IV SA/Po 879/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) NSA Grażyna Radzicka Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego D. W. kwotę 457 złotych ( czterysta pięćdziesiąt siedem ) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ G.Radzicka /-/ I.Kucznerowicz /-/ B.Popowska Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], Prezydent Miasta P. orzekł o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości stanowiącej własność Miasta P., oznaczonej geodezyjnie: obręb G., ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] m2 zapisanej w księdze wieczystej nr [...] położonej w P., określając wysokość opłaty na kwotę 32.631,00, zgodnie ze złożoną deklaracją. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca spełnia przesłanki określone w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, po. 1459 ze zm.) i przysługuje mu prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Organ wskazał również, iż opłatę ustalono na podstawie art. 67 ust. 1 oraz 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. W. podnosząc, iż chciałby, aby udzielono mu bonifikaty oraz aby umożliwiono mu złożenie w tej sprawie stosownego wniosku. Skarżący podniósł, iż o bonifikacie dowiedział się dopiero z treści decyzji oraz że nie składał żadnej deklaracji, a pisma z dnia [...] stycznia 2009 r. nigdy nie otrzymał. Odwołujący oświadczył, iż powyższe pismo odebrała jego matka, która akurat wtedy u wnioskodawcy gościła. Odwołujący podniósł, iż jego matka jest osobą schorowaną, ma 72 lata i kłopoty z pamięcią i nie wiadomo co zrobiła z otrzymaną przesyłką. Decyzją z dnia [...]września 2009 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, iż ustalenie wysokości opłaty z tytułu przekształcenia nastąpiło w oparciu o operat szacunkowy, który w ocenie Kolegium został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami i standardami zawodowymi, nie zawiera pomyłek bądź niejasności. Natomiast zarzut odebrania pisma z dnia [...] stycznia 2009 r. przez osobę nieuprawnioną, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ z dokumentów wynika, że odbiór pisma potwierdził dorosły domownik- K. W., zatem doręczenie było skuteczne. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł D. W., zarzucając jej naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 10 i art. 43 Kpa poprzez błędne przyjęcie, iż nastąpiło skuteczne doręczenie pisma z dnia [...] stycznia 2009 r. Pismo to zostało doręczone K. W., która nigdy nie mieszkała ze skarżącym jako domownik. Ponadto organ, w ocenie skarżącego, błędnie wskazał, iż ustalenie opłaty nastąpiło zgodnie ze złożoną deklaracją w sytuacji, gdy on takiej deklaracji nie składał. Skarżący w ślad za odwołaniem powtórzył, iż odbiór listu pokwitowała jego matka, która akurat u niego gościła i która nie pamięta co z tym listem zrobiła. Skarżący podniósł, iż organ odwoławczy błędnie traktuje jego matkę jako dorosłego domownika. Skarżący zwrócił uwagę, iż jego matka nie mieszka z nim i uznawanie jej za domownika jest bezpodstawne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz oświadczyła, iż skarżący nie kwestionuje wyliczenia, tylko chciał skorzystać z bonifikaty. Skarżący podał, iż jego rodzice mieszkają na os. R., a w jego mieszkaniu bywają podczas jego nieobecności związanych z pracą zawodową. Ponadto oświadczył, iż nikt poza nim nie zamieszkuje na ul. L. na stałe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Podstawę materialno-prawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, po. 1459 ze zm.) Zgodnie z art. 1 ust. 1 ww. ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności mogą wystąpić osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych. Poza sporem w sprawie jest, że skarżący, będąc osobą fizyczną, w dniu wejścia w życie ustawy, był użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. W niniejszej sprawie na plan pierwszy wysuwają się jednak nie kwestie materialnoprawne, a procesowoprawne. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania polegało na przedwczesnym przyjęciu, tj. bez dokładnego ustalenia, iż nastąpiło skuteczne doręczenie pisma z dnia [...] stycznia 2009 r. Pismem tym Urząd Miasta P. poinformował skarżącego o sporządzonym operacie, jak również zobowiązał go do określenia stanowiska w sprawie i przesłania w terminie 30 dni "deklaracji dotyczącej wydania decyzji bez bonifikaty od opłaty za przekształcenie lub deklaracji o wydanie decyzji z bonifikatą udzieloną przez Radę Miasta P. (po podjęciu stosownej uchwały wg. przyjętych zasad w wysokości 66,7 %) lub wniosku o udzielenie bonifikaty od opłaty za przekształcenie na podstawie znowelizowanej ustawy o przekształceniu, dostarczając jednocześnie dokumenty potwierdzające dochód miesięczny na jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym za ostatnie półrocze roku poprzedzającego złożenie wniosku o przekształcenie". W piśmie tym organ wskazał, iż niedostarczenie deklaracji lub wniosku w wyznaczonym terminie będzie oznaczało, iż wnioskodawca nie jest zainteresowany udzieleniem bonifikaty od opłaty za przekształcenie oraz wyraża zgodę na przekształcenie przedmiotowej nieruchomości za kwotę 32.631,00 zł. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż kwestia skuteczności doręczenia pisma z dnia [...] stycznia 2009 r., a co za tym idzie kwestia upływu terminu do złożenia deklaracji lub wniosku ma istotne znaczenie, ponieważ może mieć wpływ na wysokość opłaty za przekształcenie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 Kpa). Winien więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 Kpa). Należy podkreślić, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada "ignorantia iuris nocet" (nieznajomość prawa szkodzi) i obowiązkiem organu, wynikającym przede wszystkim z art. 9 kpa jest informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem aktualnego lub potencjalnego postępowania. Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest doręczenie przesyłki do rąk własnych adresata. Natomiast w przypadku nieobecności adresata, zgodnie z art. 43 Kpa, pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Uregulowany w tymże przepisie sposób doręczenia pisma stanowi wyjątek od zasady doręczenia właściwego (bezpośredniego), co wpływa na sposób jego interpretacji. Jego zastosowanie wymaga bowiem łącznego zaistnienia określonych w treści tego przepisu przesłanek. tj. nieobecności adresata w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, przyjęcia pisma za pokwitowaniem przez dorosłego domownika (w dalszej kolejności sąsiada lub dozorcę) oraz podjęcia się przez te osoby oddania pisma adresatowi. Doręczenie przewidziane w tym przepisie jest skuteczne, jeżeli adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi; w przypadku gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę, o doręczeniu pisma tym osobom umieszcza się zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata. Zwrócić należy również uwagę, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że status domowników adresata pisma w rozumieniu tego przepisu mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996 r. sygn. akt III RN 27/96). W literaturze przyjmuje się zaś, że domownikiem jest osoba należąca do gospodarstwa domowego, pozostająca z adresatem we wspólnym gospodarstwie domowym, dla której mieszkanie adresata jest aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów (G. Łaszczyca (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz, tom I, Warszawa 2007, s. 432). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać trzeba, że w odwołaniu skarżący stwierdził, iż pisma informującego o wysokości opłaty oraz o konieczności złożenia stosownej deklaracji nigdy nie otrzymał. Nadto, iż pismo odebrała jego mama K. W., która wtedy u niego gościła i która nie wiadomo co zrobiła z tym listem. Skarżący wyjaśnił, iż jego matka jest starszą kobietą i schorowaną, a ponadto ma kłopoty z pamięcią. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podtrzymał powyższy zarzut wskazując, iż błędne jest stanowisko organu, jakoby K. W. z była w niniejszym przypadku dorosłym domownikiem. Skarżący wyjaśnił, iż jego matka nie mieszka z nim, a była jedynie jego gościem. Natomiast na rozprawie w dniu skarżący podał dodatkowo, iż jego rodzice mieszkają na os. R., ale bywają w jego mieszkaniu podczas jego nieobecności związanej z wykonywaniem zawodu W kontekście wyjaśnień strony stwierdzić trzeba, że organ w niniejszej sprawie, jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, bez głębszej analizy poprzestał na przyjęciu, iż przesyłkę odebrała matka skarżącego jako dorosły domownik i dlatego doręczenie to należy uznać za skuteczne. Tymczasem, jak wskazano wyżej, aby powyższe doręczenie można było uznać za skuteczne - doręczenie musi nastąpić do rąk dorosłego domownika. Przy czym sam fakt pokrewieństwa nie przesądza o zaliczeniu do kręgu osób uprawnionych do odbioru przesyłki w postępowaniu administracyjnym. Jak podnoszono, za domownika można uznać takie osoby, dla których mieszkanie adresata będzie ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Konkludując, uznanie przez organ, iż przesyłkę doręczono skutecznie, wobec podnoszonych przez stronę zarzutów co do skuteczności tego doręczenia, uznać należy za przedwczesne. Organ na podstawie art. 7 i 77 Kpa obowiązany jest do wszechstronnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Dopiero po jednoznacznym ustaleniu, iż matka skarżącego wspólnie z nim zamieszkuje i jego mieszkanie jest dla niej centrum życiowej działalność, organ będzie uprawniony do uznania, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze skutecznym doręczeniem. Natomiast w razie dokonania odmiennych ustaleń, organ winien podjąć działania mając na uwadze, iż nie poinformował skutecznie strony o możliwości złożenia deklaracji lub wniosku. Rozpoznając sprawę ponownie, po dokładnym ustaleniu ww. okoliczności faktycznych sprawy, organ mając na uwadze wywody Sądu, w zależności od dokonanych ustaleń, wyda stosowne rozstrzygnięcie. Na marginesie Sąd zauważa, iż wyrokiem z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt K 9/08 (Dz. U z 2010 r., nr 21, poz. 109) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 4 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz że art. 4 ust. 8 i 9 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim wskazuje, że udzielenie bonifikaty jest obowiązkiem organu jednostki samorządu terytorialnego właściwego do wydania decyzji przekształceniowej, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa, a o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Ppsa. /-/G.Radzicka /-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska KP