II SA/Po 878/09
WyrokWSA w Poznaniu2010-03-10
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Elwira Brychcy, Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego o odmowie uchylenia decyzji starosty w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolnej została wydana prawidłowo, w szczególności czy organ prawidłowo rozpoznał przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dokonało ponownej, wszechstronnej oceny przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego, co stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Organ II instancji powinien był rozpoznać, czy zaistniały przesłanki wznowienia postępowania, w tym czy nastąpiła faktyczna zmiana sposobu zagospodarowania gruntów rolnych, co uzasadniałoby uchylenie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej. Zaniechanie tego obowiązku skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
K. J. złożyła wniosek o uchylenie decyzji starosty z 2006 r. dotyczącej wyłączenia gruntów rolnych z produkcji na cele budowy budynku sportowo-agroturystycznego. Decyzja ta była utrzymywana w mocy przez organy odwoławcze i sądowe, mimo że skarżąca podnosiła, iż na działce nie doszło do zmiany sposobu zagospodarowania i inwestycja była związana z działalnością rolniczą. W toku postępowania wznowiono postępowanie administracyjne, które zakończyło się odmową uchylenia decyzji. Skarżąca zaskarżyła tę odmowę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) października 2009 r., zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych oraz orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę (...) zł (...) tytułem zwrotu kosztów sądowych III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ W. Batorowicz /-/ E. Brychcy
Decyzją z dnia (...) stycznia 2009 r., nr (...), Starosta K. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia (...) sierpnia 2006 r. w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej o powierzchni (...) ha położonych na działce nr (...) we wsi P., gmina B., oznaczonych w ewidencji gruntów jako grunty orne klasy IIIa o powierzchni (...) ha i grunty orne klasy IIIb o pow. (...) ha na cele budowy budynku sportowo – agroturystycznego, zaznaczonych kolorem czerwonym na mapie sytuacyjno – wysokościowej w skali 1:500 będącej załącznikiem do decyzji. Decyzję wydano na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa).
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, że wnioskiem z dnia (...) listopada 2008 r. K. J. – właścicielka nieruchomości oznaczonej nr (...), wystąpiła o uchylenie decyzji starosty K. z dnia (...) sierpnia 2006 r., którą wyłączono z produkcji rolniczej grunty określone w sentencji decyzji. W toku czynności wyjaśniających ustalono, że przedmiotowa działka, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej w P. uchwalonym Uchwałą Rady Gminy Nr VII/40/03 z dnia (...) lipca 2003 r., jest przeznaczona na cele nierolnicze – cele usług komercyjnych, oznaczonych jednostką bilansową planu UCI/UC – handel/turystyka. Dalej wskazano, iż Starosta K. decyzją z dnia (...) sierpnia 2006 r. w wyniku rozpatrzenia wniosku K. J. z dnia (...) lipca 2006 r., zezwolił na trwałe wyłączenie wnioskowanych gruntów z produkcji rolniczej na cele inwestycji oraz określił warunki tego wyłączenia, w tym termin płatności należności i opłat rocznych. Decyzja powyższa została następnie utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia (...) marca 2007 r., sygn. akt III SA/Po 1086/06, uchylił decyzję Starosty jedynie w części dotyczącej ceny rynkowej gruntów wyłączonych z produkcji i ustalonej należności. Po przeprowadzeniu w dniu (...) kwietnia 2007 r. wizji lokalnej na przedmiotowej nieruchomości, w trakcie której ustalono, że rozpoczęto inwestycję poprzez wybudowanie fundamentów oraz trzech ścian budynku na wysokość 3.30 m., Starosta K. decyzją z dnia (...) sierpnia 2007 r. zwolnił stronę z uiszczenia należności z tytułu uzyskanego zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej. Decyzja powyższa została następnie utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z dnia (...) września 2007 r.
Następnie K. J. pismem z dnia (...) grudnia 2007 r. wystąpiła do Starosty K. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) sierpnia 2006 r. Po przekazaniu sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jako organu właściwego, Kolegium decyzją z dnia (...) lutego 2008 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia (...) sierpnia 2006 r. Po rozpatrzeniu wniosku K. J. o ponowne rozpatrzeniu sprawy, Kolegium decyzją z dnia (...) marca 2008 r. utrzymało w mocy decyzję z dnia (...) lutego 2008 r. Rozstrzygnięcie powyższe zostało następnie zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/Po 226/08, skargę oddalił.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że na wniosek poprzedniego właściciela nieruchomości – P. J., Starosta K. decyzją z dnia (...) lipca 2001 r. udzielił pozwolenia na budowę budynku gospodarczo – magazynowego na przedmiotowej nieruchomości. P. J. w dniu (...) sierpnia 2008 r. wystąpił do Starosty K. z wnioskiem o pozwolenie na budowę budynku gospodarczo – magazynowego zgodnego z projektem budowlanym zamiennym. Wskazano następnie, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu (...) grudnia 2008 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie istotnych odstępstw od projektu budowlanego na budowę budynku gospodarczo – magazynowego zatwierdzonego decyzją Starosty z dnia (...) lipca 2001 r.
W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy organ uznał, że użytki rolne objęte decyzją zezwalającą na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej położone na działce nr (...) we wsi P. zostały faktycznie wyłączone z produkcji rolnej. Podkreślono, że zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 03 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 121 poz. 1266 ze zm.) każda inwestycja, niezależnie od rodzaju, realizowana na przedmiotowych gruntach, w tym również budynek gospodarczo – magazynowy, wymaga decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej. Wobec powyższego odmówiono uchylenia decyzji z dnia (...) sierpnia 2006 r.
Pismem z dnia (...) czerwca 2009 r. K. J. zwróciła się na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa do Starosty K. z wnioskiem o wznowienie postępowania w celu uchylenia decyzji Starosty K. z dnia (...) sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu wniosku podano, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie wadliwie interpretowanych przepisów ustawy o ochronie gruntów ornych i leśnych, a realizowany na nieruchomości budynek rolniczy był realizowany przez ojca wnioskodawczyni, który ma zarejestrowane na przedmiotowej nieruchomości gospodarstwo rolnicze i siedzibę stada.
Wezwaniem z dnia (...) lipca 2009 r. Starostwo Powiatowe wezwało K. J. do usunięcia braków formalnych podania z dnia (...) stycznia 2009 r. poprzez udokumentowanie daty, w której strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących przesłankę do wznowienia postępowania oraz sprecyzowania żądania wniosku poprzez wskazanie, której decyzji Starosty dotyczy złożony wniosek.
Pismem z dnia (...) lipca 2009 r. K. J. wyjaśniła, że wniosek o wznowienie postępowania dotyczy decyzji nr (...), natomiast wiadomości o powyższej decyzji została powzięta w dniu (...) stycznia 2009 r. w związku z toczącym się przed Sądem Rejonowym postępowaniem sądowym. Natomiast w dniu (...) czerwca 2009 r. dokonano analizy powyższej decyzji przez specjalistów z dziedziny prawa oraz Departamentem Gospodarki Ziemią w Ministerstwie Rolnictwa.
Starosta K. postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2009 r. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia (...) stycznia 2009 r. w sprawie odmowy uchylenia decyzji Starosty K. z dnia (...) sierpnia 2006 r. dotyczącej wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej.
Decyzją z dnia (...) września 2009 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 145 § 1 pk. 1 oraz art. 151 § 1 kpa, Starosta K. orzekł o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej własnej z dnia (...) stycznia 2009 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz wskazano, że decyzją z dnia (...) maja 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zatwierdził projekt budowlany zamienny i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy realizacji budowy budynku gospodarczo – magazynowego zlokalizowanego na działce nr (...) we wsi P. W dalszej kolejności podniesiono, że ponowna analiza akt sprawy wskazała, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, co uzasadniałoby uchylenie decyzji Starosty z dnia (...) stycznia 2009 r. Wyjaśniono, iż powołując powyższą podstawę strona skonkretyzowała, iż decyzję oparto na fałszywym dowodzie – przyjęciu takiej wykładni przepisów prawa w wyniku której uznano, iż każda inwestycja realizowana na przedmiotowych gruntach, niezależnie od jej rodzaju, w tym budynek gospodarczo-magazynowy, wymaga decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej, bowiem są to grunty przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nie związane z produkcją rolniczą. Zdaniem organu nie można uznać tego faktu za oparcie się na sfałszowanym dowodzie w uzasadnieniu decyzji z dnia (...) stycznia 2009 r., gdyż sfałszowanym dowodem nie jest sformułowanie, z którym strona nie zgadza się, bowiem różni się od jej własnej interpretacji.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła w dniu (...) września 2009 r. K. J., wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podniosła, że nie ma obecnie obowiązku ponoszenia opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej, a na przedmiotowej działce nie wykonano żadnych zmian zagospodarowania. Ponownie odwołała się do stanowiska Ministerstwa Rolnictwa w sprawie prawidłowej wykładni prawa. Zarzuciła, iż organ nie odniósł się merytorycznie do tego stanowiska, jak również do podstaw ustawowych, a swoje rozstrzygnięcie ograniczył do przepisu art. 145 kpa. W szczególności nie wskazano, na jakiej podstawie ma dalej uiszczać opłaty roczne za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej, skoro nie wykonała żadnych zmian zagospodarowania działki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...) października 2009 r. nr (...), orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty K. z dnia (...) września 2009 r. W ocenie Kolegium w sprawie nastąpiło faktyczne wyłączenie gruntów rolnych z produkcji, co wynika m.in. z dokumentów mówiących o zaawansowaniu robót budowlanych. Wskazano, iż zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych rozpoczęcie inwestycji jest wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej. Na ocenę zgodności z prawem kwestionowanej decyzji nie ma wpływu podnoszona w pismach sprawa aktualnie prowadzonych zmian w realizowanej na nieruchomości inwestycji.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. J. wskazując, że decyzja została wydana na podstawie wadliwej interpretacji ustawy o ochronie gruntów i w sposób nieprawidłowy nakłada na skarżącą obowiązek uiszczenia opłat rocznych. Podtrzymano, że do dnia dzisiejszego na przedmiotowej nieruchomości nie wykonano żadnych czynności, które powodowałyby konieczność wyłączenia gruntów na cele nierolnicze, natomiast realizowany budynek stanowi budynek gospodarczo – magazynowy realizowany na gruntach rolnych jednostki bilansowej 19.3 MR – zabudowa zagrodowa. Inwestorem jest ojciec skarżącej, który ma na nieruchomości zarejestrowane gospodarstwo rolne i siedzibę stada. Wskazano, że rozstrzygając przedmiotową sprawę organ wadliwie przyjął, że inwestycja jest prowadzona na cele nierolnicze oraz dokonał wadliwej interpretacji art. 145 § 1 kpa poprzez niezbadanie, czy na jaw nie wyszły nowe okoliczności uzasadniające zmianę decyzji z dnia (...) stycznia 2009 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 10 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącej – P. J., wskazał, że już w 2000 r. rozpoczął on na spornym gruncie realizację inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością rolniczą, natomiast nigdy nie przystąpiono do realizacji inwestycji, której dotyczył wniosek o wyłączenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając sprawę w tak określonych granicach Sąd uznał, iż skarga jest zasadna.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. podjętego w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji podjętej w wyniku wznowienia postępowania. Decyzją z dnia (...) września 2009 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 oraz art. 151 § 1 kpa, Starosta K. orzekł o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej własnej z dnia (...) stycznia 2009 r., którą odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia (...) sierpnia 2006 r. w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej na działce nr (...) we wsi P., gmina B.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym postępowaniem umożliwiającym wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej. Możliwość podważenia zapadłego rozstrzygnięcia zachodzi jedynie w przypadku zaistnienia kwalifikowanej wady wynikającej wprost z przepisów prawa. Ustawodawca kształtując powyższą procedurę liczył się z prawdopodobieństwem wystąpienia w trakcie trwania procesu administracyjnego wad, usprawiedliwiających podważenie ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Zapewnienie prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia umożliwia realizację zasad sprawiedliwości proceduralnej oraz podnosi zaufanie obywateli do organów administracji. Szczególne odzwierciedlenie wagi tej instytucji, znajduje się, po pierwsze, w enumeratywnym wymienieniu przesłanek dających podstawę wznowienia, oraz zobowiązaniu, w art. 147 kpa, organów administracji do wznowienia postępowania z urzędu, za wyjątkiem określonym w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a kpa. Oznacza to, że organy z urzędu są zobligowane do kontrolowania prawidłowości przebiegu postępowania administracyjnego, a w przypadku wykrycia wad dających podstawę wznowienia, zobowiązane są do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Jednocześnie postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania poddane jest określonemu rygorowi procesowemu, którego dochowanie jest obowiązkiem organu administracji publicznej, a którego celem jest zapewnienie, aby prowadzone postępowanie skutecznie wyeliminowało wady, którymi mogła zostać obarczona zakwestionowana decyzja.
W przedmiotowej sprawie postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia Starosty K. z dnia (...) stycznia 2009 r. zostało zapoczątkowane pismem skarżącej z dnia (...) czerwca 2009 r., w którym K. J. zwróciła się na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa z wnioskiem o wznowienie postępowania w celu uchylenia decyzji Starosty K. z dnia (...) sierpnia 2006 r. Żądanie powyższe zostało następnie doprecyzowane w piśmie z dnia (...) lipca 2009 r. Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że Starosta K. jako organ I instancji prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia (...) stycznia 2009 r. w sprawie odmowy uchylenia decyzji Starosty K. z dnia (...) sierpnia 2006 r. dotyczącej wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Wniosek o wznowienie postępowania powoływał się bowiem na ustawową podstawę wznowienia i jednocześnie zgłoszony został w terminie określonym przepisem art. 148 §1 kpa. Zgodnie z art. 149 §1 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postanowienie to otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Stwierdzenia, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1989 r., IV SA 339/89, ONSA 1989, nr 1, poz. 50). Jednocześnie, zgodnie z art. 138 §1 pkt 1 kpa, organ odwoławczy rozpatruje ponownie sprawę, której dotyczy wniesione odwołanie, a utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji daje wyraz akceptacji stanowiska tego organu co sposobu rozpatrzenia sprawy. W rozpatrywanym przypadku decyzja Starosty K. z dnia (...) września 2009 r. wydana została na podstawie art. 151 §1 pkt 1 kpa. Zważyć należy, iż wydanie decyzji na tej podstawie prawnej ma miejsce w sytuacji gdy organ stwierdzi brak podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a. Starosta K. w swojej decyzji wskazał, że powoływana przez stronę skarżącą podstawa prawna z art. 145 §1 pkt 1 kpa nie występuje. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie odnosi się do tej kwestii, a utrzymując decyzję organu I instancji w mocy przeprowadza zwięzłą merytoryczną ocenę zasadności wniosku o wznowienie, stwierdzając brak podstaw do uchylenia decyzji Starosty wobec ustalonego faktu rozpoczęcia inwestycji. Tym samym uznać należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze z uchybieniem art. 138 §1 pkt 1 kpa nie rozpoznało ponownie sprawy, nie dokonało bowiem oceny, czy powoływana przesłanka wznowieniowa w tym przypadku wystąpiła, do czego w pierwszej kolejności było zobligowane.
Postanowienie o wznowieniu postępowania powinno prowadzić do wszechstronnego rozważenia przez organ prowadzący postępowanie, czy decyzja, której uchylenia strona domagała się w wyniku toczącego się postępowania wznowieniowego, była obarczona jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 oraz 145a kpa. Jak wyżej wskazano, z uwagi na fakt, iż postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania jest postępowaniem, które za wyjątkiem określonym w ustawie, może toczyć się z urzędu, przesłanka wznowieniowa określona w żądaniu strony nie jest wiążąca dla organu. Z woli ustawodawcy spoczywa bowiem na nim obowiązek wszechstronnego rozważenia, czy w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających wydanie decyzji o uchyleniu kwestionowanej decyzji. W ocenie Sądu organ II instancji rozpatrując przedmiotową sprawę zaniechał powyższego obowiązku. Z treści decyzji organu I instancji wynika, iż postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2009 r. Nr (...) wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia (...) stycznia 2009 r., jednakże do akt administracyjnych sprawy nie załączono tego postanowienia. W tych okolicznościach spod kontroli organu odwoławczego oraz Sądu wymyka się kwestia oceny, w odniesieniu do jakich przesłanek wznowienia organ I instancji prowadził, a także powinien prowadzić, postępowanie zakończone decyzją z dnia (...) września 2009 r. Powyższe uchybienie również stanowi o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.
Jak wskazuje analiza akt sprawy, zarzuty skarżącej opierały się wskazaniu wadliwego zastosowania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez odrolnienie spornego gruntu pomimo, iż nie było takiej konieczności z uwagi na planowany charakter inwestycji, a także z uwagi na okoliczność, iż nie doszło do zmiany sposobu zagospodarowania spornej nieruchomości, przez co nigdy nie utraciła ona charakteru rolnego. Stanowisko powyższe zostało podtrzymane przez pełnomocnika skarżącej, który wskazał, że już w 2000 r. rozpoczął na spornym gruncie realizację inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością rolniczą, natomiast nigdy nie przystąpiono do realizacji inwestycji, której dotyczył wniosek o wyłączenie. W ocenie organów orzekających, na spornym fragmencie nieruchomości nastąpiło faktyczne wyłączenie gruntów rolnych z produkcji, na co nie ma wpływu podnoszona w pismach sprawa aktualnie prowadzonych zmian w realizowanej na nieruchomości inwestycji.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 03 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 121 poz. 1266 ze zm.) wyłączenie z produkcji rolnej określonych w treści przepisu klas gruntów rolnych wymaga uzyskania uprzedniej decyzji organu zezwalającej na dokonanie wyłączenia. Jednocześnie wyrażenie "wyłączenie z produkcji rolnej" użyte w treści powyższego artykułu oznacza, na podstawie art. 4 pkt. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 3 powyższej ustawy za grunty rolne uznaje się również grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu. Oznacza to, że wydanie decyzji o odrolnieniu określonej części gruntu jest możliwe w przypadku, gdy celem, któremu służyć ma nieruchomość, nie jest realizacja budynku mieszkalnego oraz innych budynków służących produkcji rolnej oraz przetwórstwu rolno – spożywczemu.
Wydając zaskarżoną decyzję organ administracji wskazał, że na nieruchomości realizowana jest inwestycja, przez co nastąpiło faktyczne wyłączenie gruntów rolnych z produkcji. Organ nie odniósł się natomiast w jakikolwiek sposób do podnoszonych przez skarżącą zarzutów, że na przedmiotowej działce nie doszło do zmiany sposobu zagospodarowania spornej nieruchomości. Tym samym organ zaniechał wykazania, czy w sprawie nie zaistniała jedna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a więc czy w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję – w tym przypadku decyzję z dnia (...) stycznia 2009 r. wydaną w trybie art. 155 kpa. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczyło bowiem decyzji Starosty K. z dnia (...) stycznia 2009 r., który uznał, że brak jest podstaw do uchylenia własnej decyzji w przedmiocie odrolnienia gruntów z dnia (...) sierpnia 2006 r. Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu decyzji z dnia (...) stycznia 2009 r. organ wskazał, że nieruchomość została faktycznie wyłączona z produkcji rolnej. Jednakże przyjęcie, że nie doszło do zmiany sposobu zagospodarowania nieruchomości, umożliwiłoby uchylenie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej.
Sąd podkreśla, że wydanie decyzji w przedmiocie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej było związane z planowaną inwestycją związaną z budową budynku przeznaczonego na agroturystykę. Jednakże skarżąca wielokrotnie w toku postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego zwracała uwagę, że na nieruchomości nie doszło do rzeczywistej zmiany sposobu zagospodarowania terenu. W toku prowadzonych czynność organ administracji nie wyjaśnił tym samym, czy realizowana inwestycja jest inwestycją, dla której konieczne było wydanie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej, ograniczając się jedynie do stwierdzania, że w wyniku rozpoczęcia inwestycji doszło do faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej. Tym samym organ zaniechał wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, naruszając zawarty w art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa obowiązek dokładanego zebrania oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w sprawie. W szczególności organ nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącą twierdzeń, że realizowana inwestycja jest inwestycją polegająca na budowie budynku gospodarczo – magazynowego oraz orzeczeń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który zatwierdził projekt budowlany zamienny i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy realizacji budowy budynku gospodarczo – magazynowego zlokalizowanego na działce nr (...) we wsi P.
Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że wydając przedmiotową decyzję organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a więc dopuścił się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji winien uzupełnić akta sprawy poprzez dołączenie do nich postanowienia z dnia (...) sierpnia 2009 r. o wznowieniu postępowania i w zależności od treści tego postanowienia ponownie rozpoznać sprawę, uwzględniając wskazania zawarte w niniejszym wyroku. Oceniając sprawę w aspekcie podstaw wznowienia z art. 145 § 1 kpa organ winien wyjaśnić, czy na przedmiotowej nieruchomości doszło do faktycznej zmiany sposobu zagospodarowania terenu, a więc czy kiedykolwiek realizowana była inwestycja, dla której konieczne było uzyskanie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy, a o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 152.
/-/D. Rzyminiak – Owczarczak /-/W. Batorowicz /-/E. Brychcy
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło