II SAB/Ol 8/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Irena Szczepkowska Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie wypłaty równoważnika pieniężnego za czyszczenie umundurowania i równoważnika pieniężnego za umundurowanie zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia "[...]" w przedmiocie wypłaty równoważnika pieniężnego za czyszczenie umundurowania i równoważnika pieniężnego za umundurowanie - w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi. Pismem z dnia "[...]" A. Z. wystąpił do Dyrektora Aresztu Śledczego w B. o wypłatę przysługującego mu stosownie do przepisów ustawy o Służbie Więziennej równoważnika pieniężnego związanego z umundurowaniem. Wskazał, iż mimo tego, że nadal pozostaje funkcjonariuszem Służby Więziennej został pominięty przy wypłacaniu przedmiotowego świadczenia bez podania przyczyn takiego działania. Podał, iż na podstawie art. 31 ust. pkt 4 oraz art. 103 ustawy o Służbie Więziennej występuje z przedmiotowym wnioskiem, gdyż nie otrzymał zaległych należności finansowych, ani też nie podjęto rozstrzygnięcia w jego sprawie. W odpowiedzi pismem z dnia "[...]" Dyrektor Aresztu Śledczego w B. poinformował wnioskodawcę, iż zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2002r. w sprawie równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie oraz czyszczenie chemiczne umundurowania dla funkcjonariuszy Służby Więziennej wypłatę wskazanego równoważnika zawiesza się w przypadku zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych z powodu wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego lub dyscyplinarnego na okres tego zawieszenia, zaś wznowienie wypłaty równoważnika następuje po zakończeniu okresu zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, chyba że został on zwolniony ze służby na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 3 i 4 lub ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej. W związku z tym, iż decyzją personalną Dyrektora Aresztu Śledczego w B. z dnia "[...]" wnioskodawca został zawieszony w czynnościach służbowych na okres od dnia 23 lutego 2009r. do dnia 23 maja 2009r., wypłata przedmiotowego świadczenia została zawieszona. Pismem z dnia "[...]" A. Z. wniósł "skargę" do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. na działanie Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w sprawie wypłaty równoważnika pieniężnego za czyszczenie chemiczne umundurowania i równoważnika pieniężnego za umundurowanie. W uzasadnieniu wskazał, iż Dyrektor Aresztu Śledczego w B. nie podjął jakichkolwiek działań w przedmiotowej sprawie, nie dopełniając tym samym nałożonych na niego przepisami ustawy o Służbie Więziennej obowiązków. A.Z. wniósł o wyjaśnienie sprawy i informację w jaki sposób zostanie rozpatrzona, a także nakazanie organowi wydania aktu administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia "[...]" Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. poinformował stronę, iż po dokładnym przeanalizowaniu dokumentacji dotyczącej niniejszej sprawy nie znalazł podstaw do uznania skargi za zasadną. W ocenie organu wyższej instancji Dyrektor Aresztu Śledczego w B. słusznie odmówił wypłaty przedmiotowego świadczenia i prawidłowo podał podstawę, tj. § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 9 maja 2002r. w sprawie równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie oraz za czyszczenie chemiczne umundurowania dla funkcjonariuszy Służby Więziennej. Podniesiono, iż decyzją z dnia "[...]" A.Z. został zawieszony z dniem 23 lutego 2009r. w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy, tj. do dnia 23 maja 2009r., a następnie decyzją z dnia "[...]" został zwolniony dyscyplinarnie ze służby więziennej z dniem 23 maja 2009r. Należy zatem stwierdzić, iż zostały spełnione przesłanki negatywne określone w § 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia i organ słusznie odmówił wypłaty równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie oraz za czyszczenie chemiczne umundurowania dla funkcjonariuszy Służby Więziennej. A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w sprawie wniosku z dnia "[...]" o wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej wypłaty równoważnika pieniężnego za czyszczenie chemiczne umundurowania i równoważnika pieniężnego za umundurowanie za rok 2009. Jednocześnie skarżący wniósł o zobowiązanie organu do podjęcia czynności administracyjnej polegającej na wypłacie żądanego świadczenia bądź wydania aktu o odmowie wypłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu podniesiono, iż pismem z dnia "[...]" skarżący wnosił o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiotowej kwestii, jednakże organ nie wydał żądanego aktu do dnia złożenia skargi. Ponadto pismem z dnia "[...]" skarżący wystąpił ze "skargą" do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. Organ II instancji nie ustosunkował się pozytywnie do przedstawionego w piśmie stanowiska strony. W ocenie skarżącego organ pozostaje w bezczynności w dokonaniu czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia wynikającego z przepisów ustawy o Służbie Więziennej oraz z art. 104 i art. 123 kpa w związku z art. 61 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ podkreślił, iż w związku ze zwolnieniem skarżącego ze służby więziennej wskutek orzeczenia wobec niego kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby wypłata żądanego świadczenia nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga na bezczynność organu administracji przysługuje w sprawach, w których mogą być wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1,2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W myśl art. 52 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki, jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Rozpoznając skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu wyczerpał tryb przewidziany w powołanym wyżej przepisie, bowiem złożył zażalenie (skargę) do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w rozpoznaniu jego wniosku o wydanie decyzji w przedmiocie wypłaty równoważnika pieniężnego za czyszczenie chemiczne umundurowania i równoważnika pieniężnego za umundurowanie za rok 2009. Należy zatem stwierdzić, iż zostały zachowane wymogi formalne niezbędne do skutecznego wniesienia skargi. Bezczynność organu administracji ma miejsce wówczas, gdy mimo wszczęcia postępowania w sprawie, w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji lub postanowienia. Kontrola Sądu w przypadku skargi na bezczynność sprowadza się zatem do stwierdzenia, czy istotnie postępowanie organu zaskarżane jako bezczynność narusza przepisy postępowania administracyjnego wskutek pozostawania organu w zwłoce w załatwieniu sprawy. Należy zaznaczyć, iż dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego o wypłatę równoważnika pieniężnego za umundurowanie oraz za czyszczenie chemiczne umundurowania. Kwestie dotyczące wypłaty wskazanych równoważników regulowane są w art. 69 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. (Dz.U. z 2002r. Nr 207 poz. 1761 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2002r. w sprawie równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie oraz za czyszczenie chemiczne umundurowania dla funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. Nr 67 poz. 617 ze zm.). Wprawdzie w przepisach tych brak jest jednoznacznego przepisu wskazującego na konieczność wydania decyzji w tym przedmiocie, lecz analiza przepisów całej ustawy o Służbie Więziennej, a także orzecznictwa dotyczącego zarówno stosunków służbowych wynikających z ustawy o Służbie Więziennej, jak i przepisów regulujących funkcjonowanie innych służb mundurowych wynika, iż w przypadku wniosku o tego rodzaju świadczenie organ winien albo dokonać wypłaty świadczeń, albo wydać decyzję odmawiającą jego wypłaty. Podnieść bowiem należy, iż już w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1992r. (Sygn. akt III AZP 27/92, OSNC z 1993r. Nr 9 poz. 141) wskazano, iż rozpoznanie sprawy o roszczenia pieniężne funkcjonariusza wynikające ze stosunku służbowego należy do właściwości organu administracyjnego. W uzasadnieniu tej uchwały podniesiono, iż gdy relacja oparta jest na zasadzie równości stron, a stosunek ma charakter ekwiwalentny, sprawa powstała na tle takiego stosunku ma charakter cywilny. Natomiast, gdy stosunek prawny nosi cechy nierówności, podporządkowania, a świadczenia z nim związane należą do zarządzającej i wykonawczej działalności organu administracji, spór powstały na tle takiego stosunku ma charakter administracyjny. W przypadku zatem stosunku służbowego strona może dochodzić swoich roszczeń finansowych w trybie administracyjnym. W związku z tym nie ulega wątpliwości, iż w razie sporu pomiędzy stroną a organem, ten ostatni winien wydać decyzję administracyjną. Tylko bowiem w takim wypadku strona ma możliwość dochodzenia swoich roszczeń. Zresztą okoliczność, iż w przypadku braku podstaw do wypłaty równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie oraz za czyszczenie chemiczne umundurowania organ winien wydać decyzję nie jest także kwestionowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jako przykład można wskazać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2010r. (Sygn. akt I OSK 792/09) Wprawdzie sprawa, w której orzekał Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła stosunku służbowego policjanta, lecz uregulowania odnośnie równoważnika pieniężnego za umundurowanie w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2007r. Nr 43 poz. 277 ze zm.) oraz w przepisach wykonawczych do tej ustawy są analogiczne do zapisów zawartych w analizowanej ustawie o Służbie Więziennej. Stwierdzić zatem należy, iż Dyrektor Aresztu Śledczego w B. pozostaje w zwłoce w załatwieniu wniosku skarżącego w przedmiocie równoważnika pieniężnego za umundurowanie oraz za czyszczenie chemiczne umundurowania, sformułowanego we wniosku z dnia "[...]". Wskazać przy tym należy, iż organ został zobowiązany do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia jedynie w odniesieniu do uposażenia, a nie odsetek - których wypłaty skarżący domagał się we wniosku skierowanym do organu. Kwestia odsetek nie jest bowiem sprawą administracyjną i w tym zakresie skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 3 lutego 2009r. (Sygn. akt II SAB/Ol 68/09). Sąd administracyjny rozstrzyga jednak w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami wnioskami skargi (art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i dlatego Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy tylko w takim zakresie, w jakim jest to sprawa administracyjna. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku