. K. jako bezzasadną należało w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. oddalić. Stąd orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik